Οταν τα υπάρχοντα της Τζάκι προκάλεσαν φρενίτιδα στις ΗΠΑ
Πριν από 30 χρόνια, σε μια ιστορική δημοπρασία του οίκου Sotheby's στη Νέα Υόρκη, βγήκαν στο σφυρί όσα από τα αντικείμενα της εκλιπούσας Ζακλίν Κένεντι Ωνάση δεν ήθελαν τα παιδιά της και το Μουσείο Κένεντι. Πουλήθηκαν τα πάντα σε αστρονομικές τιμές, καθώς χιλιάδες θαυμαστές της λαχταρούσαν να αποκτήσουν κάτι από την αίγλη της
Η Ζακλίν Κένεντι Ωνάση πέθανε το 1994 σε ηλικία μόλις 64 ετών, έχοντας ζήσει μια ζωή που λίγοι μπορούσαν να κατανοήσουν πλήρως. Αρχετυπική Πρώτη Κυρία των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία ενσάρκωνε απόλυτα την αμερικανική εκδοχή της κομψότητας ήδη πριν από τον γάμο της με Τζον Φ. Κένεντι, μετά τη δολοφονία του παντρεύτηκε για δεύτερη φορά, και πάλι έναν διάσημο άνδρα, τον έλληνα εφοπλιστή και διασημότερο Κροίσο του 20ου αιώνα Αριστοτέλη Ωνάση. Υπήρξε η πιο φωτογραφημένη χήρα των ΗΠΑ που ασκούσε τη γοητεία της στους πάντες, και ταυτόχρονα μια εργαζόμενη συντάκτρια που υπερασπιζόταν σθεναρά τον ιδιωτικό της κόσμο. Δύο χρόνια μετά τον θάνατό της –από καρκίνο των λεμφαδένων– ο μύθος της εξακολουθούσε να ασκεί τεράστια έλξη στο αμερικανικό κοινό, όπως απέδειξε η ιστορική δημοπρασία του οίκου Sotheby’s, που έβγαλε στο σφυρί τα υπάρχοντά της τον Απρίλιο του 1996.
Η ζήτηση ήταν τόσο μεγάλη ώστε ο κατάλογος της δημοπρασίας τυπώθηκε σε 100.000 αντίτυπα, γράφει ο Γκρεγκ ΜακΚέβιτ στο BBC Culture, με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από εκείνη τη δημοπρασία. Αυτός ο κατάλογος, που είναι πλέον συλλεκτικός, λειτούργησε επίσης ως ένα μάλλον ακριβό λαχείο: 30.000 ονόματα αγοραστών συμμετείχαν σε κλήρωση για να δουν τα αντικείμενα από κοντά στην έκθεση του Sotheby’s στη Νέα Υόρκη, πριν από την πώληση. Με κόστος 90 δολάρια για την έκδοση με σκληρό εξώφυλλο και 45 δολάρια για τη χαρτόδετη, το glossy βιβλίο των 584 σελίδων παρουσίαζε τα 1.195 αντικείμενα που βγήκαν στο σφυρί. Τα περισσότερα προέρχονταν από το διαμέρισμα στο Μανχάταν όπου ζούσε η Τζάκι Ωνάση από το 1964.
Η πολιτιστική συντάκτρια του Newsweek, Κάθλιν ΜακΓκίνγκαν, δήλωσε στο BBC: «Για πολλούς ανθρώπους ο κατάλογος είναι ό,τι πιο κοντινό στην πώληση και το μόνο απτό έγγραφο που θα έχουν οι θαυμαστές της Τζάκι. Αυτό είναι το απόλυτο έγγραφο της Τζάκι». Σύμφωνα με τον Τομ Μπρουκ του BBC, αυτό που πραγματικά πωλούνταν ήταν η αίγλη και το στιλ που ενσάρκωνε η πρώην Πρώτη Κυρία: «Ο κατάλογος απευθύνεται στην ασυγκράτητη επιθυμία του κοινού να μάθει τι συνέβαινε πίσω από την αδιαπέραστη πρόσοψη της Τζάκι Ωνάση», είπε. Ανάμεσα στα περιεχόμενά του, εξάλλου, υπήρχαν αδημοσίευτες φωτογραφίες από το εσωτερικό του διαμερίσματός της στην Πέμπτη Λεωφόρο. Η διευθύνουσα σύμβουλος των Sotheby’s, Νταϊάνα Μπρουκς, δήλωσε στο BBC ότι οι φωτογραφίες αποκάλυπταν «ένα πολύ κομψό διαμέρισμα», που ταυτόχρονα ήταν και «μια εστία», με προφανή έμφαση «στην άνεση και στη ζεστασιά».
Το σπίτι ήταν γεμάτο με αναμνηστικά και μπιχλιμπίδια που είχαν συσσωρευτεί κατά τη διάρκεια τριών δεκαετιών μιας εξαιρετικής τζετ σετ ζωής. Αυτές οι φευγαλέες στιγμές του ιδιωτικού κόσμου της Τζάκι κατέστησαν σαφές πόσο στενά συνδεδεμένο ήταν το διαμέρισμα με μια ζωή που ξανακτίστηκε μετά το τραύμα τον Νοέμβριο του 1963, σημειώνει ο ΜακΚέβιτ στο BBC. Μετά τη δολοφονία του συζύγου της, του προέδρου των ΗΠΑ Τζον Φ. Κένεντι, η Τζάκι αγόρασε ένα σπίτι στην Ουάσινγκτον, μόλις τρία τετράγωνα από το σημείο όπου διέμεναν όσο ο Κένεντι ήταν γερουσιαστής. Προς απογοήτευσή της, όμως, πολύ σύντομα, το νέο σπίτι έγινε δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο, οπότε το έβαλε προς πώληση. Ηταν μια θλιμμένη νεαρή χήρα που λαχταρούσε την ιδιωτικότητα που της προσέφερε η Νέα Υόρκη. Ετσι, μία μέρα μετά τα 35α γενέθλιά της, τον Ιούλιο του 1964, αγόρασε ένα ρετιρέ διαμέρισμα 15 δωματίων έναντι 200.000 δολαρίων (σημερινά 2 εκατ. δολάρια ή 1,71 εκατ. ευρώ).
Κατά τη διάρκεια του βίου της η Τζάκι διέμεινε σε πολλά ακίνητα, μεταξύ των οποίων και το σπίτι στον Σκορπιό, το ιδιωτικό νησί του Ωνάση κοντά στη Λευκάδα (προτού καταλήξει στον νέο ιδιοκτήτη του, τον ρώσο μεγιστάνα Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ, και εξελιχθεί σε πολυτελές τουριστικό VIP exclusive club). Ωστόσο επέστρεφε πάντα στο νεοϋορκέζικο ρετιρέ του 15ου ορόφου με θέα στο Σέντραλ Παρκ. Εκεί πέθανε. Και έναν χρόνο μετά τον θάνατό της το διαμέρισμα πουλήθηκε για 9,5 εκατ. δολάρια (σημερινά 20 εκατ. δολάρια ή 17,1 εκατ. ευρώ).
Η Τζάκι, με μίνι φόρεμα και κοκάλινα γυαλιά ηλίου, και ο δεύτερος σύζυγός της, Αριστοτέλης Ωνάσης, στο διεθνές αεροδρόμιο της Νέας Υόρκης «John F. Kennedy», λίγο πριν από ταξίδι του δεύτερου με κατεύθυνση την Ευρώπη (Bettmann/Getty Images/Ideal Image)
Οπως παρατήρησε η Νταϊάνα Μπρουκς, στη δημοπρασία υπήρχαν τόσα πολλά αντικείμενα επειδή «η Τζάκι Ωνάση δεν πέταξε ποτέ τίποτα». Εκατοντάδες κομμάτια από τα υπάρχοντά της είχαν ήδη σταλεί στην Προεδρική Βιβλιοθήκη και Μουσείο Κένεντι στη Βοστώνη, ενώ τα παιδιά της, η Καρολάιν και ο Τζον Τζούνιορ, είχαν αποφασίσει τι ήθελαν να κρατήσουν. Σύμφωνα με τους New York Times, ακόμη και τα στελέχη του οίκου Sotheby’s παραδέχτηκαν ότι ο κατάλογος της δημοπρασίας δεν περιείχε αριστουργήματα, αλλά τα «περισσεύματα» που ούτε τα παιδιά της ούτε η Βιβλιοθήκη Κένεντι ήθελαν να κρατήσουν.
Από παιδί φαινόταν ότι θα γινόταν fashion icon
Στην επιτυχημένη μίνι σειρά του FX «Love Story» (2026), η οποία επανεξετάζει τον καταδικασμένο έρωτα της Καρολάιν Μπεσέτ και του Τζον Φ. Κένεντι τζούνιορ τη δεκαετία του 1990, μια από τις πιο συγκινητικές σκηνές δείχνει τον Τζον και την Καρολάιν να ψάχνουν τα υπάρχοντα της μητέρας τους πριν αποφασίσουν τι θα πουλήσουν. «Εβαλαν την παιδική μου καρέκλα στον κατάλογο», παραπονιέται ο JFK Jr, τον οποίο υποδύεται ο Πολ Αντονι Κέλι. Τα αντικείμενα του καταλόγου κυμαίνονταν από συρμάτινα καλάθια αξίας 30 δολαρίων μέχρι ένα δαχτυλίδι αρραβώνων με διαμάντι 40 καρατίων που της είχε χαρίσει ο Ωνάσης, το οποίο αναμενόταν να πιάσει 600.000 δολάρια (σημερινά 1,2 εκατ. δολάρια ή 1,02 εκατ. ευρώ), γράφει ο Γκρεγκ ΜακΚέβτ στο BBC. Μεταξύ των πιο προσωπικών αντικειμένων υπήρχε και ένα βιβλίο γαλλικής γραμματικής, ενθύμιο από τα σχολικά χρόνια της πρώην Πρώτης Κυρίας. Στολισμένο με χειρόγραφα σκίτσα γυναικών με κομψά ρούχα, αποτελούσε μια πρώιμη ένδειξη ότι η Ζακλίν Μπουβιέ θα γινόταν στη συνέχεια fashion icon.
Επίσης, ένα από τα πιο προσωπικά της αντικείμενα ήταν ένας μαύρος αναπτήρας από σμάλτο – μια υπενθύμιση ότι κατ’ ιδίαν η Τζάκι Ωνάση ήταν μανιώδης καπνίστρια. Τα αντικείμενα πουλήθηκαν σε διάστημα τεσσάρων ημερών, από τις 23 έως τις 26 Απριλίου 1996, σε εννέα ξεχωριστές συνεδρίες. Ο χώρος στην αίθουσα της δημοπρασίας ήταν περιορισμένος: χωρούσε περίπου 2.000 πιθανούς αγοραστές την ημέρα. Ο οίκος Sotheby’s ανέμενε ότι η δημοπρασία θα συγκέντρωνε περισσότερα από 4,6 εκατ. δολάρια (σημερινά 9,4 εκατ. δολάρια ή 8,01 εκατ. ευρώ), σύμφωνα όμως με το ρεπορτάζ του BBC, από τη δεύτερη κιόλας ημέρα η εκτίμηση αυτή αποδείχτηκε άκυρη. «Τα πιο ακριβά αντικείμενα ήταν εκείνα που συνδέονταν στενά με τα χρόνια του Λευκού Οίκου», δήλωσε ο Σαμ Τζάφα του BBC.
Ενα παιδικό κουνιστό αλογάκι με τιμή έναρξης 75.000 δολάρια πωλήθηκε έναντι 400.000 δολαρίων (σημερινά 820.000 δολάρια ή 699.270 ευρώ). «Ποτέ, ούτε στα πιο τρελά του όνειρα, δεν θα μπορούσε κανείς από τον Sotheby’s να φανταστεί την επιτυχία αυτής της πώλησης», είπε ο Τζάφα. Οι ευκαιρίες, δε, ήταν λίγες. Σύμφωνα με τους Los Angeles Times, η χαμηλότερη τιμή που καταβλήθηκε ήταν 1.250 δολάρια για έξι βιβλία με θέμα την Ασία. Οπως έγραψε ο Independent, ένα κολιέ με τρεις σειρές ψεύτικα μαργαριτάρια, που είχε απαθανατιστεί σε μια διάσημη φωτογραφία της Τζάκι το 1962 με τον γιο της Τζον να τα τραβάει, εκτιμήθηκε στα 500-700 δολάρια. Πόσα έπιασε; 211.500! Ο δε αναπτήρας της, που αναμενόταν να φτάσει τα 300 δολάρια, πουλήθηκε για 85.000 δολάρια.
Και το σχολικό βιβλίο με τα σκίτσα των φορεμάτων πουλήθηκε έναντι 42.500 δολαρίων (σημερινά 87.000 δολάρια ή 74.190 ευρώ). Το αντικείμενο, που συγκέντρωσε τη μεγαλύτερη τιμή ήταν το τεράστιο δαχτυλίδι των αρραβώνων της: πουλήθηκε για 2,6 εκατ. δολάρια (σημερινά 5,3 εκατ. δολάρια ή 4, 52 εκατ. ευρώ). Κομμένο από το διαμάντι Lesotho III, 601 καρατίων, αγοράστηκε από τον Αντονι Ο’Ράιλι, τον δισεκατομμυριούχο πρόεδρο του ομίλου τροφίμων Heinz, τον οποίο τα ταμπλόιντ της Νέας Υόρκης έχουν ανακηρύξει «βασιλιά της κέτσαπ». Ο Ο’Ράιλι αποφάσισε να αγοράσει το διαμάντι για τη δεύτερη σύζυγό του Χρύσα, μέλος και η ίδια ελληνικών εφοπλιστικών οικογενειών (πατέρας της ήταν ο Τζον Γουλανδρής και μητέρα της η Μαρία Λαιμού), αφού το είδε σε μια εφημερίδα.
Η δεύτερη υψηλότερη τιμή ήταν τα 1,3 εκατ. δολάρια (σημερινά 2,7 εκατ. δολάρια ή 2,30 εκατ. ευρώ) που έπιασε το γαλλικό γραφείο αντίκα όπου ο πρόεδρος Κένεντι υπέγραψε τη συνθήκη για τη μερική απαγόρευση των πυρηνικών δοκιμών μετά την κρίση των πυραύλων στην Κούβα. Ανάμεσα στους πιο διάσημους αγοραστές, δε, ήταν ο ηθοποιός Αρνολντ Σβαρτσενέγκερ, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν παντρεμένος με τη Μαρία Σράιβερ, ανιψιά του προέδρου Κένεντι. Η μεγαλύτερη αγορά του ήταν τα μπαστούνια του γκολφ MacGregor του Κένεντι σε μια τσάντα με την επιγραφή «JFK Washington DC». Πλήρωσε γι’ αυτά 772.500 δολάρια, ποσό πολύ μεγαλύτερο από την προβλεπόμενη τιμή των 900 δολαρίων που αναμενόταν να πιάσουν.
Ο Σβαρτσενέγκερ αγόρασε επίσης ένα πορτρέτο του προέδρου φιλοτεχνημένο από τον ζωγράφο Νόρμαν Ρόκγουελ έναντι 134.500 δολαρίων και ένα δερμάτινο σετ γραφείου για 189.500 δολάρια. Συνολικά, τα «περισσεύματα» από τα υπάρχοντα της Ζακλίν Κένεντι Ωνάση που πουλήθηκαν κατά το τετραήμερο ενός φρενήρους πλειστηριασμού έφτασαν τα 34,5 εκατ. δολάρια (σημερινά 71 εκατ. δολάρια ή 60,55 εκατ. ευρώ). Και πουλήθηκαν τα πάντα.