Fyodor Lukyanov: Ο Μπάιντεν συζητά τη συζήτηση, αλλά είναι οι ΗΠΑ δεσμευμένες να εκπληρώσουν τις διεθνείς υποχρεώσεις τους για την ασφάλεια;

Η Ασία είναι τώρα η πιο ενδιαφέρουσα αρένα της παγκόσμιας πολιτικής και οι περιφερειακές δυνάμεις αναζητούν σημάδια ότι τα λόγια της Αμερικής θα υποστηριχθούν από δράση

Η επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν στη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία αυτή την εβδομάδα ήταν η πρώτη του στην Ανατολική Ασία από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του. Η σημασία αυτού του ταξιδιού είναι αναμφισβήτητη. Η Ουάσιγκτον εργάζεται σκληρά για να συγκεντρώσει αυτό που κοινώς αποκαλείται «συλλογική Δύση».

Λόγω των μαχών στην Ουκρανία, η Ευρώπη –με τη δυτική έννοια– είναι αυτή τη στιγμή ενωμένη. Αυτό φεύγει από την Ασία, όπου η προθυμία να παραταχθεί προς μια κατεύθυνση είναι λιγότερο έντονη. Τα μέτρα κατά της Ρωσίας έχουν υποστηριχθεί απερίφραστα από το Τόκιο και τη Σεούλ, ενώ μόνο η Σιγκαπούρη έχει προσχωρήσει σε αυτά από τα μέλη της Ένωσης Εθνών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN). Η Ινδία δεν θέλει να ακολουθήσει την κατεύθυνση της Αμερικής, παρά την ορατή πίεση.

Το ζήτημα της Ουκρανίας είναι σημαντικό για τα ασιατικά κράτη, ιδίως υπό το φως των επιπτώσεών του στην παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, είναι φυσικό τα γεγονότα στην Ανατολική Ευρώπη να μην είναι τόσο συναρπαστικά για την Ασία όσο είναι για τους Ευρωπαίους και ορισμένους Αμερικανούς. Η εστίαση σε αυτό το μέρος του κόσμου είναι στο Πεκίνο και οι ΗΠΑ προσπαθούν να οικοδομήσουν μια πολιτική κινητοποίησης των ασιατών εταίρων τους εναντίον της Ρωσίας, έχοντας κατά νου την Κίνα, αλλά χωρίς να την προκαλέσουν πρόωρα. Αυτό είναι ένα δύσκολο έργο.

Σε συνέντευξη Τύπου στο Τόκιο, ο Μπάιντεν απάντησε ναι στο ερώτημα εάν η Αμερική σκοπεύει να υπερασπιστεί την Ταϊβάν σε περίπτωση επίθεσης από το Πεκίνο. Αυτό προκάλεσε σάλο. Αμερικανοί σχολιαστές, τόσο επίσημοι όσο και ανεπίσημοι, επέμειναν ότι έκανε «ένα γλίστρημα». Η ερμηνεία του Λευκού Οίκου είναι ότι μιλούσε για βοήθεια στο μοντέλο της Ουκρανίας – προμήθεια στο νησί με όπλα ώστε να μπορεί να αμυνθεί.

Το επιχείρημα τώρα είναι ότι απαιτείται σταθερότητα όταν πρόκειται για την Κίνα.

Η σταθερότητα είναι καλό πράγμα, αλλά η σκόπιμη «πολυπλοκότητα» (μπορεί να πει κανείς «σκόπιμη ασάφεια») της πολιτικής των ΗΠΑ για την Ταϊβάν καθιστά την εκδήλωσή της σχεδόν αδύνατη.

Η στρατηγική αμφιθυμία απέναντι στην Ταϊβάν (που συνεργάζεται στενά σε όλους τους τομείς, αλλά την αναγνωρίζει ως μέρος της Κίνας) ξεκινά στις αρχές της δεκαετίας του 1970, όταν ο Ρίτσαρντ Νίξον και ο Χένρι Κίσινγκερ αναγνώρισαν το κομμουνιστικό Πεκίνο ως νόμιμο εκπρόσωπο της Κίνας, ενώ αρνήθηκαν αυτήν την αναγνώριση στην εθνικιστική Ταϊπέι. . Ήταν πράγματι μια ιστορική αναστροφή που συνέβαλε σημαντικά στην τελική νίκη των Ηνωμένων Πολιτειών στον Ψυχρό Πόλεμο. Επίσης, επέτρεψε και στις δύο πλευρές (τους Αμερικανούς και τους Κινέζους) να συνάψουν βασικές οικονομικές συμφωνίες αποφεύγοντας τη σύγκρουση για μισό αιώνα.

Τώρα όμως τα πράγματα παίρνουν επικίνδυνη τροπή. Η στρατηγική αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου δεν είναι μόνο ένα τετελεσμένο γεγονός, αλλά και ένα δογματικό.

Ο ανταγωνισμός είναι περίπλοκος, αλλά όπως συμβαίνει με τις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας, υπάρχει ένα εκρηκτικό θέμα στο επίκεντρό του. Έχουμε την Ουκρανία, έχουν την Ταϊβάν. Και εδώ έχουμε ένα σχεδόν άλυτο δίλημμα.

Βλέποντας αυτόν τον αγώνα, η κινεζική ηγεσία μπορεί να σκεφτεί ότι οι Αμερικανοί έχουν μπερδευτεί με τις επιθυμίες και τις προθέσεις τους και δεν είναι αρκετά σίγουροι για τη θέση τους. Κάτι που θα ενθάρρυνε μόνο τη δράση, από την οπτική γωνία του Πεκίνου.  

Οι ίδιοι οι περιφερειακοί εταίροι που θέλει να ενθαρρύνει η Ουάσιγκτον να ενωθούν είναι επίσης μπερδεμένοι. Για την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, τη Σιγκαπούρη, τις Φιλιππίνες και άλλες, η Ταϊβάν είναι δείκτης της αποφασιστικότητας της Αμερικής να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της για την ασφάλεια. Αλλά δεν είναι αξιόπιστος δείκτης, ακριβώς λόγω της αμφιθυμικής του κατάστασης και, επομένως, του εξαιρετικά υψηλού κινδύνου που εμπεριέχει.

Ωστόσο, η Ουάσιγκτον θα κριθεί ακόμα σε αυτό. Και αν οι Αμερικανοί αποτύχουν να αναλάβουν δράση, οι υπόλοιποι κάτοχοι των υποσχέσεών του για εγγυήσεις ασφαλείας θα το σκεφτούν δύο φορές. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα κάνουν μια αναστροφή των πολιτικών τους έναντι της Κίνας, αλλά ότι η προθυμία τους να εμπλακούν σε αμερικανικές στρατηγικές πρωτοβουλίες θα εξασθενίσει.

Το πρόβλημα για τις ΗΠΑ είναι ότι, παρά το ενδιαφέρον τους για ενίσχυση των συμμαχιών, τσιγκουνεύονται με θετικές προτάσεις. Για παράδειγμα, η παρότρυνση της Ινδίας και της Κίνας να συμμετάσχουν στο μποϊκοτάζ της Ρωσίας συνοδεύεται όχι από ευεργετικές οικονομικές προσφορές, αλλά από προειδοποιήσεις για το «τίμημα» του να είσαι στη «λάθος πλευρά της ιστορίας». Η Οικονομική Συμφωνία Ινδο-Ειρηνικού, που ανακοινώθηκε από τον Μπάιντεν σε πείσμα της Κίνας, είναι ένα πλαίσιο που αποτυγχάνει να προσφέρει το είδος της διευρυμένης πρόσβασης στην αγορά των ΗΠΑ που θα ενδιέφερε τους συμμετέχοντες.