SIPRI - Ο κόσμος αφοπλίζεται, η Ευρώπη εξοπλίζεται
Στοιχεία για διεθνείς εξοπλιστικές συμφωνίες έχουν ιδιαίτερη σημασία, σε μια περίοδο μάλιστα που μαίνεται ένας νέος πόλεμος στην Ευρώπη. Πρόκειται για στατιστικά στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη SIPRI με έδρα την Στοκχόλμη, που αφορούν στην περίοδο 2017-2021 και την συγκρίνουν με αυτήν ανάμεσα στο 2012-2016.
Παρά το ότι δεν αντικατοπτρίζουν τον πόλεμο στην Ουκρανία, εν τούτοις εμφανίζουν ήδη τις αυξανόμενες τάσεις στην Ευρώπη σε ότι αφορά στους εξοπλισμούς.
Σκιά ρωσο-ουκρανικής σύγκρουσης
Σύμφωνα με τον 'Ιαν Άντονι, επικεφαλής του τμήματος ευρωπαϊκής ασφάλειας στο Ινστιτούτο SIPRI και εμπειρογνώμονα για τη Ρωσία, τα τελευταία στοιχεία περιέχουν ήδη την απάντηση του ΝΑΤΟ «στη ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 και την επιθετικότητα στο Ντόνμπας», όπως είπε στη Deutsche Welle.
«Η σημαντική επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ των περισσότερων ευρωπαϊκών κρατών και της Ρωσίας ήταν ένας σημαντικός μοχλός αύξησης των ευρωπαϊκών εισαγωγών όπλων, ειδικά για τα κράτη που δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως τις ανάγκες τους με τις δικές τους αμυντικές βιομηχανίες», σημειώνει ο Βέτσεμαν.
Οι συμφωνίες για αγορά όπλων έπαιξαν επίσης σημαντικό ρόλο στις διατλαντικές σχέσεις στον τομέα της ασφάλειας. Οι ΗΠΑ ήταν μακράν ο κύριος προμηθευτής των Ευρωπαίων, ιδιαίτερα στα πολεμικά αεροσκάφη. Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία και η Ολλανδία παρήγγειλαν μαζί 71 αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35. Το 2020/21 ήρθαν νέες παραγγελίες από χώρες που αισθάνονται ότι απειλούνται ιδιαίτερα από τη Ρωσία, όπως η Φινλανδία και η Πολωνία. Αλλά και η Γερμανία παρήγγειλε πέντε αεροσκάφη ανθυποβρυχιακού πολέμου τύπου P-8A από τις ΗΠΑ.
«Η Ρωσία δεν μπορεί να είναι πλέον εταίρος για το απώτερο μέλλον»
Επίσης, σύμφωνα με το ινστιτούτο, «μέχρι τον Φεβρουάριο του 2022, αρκετοί από τους κορυφαίους εξαγωγείς όπλων είχαν περιορίσει τις πωλήσεις τους στην Ουκρανία ανησυχώντας ότι θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια σύγκρουση. Εκ των υστέρων γνωρίζουμε ότι αυτή η ανησυχία δεν απέτρεψε τη ρωσική επιθετικότητα. Από τον οπλισμό που έχει αγοράσει η Ουκρανία αξίζει να αναφερθεί ότι 12 μαχητικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη προέρχονται από την Τουρκία, τα Bayraktar, 540 αντιαρματικοί πύραυλοι από τις ΗΠΑ και από τον μεγαλύτερο προμηθευτή, την Τσεχία, προέρχονται 87 τεθωρακισμένα οχήματα και 56 πυροβόλα.
Σύμφωνα με τους ειδικούς του SIPRI, τα μαχητικά και αναγνωριστικά drones τύπου «Bayraktar» από την Τουρκία έχουν μεγάλη στρατιωτική σημασία σε αυτόν τον πόλεμο. Υπάρχουν επίσης επανειλημμένες εικόνες κατεστραμμένων ρωσικών αρμάτων μάχης από τη χρήση αμερικανικών αντιαρματικών πυραύλων «Javelin».
Ωστόσο, ο Ίαν Άντονι πιστεύει ότι κανένα μεμονωμένο οπλικό σύστημα δεν πρόκειται να καθορίσει την έκβαση αυτού του πολέμου. «Η εστίαση της Ρωσίας στις πολιορκίες, η χρήση βαρέος πυροβολικού και οι αστοχίες των βομβαρδισμών από αέρος δείχνουν ότι όποιες συζητήσεις κι αν γίνονται για νέες τεχνολογίες όπλων που καθορίζουν την έκβαση ενός πολέμου, πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή».
Ποια στρατηγικά συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν λοιπόν μετά από μερικές εβδομάδες πολέμου; «Ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ήδη αλλάξει ριζικά την πολιτικο-στρατιωτική γεωγραφία της Ευρώπης», υποστηρίζει ο Ίαν Άντονι. «Δεν μπορεί να υπάρχουν πλέον αυταπάτες για πιθανή συνεργασία με τη Ρωσία σε ένα πλαίσιο ολοκληρωμένης έννοιας ασφάλειας, όπως συμφωνήθηκε τη δεκαετία του 1990. Η Ρωσία δεν μπορεί να είναι πλέον εταίρος για το απώτερο μέλλον».
Σύμφωνα με τον εμπειρογνώμονα του SIPRI, η ρωσική επίθεση στην Ουκρανία δίνει επίσης το δικαίωμα στο ΝΑΤΟ να εγκαταλείψει τις δεσμεύσεις του έναντι της Μόσχας για τους ανατολικοευρωπαίους εταίρους της. «Το ΝΑΤΟ έχει πλέον απαλλαγεί από τις υποσχέσεις που έδωσε στη Ρωσία για μόνιμη στάθμευση μεγάλων στρατιωτικών μονάδων μάχης σε αυτές τις χώρες».
Άρθρο του Κρίστοφ Χάσελμπαχ στην DW