Αλτσχάιμερ - «Ηρθε η ώρα να πολεμήσουμε»
Η Σάρα Νέβιλ θυμάται πολύ καλά την κατάδυση της γιαγιάς της, μιας κομψής γυναίκας που αγαπούσε τις αντίκες και έφτιαχνε υπέροχες πουτίγκες, στην άνοια. Παρατηρούσε να χάνεται σχεδόν αμήχανη την προσωπικότητά της. Και σκεφτόταν ότι αυτή η αργή απώλεια δεν ήταν παρά μια φυσική συνέπεια του γήρατος.
Όλα αυτά πριν από σαράντα τόσα χρόνια. Γιατί σήμερα, γράφει στους Financial Times, αντιμετωπίζουμε την άνοια σαν αυτό που είναι: όχι μια φυσική συνέπεια, αλλά μια ασθένεια. Και η προσέγγιση αυτή μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια για όλους εκείνους τους ανθρώπους που θα αναμετρηθούν μαζί της. Ο λόγος είναι απλός: όταν ξέρεις πως έχεις απέναντί σου μια ασθένεια, τότε αναζητάς και τη θεραπεία.
Δεν ήταν εύκολο να βγει η νόσος Αλτσχάιμερ από αυτή τη σκιά. Χρειάστηκε μια κοινωνική επανάσταση κι ένα κίνημα που είχε τον δικό του Τσε Γκεβάρα. Αυτός ήταν ο συγγραφέας Τέρι Πράτσετ που το 2008, στα 59 του χρόνια, ανακοίνωσε δημοσίως ότι είχε τα συμπτώματα της ασθένειας. Δεν ήταν ο πρώτος που το έκανε. Το είχε κάνει και ο Ρόναλντ Ρέιγκαν το 1994, μόλις πέντε χρόνια αφότου έληξε η δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο. Ηταν ο τελευταίος που χρησιμοποίησε το βήμα του Λευκού Οίκου για να μιλήσει ανοικτά για την ασθένεια του – το ίδιο είχε κάνει ο Φράνκλιν Ρούσβελτ για την πολιομυελίτιδα από την οποία υπέφερε και η Μπέτι Φορντ για τον καρκίνο του στήθους από τον οποίο είχε προσβληθεί.
Ο Ρέιγκαν μίλησε για την ασθένειά του και μετά αποσύρθηκε για να «αρχίσει το ταξίδι που θα τον οδηγούσε στην δύση της ζωής του». Ο Πράτσετ δεν έκανε το ίδιο. Ο διάσημος από τον «Δισκόκοσμο» συγγραφέας ήταν ο πρώτος που περιέγραψε βήμα βήμα την κατάδυσή του. Εδωσε διαλέξεις και παραχώρησε συνεντεύξεις. Κι έπειτα ακολούθησαν κι άλλοι, όπως οι βετεράνοι ηθοποιοί και σύντροφοι στη ζωή Τίμοθι Ουέστ και η Προυνέλα Σκέιλς, αλλά και ο Τέρι Τζόουνς των Μόντι Πάιθον. «Θυμάμαι όταν ο κόσμος πέθαινε από την “επάρατη νόσο”» έλεγε ο Πράτσετ. «Τώρα λέμε τον καρκίνο με το όνομά του. Κι όταν λες κάτι με το όνομά του, έχεις κάνεις το πρώτο βήμα για να το αντιμετωπίσεις».
Είχε περάσει σχεδόν ένας αιώνας από τότε που ο γερμανός ψυχίατρος και νευροπαθολόγος Αλοΐσιος Αλτσχάιμερ είχε παρατηρήσει κάποιες αλλαγές στον εγκεφαλικό ιστό μιας γυναίκας η οποία είχε πεθάνει από μια ασυνήθιστη ψυχική ασθένεια. Τα συμπτώματα περιελάμβαναν απώλεια μνήμης, προβλήματα στην ομιλία και απρόβλεπτη συμπεριφορά.
Αν σήμερα χρειάζεται επιπλέον θάρρος για να μιλήσει κανείς γι’ αυτήν την ασθένεια, σημειώνει η Σάρα Νέβιλ, είναι επειδή ανησυχεί ότι οι παρατηρήσεις του και οι απόψεις του θα αντιμετωπίζονται με μια κάποια καχυποψία. Πώς το έλεγε ο περίφημος για τα αποφθέγματά του γάλλος συγγραφέας Φρανσουά ντε Λα Ροσφουκό; «Ολοι διαμαρτύρονται για τη μνήμη τους, αλλά κανένας για την κρίση του». Αλλά επανέρχεται και πάλι στον Τέρι Πράτσετ: «Βρισκόμαστε σε πόλεμο με τον καρκίνο» είχε πει σε εκείνη την περίφημη ομιλία του το 2008. «Μαχόμαστε, είμαστε γενναίοι, επιβιώνουμε. Κι έχουμε μια ισχυρή πολεμική βιομηχανία. Αλλά με την νόσο Αλτσχάιμερ δεν πολεμάμε. Περισσότερο τσακωνόμαστε».
Καθώς η νόσος συνεχίζει να βγαίνει από τη σκιά, καταλήγει η ιατρική συντάκτρια των FT, ήρθε η ώρα να πάψουμε να τσακωνόμαστε. Ηρθε η ώρα να πολεμήσουμε.