Little Edie, η ξεχασμένη ξαδέρφη της Jackie Kennedy - Πώς βρέθηκε να ζει μέσα στη βρωμιά, παρέα με εκατοντάδες γάτες, σε μια έπαυλη 28 δωματίων

Χορεύτρια, μοντέλο, ηθοποιός κι έκπτωτη αριστοκράτισσα, η Little Edie έγινε γνωστή μέσα από το ντοκιμαντέρ Grey Gardens. Η άλλοτε πολυτελής έπαυλη, είχε αφεθεί στη φθορά, με ρακούν, έντομα, γάτες και παλιατζούρες να καλύπτουν κάθε εκατοστό.

Η Edie φοίτησε στο Miss Porter's School, ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα ιδιωτικά σχολεία θηλέων των Ηνωμένων Πολιτειών, και έκανε τα πρώτα της βήματα στον χώρο του μόντελινγκ. Η εμφάνισή της, ψηλή, ξανθιά και γαλανομάτα, είχε προκαλέσει εντύπωση στους κοινωνικούς κύκλους της εποχής, με πολλούς να υποστηρίζουν ότι ήταν κατά πολύ ομορφότερη από τις ξαδέρφες της Jackie και Lee. Το 1936, μάλιστα, η χοροεσπερίδα της ως debutante απασχόλησε τους New York Times.

Ωστόσο, η νεαρή Edith δεν αρκούνταν στον ρόλο της καλοαναθρεμμένης κληρονόμου. Ονειρευόταν το θέατρο, τον κινηματογράφο και μια ζωή που θα της επέτρεπε να σταθεί αυτοτελώς, πέρα από το οικογενειακό της επώνυμο. Συνέχισε να κάνει πασαρέλες και καταλόγους, κερδίζοντας το παρατσούκλι «Body Beautiful», ενώ μια περίοδο διατηρούσε σχέση και με τον γοητευτικό μεγιστάνα Howard Hughes. Η πορεία της, εντούτοις, προσέκρουσε στις οικογενειακές αντιρρήσεις, στις οικονομικές δυσχέρειες και σε μια σειρά προσωπικών ανατροπών.

Η σχέση των γονιών της είχε ήδη κλονιστεί. Ο Phelan Beale εγκατέλειψε τη συζυγική εστία στις αρχές της δεκαετίας του 1930, για μια νεότερη γυναίκα, αφήνοντας τη σύζυγό του και τα παιδιά τους σε μια ολοένα δυσχερέστερη οικονομική κατάσταση. Το 1952, ύστερα από χρόνια στη Νέα Υόρκη, η Little Edie επέστρεψε οριστικά στο Grey Gardens για να ζήσει με τη μητέρα της. Ήταν 34 ετών. Η απόφαση εκείνη θα καθόριζε τις επόμενες δεκαετίες της ζωής της.

Η μητέρα της, Edith Ewing Bouvier Beale, γνωστή πλέον ως Big Edie, είχε αναπτύξει μια ιδιαίτερη σχέση εξάρτησης με την κόρη της. Η ίδια, χρόνια αργότερα, θα περιέγραφε με έναν τρόπο που συμπυκνώνει ολόκληρη την αμφισημία της σχέσης της με τη μητέρα της: «Ήμουν πολύ ευτυχισμένη στο Grey Gardens, παρότι δεν είχα ποτέ αρκετό φαγητό. Είχα κάτι πολύ σταθερό, κάτι που μου άρεσε: η μητέρα μου με χρειαζόταν». Η φράση της, αποκαλυπτική και σχεδόν αφοπλιστικά ειλικρινής, φωτίζει μια εξάρτηση που δεν ήταν αποκλειστικά οικονομική. Η Little Edie είχε βρει στο Grey Gardens έναν ρόλο, έστω κι αν το τίμημα ήταν η εγκατάλειψη της ζωής που κάποτε εποφθαλμιούσε. Οι δύο γυναίκες ζούσαν σχεδόν αποκομμένες από τον έξω κόσμο, σε μια κατοικία που σταδιακά παραδινόταν στη φθορά. Η άλλοτε αριστοκρατική έπαυλη άρχισε να καταρρέει, τα δωμάτια γέμισαν αντικείμενα και απορρίμματα, ενώ οι γάτες πολλαπλασιάζονταν. Το Grey Gardens μετατράπηκε σε ένα αλλόκοτο σύμπαν, όπου οι αναμνήσεις από τα μεγαλεία του παρελθόντος συνυπήρχαν με την εγκατάλειψη του παρόντος.

Η Jackie Kennedy, ο Ωνάσης και οι συγγενείς που εμφανίστηκαν κατόπιν εορτής

Η σχέση της Little Edie με την Jackie Kennedy αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια της ιστορίας της. Οι δύο γυναίκες ανήκαν στην ίδια οικογένεια, αλλά οι βίοι τους ακολούθησαν εντελώς διαφορετικές τροχιές. Η μία έγινε σύμβολο της αμερικανικής πολιτικής και κοσμικής ζωής, με την προσωπική της ιστορία να συνδέεται με δύο από τους ισχυρότερους άνδρες της εποχής της. Η άλλη έμεινε πίσω, σε μια έπαυλη που κατέρρεε, εγκλωβισμένη σε μια οικογενειακή πραγματικότητα την οποία δεν μπορούσε ή δεν ήθελε να εγκαταλείψει.

Η παρέμβαση της Jackie, η οποία είχε πλέον παντρευτεί τον Έλληνα μεγιστάνα Αριστοτέλη Ωνάση, υπήρξε καθοριστική. Σύμφωνα με το British Film Institute, η Jacqueline ανέλαβε το κόστος του καθαρισμού και της μερικής ανακαίνισης της κατοικίας, ώστε οι δύο γυναίκες να μπορέσουν να παραμείνουν εκεί. Η βοήθεια αυτή δεν αποκατέστησε την οικονομική τους ευημερία, ούτε έλυσε τα βαθύτερα προβλήματα που τις είχαν οδηγήσει σε εκείνη την κατάσταση. Εξασφάλισε, όμως, την προσωρινή παραμονή τους στο σπίτι.

Η ίδια η Little Edie δεν αντιμετώπιζε τη διάσημη ξαδέρφη της με ιδιαίτερη συμπάθεια. Σε συνέντευξή της στον Hilton Als για το New Yorker, το 1998, μίλησε ανοιχτά για τον γάμο της Jackie με τον John F. Kennedy, υποστηρίζοντας ότι η ξαδέρφη της δεν επιθυμούσε πραγματικά αυτή την ένωση. «Η καημένη μου εξαδέλφη, που ήθελε να τον χωρίσει, δεν μπορούσε, επειδή ο κύριος Kennedy έλεγε ότι έπρεπε να μπουν στον Λευκό Οίκο. Όλη αυτή η ιστορία ήταν απολύτως απαίσια», δήλωσε.

Η πιο αποκαλυπτική της παρατήρηση, ωστόσο, αφορούσε την ίδια τη Jackie και τον πλούτο που τη συνόδευε. «Ξέρετε, η Jackie πέθανε έχοντας 200 εκατομμύρια δολάρια. Αλλά δεν νομίζω ότι αξίζει τον κόπο, αν πρέπει να παντρεύεσαι συνεχώς και να είσαι δυστυχισμένη. Νομίζω ότι είναι πολύ καλύτερο να είσαι φυσιολογική! Δεν συμφωνείτε;». Η Little Edie δεν είχε κανέναν ενδοιασμό να αντιπαραβάλει τη δική της ένδεια με την περιουσία της ξαδέρφης της, σαν να διεκδικούσε μια διαφορετική, δική της εκδοχή ευτυχίας. Η ειρωνεία ήταν ότι η γυναίκα που επέμενε πως είχε επιλέξει μια ελεύθερη ζωή είχε περάσει δεκαετίες σχεδόν φυλακισμένη μέσα στο οικογενειακό της σπίτι.

Η Lee Radziwill, η αδερφή της Jackie, ήταν εκείνη που έφερε την Little Edie σε επαφή με τους κινηματογραφιστές Albert και David Maysles. Το αρχικό σχέδιο ήταν να γυριστεί μια ταινία για την οικογένεια Bouvier. Οι αδελφοί Maysles, ωστόσο, γοητεύτηκαν από την προσωπικότητα των δύο γυναικών και επέστρεψαν αργότερα, αυτή τη φορά με σκοπό να καταγράψουν τη δική τους καθημερινότητα. Το αποτέλεσμα ήταν το Grey Gardens, το ντοκιμαντέρ που κυκλοφόρησε το 1975 και έμελλε να αλλάξει για πάντα τη δημόσια εικόνα της Little Edie.

Grey Gardens: Η γέννηση μιας cult φιγούρας

Η ταινία των Albert και David Maysles, σε συνσκηνοθεσία των Ellen Hovde και Muffie Meyer, παρακολουθεί τη ζωή της Big Edie και της Little Edie μέσα στο ερειπωμένο αρχοντικό τους. Η κάμερα δεν ακολουθεί μια συμβατική αφηγηματική γραμμή. Καταγράφει συζητήσεις, φιλονικίες, τραγούδια, αυτοσχεδιασμούς, αναμνήσεις και μικρές καθημερινές τελετουργίες, αποκαλύπτοντας σταδιακά τον σύνθετο δεσμό μητέρας και κόρης.

Το Grey Gardens ήταν μια κατοικία 28 δωματίων, με αρχιτεκτονική που παρέπεμπε στην παλαιότερη αριστοκρατία της Ανατολικής Ακτής. Είχε κήπους, βεράντες, μεγάλους εσωτερικούς χώρους και μια άλλοτε επιβλητική πρόσοψη. Σταδιακά, όμως, η εγκατάλειψη είχε καταλάβει κάθε γωνιά της. Οι δύο γυναίκες είχαν περιοριστεί κυρίως στον επάνω όροφο, ενώ τα υπόλοιπα δωμάτια είχαν μετατραπεί σε αποθήκες απορριμμάτων και παλαιών αντικειμένων. Το σπίτι δεν διέθετε τρεχούμενο νερό, οι εγκαταστάσεις θέρμανσης παρουσίαζαν προβλήματα, τα παράθυρα και οι τοίχοι είχαν υποστεί φθορές, ενώ η παρουσία άγριων ζώων είχε γίνει καθημερινότητα.

Η σχέση μητέρας και κόρης ήταν εξίσου θυελλώδης με το περιβάλλον στο οποίο ζούσαν. Η Big Edie ήταν μια γυναίκα με ισχυρή προσωπικότητα, προσκολλημένη στις αναμνήσεις της κοινωνικής της ακμής και στις παλαιές μουσικές και θεατρικές της αγάπες. Τραγουδούσε, αναπολούσε τους άνδρες που είχαν περάσει από τη ζωή της και συχνά διεκδικούσε την προσοχή της κόρης της. Η Little Edie, από την άλλη, μπορούσε να περάσει από την τρυφερότητα στην οργή μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Οι διαφωνίες τους για τα ρούχα, την εμφάνιση, το παρελθόν και την καθημερινότητά τους ήταν σχεδόν αδιάκοπες. Η δική μου αγαπημένη ατάκα από το ντοκιμαντέρ είναι όταν η Little Edie βγαίνει στην αυλή με ένα ζευγάρι κόκκινες γόβες και λέει «Στα Χαμπτονς σε συλλαμβάνουν επειδή φόρεσες κόκκινα παπούτσια μια Πέμπτη».

Στο ντοκιμαντέρ η μία διακόπτει την άλλη, σχολιάζει την εμφάνισή της, αμφισβητεί τις αναμνήσεις της και διεκδικεί τον τελευταίο λόγο. Υπάρχει ανταγωνισμός για το ποια θα καταλάβει το κέντρο της προσοχής, αλλά και μια παράδοξη αλληλεξάρτηση που καθιστά αδύνατη την πλήρη απομάκρυνσή τους. Η Little Edie μπορούσε να παραπονιέται για τη μητέρα της, να την κατηγορεί ότι της στέρησε ευκαιρίες και ταυτόχρονα να δηλώνει ότι η παρουσία της ήταν εκείνη που έδινε νόημα στη ζωή της. Η κάμερα των Maysles κατέγραψε αυτή τη συνθήκη χωρίς τη συμβατική αφηγηματική καθοδήγηση. Το αποτέλεσμα ήταν ένα παράξενο οικογενειακό χρονικό, στο οποίο η κωμωδία και η τραγωδία συνυπήρχαν χωρίς σαφή διαχωριστική γραμμή.

Η ταινία, η οποία προβλήθηκε αρχικά στο New York Film Festival το 1975 και κυκλοφόρησε ευρύτερα το 1976, προκάλεσε και ηθικές αντιδράσεις. Αρκετοί αναρωτήθηκαν κατά πόσον οι σκηνοθέτες εκμεταλλεύτηκαν την ευάλωτη κατάσταση των δύο γυναικών, μετατρέποντας την εξαθλίωσή τους σε ψυχαγωγικό θέαμα. Το ερώτημα ήταν εύλογο: μήπως η κάμερα παρακολουθούσε με σχεδόν ηδονοβλεπτική περιέργεια δύο ανθρώπους που χρειάζονταν βοήθεια;

Ο Albert Maysles υπερασπίστηκε τη δουλειά του, υποστηρίζοντας ότι οι γυναίκες γνώριζαν απολύτως τι έκαναν και είχαν τον έλεγχο της παρουσίας τους μπροστά στον φακό. Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμπεριφορά τους αποτελούσε έναν τρόπο να διεκδικήσουν την αυτονομία τους, όχι ένδειξη ότι κάποιος άλλος είχε δικαίωμα να τις ορίσει ή να τις χαρακτηρίσει. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι Beales δεν είχαν εξαπατηθεί ως προς τη συμμετοχή τους στην ταινία. Οι δύο γυναίκες έλαβαν από 5.000 δολάρια η καθεμία για τη συμμετοχή τους, με την προσδοκία ότι θα ακολουθούσαν πρόσθετα έσοδα από την εμπορική αξιοποίηση του έργου. Το ντοκιμαντέρ, ωστόσο, δεν κατάφερε αρχικά να αποσβέσει το κόστος παραγωγής του και δεν υπήρξαν περαιτέρω πληρωμές. Η Little Edie είχε αργότερα περιγράψει τη συμμετοχή της ως μια ευκαιρία να εξασφαλίσει τροφή για τη μητέρα της.

Το προσωπικό στυλ της Little Edie

Η Little Edie αναδεικνύεται σε μια συναρπαστική παρουσία. Κυκλοφορεί στους χώρους της έπαυλης με ψηλοτάκουνα παπούτσια, αυτοσχέδια τουρμπάνια, καλσόν, μαγιό και ενδυματολογικούς συνδυασμούς που μοιάζουν να υπακούουν αποκλειστικά στους δικούς της κανόνες. Μιλά για τις χαμένες ευκαιρίες, τις φιλοδοξίες της, τους άνδρες που πέρασαν από τη ζωή της και την πεποίθησή της ότι η μεγάλη της στιγμή δεν έχει ακόμη έρθει. Ο σκηνοθέτης και συνθέτης Scott Frankel, ο οποίος αργότερα συμμετείχε στη δημιουργία του μιούζικαλ Grey Gardens, είχε επισημάνει ακριβώς αυτή τη θεατρικότητα της ομιλίας της. «Και οι δύο γυναίκες ήταν μορφωμένες και μιλούσαν μια υπέροχη γλώσσα. Σήμερα δεν μιλάμε έτσι», παρατήρησε, αναφερόμενος στην ιδιότυπη εκφορά του λόγου τους. Μάλιστα, ξεχώρισε μια φράση της Little Edie: «Είναι τρομερά δύσκολο να διατηρήσεις τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν». Μια πρόταση που, όπως σχολίασε, θα μπορούσε κάλλιστα να προέρχεται από θεατρικό έργο.

Η αισθητική της δεν πέρασε απαρατήρητη. Η μόδα ανακάλυψε στη Little Edie μια απροσδόκητη μούσα, μια γυναίκα που, χωρίς να διαθέτει τα μέσα ή την επιτήδευση της βιομηχανίας, είχε καταφέρει να επινοήσει μια εντελώς δική της γλώσσα ενδυματολογικής έκφρασης. Ο Calvin Klein φέρεται να είχε αναγνωρίσει την επιρροή της, ενώ το 1997 το Harper's Bazaar αφιέρωσε ένα πολυσέλιδο editorial στο χαρακτηριστικό της ύφος. Ακολούθησε και αφιέρωμα της ιταλικής Vogue το 1999.

Η ζωή μετά το Grey Gardens: Από τα καμπαρέ στο RuPaul's Drag Race

Η Big Edie πέθανε τον Φεβρουάριο του 1977. Για τη Little Edie, ο θάνατός της σήμανε το τέλος μιας μακράς περιόδου συμβίωσης, αλλά και την απαρχή μιας νέας, απρόσμενης περιόδου ανεξαρτησίας. Έπειτα από περίπου 25 χρόνια στο Grey Gardens, εγκατέλειψε την κατοικία και μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, όπου επιχείρησε να εκπληρώσει ένα από τα παλαιότερα όνειρά της: να γίνει περφόρμερ. Εμφανίστηκε σε καμπαρέ του Greenwich Village, τραγουδούσε, χόρευε και συνομιλούσε με το κοινό για τη ζωή της. Η παρουσία της είχε πλέον αποκτήσει μυθικές διαστάσεις. Οι θεατές σε εκείνη όχι μια ξεπεσμένη κοσμική κυρία που είχε βρεθεί σε δυσχερή θέση, αλλά μια γυναίκα που είχε καταφέρει να μετατρέψει την προσωπική της ιδιορρυθμία σε θέαμα, διατηρώντας τον απόλυτο έλεγχο της σκηνικής της περσόνας.

Το 1979 πούλησε το Grey Gardens στους δημοσιογράφους της Washington Post Ben Bradlee και Sally Quinn, οι οποίοι ανέλαβαν να αποκαταστήσουν το ακίνητο. Το τίμημα ανήλθε σε περίπου 220.000 δολάρια. Η ίδια μετακινήθηκε τα επόμενα χρόνια μεταξύ διαφορετικών τόπων κατοικίας, ζώντας μεταξύ άλλων στη Φλόριντα, στον Καναδά και στην Καλιφόρνια. Εγκαταστάθηκε τελικά στο Bal Harbour της Φλόριντα, όπου πέθανε στις 14 Ιανουαρίου 2002, σε ηλικία 84 ετών.

Και κάπου εδώ έρχεται η Jinkx Monsoon, drag queen η οποία τα τελευταία χρόνια σημειώνει λαμπρή καριέρα στο Μπρόντγουεϊ. Στην πέμπτη σεζόν του RuPaul's Drag Race, η ίδια επέλεξε να ενσαρκώσει τη Little Edie στο περίφημο Snatch Game, τη δοκιμασία μίμησης διασήμων και αυτοσχεδιαστικής κωμωδίας του διαγωνισμού. Η επιλογή της ήταν αρκετά τολμηρή, αφού αντί να καταφεύγει σε μια αναγνωρίσιμη pop star ή σε μια σύγχρονη celebrity, επέλεξε μια γυναίκα που μεγάλο μέρος του κοινού δεν γνώριζε καν.

Η περίπτωση της παραμένει και σήμερα δύσκολο να ταξινομηθεί. Η ταινία την έκανε γνωστή για τις ατάκες, τα ρούχα και τη θεατράλε, larger-than-life παρουσία της, ενώ η μεταγενέστερη πρόσληψή της συχνά παραμέρισε όσα συνέβαιναν έξω από το κάδρο. Πίσω από την cult φιγούρα υπήρχε μια γυναίκα που παραμέρισε τις φιλοδοξίες της, χάρη σε μια προβληματικά συμβιωτική σχέση με τη μητέρα της. Μια γυναίκα που απομονώθηκε για δεκαετίες, παραδομένη στη βρωμιά και σε αντικείμενα που θύμιζαν με θλίψη το ένδοξο παρελθόν του επωνύμου της. Το Grey Gardens κατέγραψε αυτή την πραγματικότητα χωρίς να προσφέρει όλες τις απαντήσεις. Ένα εκκεντρικό παραμύθι from riches to rugs κι ένα αμφίσημο πορτρέτο οικογενειακής παρακμής, εξάρτησης και ανθρώπινης ευαλωτότητας, που αν μη τι άλλο, αξίζει να του ρίξετε μια ματιά, τουλάχιστον για την πολιτιστική του αξία.

Πηγή: Grace