Ευγονική - Από τους λόρδους στη Σίλικον Βάλεϊ

του Έκτορα-Ξαβιέ Δελαστίκ

Οι φετινές εκλογές (πανευρωπαϊκά) είναι εκλογές γύρω από τη μετανάστευση και το ρατσισμό. Ως εκ τούτου, προχωρούμε σε μια σειρά άρθρων που αναλύουν το σύγχρονο δεξιό και ακροδεξιό λόγο. Το πρώτο άρθρο της σειράς για το φασισμό της υπογεννητικότητας είναι διαθέσιμο εδώ.

Αν θέλουμε να κάνουμε μια βαθιά αναδρομή στην ιστορία του ότι κάποιοι άνθρωποι «αξίζουν λιγότερο», πρέπει να ξεκινήσουμε με μια στάση στην Παπική Βούλα “Inter Caetera” του 1493. Αυτή όριζε, μεταξύ άλλων, πως κατά την Παπική Εκκλησία, οι περιοχές που δεν τελούν υπό την ιδιοκτησία χριστιανών ευγενών ήταν ανοιχτές προς «ανακάλυψη» και κατάκτηση. Σιωπηρά αναγνώριζε πως οι αυτόχθονες πληθυσμοί δεν είχαν κάποιο δικαίωμα στον τόπο τους, ανοίγοντας το δρόμο για τη μετατροπή της αποικιοκρατίας στο σημαντικότερο… εξαγώγιμο προϊόν της Ευρώπης. Κυρίως όμως, θα περιηγηθούμε στην πορεία που οδηγεί από τους ξεπεσμένους Βρετανούς λόρδους έως τον Ίλον Μασκ και τους σύγχρονους ευγονιστές.

Λόρδος απ’ τον τόπο σου, κι ας είν’ και χρεωμένος

Η Μ. Βρετανία του 19ου αιώνα συνδύαζε την εκρηκτική οικοδόμηση μιας αστικής τάξης με ένα κράτος, στο οποίο η φεουδαλική νοοτροπία και τάξη πραγμάτων δεν είχε εκλείψει. Το χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγμα είναι η υπάρχουσα μέχρι σήμερα Βουλή των Λόρδων, η οποία ασκεί μέρος της νομοθετικής εξουσίας, με τα μέλη της να κληρονομούν τις θέσεις τους έως και το… 1999.

Την περίοδο 1800-1900, η ανάπτυξη της βρετανικής αστικής τάξης απαιτούσε και μια ιδεολογική αντίληψη για την κοινωνική θέση κάθε ανθρώπου. Από τη μία, η αστική τάξη προωθούσε την αντίληψη ότι ο άνθρωπος έρχεται στον κόσμο κατά βάση «άγραφος χάρτης» και πως η αξία του βρίσκεται στις επιλογές, τη φερεγγυότητα και την οικονομική και πολιτική ισχύ, που καλλιεργεί κατά τη διάρκεια της ζωής του. Από την άλλη πλευρά, οι θιασώτες της φεουδαρχικής αντίληψης υποστήριζαν πως ο χαρακτήρας, η φερεγγυότητα και η αόριστη «αξία» ενός ατόμου είναι ζήτημα καταγωγής.

Το ζήτημα της καταγωγής δεν αφορούσε μόνο το ζήτημα της ανατροφής σε ένα περιβάλλον υψηλής κοινωνίας. Ήταν η αντίληψη πως οι άνθρωποι «ευγενούς» καταγωγής ήταν σε ένα βαθύτερο επίπεδο κάτι διαφορετικό από τους υπόλοιπους, με τον ίδιο τρόπο που οι κοινοί πολίτες της βρετανικής αυτοκρατορίας ήταν κάτι διαφορετικό από τους αποικιοκρατούμενους πολίτες. Αυτή η κοσμοθεωρία ήταν εξαιρετικά σημαντική για μια τάξη ευγενών, που απαιτούσε να κρατήσει την εξουσία στα χέρια της, την ίδια στιγμή που βρισκόταν υπερχρεωμένη απέναντι σε τραπεζίτες και βιομήχανους, που δεν προέρχονταν από τη μήτρα της. Ταυτόχρονα, ευθυγραμμιζόταν με την αποικιοκρατία ως κρατική πολιτική, την οποία και οι δύο αυτές άρχουσες τάξεις στήριζαν με κάθε δυνατό μέσο.

Την ακριβώς αντίθετη, ανοδική πορεία της αστικής τάξης δείχνει ο όρος «αυτοδημιούργητος» (self-made), κυρίως από το 1840 και μετά.

Δαρβίνος και κοινωνικός δαρβινισμός

Το 1859 εκδίδεται ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία της ιστορίας: το «Περί της καταγωγής των ειδών», με το οποίο ο Κάρολος Δαρβίνος εκθέτει τη θεωρία του για την εξέλιξη των ειδών και την εμφάνιση νέων. Η λεπτομέρεια που μας ενδιαφέρει εδώ είναι πως στις πρώτες εκδόσεις του βιβλίου χρησιμοποιείται ο όρος «φυσική επιλογή» – δεν εμφανίζεται πουθενά ο όρος «επικράτηση του ισχυρότερου» (survival of the fittest).

Ο όρος δημιουργήθηκε από το φιλόσοφο Χέρμπερτ Σπένσερ, αφού διάβασε την Καταγωγή των Ειδών. Ο Άλφρεντ Ράσελ Γουάλας, φυσιοδίφης που εκείνα τα χρόνια δούλευε πάνω σε ανάλογες ιδέες με το Δαρβίνο, τον πίεζε σε μεταξύ τους αλληλογραφία να υιοθετήσει τον όρο του Σπένσερ. Μετά από πίεση του εκδότη, ο όρος αυτός όντως εισήχθη στην πέμπτη έκδοση του βιβλίου .

Το σκεπτικό του Σπένσερ για τη δημιουργία του όρου «επικράτηση του ισχυρότερου» ήταν εξαιρετικά σαφές, καθώς εργαζόταν πάνω σε μια άμεση μεταφορά των ιδεών της εξέλιξης για τον τρόπο που λειτουργούν οι κοινωνίες. Το βιβλίο του «Κοινωνική Στατική» αποτελεί άλλον έναν πυλώνα της αποικιοκρατικής σκέψης, καλώντας ουσιαστικά σε εξάλειψη των «βαρβαρικών πληθυσμών της ανθρωπότητας» για το καλό του συνόλου. Από το έργο του Δαρβίνου χρησιμοποίησε γλώσσα και εκφράσεις με τις οποίες έντυσε τις θέσεις του περί ρατσισμού. Χαρακτηριστική στιγμή προς το τέλος της καριέρας του, υπήρξε η επιστολή του προς την ιαπωνική κυβέρνηση το 1904, με την οποία κατήγγειλε τους μεικτούς γάμους Ασιατών και δυτικών, παρομοιάζοντάς τους με τις διασταυρώσεις μεταξύ διαφορετικών τύπων ζώων.

Ευγονική made in USA

Φτάνοντας στο τέλος του 19ου αιώνα, περνούμε στην άλλη όχθη του Ατλαντικού. Οι μετεπαναστατικές Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν τη βρετανική φεουδαρχία ως κοινωνικό και πολιτιστικό βαρίδι, ενώ η ίδια η αμερικανική επανάσταση ήταν βαθιά επηρεασμένη από τις ιδέες του Διαφωτισμού. Γι’ αυτό ακριβώς υπήρξε και ένα εξαιρετικά σημαντικό πείραμα για το πώς κινείται μια προοδευτική για την εποχή της αστική τάξη, μόλις εδραιώσει την εξουσία της και σταθεροποιηθεί για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα.

Η απάντηση ήταν… η ανάπτυξη της ευγονικής. Έχοντας ως βασικό αρχικό εκπρόσωπο τον Φράνσις Γκάλτον, η αμερικανική ευγονική ξεκίνησε προσπαθώντας να αποδώσει με μονοσήμαντο τρόπο τις ανθρώπινες ιδιότητες και χαρακτήρα στην καταγωγή. Δεν επρόκειτο για κάποια δυσνόητη ακαδημαϊκή συζήτηση. Στην καθημερινή ζωή, υπήρχαν διαγωνισμοί «καλύτερου παιδιού», όπου οικογένειες και τα παιδιά τους βαθμολογούνταν με τον ίδιο τρόπο που βαθμολογούνταν τα ζώα σε αγροτικές επιδείξεις. Στη νομική ζωή, υπήρχαν συγκεκριμένοι νόμοι που απαγόρευαν τους γάμους μεταξύ ατόμων διαφορετικής καταγωγής, οι οποίοι κράτησαν δεκαετίες μετά την απαγόρευση της δουλείας.

Ο ρατσισμός των ΗΠΑ όμως ήταν, είναι και θα είναι πρωτίστως ταξικός. Αποτυπώνεται καθαρά στο άρθρο «The Early Days of Eugenics» που δημοσιεύτηκε το 1911 στο Scientific American και υποστήριζε την ευγονική, φέρνοντας ως παράδειγμα τους απογόνους της επινοημένης προσωπικότητας «Άντα Τζουκ». Περιγράφοντας τους απογόνους της ως κατά πλειοψηφία εγκληματίες, φτωχούς, μέθυσους, τρελούς και «ανθρώπους του δρόμου», το άρθρο υπερασπίστηκε τη θέση πως ένα τέτοιο άτομο θα έπρεπε να έχει στειρωθεί, προστατεύοντας έτσι την κοινωνία από τους απογόνους του. Πλάι σε αυτές τις ακαδημαϊκές θέσεις έρχονταν εκθέσεις, όπως οι «Έρευνες περί νοητικών παρεκκλίσεων σε φυλακές, δημόσια σχολεία και ορφανοτροφεία της Καλιφόρνια», οι οποίες χρησιμοποιούνταν για να υποστηρίξουν προγράμματα εξαναγκαστικών στειρώσεων, εν προκειμένω εναντίον έγκλειστων ανθρώπων λατινοαμερικανικής καταγωγής. Έρευνα του Πανεπιστημίου του Βερμόντ υπολογίζει περίπου 60.000 εξαναγκαστικές στειρώσεις στις ΗΠΑ το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Εάν πιστεύετε πως αυτές οι ιδέες έγιναν κακόφημες στις ΗΠΑ μετά την υιοθέτησή τους από τη ναζιστική Γερμανία για την εξολόθρευση Εβραίων, Ρομά, ομοφυλοφίλων και άλλων, θα πρέπει να σας απογοητεύσουμε. Μεταξύ 1960 και 1970, υπολογίζεται πως μέσω πίεσης ή και ευθείας εξαπάτησης στειρώθηκε τουλάχιστον το 25% των αυτοχθόνων γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Το ίδιο πρόγραμμα στοχοποίησε επίσης (αν και σε μικρότερο βαθμό), γυναίκες αφροαμερικανικής και λατινοαμερικανικής καταγωγής.

[……] γιατί χανόμαστε

Η αστική τάξη μπορεί να προωθεί την ιδέα του «αυτοδημιούργητου ανθρώπου», αλλά ταυτόχρονα το μέρος της που κατέχει ΜΜΕ προωθεί σε όλους τους τόνους την ιδέα ότι οι άνθρωποι διαφορετικής καταγωγής είναι κάτι «ξένο» και «απειλητικό». Πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει όμως, το να δούμε πώς σκέφτεται για τον εαυτό της. Ο λόγος περί ενός «κινήματος υπεργεννητικότητας» (pro-natalist movement), το οποίο έχει μια σχετική δημοφιλία μεταξύ πολυεκατομμυριούχων και δισεκατομμυριούχων, με τις πιο διάσημες περιπτώσεις να αφορούν τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η βασική του ιδέα είναι απλή και πολύ γνώριμη: η υπογεννητικότητα πλήττει τις κοινωνίες στις οποίες ανήκουν και οι ίδιοι ως μέλη της αστικής τάξης, την ώρα που η μετανάστευση και ο υπερπληθυσμός των «άλλων» συνεχίζονται. Σε αυτό το πλαίσιο, το κίνημα υπεργεννητικότητας διακηρύττει πως οι ίδιοι πρέπει να κάνουν πάρα πολλά παιδιά για πολλές γενιές, ώστε να κατακλύσουν τον κόσμο σε βάθος χρόνου. Όχι όλοι – συγκεκριμένα τα στελέχη του τομέα υψηλής τεχνολογίας και επενδύσεων, στα οποία απευθύνεται η εν λόγω θεωρία. Όπως παρουσιάζει το άρθρο του Business Insider που παραθέσαμε, οι επενδύσεις τους κατευθύνονται και σε τεχνολογίες που θα επιτρέπουν επί της αρχής επιλογή των «καλύτερων» δυνατών εμβρύων. Παρ’ ότι είμαστε φανατικά υπέρ των προγεννητικών ελέγχων, μπροστά σε τέτοια λόγια και έργα από τα συγκεκριμένα φορολογικά κλιμάκια, έχουμε λόγους να είμαστε επιφυλακτικοί.

Οι επιφυλάξεις συνοψίζονται εξαιρετικά στο γεγονός ότι οι θιασώτες (π.χ. η οικογένεια Μασκ, η οικογένεια Κόλινς, η οποία δραστηριοποιείται στις επενδύσεις, ο Νικ Μπόστρομ, εκ των θεμελιωτών του κινήματος, ο Λουν Νόσεκ, συνιδρυτής του PayPal και άλλοι), δείχνουν μια πολύ σαφή προτίμηση στο ποιες χώρες και ποιες τάξεις είναι εκείνες που πρέπει να αναπαραχθούν. Για τον Ίλον Μασκ και άλλους αυτού του κινήματος, υπάρχουν σαφείς υπόνοιες πως θεωρούν τον πλούτο ως ένδειξη ικανοτήτων και εξυπνάδας, άρα και ως μέτρο του αναπαραγωγικού δικαιώματος. Ή ίσως ακόμα καλύτερα, στην αντίληψη των Κόλινς ότι αξίες, όπως η υποστήριξη των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων, της εκπαίδευσης για τις γυναίκες και της προστασίας του περιβάλλοντος είναι γενετικά προκαθορισμένες (!), δίνοντας έτσι στην ιδεολογία τους και ένα πρόσημο ιδεολογικής σταυροφορίας της περασμένης χιλιετίας.

Κατακλείδα

Γιατί να έχουμε κάνει αυτήν την ιστορική αναδρομή; Εμείς που γράφουμε και εσείς που διαβάζετε, αμφότεροι έχουμε ένα πληκτρολόγιο στα χέρια μας. Αυτό που δεν έχουμε είναι τους πόρους, ώστε να προσλάβουμε χίλια άτομα με πληκτρολόγια να γράφουν ολημερίς εκ μέρους μας. Με άλλα λόγια, υπάρχουν κομμάτια της αστικής τάξης, τα οποία έχουν μια σειρά λόγους να επενδύουν πολιτικά, και κυρίως οικονομικά, στη διάδοση των ξαναζεσταμένων φασιστικών ιδεών από τα πάνω προς τα κάτω. Ο λόγος συγγραφής αυτού του άρθρου είναι να εμπεδώσουμε πως αρκετά συχνά, οι ισχυρότεροι οικονομικοί παράγοντες επενδύουν σε φασιστικά ρεύματα για λόγους οικονομικής στρατηγικής, όχι σε αντίθεση με τις προσωπικές αρχές τους, αλλά σε πλήρη σύμπνοια με αυτές.

Το χαρακτηριστικότερο ίσως εγχώριο παράδειγμα, με το οποίο θα κλείσουμε, είναι η αξιοποίηση από πλευράς Κασιδιάρη μιας ανάρτησης του Ίλον Μασκ υπέρ του. Μετά την αποφυλάκιση Κασιδιάρη και τις δηλώσεις του για το πώς σκοπεύει να επιστρέψει (ή καλύτερα, να επιστραφεί) στην πολιτική σκηνή, το συγκρότημα Αλαφούζου δια μέσου της Καθημερινής δημοσίευσε ένα εκτενές άρθρο για το δίκτυο οργανώσεων στο οποίο στηρίζεται. Το ίδιο συγκρότημα, τον Απρίλιο του 2013 είχε διοργανώσει τηλεοπτική συνέντευξη-αγιογραφία τεσσάρων στελεχών της Χρυσής Αυγής με παρουσιαστή τον Τράγκα. Επρόκειτο για μια τόσο εξόφθαλμη κίνηση προβολής, που οι εργαζόμενοι του καναλιού έβγαλαν ανακοίνωση καταγγελίας με όλο τον εργασιακό κίνδυνο, που αυτό μπορούσε να συνεπάγεται.

Κινήσεις όπως η συνέντευξη στον Τράγκα, οι εκατοντάδες ώρες προβολής της Χρυσής Αυγής στις ψυχαγωγικές εκπομπές της πρωινής ζώνης όλων των ελληνικών μιντιακών-εφοπλιστικών ομίλων και (σε ένα άλλο επίπεδο), οι ευθείες παρεμβάσεις του Μασκ υπέρ νεοναζιστών στη Μ. Βρετανία δεν αποτελούν εξαίρεση γι’ αυτήν την τάξη. Αποτελούν μια προβλέψιμη στάση ανθρώπων, που απαιτούν να είναι στην κορυφή της κοινωνίας «ελέω θεού», οπότε προωθούν και υιοθετούν (με αυτή τη σειρά) τις ιδεολογίες που τους ταιριάζουν.

Πηγή: infowar