AI - Το τέλος του κόσμου αναβάλλεται
του Άρη Χατζηστεφάνου
Από την εποχή του Πλάτωνα μέχρι τους CEO των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, χιλιάδες άνθρωποι αντιμετώπισαν νέες τεχνολογικές εξελίξεις σαν απειλή για την ανθρωπότητα. Ίσως πρώτη φορά στην Ιστορία όμως, αυτοί που σπέρνουν τον πανικό είναι οι ίδιοι που παράγουν τον υποτιθέμενο κίνδυνο.
«Aυτή σου η εφεύρεση θα φέρει χαλάρωμα στο μνημονικό εκείνων που θα τη μάθουν […] Αυτό που με τη βοήθειά σου θ’ αποχτήσουν οι μαθητές είναι σοφία για τα μάτια του κόσμου κι όχι την αληθινή». Θα πίστευε κανείς ότι είναι αδύνατο να εντοπίσεις έναν άνθρωπο που θα διαφωνούσε με την εφεύρεση της γραφής. Στον πλατωνικό διάλογο «Φαίδρος», όμως, ο Σωκράτης βάζει τον μυθικό βασιλιά της Αιγύπτου Θαμού (Αμμωνα) να εντοπίζει καταστροφικά στοιχεία στη δημιουργία της Αλφαβήτου.
Σχεδόν 19 αιώνες αργότερα, αυτή η φιλολογική συζήτηση θα λάβει χαρακτηριστικά ανοιχτού πολέμου όταν ο Γουτεμβέργιος θα αποφασίσει ότι η Αγία Γραφή θα ήταν το πρώτο βιβλίο που θα τύπωνε, στερώντας από την Καθολική Εκκλησία το μονοπώλιο στην ερμηνεία των θρησκευτικών κειμένων. «Είτε θα εξαλείψουμε την τυπογραφία ή αυτή θα μας εξαλείψει», έλεγε ο εφημέριος του Κρόιντεν, ενώ ακόμα και ο σοβαρός Ελβετός φιλόλογος Κόνραντ Γκέσνερ προειδοποιούσε ότι ο «καταιγισμός πληροφοριών» από την εκτύπωση βιβλίων θα ήταν επικίνδυνος για το ανθρώπινο μυαλό.
Τον 18ο αιώνα ο Γάλλος υπουργός και (όχι και ιδιαίτερα επιτυχημένος) συνήγορος υπεράσπισης του αποκεφαλισθέντα βασιλιά Λουδοβίκου ΙΣΤ’, φοβόταν ότι η εμφάνιση των πρώτων εφημερίδων μεγάλης κυκλοφορίας θα οδηγούσε τους ανθρώπους στην αποξένωση. Όταν ο Σάμουελ Μορς ετοιμαζόταν να κάνει την πρώτη δοκιμή του τηλέγραφου, το 1844, έλαβε ένα μήνυμα από τον βοηθό του στη Βαλτιμόρη που τον προειδοποιούσε ότι η τοπική εκκλησία χαρακτήριζε την εφεύρεση «έργο του Σατανά». Ακόμα και οι «κοσμικοί» New York Times όμως, σημείωναν ότι οι πληροφορίες που μετέδιδε ο τηλέγραφος «ήταν επιφανειακές, αδόκιμες και υπερβολικά γρήγορες για να είναι αληθινές».
Ο αναλυτής τεχνολογικών θεμάτων Πάρις Μαρξ μας θύμισε ότι η απόδοση υπερφυσικών δυνατοτήτων στην ΑΙ αποτελεί ένα διαφημιστικό τρικ για την προσέλκυση επενδυτών.
Η κατάσταση δεν άλλαξε ιδιαίτερα τον 20ό και τον 21ο αιώνα. To 2005 το CNN επικαλούνταν βρετανική έρευνα, σύμφωνα με την οποία «Τα e-mails μειώνουν το IQ περισσότερο και από τους μπάφους (pot)», ενώ η Daily Mail ανέφερε ότι «η χρήση του Facebook μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα καρκίνου».
Αν και έχουμε την τάση να αποδίδουμε αυτές τις φοβίες αποκλειστικά στον αμόρφωτο όχλο ή τον σκνδαλοθηρικό Τύπο, πολύ συχνότερα συνδέονται με πανίσχυρα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα. Στην περίπτωση του Γουτεμβέργιου λόγου χάρη είναι πολύ καλά τεκμηριωμένη η αντίδραση της Καθολικής Εκκλησίας, η οποία θα έχανε το μονοπώλιο στην αφήγηση και ερμηνεία των θρησκευτικών κειμένων. Ακόμα και η αντίδραση απέναντι στη γραφή, που περιγράφει ο Πλάτωνας, συνδέεται με κοσμογονικές αλλαγές στις σχέσεις εξουσίας μεταξύ κοινωνικών ομάδων που προήλθαν από την κωδικοποίηση νομικών κανόνων, την καταγραφή περιουσιακών στοιχείων κ.ο.κ.
«Tο κάλεσμα του δαίμονα»
Αυτό όμως που ίσως να μην είχε συμβεί ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία ήταν ότι βασική πηγή της ανησυχίας για τη νέα τεχνολογία θα ήταν… οι δημιουργοί της. Τις τελευταίες ημέρες, οι ιδρυτές και οι CEO των μεγαλύτερων εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τα δικά τους προϊόντα. Σε ρόλο μεσαιωνικού κληρικού, ο Ίλον Μασκ χαρακτηρίζει την ΑΙ «το κάλεσμα του δαίμονα», ενώ οι πιο σοβαροί CEO της Anthropic και της Open AI έδωσαν πάτημα με τη στάση τους στις πιο ακραίες θεωρίες, ότι ο κόσμος μας μπορεί να αφανιστεί τα επόμενα δέκα χρόνια.
Αρκετοί ερευνητές επιχείρησαν να εξηγήσουν αυτή την εβδομάδα την εκ των άνω τρομολαγνία με ενδιαφέρουσες θεωρίες. Ο γνωστός αναλυτής τεχνολογικών θεμάτων, Πάρις Μαρξ, μάς θύμισε ότι η απόδοση υπερφυσικών (και συνεπώς εν δυνάμει καταστροφικών) δυνατοτήτων στην ΑΙ αποτελεί ένα διαφημιστικό τρικ για την προσέλκυση επενδυτών σε μια κρίσιμη περίοδο, που οι περισσότερες εταιρείες του κλάδου προετοιμάζονται να εισέλθουν στο Χρηματιστήριο. Η τεχνική είχε δοκιμαστεί με μεγάλη επιτυχία τo 2019 από την Open AI, που υποστήριξε ότι ανέπτυξε το μοντέλο GPT-2, αλλά δεν θα το κυκλοφορούσε γιατί ήταν «πολύ επικίνδυνο».
Οικονομική φούσκα
Η αναμενόμενη είσοδος στο Χρηματιστήριο οδήγησε και σε μια φαινομενικά αντίθετη, αλλά στην πραγματικότητα συμπληρωματική, εξήγηση: ότι τα λογιστικά βιβλία των εταιρειών ΑΙ δεν μπορούν να σταθούν σε σοβαρό έλεγχο, καθώς, όπως εξηγούσε και ο οικονομολόγος Μάικλ Ρόμπερτς, κρύβουν με αλχημείες τις ζημιές και παρουσιάζουν μελλοντική κερδοφορία, που δεν προκύπτει από κανένα στοιχείο. Πρόκειται δηλαδή για μια τυπική περίπτωση οικονομικής φούσκας για την οποία θέλουν να αναβάλουν την έξοδό τους στις αγορές.
Η πιο ηχηρή απάντηση πάντως ήρθε από το Πεκίνο, που υποστήριξε ότι το κλίμα πανικού που τροφοδοτούν οι Αμερικανοί CEO έχει στόχο την προώθηση φωτογραφικών ρυθμίσεων, που θα στρέφονται εναντίον των λιγότερο κοστοβόρων κινεζικών εφαρμογών ΑΙ.
Κάθε μια από αυτές τις ερμηνείες έχει το δικό της ειδικό βάρος, ενώ όλες μαζί μπορούν να εξηγήσουν το μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία του καπιταλισμού, ορισμένες από τις πιο φερέλπιδες εταιρείες στον κόσμο να χτυπούν με τόσο μίσος τα προϊόντα τους.
Πηγή: infowar