Ο Βλαντιμίρ Πούτιν συναντάται με μέλη της Λέσχης Συζήτησης Valdai. Απομαγνητοφώνηση της Ολομέλειας της 14ης Ετήσιας Συνάντησης

Πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν: Σας ευχαριστώ πολύ.

Δεν είμαι σίγουρος πόσο αισιόδοξο θα ακουστεί, αλλά γνωρίζω ότι είχατε πολύ ζωηρές συζητήσεις τις τελευταίες τρεις ημέρες. Θα προσπαθήσω, όπως έχει πλέον γίνει συνήθεια, να μοιραστώ μαζί σας τι πιστεύω για ορισμένα από τα ζητήματα. Παρακαλώ μην το πάρετε άσχημα αν πω κάτι που έχει ήδη ειπωθεί, καθώς δεν παρακολούθησα όλες τις συζητήσεις.

Καταρχάς, θα ήθελα να καλωσορίσω τον κ. Καρζάι, τον κ. Μα, τον κ. Τότζε, τους συναδέλφους μας και όλους τους φίλους μας. Βλέπω πολλά οικεία πρόσωπα στο ακροατήριο. Καλωσορίζω όλους στη συνάντηση της Λέσχης Βαλντάι.

Κατά παράδοση, αυτό το φόρουμ επικεντρώνεται στη συζήτηση των πιο πιεστικών παγκόσμιων πολιτικών, καθώς και οικονομικών ζητημάτων. Αυτή τη φορά, οι διοργανωτές, όπως μόλις αναφέρθηκε ξανά, έχουν παρουσιάσει μια αρκετά δύσκολη πρόκληση, ζητώντας από τους συμμετέχοντες να προσπαθήσουν να κοιτάξουν πέρα ​​από τον ορίζοντα, να αναλογιστούν πώς μπορεί να είναι οι επόμενες δεκαετίες για τη Ρωσία και τη διεθνή κοινότητα.

Φυσικά, είναι αδύνατο να προβλέψουμε τα πάντα και να λάβουμε υπόψη όλες τις ευκαιρίες και τους κινδύνους που θα αντιμετωπίσουμε. Ωστόσο, πρέπει να κατανοήσουμε και να αισθανθούμε τις βασικές τάσεις, να αναζητήσουμε εξωπραγματικές απαντήσεις στα ερωτήματα που μας θέτει το μέλλον αυτή τη στιγμή, και σίγουρα θα θέσει περισσότερα. Ο ρυθμός των εξελίξεων είναι τέτοιος που πρέπει να αντιδρούμε σε αυτές συνεχώς και γρήγορα.

Ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια εποχή ραγδαίων αλλαγών. Πράγματα που μόλις πρόσφατα αναφέρονταν ως φανταστικά ή ανέφικτα έχουν γίνει πραγματικότητα και έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας.

Ποιοτικά νέες διαδικασίες εκτυλίσσονται ταυτόχρονα σε όλους τους τομείς. Ο ταχύς ρυθμός της δημόσιας ζωής σε διάφορες χώρες και η τεχνολογική επανάσταση είναι συνυφασμένες με αλλαγές στη διεθνή σκηνή. Ο ανταγωνισμός για μια θέση στην παγκόσμια ιεραρχία επιδεινώνεται. Ωστόσο, πολλές από τις προηγούμενες συνταγές για την παγκόσμια διακυβέρνηση, την υπέρβαση των συγκρούσεων καθώς και των φυσικών αντιφάσεων δεν είναι πλέον εφαρμόσιμες, συχνά αποτυγχάνουν και νέες δεν έχουν ακόμη επεξεργαστεί.

Φυσικά, τα συμφέροντα των κρατών δεν συμπίπτουν πάντα, κάθε άλλο. Αυτό είναι φυσιολογικό και φυσιολογικό. Πάντα ίσχυε. Οι ηγετικές δυνάμεις έχουν διαφορετικές γεωπολιτικές στρατηγικές και αντιλήψεις για τον κόσμο. Αυτή είναι η αμετάβλητη ουσία των διεθνών σχέσεων, οι οποίες βασίζονται στην ισορροπία μεταξύ συνεργασίας και ανταγωνισμού.

Είναι αλήθεια ότι όταν αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, όταν αμφισβητείται η τήρηση και ακόμη και η ύπαρξη καθολικών κανόνων συμπεριφοράς, όταν τα συμφέροντα προωθούνται με κάθε κόστος, τότε οι διαμάχες γίνονται απρόβλεπτες και επικίνδυνες και οδηγούν σε βίαιες συγκρούσεις.

Κανένα πραγματικό διεθνές πρόβλημα δεν μπορεί να επιλυθεί υπό τέτοιες συνθήκες και με τέτοιο τρόπο που να προσδιορίζονται τα ζητήματα, και έτσι οι σχέσεις μεταξύ των χωρών απλώς υποβαθμίζονται. Ο κόσμος γίνεται λιγότερο ασφαλής. Αντί για πρόοδο και δημοκρατία, δίνεται ελευθερία σε ριζοσπαστικά στοιχεία και εξτρεμιστικές ομάδες που απορρίπτουν τον ίδιο τον πολιτισμό και επιδιώκουν να τον βυθίσουν στο αρχαίο παρελθόν, στο χάος και τη βαρβαρότητα.

Η ιστορία των τελευταίων ετών τα καταδεικνύει όλα αυτά παραστατικά. Αρκεί να δούμε τι έχει συμβεί στη Μέση Ανατολή, την οποία ορισμένοι παράγοντες προσπάθησαν να αναδιαμορφώσουν και να αναδιαμορφώσουν κατά βούληση και να της επιβάλουν ένα ξένο μοντέλο ανάπτυξης μέσω εξωτερικά ενορχηστρωμένων πραξικοπημάτων ή απλώς με τη βία των όπλων.

Αντί να συνεργαστούν για να διορθώσουν την κατάσταση και να καταβάλουν ένα πραγματικό πλήγμα στην τρομοκρατία αντί να προσομοιώνουν έναν αγώνα εναντίον της, ορισμένοι από τους συναδέλφους μας κάνουν ό,τι μπορούν για να κάνουν το χάος σε αυτήν την περιοχή μόνιμο. Κάποιοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι είναι δυνατό να διαχειριστούν αυτό το χάος.

Εν τω μεταξύ, υπάρχουν ορισμένα θετικά παραδείγματα στην πρόσφατη εμπειρία. Όπως πιθανώς μαντέψατε, αναφέρομαι στην εμπειρία της Συρίας. Δείχνει ότι υπάρχει μια εναλλακτική λύση σε αυτό το είδος αλαζονικής και καταστροφικής πολιτικής. Η Ρωσία αντιτίθεται στους τρομοκράτες μαζί με τη νόμιμη συριακή κυβέρνηση και άλλα κράτη της περιοχής και ενεργεί βάσει του διεθνούς δικαίου. Πρέπει να πω ότι αυτές οι ενέργειες και αυτή η πρόοδος δεν ήταν εύκολη. Υπάρχει μεγάλη διαφωνία στην περιοχή. Αλλά έχουμε θωρακιστεί με υπομονή και, ζυγίζοντας κάθε κίνηση και λέξη μας, συνεργαζόμαστε με όλους τους συμμετέχοντες σε αυτή τη διαδικασία με τον οφειλόμενο σεβασμό για τα συμφέροντά τους.

Οι προσπάθειές μας, τα αποτελέσματα των οποίων αμφισβητήθηκαν από τους συναδέλφους μας μόλις πρόσφατα, τώρα –ας το θέσω προσεκτικά– μας εμπνέουν ελπίδα. Αποδείχθηκαν πολύ σημαντικές, σωστές, επαγγελματικές και επίκαιρες.

Ή, πάρτε ένα άλλο παράδειγμα - την ένταση γύρω από την Κορεατική Χερσόνησο. Είμαι βέβαιος ότι καλύψατε εκτενώς και αυτό το θέμα σήμερα. Ναι, καταδικάζουμε απερίφραστα τις πυρηνικές δοκιμές που διεξήγαγε η ΛΔΚ και συμμορφωνόμαστε πλήρως με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σχετικά με τη Βόρεια Κορέα. Συνάδελφοι, θέλω να το τονίσω αυτό, ώστε να μην υπάρχει διακριτική ευχέρεια ερμηνείας. Συμμορφωνόμαστε με όλα τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Ωστόσο, αυτό το πρόβλημα μπορεί, φυσικά, να λυθεί μόνο μέσω διαλόγου. Δεν πρέπει να στριμώχνουμε τη Βόρεια Κορέα στη γωνία, να απειλούμε με βία, να καταφεύγουμε σε απροκάλυπτη αγένεια ή ύβρεις. Είτε κάποιος συμπαθεί είτε όχι το βορειοκορεατικό καθεστώς, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας είναι ένα κυρίαρχο κράτος.

Όλες οι διαφορές πρέπει να επιλύονται με πολιτισμένο τρόπο. Η Ρωσία ανέκαθεν υποστήριζε μια τέτοια προσέγγιση. Είμαστε ακράδαντα πεπεισμένοι ότι ακόμη και οι πιο περίπλοκοι κόμποι - είτε πρόκειται για την κρίση στη Συρία είτε για τη Λιβύη, την Κορεατική Χερσόνησο ή, ας πούμε, την Ουκρανία - πρέπει να απεμπλέκονται αντί να κόβονται.

Η κατάσταση στην Ισπανία δείχνει ξεκάθαρα πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι η σταθερότητα ακόμη και σε ένα ευημερούν και εδραιωμένο κράτος. Ποιος θα μπορούσε να περίμενε, έστω και πρόσφατα, ότι η συζήτηση για το καθεστώς της Καταλονίας, η οποία έχει μακρά ιστορία, θα οδηγούσε σε οξεία πολιτική κρίση;

Η θέση της Ρωσίας εδώ είναι γνωστή. Όλα όσα συμβαίνουν αποτελούν εσωτερικό ζήτημα της Ισπανίας και πρέπει να διευθετηθούν βάσει του ισπανικού δικαίου σύμφωνα με τις δημοκρατικές παραδόσεις. Γνωρίζουμε ότι η ηγεσία της χώρας λαμβάνει μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση.

Στην περίπτωση της Καταλονίας, είδαμε την Ευρωπαϊκή Ένωση και μια σειρά από άλλα κράτη να καταδικάζουν ομόφωνα τους υποστηρικτές της ανεξαρτησίας.

Ξέρετε, από αυτή την άποψη, δεν μπορώ παρά να σημειώσω ότι θα έπρεπε να είχε σκεφτεί περισσότερο αυτό νωρίτερα. Τι, κανείς δεν γνώριζε αυτές τις διαφωνίες αιώνων στην Ευρώπη; Ήταν, έτσι δεν είναι; Φυσικά και ήταν. Ωστόσο, σε κάποιο σημείο στην πραγματικότητα καλωσόρισαν τη διάλυση ορισμένων κρατών στην Ευρώπη χωρίς να κρύψουν τη χαρά τους.

Γιατί ήταν τόσο απερίσκεπτοι, καθοδηγούμενοι από φευγαλέες πολιτικές σκοπιμότητες και την επιθυμία τους να ευχαριστήσουν – θα το πω ευθέως – τον ​​μεγάλο αδελφό τους στην Ουάσιγκτον, παρέχοντας την άνευ όρων υποστήριξή τους στην απόσχιση του Κοσσυφοπεδίου, προκαλώντας έτσι παρόμοιες διαδικασίες σε άλλες περιοχές της Ευρώπης και του κόσμου;

Ίσως θυμάστε ότι όταν η Κριμαία κήρυξε επίσης την ανεξαρτησία της και στη συνέχεια - μετά το δημοψήφισμα - την απόφασή της να ενταχθεί στη Ρωσία, αυτό δεν έγινε ευπρόσδεκτο για κάποιο λόγο. Τώρα έχουμε την Καταλονία. Υπάρχει ένα παρόμοιο ζήτημα σε μια άλλη περιοχή, το Κουρδιστάν. Ίσως αυτή η λίστα να μην είναι καθόλου εξαντλητική. Αλλά πρέπει να αναρωτηθούμε, τι πρόκειται να κάνουμε; Τι πρέπει να σκεφτούμε γι' αυτό;

Αποδεικνύεται ότι ορισμένοι από τους συναδέλφους μας πιστεύουν ότι υπάρχουν «καλοί» αγωνιστές για την ανεξαρτησία και την ελευθερία και υπάρχουν «αυτονομιστές» που δεν έχουν το δικαίωμα να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους, ακόμη και με τη χρήση δημοκρατικών μηχανισμών.

Όπως λέμε πάντα σε παρόμοιες περιπτώσεις, τέτοια διπλά μέτρα και σταθμά – και αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα διπλών μέτρων και σταθμών – θέτουν σοβαρό κίνδυνο για τη σταθερή ανάπτυξη της Ευρώπης και άλλων ηπείρων, καθώς και για την πρόοδο των διαδικασιών ολοκλήρωσης σε ολόκληρο τον κόσμο.

Κάποτε οι απολογητές της παγκοσμιοποίησης προσπαθούσαν να μας πείσουν ότι η παγκόσμια οικονομική αλληλεξάρτηση αποτελούσε εγγύηση κατά των συγκρούσεων και της γεωπολιτικής αντιπαλότητας. Δυστυχώς, αυτό δεν συνέβη. Επιπλέον, η φύση των αντιφάσεων έγινε πιο περίπλοκη, καθιστώντας την πολυεπίπεδη και μη γραμμική.

Πράγματι, ενώ η διασύνδεση αποτελεί ανασταλτικό και σταθεροποιητικό παράγοντα, γινόμαστε επίσης μάρτυρες ενός αυξανόμενου αριθμού παραδειγμάτων πολιτικής που παρεμβαίνει ωμά στις οικονομικές σχέσεις της αγοράς. Πρόσφατα υπήρξαν προειδοποιήσεις ότι αυτό ήταν απαράδεκτο, αντιπαραγωγικό και πρέπει να αποτραπεί. Τώρα, όσοι έκαναν τέτοιες προειδοποιήσεις τα κάνουν όλα αυτά οι ίδιοι. Κάποιοι δεν κρύβουν καν ότι χρησιμοποιούν πολιτικά προσχήματα για να προωθήσουν τα αυστηρά εμπορικά τους συμφέροντα. Για παράδειγμα, το πρόσφατο πακέτο κυρώσεων που υιοθέτησε το Κογκρέσο των ΗΠΑ στοχεύει ανοιχτά στην απομάκρυνση της Ρωσίας από τις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας και στον εξαναγκασμό της Ευρώπης να αγοράζει πιο ακριβό LNG που παράγεται στις ΗΠΑ, αν και η κλίμακα της παραγωγής του είναι ακόμη πολύ μικρή.

Καταβάλλονται προσπάθειες να δημιουργηθούν εμπόδια στις προσπάθειές μας να δημιουργήσουμε νέες ενεργειακές οδούς – τον ​​South Stream και τον Nord Stream – παρόλο που η διαφοροποίηση της εφοδιαστικής είναι οικονομικά αποδοτική, ωφέλιμη για την Ευρώπη και προάγει την ασφάλειά της.

Επιτρέψτε μου να επαναλάβω: είναι φυσικό κάθε κράτος να έχει τα δικά του πολιτικά, οικονομικά και άλλα συμφέροντα. Το ερώτημα είναι τα μέσα με τα οποία αυτά προστατεύονται και προωθούνται.

Στον σύγχρονο κόσμο, είναι αδύνατο να αποκομίσει κανείς στρατηγικό κέρδος εις βάρος των άλλων. Μια τέτοια πολιτική που βασίζεται στην αυτοπεποίθηση, τον εγωισμό και τις αξιώσεις περί ιδιαιτερότητας δεν θα φέρει κανένα σεβασμό ή πραγματικό μεγαλείο. Θα προκαλέσει φυσική και δικαιολογημένη απόρριψη και αντίσταση. Ως αποτέλεσμα, θα δούμε τη συνεχή αύξηση των εντάσεων και της διχόνοιας αντί να προσπαθήσουμε να εγκαθιδρύσουμε από κοινού μια σταθερή και σταθερή διεθνή τάξη και να αντιμετωπίσουμε τις τεχνολογικές, περιβαλλοντικές, κλιματικές και ανθρωπιστικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ολόκληρη η ανθρώπινη φυλή σήμερα.

Συνάδελφοι,

Η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος, ο ρομποτικός αυτοματισμός και η ψηφιοποίηση οδηγούν ήδη σε βαθιές οικονομικές, κοινωνικές, πολιτισμικές αλλαγές, καθώς και σε αλλαγές στις αξίες. Τώρα μας παρουσιάζονται προηγουμένως ασύλληπτες προοπτικές και ευκαιρίες. Αλλά ταυτόχρονα θα πρέπει να βρούμε απαντήσεις και σε πολλά ερωτήματα. Ποια θέση θα καταλάβουν οι άνθρωποι στο τρίγωνο «άνθρωποι-μηχανές-φύση»; Ποιες ενέργειες θα αναληφθούν από τα κράτη που δεν θα παρέχουν συνθήκες για μια φυσιολογική ζωή λόγω των αλλαγών στο κλίμα και το περιβάλλον; Πώς θα διατηρηθεί η απασχόληση στην εποχή του αυτοματισμού; Πώς θα ερμηνευτεί ο όρκος του Ιπποκράτη όταν οι γιατροί αποκτήσουν ικανότητες παρόμοιες με τους παντοδύναμους μάγους; Και θα χάσει τελικά η ανθρώπινη νοημοσύνη την ικανότητα να ελέγχει την τεχνητή νοημοσύνη; Θα γίνει η τεχνητή νοημοσύνη μια ξεχωριστή οντότητα, ανεξάρτητη από εμάς;

Προηγουμένως, κατά την αξιολόγηση του ρόλου και της επιρροής των χωρών, μιλούσαμε για τη σημασία του γεωπολιτικού παράγοντα, το μέγεθος της επικράτειας μιας χώρας, τη στρατιωτική της ισχύ και τους φυσικούς της πόρους. Φυσικά, αυτοί οι παράγοντες εξακολουθούν να έχουν μεγάλη σημασία σήμερα. Αλλά τώρα υπάρχει και ένας άλλος παράγοντας - ο επιστημονικός και τεχνολογικός παράγοντας, ο οποίος, αναμφίβολα, έχει επίσης μεγάλη σημασία και η σημασία του θα αυξάνεται μόνο με την πάροδο του χρόνου.

Στην πραγματικότητα, αυτός ο παράγοντας ήταν πάντα σημαντικός, αλλά τώρα θα έχει δυναμικό που θα αλλάξει τα δεδομένα και πολύ σύντομα θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στους τομείς της πολιτικής και της ασφάλειας. Έτσι, ο επιστημονικός και τεχνολογικός παράγοντας θα γίνει ένας παράγοντας παγκόσμιας και πολιτικής σημασίας.

Είναι επίσης προφανές ότι ακόμη και η πιο σύγχρονη τεχνολογία δεν θα είναι σε θέση να διασφαλίσει από μόνη της τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ένα αρμονικό μέλλον είναι αδύνατο χωρίς κοινωνική ευθύνη, χωρίς ελευθερία και δικαιοσύνη, χωρίς σεβασμό στις παραδοσιακές ηθικές αξίες και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Διαφορετικά, αντί να γίνει ένας κόσμος ευημερίας και νέων ευκαιριών, αυτός ο «θαυμάσιος νέος κόσμος» θα μετατραπεί σε έναν κόσμο ολοκληρωτισμού, καστών, συγκρούσεων και μεγαλύτερων διαιρέσεων.

Σήμερα, η αυξανόμενη ανισότητα έχει ήδη συσσωρευτεί σε αισθήματα αδικίας και στέρησης σε εκατομμύρια ανθρώπους και ολόκληρα έθνη. Και το αποτέλεσμα είναι η ριζοσπαστικοποίηση, η επιθυμία να αλλάξουν τα πράγματα με κάθε δυνατό τρόπο, ακόμη και με τη βία.

Παρεμπιπτόντως, αυτό έχει ήδη συμβεί σε πολλές χώρες, και στη Ρωσία, τη χώρα μας, επίσης. Οι επιτυχημένες τεχνολογικές, βιομηχανικές ανακαλύψεις ακολουθήθηκαν από δραματικές αναταραχές και επαναστατικές αναταραχές. Όλα συνέβησαν επειδή η χώρα δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει εγκαίρως την κοινωνική διχόνοια και να ξεπεράσει τους σαφείς αναχρονισμούς στην κοινωνία.

Η επανάσταση είναι πάντα το αποτέλεσμα ενός ελλείμματος λογοδοσίας τόσο σε εκείνους που θα ήθελαν να διατηρήσουν, να παγώσουν στη θέση τους την ξεπερασμένη τάξη πραγμάτων που σαφώς χρειάζεται αλλαγή, όσο και σε εκείνους που επιδιώκουν να επιταχύνουν τις αλλαγές, καταφεύγοντας σε εμφύλιες συγκρούσεις και καταστροφική αντίσταση.

Σήμερα, καθώς στρεφόμαστε στα μαθήματα ενός αιώνα πριν, δηλαδή στη Ρωσική Επανάσταση του 1917, βλέπουμε πόσο διφορούμενα ήταν τα αποτελέσματά της, πόσο στενά αλληλένδετες είναι οι αρνητικές και, πρέπει να παραδεχτούμε, οι θετικές συνέπειες αυτών των γεγονότων. Ας αναρωτηθούμε: δεν ήταν δυνατόν να ακολουθήσουμε μια εξελικτική πορεία αντί να περάσουμε από μια επανάσταση; Δεν θα μπορούσαμε να είχαμε εξελιχθεί μέσω μιας σταδιακής και συνεπούς προοδευτικής κίνησης αντί να έχουμε κόστος την καταστροφή της κρατικής μας υπόστασης και τον αδίστακτο κατακερματισμό εκατομμυρίων ανθρώπινων ζωών.

Ωστόσο, το σε μεγάλο βαθμό ουτοπικό κοινωνικό μοντέλο και η ιδεολογία, την οποία το νεοσύστατο κράτος προσπάθησε να εφαρμόσει αρχικά μετά την επανάσταση του 1917, αποτέλεσε ισχυρό μοχλό μετασχηματισμών σε όλο τον κόσμο (αυτό είναι αρκετά σαφές και πρέπει επίσης να αναγνωριστεί), προκάλεσε μια σημαντική επανεκτίμηση των μοντέλων ανάπτυξης και έδωσε ώθηση στην αντιπαλότητα και τον ανταγωνισμό, τα οφέλη των οποίων, θα έλεγα, καρπώθηκαν ως επί το πλείστον από τη Δύση.

Δεν αναφέρομαι μόνο στις γεωπολιτικές νίκες που ακολούθησαν τον Ψυχρό Πόλεμο. Πολλά δυτικά επιτεύγματα του 20ού αιώνα αποτέλεσαν απάντηση στην πρόκληση που έθεσε η Σοβιετική Ένωση. Αναφέρομαι στην αύξηση του βιοτικού επιπέδου, στη διαμόρφωση μιας ισχυρής μεσαίας τάξης, στη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας και του κοινωνικού τομέα, στην προώθηση της εκπαίδευσης, στην εγγύηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των μειονοτήτων και των γυναικών, στην υπέρβαση του φυλετικού διαχωρισμού, ο οποίος, όπως ίσως θυμάστε, ήταν μια επαίσχυντη πρακτική σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, πριν από μερικές δεκαετίες.

Μετά τις ριζικές αλλαγές που έλαβαν χώρα στη χώρα μας και παγκοσμίως στις αρχές της δεκαετίας του 1990, προέκυψε μια πραγματικά μοναδική ευκαιρία να ανοίξει ένα πραγματικά νέο κεφάλαιο στην ιστορία. Εννοώ την περίοδο μετά την παύση της ύπαρξης της Σοβιετικής Ένωσης.

Δυστυχώς, αφού μοιράστηκαν την γεωπολιτική κληρονομιά της Σοβιετικής Ένωσης, οι Δυτικοί εταίροι μας πείστηκαν για το δίκαιο του σκοπού τους και ανακήρυξαν τους εαυτούς τους νικητές του Ψυχρού Πολέμου, όπως μόλις ανέφερα, και άρχισαν να παρεμβαίνουν ανοιχτά στις υποθέσεις κυρίαρχων κρατών και να εξάγουν δημοκρατία, όπως ακριβώς η σοβιετική ηγεσία είχε προσπαθήσει να εξαγάγει την σοσιαλιστική επανάσταση στον υπόλοιπο κόσμο στην εποχή της.

Βρεθήκαμε αντιμέτωποι με την ανακατανομή των σφαιρών επιρροής και την επέκταση του ΝΑΤΟ. Η υπερβολική αυτοπεποίθηση οδηγεί αναπόφευκτα σε λάθη. Το αποτέλεσμα ήταν ατυχές. Δυόμισι δεκαετίες πήγαν χαμένες, πολλές χαμένες ευκαιρίες και ένα βαρύ φορτίο αμοιβαίας δυσπιστίας. Ως αποτέλεσμα, η παγκόσμια ανισορροπία έχει μόνο ενταθεί.

Ακούμε δηλώσεις σχετικά με τη δέσμευση για την επίλυση παγκόσμιων ζητημάτων, αλλά στην πραγματικότητα βλέπουμε όλο και περισσότερα παραδείγματα εγωισμού. Όλοι οι διεθνείς θεσμοί που έχουν σχεδιαστεί για να εναρμονίζουν τα συμφέροντα και να διαμορφώνουν μια κοινή ατζέντα διαβρώνονται, και βασικές πολυμερείς διεθνείς συνθήκες και κρίσιμης σημασίας διμερείς συμφωνίες υποτιμώνται.

Μου είπαν, μόλις πριν από λίγες ώρες, ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ είπε κάτι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τη συνεργασία Ρωσίας-ΗΠΑ στον σημαντικό τομέα της πυρηνικής συνεργασίας. Είναι αλήθεια ότι αυτός είναι ο πιο σημαντικός τομέας αλληλεπίδρασης μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρουν ιδιαίτερη ευθύνη απέναντι στον κόσμο ως οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις.

Ωστόσο, θα ήθελα να εκμεταλλευτώ αυτή την ευκαιρία για να μιλήσω λεπτομερέστερα για όσα συνέβησαν τις τελευταίες δεκαετίες σε αυτόν τον κρίσιμο τομέα, ώστε να δώσω μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα. Θα χρειαστούν το πολύ δύο λεπτά.

Αρκετές διμερείς συμφωνίες-ορόσημα υπογράφηκαν τη δεκαετία του 1990. Η πρώτη, το πρόγραμμα Nunn-Lugar, υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου 1992. Η δεύτερη, το πρόγραμμα HEU-LEU, υπογράφηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1993. Το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού μετατράπηκε σε ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού, εξ ου και το HEU-LEU.

Τα έργα στο πλαίσιο της πρώτης συμφωνίας επικεντρώθηκαν στην αναβάθμιση των συστημάτων ελέγχου, τη λογιστική και τη φυσική προστασία των πυρηνικών υλικών, την αποσυναρμολόγηση και διάλυση υποβρυχίων και θερμοηλεκτρικών γεννητριών ραδιοϊσοτόπων. Οι Αμερικανοί έχουν πραγματοποιήσει - και παρακαλώ δώστε προσοχή εδώ, δεν πρόκειται για μυστική πληροφορία, απλώς λίγοι το γνωρίζουν - 620 επισκέψεις επαλήθευσης στη Ρωσία για να ελέγξουν τη συμμόρφωσή μας με τις συμφωνίες. Επισκέφτηκαν τα ιερότερα των ιερών του ρωσικού πυρηνικού συγκροτήματος, δηλαδή τις επιχειρήσεις που ασχολούνται με την ανάπτυξη πυρηνικών κεφαλών και πυρομαχικών, καθώς και πλουτωνίου και ουρανίου οπλικής ποιότητας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκτησαν πρόσβαση σε όλες τις άκρως απόρρητες εγκαταστάσεις στη Ρωσία. Επίσης, η συμφωνία είχε σχεδόν μονομερή χαρακτήρα.

Σύμφωνα με τη δεύτερη συμφωνία, οι Αμερικανοί πραγματοποίησαν 170 ακόμη επισκέψεις στα εργοστάσια εμπλουτισμού μας, περιηγούμενοι στις πιο περιορισμένες περιοχές τους, όπως μονάδες ανάμειξης και εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Το ισχυρότερο εργοστάσιο πυρηνικού εμπλουτισμού στον κόσμο - το Ηλεκτροχημικό Συνδυασμό Ουραλίων - είχε ακόμη και ένα μόνιμο αμερικανικό παρατηρητήριο. Μόνιμες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν απευθείας στα εργαστήρια αυτού του συνδυασμού, όπου οι Αμερικανοί ειδικοί πήγαιναν να εργαστούν καθημερινά. Τα δωμάτια στα οποία κάθονταν σε αυτές τις άκρως απόρρητες ρωσικές εγκαταστάσεις είχαν αμερικανικές σημαίες, όπως συμβαίνει πάντα.

Επιπλέον, καταρτίστηκε κατάλογος 100 Αμερικανών ειδικών από 10 διαφορετικούς αμερικανικούς οργανισμούς, οι οποίοι είχαν το δικαίωμα να διεξάγουν πρόσθετες επιθεωρήσεις ανά πάσα στιγμή και χωρίς καμία προειδοποίηση. Όλα αυτά διήρκεσαν 10 χρόνια. Βάσει αυτής της συμφωνίας, 500 τόνοι ουρανίου κατάλληλου για οπλισμό αφαιρέθηκαν από την στρατιωτική κυκλοφορία στη Ρωσία, αριθμός που ισοδυναμεί με περίπου 20.000 πυρηνικές κεφαλές.

Το πρόγραμμα HEU-LEU έχει γίνει ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέτρα πραγματικού αφοπλισμού στην ιστορία της ανθρωπότητας - το λέω αυτό με απόλυτη σιγουριά. Κάθε βήμα από τη ρωσική πλευρά παρακολουθούνταν στενά από Αμερικανούς ειδικούς, σε μια εποχή που οι Ηνωμένες Πολιτείες περιορίστηκαν σε πολύ πιο μετριοπαθείς μειώσεις του πυρηνικού τους οπλοστασίου, και το έκαναν αυτό με βάση καθαρά καλή θέληση.

Οι ειδικοί μας επισκέφθηκαν επίσης επιχειρήσεις του αμερικανικού πυρηνικού συγκροτήματος, αλλά μόνο κατόπιν πρόσκλησής τους και υπό τους όρους που έθεσε η αμερικανική πλευρά.

Όπως βλέπετε, η ρωσική πλευρά επέδειξε απολύτως πρωτοφανή ανοιχτότητα και εμπιστοσύνη. Παρεμπιπτόντως - και πιθανότατα θα μιλήσουμε γι' αυτό αργότερα - είναι επίσης γνωστό τι αποκομίσαμε από αυτό: πλήρη παραμέληση των εθνικών μας συμφερόντων, υποστήριξη στον αυτονομισμό στον Καύκασο, στρατιωτική δράση που παρέκαμψε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπως ο βομβαρδισμός της Γιουγκοσλαβίας και του Βελιγραδίου, η εισαγωγή στρατευμάτων στο Ιράκ και ούτω καθεξής. Λοιπόν, αυτό είναι εύκολο να το καταλάβει κανείς: μόλις έγινε αντιληπτή η κατάσταση του πυρηνικού συγκροτήματος, των ενόπλων δυνάμεων και της οικονομίας, το διεθνές δίκαιο φάνηκε περιττό.

Τη δεκαετία του 2000, η ​​συνεργασία μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες εισήλθε σε ένα νέο στάδιο πραγματικά δίκαιης εταιρικής σχέσης. Σηματοδοτήθηκε από την υπογραφή μιας σειράς στρατηγικών συνθηκών και συμφωνιών για την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας, η οποία είναι γνωστή στις ΗΠΑ ως η Συμφωνία 123. Ωστόσο, ουσιαστικά, η αμερικανική πλευρά σταμάτησε μονομερώς τις εργασίες στο πλαίσιο της το 2014.

Η κατάσταση γύρω από τη Συμφωνία Διαχείρισης και Διάθεσης Πλουτωνίου (PMDA) του 2000 της 20ής Αυγούστου (η οποία υπογράφηκε στη Μόσχα) και της 1ης Σεπτεμβρίου (στην Ουάσιγκτον) είναι περίπλοκη και ανησυχητική. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο αυτής της συμφωνίας, οι πλευρές έπρεπε να λάβουν αμοιβαία μέτρα για την μη αναστρέψιμη μετατροπή του πλουτωνίου οπλικής ποιότητας σε καύσιμο μικτού οξειδίου (MOX) και την καύση του σε πυρηνικούς σταθμούς, ώστε να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί για στρατιωτικούς σκοπούς. Οποιεσδήποτε αλλαγές σε αυτήν τη μέθοδο επιτρέπονταν μόνο με τη συγκατάθεση των μερών. Αυτό αναφέρεται στη συμφωνία και στα πρωτόκολλά της.

Τι έκανε η Ρωσία; Αναπτύξαμε αυτό το καύσιμο, κατασκευάσαμε ένα εργοστάσιο για μαζική παραγωγή και, όπως δεσμευτήκαμε στη συμφωνία, κατασκευάσαμε ένα εργοστάσιο BN-800 που μας επέτρεψε να καίμε με ασφάλεια αυτό το καύσιμο. Θα ήθελα να τονίσω ότι η Ρωσία τήρησε όλες τις δεσμεύσεις της.

Τι έκαναν οι Αμερικανοί εταίροι μας; Ξεκίνησαν την κατασκευή ενός εργοστασίου στην περιοχή του ποταμού Σαβάνα. Η αρχική του τιμή ήταν 4,86 ​​δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά δαπάνησαν σχεδόν 8 δισεκατομμύρια δολάρια, ανέβασαν την κατασκευή στο 70% και στη συνέχεια πάγωσαν το έργο. Αλλά, απ' όσο γνωρίζουμε, το αίτημα προϋπολογισμού για το 2018 περιλαμβάνει 270 εκατομμύρια δολάρια για το κλείσιμο και την παύση λειτουργίας αυτής της εγκατάστασης. Ως συνήθως, τίθεται το ερώτημα: πού είναι τα χρήματα; Πιθανώς κλάπηκαν. Ή υπολόγισαν λάθος κάτι κατά τον σχεδιασμό της κατασκευής της. Τέτοια πράγματα συμβαίνουν. Συμβαίνουν εδώ πολύ συχνά. Αλλά δεν μας ενδιαφέρει αυτό, δεν είναι δική μας δουλειά. Μας ενδιαφέρει τι θα συμβεί με το ουράνιο και το πλουτώνιο. Τι γίνεται με τη διάθεση του πλουτωνίου; Προτείνεται η αραίωση και η γεωλογική αποθήκευση του πλουτωνίου. Αλλά αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το πνεύμα και το γράμμα της συμφωνίας και, το πιο σημαντικό, δεν εγγυάται ότι η αραίωση δεν θα μετατραπεί ξανά σε πλουτώνιο οπλικής ποιότητας. Όλα αυτά είναι πολύ ατυχή και περίεργα.

Στη συνέχεια. Η Ρωσία επικύρωσε τη Συνθήκη για την Πλήρη Απαγόρευση των Πυρηνικών Δοκιμών πριν από περισσότερα από 17 χρόνια. Οι ΗΠΑ δεν το έχουν πράξει ακόμη.

Μια κρίσιμη μάζα προβλημάτων συσσωρεύεται στην παγκόσμια ασφάλεια. Όπως είναι γνωστό, το 2002 οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν από τη Συνθήκη για τους Αντιβαλλιστικούς Πυραύλους. Και παρά το γεγονός ότι ήταν οι εμπνευστές της Σύμβασης για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων και της διεθνούς ασφάλειας, και αν και ξεκίνησαν οι ίδιες αυτή τη συμφωνία, δεν τηρούν τις δεσμεύσεις τους. Παραμένουν μέχρι σήμερα ο μόνος και μεγαλύτερος κάτοχος αυτής της μορφής όπλου μαζικής καταστροφής. Επιπλέον, οι ΗΠΑ έχουν μεταθέσει την προθεσμία για την εξάλειψη των χημικών όπλων τους από το 2007 έως και το 2023. Δεν φαίνεται σωστό για ένα έθνος που ισχυρίζεται ότι είναι υπέρμαχος της μη διάδοσης και του ελέγχου των χημικών όπλων.

Στη Ρωσία, αντίθετα, η διαδικασία ολοκληρώθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου του τρέχοντος έτους. Με αυτόν τον τρόπο, η χώρα μας έχει συμβάλει σημαντικά στην ενίσχυση της διεθνούς ασφάλειας. Παρεμπιπτόντως, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης προτίμησαν να σιωπήσουν, να μην το προσέξουν, αν και υπήρξε μια φευγαλέα αναφορά κάπου στον Καναδά, αλλά αυτό ήταν όλο, και μετά σιωπή. Εν τω μεταξύ, το οπλοστάσιο χημικών όπλων που είχε αποθηκεύσει η Σοβιετική Ένωση είναι αρκετό για να καταστρέψει τη ζωή στον πλανήτη πολλαπλάσια.

Πιστεύω ότι είναι καιρός να εγκαταλείψουμε μια ξεπερασμένη ατζέντα. Αναφέρομαι σε αυτό που ήταν. Χωρίς αμφιβολία, θα πρέπει να κοιτάμε μπροστά, πρέπει να σταματήσουμε να κοιτάμε πίσω. Μιλάω γι' αυτό για να κατανοήσουμε την προέλευση της τρέχουσας κατάστασης που διαμορφώνεται.

Είναι καιρός για μια ειλικρινή συζήτηση μεταξύ της παγκόσμιας κοινότητας και όχι απλώς μεταξύ μιας ομάδας εκλεκτών, των φερόμενων ως πιο άξιων και προηγμένων. Εκπρόσωποι διαφορετικών ηπείρων, πολιτιστικών και ιστορικών παραδόσεων, πολιτικών και οικονομικών συστημάτων. Σε έναν κόσμο που αλλάζει, δεν μπορούμε να είμαστε άκαμπτοι, κλειστοί ή ανίκανοι να ανταποκριθούμε με σαφήνεια και ταχύτητα. Η ευθύνη για το μέλλον - αυτό είναι που πρέπει να μας ενώνει, ειδικά σε εποχές όπως οι τρέχουσες, όπου όλα αλλάζουν ραγδαία.

Ποτέ πριν η ανθρωπότητα δεν κατείχε τέτοια δύναμη όπως τώρα. Την εξουσία πάνω στη φύση, τον χώρο, τις επικοινωνίες και την ίδια της την ύπαρξη. Ωστόσο, αυτή η δύναμη είναι διάχυτη: τα στοιχεία της βρίσκονται στα χέρια κρατών, εταιρειών, δημόσιων και θρησκευτικών ενώσεων, ακόμη και μεμονωμένων πολιτών. Σαφώς, η αξιοποίηση όλων αυτών των στοιχείων σε μια ενιαία, αποτελεσματική και διαχειρίσιμη αρχιτεκτονική δεν είναι εύκολη υπόθεση. Θα χρειαστεί σκληρή, επίπονη δουλειά για να επιτευχθεί αυτό. Και η Ρωσία, θα σημειώσω, είναι πρόθυμη να συμμετάσχει σε αυτό μαζί με οποιονδήποτε εταίρο ενδιαφέρεται.

Συνάδελφοι, πώς βλέπουμε το μέλλον της διεθνούς τάξης και του συστήματος παγκόσμιας διακυβέρνησης; Για παράδειγμα, το 2045, όταν ο ΟΗΕ θα γιορτάσει την εκατονταετηρίδα του; Η δημιουργία του έχει γίνει σύμβολο του γεγονότος ότι η ανθρωπότητα, παρά τα πάντα, είναι ικανή να αναπτύξει κοινούς κανόνες συμπεριφοράς και να τους τηρεί. Κάθε φορά που αυτοί οι κανόνες δεν τηρούνταν, αναπόφευκτα οδηγούνταν σε κρίσεις και άλλες αρνητικές συνέπειες.

Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες υποτίμησης του ρόλου αυτού του οργανισμού, δυσφήμισής του ή απλώς ανάληψης του ελέγχου του. Όλες αυτές οι προσπάθειες απέτυχαν, όπως ήταν αναμενόμενο, ή κατέληξαν σε αδιέξοδο. Κατά τη γνώμη μας, ο ΟΗΕ, με την καθολική του νομιμότητα, πρέπει να παραμείνει το κέντρο του διεθνούς συστήματος. Κοινός μας στόχος είναι η αύξηση του κύρους και της αποτελεσματικότητάς του. Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση στον ΟΗΕ σήμερα.

Όσον αφορά το δικαίωμα αρνησικυρίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας, το οποίο επίσης μερικές φορές αμφισβητείται, ίσως θυμάστε ότι αυτός ο μηχανισμός σχεδιάστηκε και δημιουργήθηκε προκειμένου να αποφευχθεί η άμεση αντιπαράθεση των πιο ισχυρών κρατών, ως εγγύηση κατά της αυθαιρεσίας και της απερισκεψίας, έτσι ώστε καμία χώρα μεμονωμένα, ακόμη και η χώρα με τη μεγαλύτερη επιρροή, να μην μπορεί να δώσει την εντύπωση νομιμότητας στις επιθετικές της ενέργειες.

Φυσικά, ας το παραδεχτούμε, οι ειδικοί είναι εδώ και γνωρίζουν ότι ο ΟΗΕ έχει νομιμοποιήσει τις ενέργειες μεμονωμένων συμμετεχόντων στις διεθνείς υποθέσεις εκ των υστέρων. Λοιπόν, τουλάχιστον αυτό είναι κάτι, αλλά ούτε αυτό θα οδηγήσει σε καλό.

Χρειάζονται μεταρρυθμίσεις, το σύστημα των Ηνωμένων Εθνών χρειάζεται βελτίωση, αλλά οι μεταρρυθμίσεις μπορούν να είναι μόνο σταδιακές, εξελικτικές και, φυσικά, πρέπει να υποστηρίζονται από τη συντριπτική πλειοψηφία των συμμετεχόντων στη διεθνή διαδικασία εντός του ίδιου του οργανισμού, με ευρεία συναίνεση.

Η εγγύηση της αποτελεσματικότητας του ΟΗΕ έγκειται στον αντιπροσωπευτικό του χαρακτήρα. Η απόλυτη πλειοψηφία των κυρίαρχων κρατών του κόσμου εκπροσωπείται σε αυτόν. Οι θεμελιώδεις αρχές του ΟΗΕ θα πρέπει να διατηρηθούν για τα επόμενα χρόνια και δεκαετίες, καθώς δεν υπάρχει άλλη οντότητα που να είναι ικανή να αντανακλά ολόκληρο το φάσμα της διεθνούς πολιτικής.

Σήμερα, αναδύονται νέα κέντρα επιρροής και μοντέλα ανάπτυξης, διαμορφώνονται πολιτισμικές συμμαχίες και πολιτικές και οικονομικές ενώσεις. Αυτή η ποικιλομορφία δεν προσφέρεται για ενοποίηση. Επομένως, πρέπει να προσπαθήσουμε να εναρμονίσουμε τη συνεργασία. Οι περιφερειακοί οργανισμοί στην Ευρασία, την Αμερική, την Αφρική, την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού θα πρέπει να ενεργούν υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών και να συντονίζουν το έργο τους.

Ωστόσο, κάθε ένωση έχει το δικαίωμα να λειτουργεί σύμφωνα με τις δικές της ιδέες και αρχές που αντιστοιχούν στις πολιτιστικές, ιστορικές και γεωγραφικές της ιδιαιτερότητες. Είναι σημαντικό να συνδυαστεί η παγκόσμια αλληλεξάρτηση και το άνοιγμα με τη διατήρηση της μοναδικής ταυτότητας κάθε έθνους και κάθε περιοχής. Πρέπει να σεβόμαστε την κυριαρχία ως τη βάση που διέπει ολόκληρο το σύστημα διεθνών σχέσεων.

Συνάδελφοι, ανεξάρτητα από τα εκπληκτικά ύψη που μπορεί να φτάσει η τεχνολογία, η ιστορία, φυσικά, γράφεται από τους ανθρώπους. Η ιστορία γράφεται από τους ανθρώπους, με όλα τα δυνατά και αδύνατα σημεία τους, τα μεγάλα επιτεύγματα και τα λάθη τους. Μπορούμε να έχουμε μόνο ένα κοινό μέλλον. Δεν μπορεί να υπάρξει ξεχωριστό μέλλον για εμάς, τουλάχιστον όχι στον σύγχρονο κόσμο. Επομένως, η ευθύνη για τη διασφάλιση ότι αυτός ο κόσμος θα είναι απαλλαγμένος από συγκρούσεις και ευημερούντος βαρύνει ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα.

Όπως ίσως γνωρίζετε, το 19ο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας και Φοιτητών λαμβάνει χώρα στο Σότσι. Νέοι από δεκάδες χώρες αλληλεπιδρούν με τους συνομηλίκους τους και συζητούν θέματα που τους αφορούν. Δεν εμποδίζονται από πολιτισμικές, εθνικές ή πολιτικές διαφορές και όλοι ονειρεύονται το μέλλον. Πιστεύουν ότι η ζωή τους, η ζωή των νεότερων γενεών θα είναι καλύτερη, πιο δίκαιη και ασφαλέστερη. Η δική μας ευθύνη σήμερα είναι να κάνουμε το καλύτερο δυνατό για να διασφαλίσουμε ότι αυτές οι ελπίδες θα γίνουν πραγματικότητα.

Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.

Πηγή: Valdai