Το Πεκίνο κρατά τα κλειδιά της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης

Το Πεκίνο αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης, ενώ προσπαθεί να αξιοποιήσει την επιρροή του στην Τεχεράνη για να αποτρέψει μια επικίνδυνη κλιμάκωση.

Όταν πριν λίγες ημέρες το Ριάντ είδε έντρομο τους Χούθι να προελαύνουν κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας, απειλώντας τις σαουδαραβικές εξαγωγές πετρελαίου και τη ναυσιπλοΐα, κατάλαβε ότι μόνο μια δύναμη μπορούσε να βοηθήσει και αυτή δεν ήταν οι ΗΠΑ, αλλά η Κίνα. Το Πεκίνο είναι σε θέση να επηρεάζει καταλυτικά τιμές στην ενέργεια και ίσως να χαλιναγωγεί στρατούς.

Οι εξελίξεις στον πόλεμο γύρω από τα Στενά του Ορμούζ (ανατολικά) και στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ (δυτικά) ήδη ωθούσαν στην κλιμάκωση της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.

Υπενθυμίζεται ότι αγωγός λειτουργούσε ως βαλβίδα εκτόνωσης για τις σαουδαραβικές εξαγωγές που δεν μπορούσαν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ.

Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί κατά 507 εκατ. βαρέλια από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν τον Φεβρουάριο, καθώς οι χώρες αντλούν από τα αποθέματά τους.

Όμως, όπως εξηγεί σε ανάλυσή του στο The Conversation, ο Λούριον Ντε Μέλο, επίκουρος καθηγητής Χρηματοοικονομικής στο Πανεπιστήμιο Μακουάρι της Αυστραλίας, οι τιμές θα μπορούσαν να είναι πολύ υψηλότερες αν δεν υπήρχε η Κίνα.

Αυτό οφείλεται στη δημιουργία αποθεμάτων που είχε προηγηθεί και στην ταχεία στροφή προς τα ηλεκτρικά οχήματα.

«Οι τιμές θα μπορούσαν να έχουν αυξηθεί πολύ περισσότερο φέτος εάν η Κίνα δεν είχε σταματήσει να αγοράζει πετρέλαιο» σημειώνει ο Ντε Μέλο. «Η Κίνα ήταν αναμφισβήτητα η χώρα που ήταν περισσότερο εκτεθειμένη στην κρίση, καθώς βασιζόταν στη Μέση Ανατολή για περίπου τις μισές εισαγωγές πετρελαίου της. Ωστόσο, αντί να ανταγωνιστεί άλλους αγοραστές στην αγορά, άντλησε από τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου που είχε συσσωρεύσει πριν ξεσπάσει ο πόλεμος».

Η αναστάτωση στην αγορά πετρελαίου στη Μέση Ανατολή αφαίρεσε περίπου πέντε εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από την αγορά. Ωστόσο, σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, η Κίνα περιόρισε τις εισαγωγές της έως και κατά τέσσερα εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Θεωρώντας οι Κινέζοι ευάλωτο σημείο την εξάρτηση από το ξένο πετρέλαιο, επένδυσαν σε μεγάλο βαθμό στα ηλεκτρικά οχήματα. Σχεδόν τα 2/3 των νέων αυτοκινήτων που πωλούνται σήμερα στην Κίνα είναι αμιγώς ηλεκτρικά ή υβριδικά.

«Η μείωση της ζήτησης δεν αποτελεί προσωρινό φαινόμενο λόγω του πολέμου» υπογραμμίζει ο ειδικός. «Η οικονομία της Κίνας αναπτύχθηκε κατά περίπου 20% μεταξύ 2021 και 2025, ενώ η κατανάλωση καυσίμων στις μεταφορές παρέμεινε αμετάβλητη λόγω της ταχείας στροφής προς τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τους σιδηροδρόμους υψηλής ταχύτητας και τα φορτηγά που κινούνται με φυσικό αέριο ή, ολοένα συχνότερα, με μπαταρίες».

Η Κίνα το Ιράν και οι άλλες χώρες του Κόλπου

Μπορεί η σταδιακή απεξάρτησή του από το πετρέλαιο και τα αποθέματά του να θωρακίζουν ενεργειακά το Πεκίνο, αλλά η σύνδεσή του ειδικά με το Ιράν και τις χώρες του Κόλπου το αναγκάζουν να μην επιζητά την κλιμάκωση των πολεμικών μετώπων, αλλά και να ασκεί μόχλευση.

Όσον αφορά το Ιράν, η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του για περισσότερο από μία δεκαετία και παραμένει ο κύριος αγοραστής του πετρελαίου του. Οι κινεζικές αγορές αντιστοιχούσαν σε περισσότερο από το 80% των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν το 2025, με μέσο όρο περίπου 1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων και αναλύσεων εμπορευμάτων Kpler.

Η Κίνα συγκαταλέγεται στις λίγες χώρες που διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να προσφέρουν τις επενδύσεις που χρειάζεται η Τεχεράνη για να διατηρήσει τη βιομηχανία πετρελαίου της και να περιορίσει τις πιέσεις στην οικονομία της, η οποία έχει πληγεί από τον πόλεμο και τις κυρώσεις.

Από την άλλη, μπορεί το Πεκίνο να αντιτίθεται στις πιέσεις των ΗΠΑ προς την Τεχεράνη, ωστόσο, όπως αναφέρει στο Reuters ο Άλεξ Βατάνκα, διευθυντής του Προγράμματος για το Ιράν στο Middle East Institute της Ουάσιγκτον, τα συμφέροντα της Κίνας στη Μέση Ανατολή εκτείνονται πολύ πέρα από το Ιράν.

Περίπου οι μισές εισαγωγές πετρελαίου της Κίνας προέρχονται από την περιοχή, ενώ το εμπόριο μεταξύ της Κίνας και των κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου ανέρχεται συνολικά σε περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

«Το Ιράν μπορεί να διαταράξει τη διέλευση από το Ορμούζ. Όμως, από κάποιο σημείο και μετά, αυτός ο μοχλός πίεσης αρχίζει να πλήττει την ίδια τη δύναμη από την οποία εξαρτάται ολοένα περισσότερο η Τεχεράνη», δήλωσε ο Βατάνκα.

Γι΄ αυτό και η Κίνα ζήτησε κατ’ ιδίαν από την Τεχεράνη να συμβάλει στη συγκράτηση των Χούθι της Υεμένης, μετά από έκκληση της Σαουδικής Αραβίας προς το Πεκίνο. Όπως μετέδωσε και το Reuters, το Πεκίνο θέλει το Ιράν να χρησιμοποιήσει την επιρροή του στους Χούθι, ώστε να συμβάλει στην αποτροπή περαιτέρω εξάπλωσης της σύγκρουσης στις ενεργειακές οδούς από τις οποίες εξαρτάται η Κίνα, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο.

Οι πηγές ανέφεραν ότι η απάντηση της Τεχεράνης ήταν πως η σταθερότητα και η ειρήνη στην περιοχή εξαρτώνται από τον τερματισμό του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Σύμφωνα με τις ιρανικές πηγές που επικαλείται το Reuters, κινέζοι αξιωματούχοι δεν διατύπωσαν καμία ρητή απειλή ούτε άφησαν να εννοηθεί ότι το Πεκίνο θα επιδίωκε να ασκήσει οικονομική πίεση στην Τεχεράνη, εάν αυτή δεν χρησιμοποιούσε την επιρροή της στους Χούθι.

«Η Κίνα δεν επιθυμεί να δει τις περιφερειακές εντάσεις να επεκτείνονται περαιτέρω στην Υεμένη και την Ερυθρά Θάλασσα. Η κλιμάκωση της περιφερειακής αστάθειας δεν είναι προς το συμφέρον κανενός» απάντησε το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών στο Reuters.

«Η κυριαρχία και η ασφάλεια όλων των χωρών πρέπει να γίνονται σεβαστές και εγκαταστάσεις ζωτικής σημασίας για τη διαβίωση των ανθρώπων δεν πρέπει να αποτελούν στόχο. Η Κίνα ζητεί να τερματιστούν οι ενέργειες που περιπλέκουν περαιτέρω την κατάσταση και καλεί στην επίλυση των ζητημάτων μέσω διαλόγου και διαπραγματεύσεων», ανέφερε. Δεν είναι σαφές εάν η Τεχεράνη θα ενεργήσει με βάση τις ανησυχίες που εξέφρασε το Πεκίνο, σύμφωνα με τις τρεις ιρανικές πηγές.

*Στην κύρια φωτογραφία: Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ ανταλλάσσει χειραψία με τον αναπληρωτή διάδοχο του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής της G20 στη Χανγκζού, στην επαρχία Τζετζιάνγκ της Κίνας, στις 4 Σεπτεμβρίου 2016. REUTERS/Damir Sagolj