Ροσάριο

Η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Αργεντινής ζει στους ρυθμούς του ποταμού Παρανά και λατρεύει τον «δικό της» Λιονέλ Μέσι.

H μυρωδιά του ποταμού και το σιγανό, αδιάλειπτο τραγούδι της ροής του, οι σκιές των πανύψηλων δέντρων που πέφτουν πάνω στα φαρδιά πεζοδρόμια και στους τοίχους, δημιουργώντας παράδοξα έργα τέχνης, οι ξεφλουδισμένες προσόψεις των παλαιών κτιρίων, οι μεγάλες πλατείες με τα αρχαιοπρεπή αγάλματα, τα τεράστια γκραφίτι, οι parilla – οι παραδοσιακές αργεντίνικες ψησταριές που σερβίρουν φρεσκοψημένο κρέας –, τα ζευγάρια που κάθονται αγκαλιασμένα μπροστά στο νερό πίνοντας μάτε και απολαμβάνοντας τα χρώματα του ηλιοβασιλέματος: όλα αυτά συνθέτουν το Ροσάριο, την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Αργεντινής, μετά το Μπουένος Αϊρες και την Κόρδοβα. Και μία από τις πιο ενδιαφέρουσες για πολλούς λόγους, ιστορικούς και όχι μόνο.

Χτισμένη στις όχθες του εμβληματικού Παρανά, η γενέτειρα του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα και του Λιονέλ Μέσι είναι μία από τις πιο ζωντανές και ιδιαίτερες πόλεις της «χώρας των γκάουτσος». Περιποιημένη και εντυπωσιακή στο ιστορικό κέντρο της, με τα εμβληματικά κτίρια των πάλαι ποτέ αριστοκρατικών οικογενειών και των μεγάλων επιχειρηματιών (η πόλη υπήρξε μεγάλο λιμάνι εξαγωγής σιτηρών) να συνυπάρχουν με τους σύγχρονους ουρανοξύστες διαμερισμάτων, γίνεται μελαγχολική και κάπως ανησυχητική (αν όχι απειλητική) στις φτωχικές συνοικίες με τους χωμάτινους δρόμους και τα ταπεινά σπίτια, ιδίως για τον επισκέπτη που έχει διαβάσει πολλά για την εγκληματικότητα της Λατινικής Αμερικής. Το Ροσάριο είναι μια πόλη έντονων αντιθέσεων. Επειδή, μάλιστα, δεν αποτελεί προορισμό μαζικού τουρισμού, έχει καταφέρει να διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό το αυθεντικό, τραχύ και βαθιά γοητευτικό πρόσωπό του.

Από εκεί ξεκινά η βόλτα μας, καθώς πρόκειται για το πιο εμβληματικό σημείο της πόλης. Ο εθνικός ήρωας της Αργεντινής Μανουέλ Μπελγράνο ύψωσε εκεί για πρώτη φορά στις 27 Φεβρουαρίου 1812 τη σημαία που είχε δημιουργήσει για τις επαναστατικές δυνάμεις. Σήμερα, το μνημειακό συγκρότημα με τις μεγάλες κλίμακες, τις δεξαμενές νερού, τα αγάλματα και τον επιβλητικό πύργο μοιάζει να διακηρύσσει πως το Ροσάριο, παρότι δεν έγινε ποτέ πρωτεύουσα της Αργεντινής, κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην εθνική ιστορία της. Από την κορυφή του πύργου, η θέα απλώνεται πάνω από τις στέγες της πόλης, το λιμάνι και τον αχανή ποταμό. Το σημείο, όμως, δεν λειτουργεί μόνο ως τόπος εθνικής μνήμης. Είναι συγχρόνως μέρος της καθημερινής ζωής των κατοίκων: παιδιά παίζουν στις γύρω πλατείες, παρέες κάθονται στα σκαλοπάτια του, πλανόδιοι μικροπωλητές στήνουν τους πάγκους τους και οι περαστικοί κοντοστέκονται μπροστά στη φλόγα που καίει αδιάκοπα στη μνήμη όσων έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα.

Το ιστορικό κέντρο

Λίγα βήματα πιο πέρα, ο καθεδρικός ναός της Παναγίας του Ροδαρίου και η Plaza 25 de Mayo αποτελούν την καρδιά του ιστορικού κέντρου. Γύρω τους βρίσκονται το Palacio de los Leones, έδρα του δήμου, το παλαιό Ταχυδρομείο και το Μουσείο Διακοσμητικών Τεχνών Firma y Odilo Estévez. Λίγα τετράγωνα πιο μακριά, ξεχωρίζει το γαλλικού νεοκλασικού ύφους κτίριο που σχεδίασε ο Αλεχάντρο Μπουστίγιο και στο οποίο βρίσκεται το διαμέρισμα όπου γεννήθηκε ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα (Entre R os 480, στη γωνία με την Urquiza). Δεν είναι επισκέψιμο. Το Parque de la Independencia είναι ο βασικός πνεύμονας της πόλης.

Ανάμεσα στα αξιοθέατα που αξίζει ακόμη να επισκεφθεί κανείς περιλαμβάνονται το Museo Municipal de Bellas Artes Juan B. Castagnino και το ιστορικό Teatro El C rculo, μία από τις σημαντικότερες θεατρικές αίθουσες της Αργεντινής. Οι δρόμοι γύρω από την Avenida C rdoba και κυρίως το πεζοδρομημένο τμήμα της, η Peatonal C rdoba, δίνουν αμέσως το στίγμα ενός Ροσάριο πολυεπίπεδου: εμπορικού, κοσμοπολίτικου, αλλά και βαθιά λατινοαμερικανικού. Στα νεοκλασικά και εκλεκτικιστικά κτίρια, στις προσόψεις με τις μπαλκονόπορτες και στα παλαιά αρχοντικά, που συνυπάρχουν με μοντέρνες πολυκατοικίες, διαβάζει κανείς την ιστορία μιας πόλης που αναπτύχθηκε δυναμικά τον 19ο και τον 20ό αιώνα, κυρίως χάρη στο λιμάνι, στο εμπόριο και στη στρατηγική θέση της.

Στις πολύχρωμες γειτονιές

Από τις πιο γοητευτικές διαδρομές είναι ο περίπατος κατά μήκος του ποταμού, από το Parque de Espa a και το Parque de las Colectividades έως και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Ομως το Ροσάριο δεν εξαντλείται στις όχθες του Παρανά. Για να το κατανοήσει κανείς, πρέπει να χαθεί και σε περιοχές όπως το Μπάριο Πιτσίντσα, κάποτε περιοχή της νύχτας και της μποέμικης ζωής, σήμερα γειτονιά με μπαρ, εστιατόρια, μουσικές σκηνές, γκαλερί και αναστηλωμένα σπίτια που διατηρούν την παλιά τους γοητεία.

Σε ορισμένες περιφερειακές συνοικίες, όπου η φτώχεια, η ελλιπής αστική υποδομή και η εγκληματικότητα αποτελούν υπαρκτά προβλήματα, η πόλη αποκαλύπτει τη σκοτεινότερη πλευρά των κοινωνικών της αντιθέσεων. Αποτελούν και εκείνες κομμάτια μιας πραγματικότητας που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Asado, empanadas, ψάρια του Παρανά – όπως dorado, boga και surub  –, αλλά και το carlito, το χαρακτηριστικό ζεστό σάντουιτς που γεννήθηκε στο Ροσάριο, συνθέτουν τη γαστρονομική ταυτότητα της πόλης. Το βερμούτ, ο καφές, τα παγωτά και, βεβαίως, το δημοφιλές ρόφημα μάτε συμπληρώνουν την εικόνα.

Η «στρογγυλή θεά»

Το ποδόσφαιρο αποτελεί σχεδόν πολιτική και θρησκευτική ταυτότητα στο Ροσάριο, μια πόλη διαιρεμένη ανάμεσα στη Νιούελς Ολντ Μπόις και στη Ροσάριο Σεντράλ. Το μεταξύ τους ντέρμπι, το περίφημο «Cl sico Rosarino», θεωρείται από τα πιο παθιασμένα της Αργεντινής.

Φυσικά, καμία περιήγηση στην πόλη δεν θα ήταν πλήρης χωρίς μια στάση στους χώρους που συνδέονται με τον Λιονέλ Μέσι: στην εργατική συνοικία Λα Μπαχάδα, όπου βρίσκεται το σπίτι στο οποίο μεγάλωσε – μπορεί να το δει κανείς μόνο απ’ έξω –, στο Δημοτικό Σχολείο General Las Heras, όπου φοίτησε, και στο μικρό γήπεδο του συλλόγου Abanderado Grandoli, όπου άρχισε, μόλις 4 ετών, να αποκαλύπτει το σπάνιο ταλέντο του. Η διαδρομή συνεχίζεται στο στάδιο Marcelo Bielsa, έδρα της Newell’s Old Boys, στις ακαδημίες της οποίας αγωνίστηκε από παιδί, προτού αναχωρήσει για τη Βαρκελώνη. Σε διάφορα σημεία της πόλης, γιγαντιαίες τοιχογραφίες μετατρέπουν τη μορφή του σε μέρος του αστικού τοπίου, συμβολικές αναφορές όχι τόσο στο παγκόσμιο είδωλο, όσο στο παιδί της συνοικίας που ξεκίνησε να κλωτσά μια μπάλα στα ταπεινά γήπεδα του Νότιου Ροσάριο.

Για τους κατοίκους, άλλωστε, ο κορυφαίος ποδοσφαιριστής δεν είναι απλώς ένας διάσημος συμπατριώτης: παραμένει ο «Λέο», το αγόρι που έφυγε από τη γειτονιά τους για να κατακτήσει τον κόσμο, χωρίς ποτέ να πάψει να επιστρέφει σε αυτήν. Το Ροσάριο είναι επίσης η γενέτειρα του Ανχελ Ντι Μαρία, ενός ακόμη παγκόσμιου πρωταθλητή, ο οποίος έκανε τα πρώτα ποδοσφαιρικά του βήματα στη Ροσάριο Σεντράλ.

Μικρές και μεγαλύτερες εκδρομές

Η πόλη μπορεί να γίνει η βάση για ορισμένες πολύ ωραίες σύντομες αποδράσεις. Νοτιότερα, το Σαν Νικολάς ντε Λος Αρόγιος έχει ενδιαφέρουσες γειτονιές και το Ιερό της Παναγίας του Ροδαρίου του Σαν Νικολάς (Santuario de Mar a del Rosario de San Nicol s), έναν από τους σημαντικότερους τόπους προσκυνήματος της Αργεντινής.

Προς Βορρά, η Σάντα Φε βρίσκεται σε λογική απόσταση για μια ημερήσια ή ολιγοήμερη επίσκεψη, με το ιστορικό της κέντρο και τη δική της παραποτάμια ταυτότητα να της προσδίδουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η πόλη Παρανά με τις κομψές γειτονιές της, χτισμένη στον ίδιο υδάτινο κόσμο, προσφέρει μια πιο ήσυχη εμπειρία. Η μικρή Βικτόρια, στην επαρχία του Εντρε Ρίος, προσθέτει στον πολύχρωμο πίνακα μια αίσθηση επαρχιακής κομψότητας. Και φυσικά το Δέλτα του Παρανά, με τα νησάκια, τα κανάλια και την υδάτινη γεωγραφία του, είναι μια εκδρομή που λειτουργεί ως αντίβαρο στο πυκνό αστικό τοπίο του Ροσάριο· μια βουτιά σε έναν άλλον κόσμο, όπου ο ποταμός δεν είναι πια μόνο θέαμα, αλλά τρόπος ζωής.

Η διαδρομή από τη Βικτόρια πίσω στο Ροσάριο, μήκους περίπου 60 χιλιομέτρων, περνά επάνω από μια ακολουθία γεφυρών και υπερυψωμένων τμημάτων, ανάμεσα σε νησίδες, βάλτους, λιμνοθάλασσες και στενούς υδάτινους διαύλους που λαμπυρίζουν κάτω από τον ήλιο. Το τοπίο είναι μια αχανής πεδιάδα με ψηλά χόρτα, καλαμιές και συστάδες δέντρων που μοιάζουν να επιπλέουν πάνω στο νερό. Εδώ κι εκεί διακρίνονται βοοειδή και άλογα να βόσκουν στις νησίδες, ψαράδες στις όχθες και μικρές βάρκες να γλιστρούν αθόρυβα στα θολά νερά. Από τα ανοιχτά παράθυρα του αυτοκινήτου μπαίνουν μυρωδιές υγρασίας και λάσπης, ενώ στον ουρανό πετούν ερωδιοί, κορμοράνοι και άλλα υδρόβια πουλιά.

Δεν υπάρχουν χωριά· μόνο νερό και η αίσθηση ότι ο ποταμός έχει καταπιεί τη στεριά και την έχει διαλύσει σε εκατοντάδες μικρά νησιά. Στο τέλος της διαδρομής, η μεγάλη καλωδιωτή γέφυρα περνά πάνω από την κύρια κοίτη του Παρανά και οδηγεί στο Ροσάριο. Εκεί αντιλαμβανόμαστε το πραγματικό μέγεθος του ποταμού και αισθανόμαστε τη συγκίνηση και την ταπεινότητα που γεννά πάντοτε η συνάντηση με τη φύση όταν εκείνη εμφανίζεται σε όλο της το μεγαλείο.