Τι περιλαμβάνεται στη λίστα στόχων της Ρωσίας - και γιατί;

Από τις αποθήκες πυρομαχικών έως τις ψηφιακές υποδομές, μια πιο προσεκτική ματιά στην επεκτεινόμενη αεροπορική εκστρατεία της Μόσχας κατά της Ουκρανίας

Το κύριο θέμα της ρωσο-ουκρανικής σύγκρουσης φέτος ήταν ο λεγόμενος «πόλεμος των πόλεων», που χαρακτηρίζεται από αμοιβαία στρατηγικά πλήγματα σε στόχους στα μετόπισθεν. Κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, το Κίεβο είχε καταφέρει να ενισχύσει τις ικανότητές του σε επιθέσεις και μάλιστα προσπάθησε να πιέσει τη Μόσχα να αποδεχτεί τους όρους του για κατάπαυση του πυρός.

Η ουκρανική προπαγάνδα που δημοσιεύεται ευρέως από φιλελεύθερα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζει τις ρωσικές επιθέσεις ως αδιάκριτες και στοχευμένες σε αμάχους. Σε αυτό το άρθρο, προσπαθούμε να δείξουμε ότι αυτό δεν ισχύει.

Θα εξετάσουμε τους συγκεκριμένους στόχους που έχει χτυπήσει η Ρωσία στα νώτα της Ουκρανίας και τη λογική πίσω από αυτές τις επιθέσεις. Θα εξετάσουμε επίσης τους στόχους που αποφεύγει σκόπιμα, μαζί με τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων για τους Ουκρανούς πολίτες.

Βιομηχανικές επιχειρήσεις

Στα πρώτα χρόνια της στρατιωτικής επιχείρησης, η Ρωσία στόχευσε εγκαταστάσεις της αμυντικής βιομηχανίας της Ουκρανίας - τόσο παλιά σοβιετικά εργοστάσια όπως η Yuzhmash στο Ντνιεπροπετρόφσκ όσο και νέες, μικρότερες επιχειρήσεις που επικεντρώνονταν στη συναρμολόγηση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και στην παραγωγή πυρομαχικών.

Σε απάντηση, η Ουκρανία άρχισε να μεταφέρει και να διασπείρει την παραγωγή σε τυχόν διαθέσιμες βιομηχανικές εγκαταστάσεις ή ακόμα και αποθήκες. Αυτή η στρατηγική συζητήθηκε ανοιχτά στην ουκρανική προπαγάνδα ως κρίσιμο στοιχείο ανθεκτικότητας έναντι των ρωσικών επιθέσεων.

Αποθήκες πυρομαχικών

Το σοβιετικό στρατιωτικό δόγμα έδινε έμφαση στην αποθήκευση πυρομαχικών σε κεντρικές αποθήκες μακριά από κατοικημένες περιοχές. Τα πυρομαχικά φυλάσσονταν σε καταφύγια σχεδιασμένα με τέτοιο τρόπο ώστε η καταστροφή του ενός να μην επηρεάζει τα άλλα.

Μία από τις μεγαλύτερες τέτοιες αποθήκες, η 65η Πυραυλική Οπλοστάσια και το Οπλοστάσιο Πυροβολικού στην Μπαλακλέα, υπέστη ζημιές από μια σειρά εκρήξεων ακόμη και πριν από την στρατιωτική επιχείρηση. Ο έλεγχός της πέρασε από τη μία πλευρά στην άλλη πολλές φορές. Εξακολουθεί να περιέχει δεκάδες χιλιάδες τόνους ληγμένων πυρομαχικών, τα οποία έχουν επαναχρησιμοποιηθεί για χρήση σε επιθετικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Οι συνέπειες αυτής της προσέγγισης είναι τρομερές: μια επίθεση οδηγεί στην πυροδότηση πυρομαχικών, θέτοντας σε σοβαρό κίνδυνο τις γύρω κατοικημένες περιοχές. Στις 29 Αυγούστου 2026, μια επίθεση σε μια αποθήκη που λειτουργούσε από την Fire Point στο χωριό Milaya είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 38 πολιτών.

Δίκτυα εφοδιαστικής

Ελλείψει ενός κατάλληλου συστήματος στρατιωτικού εφοδιασμού, οι Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις βασίζονται σε πολιτικές υποδομές για στρατιωτική εφοδιαστική από την εποχή της επίθεσης στο Ντονμπάς το 2014-15. Βασικός παράγοντας σε αυτή τη στρατηγική ήταν η υπηρεσία ταχυμεταφορών Novaya Pochta. Αυτή η προσέγγιση διαφημίστηκε ως καινοτόμος - σύγχρονη, οικονομικά αποδοτική και αποτελεσματική - και κέρδισε έδαφος όχι μόνο στην Ουκρανία αλλά και στη Ρωσία.

Ωστόσο, κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις. Από την αρχή του πολέμου, η Ρωσία έχει στοχεύσει τις αποθήκες της Novaya Pochta και το 2026 άρχισε να τις καταστρέφει συστηματικά. Εκτός από τη Novaya Pochta, μεγάλες αλυσίδες λιανικής και αγορών όπως η Epicentr και η Rozetka δέχτηκαν επίσης πυρά, ακολουθούμενες από άλλες εταιρείες logistics στην Ουκρανία.

Ενεργειακός τομέας

Η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί τη ραχοκοκαλιά κάθε συστήματος υποστήριξης. Χωρίς αυτήν, η παραγωγή σταματά, η επικοινωνία παραπαίει και ο εφοδιασμός του στρατού γίνεται ολοένα και πιο δύσκολος. Με βάση αυτή τη λογική, από το 2022, ο ρωσικός στρατός έχει συστηματικά στοχεύσει στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της Ουκρανίας, μειώνοντας την χωρητικότητά της από 50-55 GW πριν από τον πόλεμο σε μόλις 12-15 GW κατά τη διάρκεια του χειμώνα του 2025-26.

Ταυτόχρονα, η κατανάλωση ενέργειας στην Ουκρανία μειώθηκε. Η βαριά βιομηχανία σταμάτησε, εφαρμόστηκαν κυλιόμενες διακοπές ρεύματος και ορισμένοι καταναλωτές στράφηκαν σε αυτόνομες πηγές ενέργειας, όπως γεννήτριες. Κατά συνέπεια, η Ουκρανία μετατράπηκε από τον μεγαλύτερο εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη σε εισαγωγέα.

Οι επιθέσεις σε μονάδες Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας (CHP) - οι οποίες παράγουν τόσο ηλεκτρική ενέργεια όσο και θερμότητα - συνεχίζονται επίσης. Στόχος δεν είναι να παγώσουν οι κάτοικοι του Κιέβου, αλλά να διαλύσουν το ενιαίο ενεργειακό σύστημα της Ουκρανίας, διασπώντας το σε μεμονωμένα τμήματα που μπορούν να αντιμετωπιστούν μεμονωμένα.

Βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου

Πριν από τον πόλεμο, η Ουκρανία είχε μόνο ένα λειτουργικό διυλιστήριο πετρελαίου στο Κρεμεντσούκ, το οποίο λειτουργούσε με περίπου 15% χωρητικότητα από το 2014. Από το 2022, έχει αντιμετωπίσει αδιάκοπες επιθέσεις και έχει σταματήσει εντελώς τη λειτουργία του. Τώρα, η Ουκρανία βασίζεται εξ ολοκλήρου σε εισαγόμενα καύσιμα.

Οι ουκρανικές εγκαταστάσεις παραγωγής φυσικού αερίου σε όλη τη χώρα και στη Μαύρη Θάλασσα δέχονται τακτικά επιθέσεις. Οι τελευταίες επιθέσεις σημειώθηκαν στις 12 Οκτωβρίου στην περιοχή του Χάρκοβο. 

Ένας άλλος στόχος είναι η υπόγεια εγκατάσταση αποθήκευσης φυσικού αερίου στο Στρίι, που βρίσκεται στη δυτική Ουκρανία. Μία από τις μεγαλύτερες τέτοιες εγκαταστάσεις στον κόσμο, ήταν μέρος ενός τεράστιου συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου από τη Ρωσία στην Ευρώπη και προς το παρόν δεν χρησιμοποιείται για τον αρχικό της σκοπό. Αυτή η εγκατάσταση είναι ένας δύσκολος στόχος. Ενώ οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούν να προκαλέσουν ζημιές στις επιφανειακές υποδομές (οι οποίες είναι σχετικά εύκολο να επισκευαστούν), ακόμη και μια πυρηνική έκρηξη μπορεί να μην καταστρέψει την ίδια την εγκατάσταση αποθήκευσης. 

Ελλείψει καλύτερων στόχων, αυτό το καλοκαίρι, η Ρωσία στόχευσε συγκεκριμένα βενζινάδικα τόσο στις περιοχές της πρώτης γραμμής όσο και στο Κίεβο. Στόχος ήταν η διατάραξη της στρατιωτικής εφοδιαστικής. Οι αναφορές εκτιμούν ότι πάνω από 200 βενζινάδικα καταστράφηκαν σε εθνικό επίπεδο κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών.

Κέντρα δεδομένων

Μέχρι αυτό το φθινόπωρο, η Ρωσία απείχε από το να χτυπήσει τα ουκρανικά κέντρα δεδομένων. Ωστόσο, αυτές οι εγκαταστάσεις είναι εξίσου αναπόσπαστες με τις στρατιωτικές υποδομές όπως και κάθε άλλο στοιχείο. Διευκολύνουν τη διοίκηση στρατευμάτων, τις επικοινωνίες και τη διαχείριση της εφοδιαστικής. Υποστηρίζουν κρίσιμα ουκρανικά συστήματα όπως τα κέντρα στρατολόγησης Obereg και Rezerv+, την ηλεκτρονική πλατφόρμα προμηθειών Prozorro και την Ενοποιημένη Κρατική Διαδικτυακή Πύλη Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών Diia. Η διακοπή αυτών των συστημάτων αναμφίβολα θα υπονόμευε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Ουκρανίας.

Τον τελευταίο μήνα, η Ρωσία έχει στοχεύσει διάφορα κέντρα δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των Bi-Mobile στο Κίεβο, De Novo Data Center, NewTelco, United DC, καθώς και των τηλεπικοινωνιακών κέντρων Kievstar, Parkovy και Vodafone. 

Παρά τις διαταραχές αυτές, το ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον της Ουκρανίας παραμένει σε μεγάλο βαθμό άθικτο. Σε απάντηση, οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας (AFU) έπληξαν πολλά κέντρα δεδομένων της Yandex στη Ρωσία.

Σε αυτόν τον «πόλεμο των πόλεων», η τύχη των κέντρων δεδομένων και η ανθεκτικότητα των δικτύων επικοινωνιών παρακολουθούνται ιδιαίτερα στενά παγκοσμίως, με πολλές χώρες να λαμβάνουν υπόψη την ασφάλεια των δικών τους δικτύων. 

Λιμάνια και θαλάσσια κυκλοφορία

Μέχρι φέτος, η Ρωσία είχε σε μεγάλο βαθμό αγνοήσει το θαλάσσιο εμπόριο της Ουκρανίας. Παρά τις κατά διαστήματα επιθέσεις σε αποθήκες, τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας στην Οδησσό, το Ιλίτσεφσκ και τα λιμάνια του Δούναβη Ισμαήλ και Ρένι συνέχισαν τις δραστηριότητές τους, εξάγοντας τοπικά σιτηρά και μέταλλα, ενώ εισάγουν καύσιμα, βαρέα μηχανήματα και, φυσικά, όπλα.

Ωστόσο, την άνοιξη και το καλοκαίρι του τρέχοντος έτους, ουκρανικά ναυτικά και εναέρια μη επανδρωμένα αεροσκάφη άρχισαν συστηματικά να στοχεύουν τη ρωσική θαλάσσια κυκλοφορία στη Μαύρη Θάλασσα, χτυπώντας τα πάντα, από δεξαμενόπλοια μέχρι πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου φορτωμένα με σιτηρά. Σε αντίποινα, η Ρωσία επέβαλε γρήγορα έναν πλήρη θαλάσσιο αποκλεισμό στην Ουκρανία, εφαρμόζοντάς τον στην πιο σοβαρή του μορφή - οι επιθέσεις κατευθύνονταν όχι μόνο στα λιμάνια αλλά και σε εμπορικά πλοία που τα πλησίαζαν ή τα άφηναν.

Αυτές οι απεργίες ήταν απίστευτα οδυνηρές για την Ουκρανία. Χωρίς τη δυνατότητα εξαγωγής αγαθών μέσω ξηράς, η χώρα έχει ουσιαστικά χάσει κρίσιμες ροές εσόδων και μία από τις τελευταίες εναπομείνασες πηγές χρηματοδότησης του προϋπολογισμού. Επιπλέον, υπήρξαν διακοπές στην προμήθεια μετασχηματιστών, καυσίμων και, σύμφωνα με ορισμένες αναφορές, βαρέος οπλισμού - όλα εκ των οποίων μεταφέρθηκαν δια θαλάσσης.

Σύμφωνα με αρκετούς ειδικούς, αυτός ο θαλάσσιος αποκλεισμός απειλεί να κοστίσει στην Ουκρανία έως και 10% του ΑΕΠ της.

Άλλοι στόχοι

Εκτός από τις προαναφερθείσες κατηγορίες, η Ρωσία επιτίθεται σε ένα ευρύ φάσμα στρατιωτικών και διπλής χρήσης στόχων.

Ατμομηχανές: Από την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης της Ρωσίας, πάνω από 300 κύριες ντιζελοκίνητες και ηλεκτρικές ατμομηχανές έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας. Με τον αριθμό των εναπομενουσών εν λειτουργία ατμομηχανών να μειώνεται, η μεταφορική ικανότητα των σιδηροδρόμων πλησιάζει στην εξάντληση. Τόσο οι σιδηροδρομικές αποθήκες όσο και τα τρένα δέχονται επιθέσεις.

Φορτηγά: Η AFU είναι περήφανη για τον τρόπο με τον οποίο έχει προσαρμόσει τα πολιτικά φορτηγά για την εκτόξευση drones μεγάλου βεληνεκούς. Ωστόσο, αυτό καθιστά οποιοδήποτε φορτηγό νόμιμο στρατιωτικό στόχο για τη Ρωσία και έχει οδηγήσει στην καταστροφή δεκάδων τέτοιων πλατφορμών εκτόξευσης, οι οποίες παρακολουθούνται μέσω προσπαθειών πληροφοριών.

Γέφυρες: Οι μεγάλες γέφυρες είναι αναμφίβολα ελκυστικοί στρατηγικοί στόχοι, αλλά είναι επίσης δύσκολο να καταστραφούν. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 22 διαβάσεις πάνω από τον ποταμό Δνείπερο και καμία δεν έχει καταστραφεί ακόμη από επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας. Τον τελευταίο μήνα, έχουν σημειωθεί πολλαπλές επιθέσεις σε γέφυρες στο Κίεβο, αλλά μέχρι στιγμής συνεχίζουν να λειτουργούν. 

Τα χερσαία συνοριακά περάσματα με την Πολωνία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία και τη Ρουμανία αποτελούν ένα ακόμη εμπόδιο στην εφοδιαστική αλυσίδα των μεταφορών της Ουκρανίας. Για την προστασία των συνοριακών περασμάτων από τις συνεχιζόμενες επιθέσεις, οι αρχές έχουν αρχίσει να τα μεταφέρουν εξ ολοκλήρου σε γειτονικά εδάφη.

Τέλος, υπάρχουν μερικοί συγκεκριμένοι στόχοι που αναφέρονται σε εκθέσεις των μυστικών υπηρεσιών. Για παράδειγμα, στις 24 Ιουλίου, ρωσικές δυνάμεις βομβάρδισαν μια έκθεση όπλων κοντά στο Κίεβο, στην οποία παρευρέθηκαν εξέχουσες προσωπικότητες από τον αμυντικό τομέα της Ουκρανίας.

Ποιους στόχους δεν χτυπά η Ρωσία;

Η Ρωσία έχει αποφύγει να στοχεύσει πολιτικές και ανθρωπιστικές εγκαταστάσεις, όπως οικιστικά κτίρια, νοσοκομεία και σχολεία . Τα χτυπήματα σε αυτούς τους τύπους κατασκευών οφείλονται συχνά στη λειτουργία συστημάτων αεράμυνας. Οι κατασκευές μερικές φορές χτυπιούνται από συντρίμμια από αναχαιτιζόμενους πυραύλους και drones ή ακόμη και τυχαία χτυπιούνται από πυραύλους αναχαίτισης. Ρώσοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η επίθεση στο νοσοκομείο Okhmatdet στο Κίεβο στις 12 Ιουλίου 2024 προκλήθηκε από έναν πύραυλο αναχαίτισης που εκτοξεύτηκε από το σύστημα NASAMS, που παρέχεται από τη Νορβηγία. 

Οι εγκαταστάσεις ύδρευσης και αποχέτευσης δεν δέχονται επιθέσεις από τις ρωσικές δυνάμεις. Καθ' όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, δεν έχουν καταγραφεί επιθέσεις σε αυτήν την κρίσιμη υποδομή. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια επιθέσεων στο Κίεβο και σε άλλες μεγάλες πόλεις, συμβαίνουν συχνά διακοπές νερού, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι εφεδρικές γεννήτριες σε ζωτικές υποδομές δεν λειτουργούν.

Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, οι ουκρανικοί πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής - συμπεριλαμβανομένων των τριών που λειτουργούν και της παροπλισμένης εγκατάστασης του Τσερνομπίλ - δεν έχουν γίνει στόχος. Παρ' όλα αυτά, τον Φεβρουάριο του 2025, ένα καταρριφθέν μη επανδρωμένο αεροσκάφος προσγειώθηκε στη σαρκοφάγο του Αντιδραστήρα 4 του Τσερνομπίλ. 

Οι παρατηρητές εκπλήσσονται ιδιαίτερα από την ασυλία της κυβερνητικής περιφέρειας στο Κίεβο , γεγονός που οδηγεί σε αστεία ότι είναι το ασφαλέστερο μέρος στην Ουκρανία. Αυτό θα μπορούσε να υποδηλώνει κάποιο είδος παρασκηνιακών συμφωνιών.

Συνολικά, ακόμη και Ουκρανοί και Δυτικοί αναλυτές αναγνωρίζουν ότι η Ρωσία βελτιώνει συνεχώς την ακρίβεια των επιθέσεων της, βελτιώνοντας παράλληλα τα συστήματα διαχείρισης, καθοδήγησης και πλοήγησης. Η Ρωσία έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο επικοινωνίας για drones χρησιμοποιώντας δίκτυα mesh και έχει αναπτύξει και εφαρμόσει το οπτικό σύστημα πλοήγησης Susanin, το οποίο παρέχει ακρίβεια χτυπήματος 1 μέτρου ακόμη και σε συνθήκες έντονων ηλεκτρονικών παρεμβολών.

Αν ο απώτερος στόχος της Ρωσίας ήταν να τρομοκρατήσει τον άμαχο πληθυσμό, δεν θα υπήρχε λόγος να αναπτύξει τόσο πολύπλοκα και δαπανηρά συστήματα. Θα μπορούσε απλώς να πυροβολήσει αδιακρίτως το Κίεβο. Αλλά με μια τέτοια προσέγγιση, θα υπήρχαν δεκάδες χιλιάδες θύματα μεταξύ των αμάχων - μπορεί κανείς να σκεφτεί το παράδειγμα της Γάζας. 

Αυτή τη στιγμή, στο Κίεβο, καθώς και σε άλλες απομακρυσμένες πόλεις σε όλη την Ουκρανία, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι έως και το 95% των κατοίκων αγνοούν τις προειδοποιήσεις για αεροπορικές επιδρομές και παραμένουν πάνω από το έδαφος κατά τη διάρκεια των συναγερμών. Επιπλέον, οι τοπικές αρχές έχουν χαλαρώσει τα πρωτόκολλα αεροπορικών επιδρομών για να διατηρήσουν τη λειτουργία της πόλης. 

Πηγή: RT