«Κακοποίηση» - Έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ για το εξώφυλλο του L’Espresso – Τι δηλώνει ο ιταλός φωτογράφος

Την οργή του Τελ Αβίβ προκάλεσε πρόσφατο δημοσίευμα του δημοφιλούς ιταλικού περιοδικού L’Espresso (10/4), το οποίο αποτυπώνει την βία των ισραηλινών εποίκων κατά Παλαιστινίων μέσα από σειρά φωτογραφικών ντοκουμέντων.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται το εξώφυλλο του περιοδικού, στο οποίο αποτυπώνεται έποικος, ο οποίος με χλευαστική διάθεση καταγράφει με το κινητό του νεαρή παλαιστίνια. Ο τίτλος που συνοδεύει το τεύχος φέρει μάλιστα τον τίτλο «Κακοποίηση», γεγονός που οδήγησε στην παρέμβαση του ισραηλινού πρεσβευτή στη Ρώμη, Τζόναθαν Πέλεντ, ο οποίος έκανε λόγο για «χειραγώγηση» και να κατηγορεί το ιστορικό έντυπο για διαστρέβλωση της πραγματικότητας και αναπαραγωγή αντισημιτικών στερεοτύπων.

Το «Βήμα» μίλησε με τον ιταλό φωτογράφο Πιέτρο Μαστούρτσο, ο οποίος τράβηξε την επίμαχη εικόνα, για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το ρεπορτάζ, την κριτική περί αντισημιτισμού και το κλίμα που επικρατεί στο Ισραήλ, στον απόηχο των διαδοχικών, αιματηρών συγκρούσεων στις οποίες εμπλέκεται η χώρα.

Μαζί με άλλους συναδέλφους –παλαιστίνιους φωτογράφους διεθνών πρακτορείων και αποστολή των New York Times- βρισκόμασταν σε μια εορταστική εκδήλωση για την πρώτη μέρα της συγκομιδής της ελιάς. Στο ίδιο σημείο επίσης παρευρίσκονταν τοπικές παλαιστινιακές αρχές και ακτιβιστές υπέρ της Παλαιστίνης. Ξαφνικά μια ομάδα εποίκων, με τη συνοδεία στρατιωτών των IDF, εισέβαλε στο πεδίο με σκοπό να παρενοχλήσει τους παρευρισκόμενους και να διακόψει μια δραστηριότητα που εξελισσόταν απολύτως ειρηνικά ως εκείνη την ώρα. Ήταν μέσα σε αυτή την περίσταση που έγινε η λήψη και η οποία αποτυπώνει την παρενόχληση ενός εποίκου με στρατιωτική περιβολή προς μια παλαιστίνια γυναίκα που συμμετείχε στην όλη εκδήλωση.

Με βάση τη φωτογραφία η πρεσβεία του Ισραήλ στην Ιταλία έκανε λόγο για αναπαραγωγή στερεοτύπων και αντισημιτισμό. Τι απαντάς σε αυτή την κατηγορία;

Δέχθηκα σειρά ανάλογων σχολίων στο Instagram, όπου ανάρτησα τη φωτογραφία του εξωφύλλου, τα οποία και εστίαζαν στο χλευαστικό χαμόγελο του εποίκου, σε αντίθεση με την έκφραση της παλαιστίνιας γυναίκας. Περίμενα τέτοιες αντιδράσεις ωστόσο, ειδικά από τις ισραηλινές αρχές. Το να μιλάς για αντισημιτισμό όταν αναδεικνύονται εγκληματικές πρακτικές συγκεκριμένων κυβερνήσεων, κι όχι φυσικά των Εβραίων ή των ισραηλινών πολιτών συνολικά, είναι μια γνώριμη τακτική δαιμονοποίησης. Και ο εκνευρισμός τους είναι μεγαλύτερος, ακριβώς γιατί το ρεπορτάζ του L’Espresso και η φωτογραφία στο εξώφυλλο είχαν αντίκτυπο, επανέφεραν την συζήτηση για την πραγματικότητα, για την άθλια κατάσταση που επικρατεί στη Δυτική Όχθη.

Ποια είναι η εικόνα που έχεις για το κλίμα που επικρατεί στην ισραηλινή κοινωνία και τους Παλαιστίνιους αντίστοιχα;

Ως προς το κλίμα που επικρατεί, η πλειονότητα της κοινωνίας στηρίζει την κυβέρνηση Νετανιάχου και τις ακρότητές της. Υπάρχουν βέβαια πολλοί ακτιβιστές της αντιπολίτευσης που διαδηλώνουν και προσπαθούν να προστατεύσουν τις κατά τόπους παλαιστινιακές κοινότητες, η βοήθεια τους στο να κάνω τη δική μου δουλειά  είναι πολύτιμη. Αλλά το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας έχει ενσωματώσει μια λογική ενός εκλεκτού έθνους υπό διαρκή άμυνα, έχει εκτεθεί σε αυτή την αντιπαλαιστινιακή ρητορική από τη σχολική του ηλικία και το τραύμα της 7ης Οκτωβρίου [σ.σ. 07/10/2023 ήταν η μέρα που πραγματοποιήθηκαν οι φονικές επιθέσεις της Χαμάς] ενίσχυσε αυτή την αντίληψη. Όσα λέγονται από τον ίδιο τον Νετανιάχου και τους πιο ακραίους υπουργούς του όπως ο Σμόντριτς και ο Μπεν Γκβιρ ότι η Δυτική Όχθη πρέπει να προσαρτηθεί ανταποκρίνονται στο γενικό αίσθημα και την ίδια στιγμή ασφαλώς το επιτείνουν.

Σε ό,τι αφορά τους Παλαιστίνιους, έχω να επισκεφθώ τη Γάζα από το 2021, οπότε στα αυτιά μου φτάνουν έμμεσα πληροφορίες που θέλουν τη Χαμάς να είναι πιο δημοφιλής από ό,τι ήταν πριν την ισραηλινή εισβολή, εξαιτίας της όποιας ικανότητάς της να κεφαλαιοποιεί την υπόθεση της αντίστασης στην κατοχική δύναμη. Στη Δυτική Όχθη πάντως το κλίμα δεν είναι υπέρ της Χαμάς, δεν έχω δει ούτε σημαίες της οργάνωσης, ούτε κόσμο να συζητά με θετικό τρόπο για αυτή. Ο κόσμος είναι κουρασμένος με τον διαρκή πόλεμο και την κατοχή αλλά δεν υπάρχει σε καμία περίπτωση κάποιο ρεύμα στήριξής της.

Δημοσιογράφοι και φωτογράφοι που βρίσκονται στο πεδίο της μάχης ρισκάρουν κυριολεκτικά τη ζωή τους. Πως διαχειρίζεστε τον παράγοντα φόβο;

Το ζήτημα δεν είναι ο φόβος που δικαίως έχει ο καθένας ατομικά. Ναι, οι δημοσιογράφοι, ειδικά οι παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν ισχυρό κίνδυνο, ορισμένοι συνάδελφοι μάλιστα έχουν φτάσει στο σημείο να λένε εν είδει αυτοσαρκασμού ότι το να φοράς γιλέκο με το διακριτικό press λειτουργεί περισσότερο ως στόχος παρά ως κάλυψη.

Εργάζομαι από το 2010 στα παλαιστινιακά εδάφη, σε Γάζα και Δυτική Όχθη και η κατάσταση συνεχώς χειροτερεύει. Ειδικά στη Δυτική Όχθη οι επιθέσεις των εποίκων κλιμακώνονται σε ποσότητα και ποιότητα, γίνονται όλο και πιο βίαιες, σε καθημερινή βάση μάλιστα.

Υπάρχουν όμως και θετικές εξελίξεις. Μπορούμε και βρισκόμαστε εδώ χάρη σε μια πρωτοβουλία αλληλεγγύης που οργανώσαμε με συναδέλφους από το φωτογραφικό πρακτορείο Prospekt με το οποίο συνεργάζομαι, με σκοπό την στήριξη παλαιστινίων φωτογράφων που εργάζονται υπό μεγάλη πίεση στο πεδίο. Η πρόσβαση μας στη Δυτική Όχθη έχει καταστεί δύσκολη λόγω κόστους. Τώρα μάλιστα οργανώνουμε μια νέα αποστολή στη Δυτική Όχθη, με τη στήριξη της ισραηλινής κοινότητας φωτορεπόρτερ ActiveStills, που κάνει εξαιρετική δουλειά.