ενημέρωση 4:03, 17 November, 2026

«Το Ισραήλ δεν αλλάζει. Φύγετε», λέει Ισραηλινός συγγραφέας

Κύριο «Το Ισραήλ δεν αλλάζει. Φύγετε», λέει Ισραηλινός συγγραφέας

Πηγή: Walla.com

Ο γνωστός Ισραηλινός κοινωνιολόγος Οζ Άλμογκ θεωρεί ότι η χώρα του έχει φτάσει σε «σημείο χωρίς επιστροφή». Τη χαρακτηρίζει «οιονεί φασιστική», καθώς το πρόβλημα υπερβαίνει την κυβέρνηση Νετανιάχου. Στα 66 του χρόνια, ετοιμάζεται να φύγει από το Ισραήλ και να μετεγκατασταθεί στην Ελλάδα. Με το νέο του βιβλίο συμβουλεύει τους συμπατριώτες του να κάνουν το ίδιο.

Με το νέο του βιβλίο ο Άλμογκ καταφέρνει ένα ισχυρό πλήγμα σε ένα από τα βαθύτερα ταμπού του σιωνισμού: το ζήτημα της εγκατάλειψης της πατρίδας. «Ούτε στους χειρότερους εφιάλτες μου δεν φανταζόμουν ότι θα έγραφα κάποτε ένα βιβλίο που θα προέτρεπε τους Ισραηλινούς να εγκαταλείψουν τη χώρα τους», δηλώνει σε συνέντευξή του στο ισραηλινό ειδησεογραφικό μέσο Walla, στις 14 Νοεμβρίου 2026.

Αφορμή για τη συνέντευξη είναι το νέο του βιβλίο, «Μια χώρα που απουσιάζει: Είναι καιρός να φύγουμε από το Ισραήλ;». Η απάντησή του είναι καταφατική, ιδιαίτερα για όσους θεωρούν ότι η σημερινή πραγματικότητα στο Ισραήλ συγκρούεται με τις αξίες τους.

Μιλώντας τηλεφωνικά από την Ελλάδα, όπου σχεδιάζει να εγκατασταθεί μετά τη συνταξιοδότησή του, ο ισραηλινός καθηγητής του Πανεπιστημίου της Χάιφα περιγράφει μια κοινωνία της οποίας το κοινωνικό συμβόλαιο καταρρέει, καθώς ο θρησκευτικός εθνικισμός και φανατισμός ολοένα και ενισχύονται.

Όπως σημειώνει το Walla, η κριτική του είναι οδηνηρή γιατί προέρχεται από «έναν άνθρωπο του δικού τους στρατοπέδου». Ο Άλμονγκ, γιος του πρώην αρχηγού του ισραηλινού Πολεμικού Ναυτικού Ζεέβ Άλμογκ και της ερευνήτριας παιδικής λογοτεχνίας Γκεουλά Άλμογκ, προέρχεται από μια οικογένεια στενά συνδεδεμένη με την ιστορία και τους θεσμούς του ισραηλινού κράτους. Έφτασε να είναι ένας από τους γνωστότερους κοινωνιολόγους του Ισραήλ και εξέχων μελετητής της ισραηλινής κοινωνίας, καθώς αφιέρωσε δεκαετίες στη μελέτη της διαμόρφωσης της εθνικής ταυτότητας.

Στο σημαντικότερο ίσως έργο του, The Sabra: The Creation of the New Jew, που πρωτοεκδόθηκε στα εβραϊκά το 1997, εξέτασε τη δημιουργία του «Σάμπρα»: του νέου Εβραίου που γεννήθηκε στην Παλαιστίνη και ενσάρκωσε το ιδεώδες του σιωνιστικού κινήματος. Ανεξάρτητος, σωματικά δυνατός, κοσμικός και αφοσιωμένος στη συλλογικότητα, ο Σάμπρα αποτέλεσε το πρότυπο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η νέα ισραηλινή ταυτότητα. Στο βίβλιο, ο Άλμογκ ανέλυε πώς η εκπαίδευση, τα κιμπούτς, τα νεανικά κινήματα, ο στρατός και οι εθνικοί μύθοι συνέβαλαν στη διαμόρφωσή του μύθου. Σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, ο ίδιος ερευνητής περιγράφει την αποσύνθεση αυτού του προτύπου.

«Μπορείς να αλλάξεις κυβέρνηση. Είναι πολύ δυσκολότερο να αλλάξεις μια κοινωνία», λέει.

Η απογοήτευσή του δεν περιορίζεται στον Νετανιάχου, τον οποίο κατηγορεί ότι καλλιέργησε τις κοινωνικές διαιρέσεις, αξιοποιώντας τον φόβο, τη δυσαρέσκεια και τον θρησκευτικό εθνικισμό ως εργαλεία επιβολής της πολιτικής του εξουσίας.Θεωρεί ωστόσο, ότι ο Νετνιάχου δεν δημιούργησε τις αντιθέσεις της ισραηλινής κοινωνίας, εκμεταλλεύτηκε τις τάσεις που είχαν αναπτυχθεί επί δεκαετίες.

«Τα τελευταία τέσσερα χρόνια υπήρξαν για μένα μια συγκλονιστική πορεία διάψευσης των ψευδαισθήσεών μου», εξομολογείται στο βιβλίο του. «Όχι μόνο εξαιτίας της κυβέρνησης. Όχι μόνο εξαιτίας του πραξικοπήματος. Όχι μόνο εξαιτίας της σφαγής της 7ης Οκτωβρίου και του πολέμου που ακολούθησε, αλλά εξαιτίας όσων αποκαλύφθηκαν και έγιναν ακόμη πιο ξεκάθαρα από τότε για την ισραηλινή κοινωνία».

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πόλεμος που ακολούθησε κλόνισε την κεντρική υπόσχεση του σιωνισμού: ότι το εβραϊκό κράτος θα αποτελούσε ασφαλές καταφύγιο για τους Εβραίους.

Ο Άλμογκ υποστηρίζει ότι η αντίληψη σύμφωνα με την οποία η φυγή από τη χώρα συνιστά «προδοσία» αποτελεί συναισθηματικό εκβιασμό. Στη σημερινή πραγματικότητα, λέει, «το να παραμείνεις απαιτεί να προδώσεις κάτι πολύ σημαντικότερο: τον ίδιο σου τον εαυτό».

Το κατηγορητήριο που διατυπώνει ο Άλμογκ στο βιβλίο του εκτείνεται σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής. Αναλύει τη διάλυση της κρατικής υπόστασης και της κοινωνικής αλληλεγγύης μετά το πραξικόπημα, την πολιτική διαφθορά και την εξαφάνιση κάθε αισθήματος ντροπής. Περιγράφει πώς το τηλεοπτικό Κανάλι 14 και η κουλτούρα των κοινωνικών δικτύων έχουν μετατραπεί κατά την άποψή του, σε μηχανισμό προπαγάνδας, προσωπολατρίας και δηλητηρίασης της δημόσιας συνείδησης, όπου η αλήθεια και τα γεγονότα καταπατώνται προς όφελος μιας τυφλής, φυλετικού τύπου αφοσίωσης στην πολιτική παράταξη.

Ο Άλμογκ περιγράφει επίσης και την κοινωνία των Χαρεντί, που «έχει ως επίκεντρο τη θρησκευτική μελέτη, ως ένα καταστροφικό οικονομικό μοντέλο διαχωρισμού, εξάρτησης, αποφυγής της στρατιωτικής θητείας και πολιτικού εκβιασμού. Ένα μοντέλο που χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από τους φόρους και το αίμα εκείνων που υπηρετούν στον στρατό». Ακόμη βαθύτερη θεωρεί τη μεταβολή του θρησκευτικού σιωνισμού, ένα εγχείρημα που «είχε ως στόχο την οικοδόμηση ενός κράτους και ενός καταφυγίου που μετατράπηκε σε λατρεία της γης και των λόφων, με τη στήριξη της βίας και την επιδίωξη μιας αποκαλυπτικής λύτρωσης».

Ανάμεσα σε αυτές τις δυνάμεις, υποστηρίζει, συμπιέζεται η κοσμική και φιλελεύθερη μεσαία τάξη – ένα κοινωνικό στρώμα περίπου 400.000 επαγγελματιών – που αποτελεί βασικό στήριγμα της οικονομίας, της επιστήμης, της τεχνολογίας και του στρατού. Η σταδιακή αποξένωσή της εκδηλώνεται μέσα από μια διαδικασία «σιωπηλής μετανάστευσης»: γιατροί, μηχανικοί, επιστήμονες και εργαζόμενοι στην υψηλή τεχνολογία αποκτούν ξένα διαβατήρια, ανοίγουν τραπεζικούς λογαριασμούς στο εξωτερικό και αναζητούν δυνατότητες εγκατάστασης στην Ελλάδα, την Πορτογαλία ή την Κύπρο.

Ο Άλμογκ βλέπει σε αυτή την προετοιμασία φυγής ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό σημάδι – της απώλειας εμπιστοσύνης προς το μέλλον της χώρας. «Όταν οι γιατροί, οι μηχανικοί και οι εργαζόμενοι στην υψηλή τεχνολογία διαπιστώνουν ότι τα χρήματά τους και το αίμα τους χρησιμοποιούνται για τη συντήρηση ενός καθεστώτος που τους στερεί τις αξίες τους και χρηματοδοτεί τους αχρείους του, επιλέγουν να ψηφίσουν με τα πόδια τους, δηλαδή να φύγουν.

»Και όταν αυτό το κοινωνικό στρώμα, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της χώρας, αρχίσει να εγκαταλείπει το Ισραήλ, ολόκληρη η χώρα οδηγείται προς μια κρίση από την οποία δεν υπάρχει επιστροφή».

Στο βιβλίο του, η Ιερουσαλήμ λειτουργεί ως μια τρομακτική προεικόνιση του μέλλοντος ολόκληρου του Ισραήλ. Όταν η παραγωγική ραχοκοκαλιά της χώρας αποχωρήσει μέσω μιας διαδικασίας «σιωπηλής μετανάστευσης», δεν θα υπάρχει κάποιο «άλλο κράτος του Ισραήλ» για να τη διασώσει. Οι 123 σελίδες του βιβλίου χωρίζονται σε 15 κεφάλαια, καθένα από τα οποία έχει έναν μονολεκτικό τίτλο.

Για παράδειγμα, το κεφάλαιο «Άσχημο» πραγματεύεται την επικράτηση μιας χυδαίας κουλτούρας, όπως αποτυπώνεται στη σάτιρα της τηλεοπτικής εκπομπής Eretz Nehederet, στα ριάλιτι και στη βία στους δρόμους και στην Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο. Το κεφάλαιο «Χάμσα» εξετάζει την απώλεια του παλαιότερου ορθολογισμού και κοσμικού χαρακτήρα της κοινωνίας προς όφελος της ενίσχυσης των δεισιδαιμονιών, των φυλαχτών, των μαγικών πρακτικών και του μυστικισμού. Σε άλλο κεφάλαιο, με τίτλο «Φυλή», εξετάζονται η αποτυχία της κοινωνικής ενσωμάτωσης των Αράβων πολιτών, η κυριαρχία εγκληματικών οργανώσεων και η διάλυση της πολιτικής συνεργασίας.

Όπως λέει η δική του απόφαση να μετακομίσει στην Ελλάδα κάθε άλλο παρά ανώδυνη είναι. Παρότι δηλώνει «ερωτευμένος με τη χώρα», περιγράφει την εγκατάλειψη του Ισραήλ ως βαθύ προσωπικό τραύμα, καθώς συνεπάγεται την απομάκρυνση από τη γλώσσα, το οικείο περιβάλλον και την αίσθηση του ανήκειν. «Είμαι καταδικασμένος να ζω διχασμένος μέχρι την ημέρα που θα πεθάνω», λέει.

Όπως λέει, γνωρίζει ότι το βιβλίο του θα προκαλέσει την οργή πολλών συμπατριωτών του, αλλά επιμένει πως δεν μπορούσε να πράξει διαφορετικά. «Σε όλη μου τη ζωή πίστευα ότι έχω μια αποστολή». «Η αποστολή είναι να λέω την αλήθεια».

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.