Η κοκαΐνη στα ποτάμια αποσυντονίζει τoυς σολομούς

Ερευνα διερευνά για πρώτη φορά το πώς επηρεάζεται η συμπεριφορά των ψαριών που εκτίθενται σε υπολείμματα κοκαΐνης τα οποία καταλήγουν στο υδάτινο περιβάλλον μέσω μονάδων επεξεργασίας λυμάτων

Οι ναρκωτικές ουσίες αναδεικνύεται σε μια ολοένα πιο σύνθετη περιβαλλοντική απειλή. Οπως αποκαλύπτει ρεπορτάζ των λονδρέζικων  Times, ακόμη και ίχνη ουσιών όπως η κοκαΐνη μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά της άγριας πανίδας με τρόπους που μόλις αρχίζουν να γίνονται κατανοητοί. Αγριοι σολομοί του Ατλαντικού που εκτέθηκαν σε υπολείμματα κοκαΐνης φαίνεται να κολυμπούν για σχεδόν διπλάσια απόσταση από το φυσιολογικό, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που παρουσιάζουν οι The Times, προκαλώντας ανησυχία για τις επιπτώσεις της ανθρώπινης χρήσης ναρκωτικών στα οικοσυστήματα.

Οι ερευνητές, παρακολουθώντας νεαρά ψάρια σε λίμνη στη Σουηδία, διαπίστωσαν ότι η έκθεση στη βενζοϋλεκγονίνη, μια ουσία που προκύπτει από τη διάσπαση της κοκαΐνης στον ανθρώπινο οργανισμό, οδήγησε σε σημαντική αύξηση της κινητικότητάς τους και σε πολύ μεγαλύτερη του συνηθισμένου διασπορά. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Current Biology και παρουσιάστηκε από τους Times, είναι η πρώτη που καταγράφει τέτοιες επιπτώσεις σε φυσικό περιβάλλον, και όχι μόνο σε εργαστηριακές συνθήκες.

Η κοκαΐνη και τα παράγωγά της ανιχνεύονται πλέον όλο και συχνότερα σε ποτάμια και λίμνες παγκοσμίως, καθώς περνούν στα υδάτινα συστήματα μέσω εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων που δεν μπορούν να τα απομακρύνουν πλήρως. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται οι Τimes, ίχνη της ουσίας έχουν εντοπιστεί επανειλημμένα και σε βρετανικά ύδατα. Ερευνα του King’s College London είχε ήδη από το 2019 καταγράψει την παρουσία κοκαΐνης και βενζοϋλεκγονίνης σε ποτάμια και λύματα στο Ηνωμένο Βασίλειο, με αυξήσεις ιδιαίτερα μετά από υπερχειλίσεις αποχετευτικών συστημάτων.

Το 2022, κοινοβουλευτική έκθεση ανέφερε 27 διαφορετικές ναρκωτικές ουσίες ανιχνευμένες στον Τάμεση, ενώ νεότερη μελέτη, του 2025, επιβεβαίωσε ότι η βενζοϋλεκγονίνη συγκαταλέγεται στους πιο συχνούς ρυπαντές των γλυκών υδάτων. Μια νέα έρευνα που ήρθε στο φως ξεχωρίζει επειδή δείχνει ότι οι επιδράσεις αυτές δεν περιορίζονται σε εργαστήρια, αλλά εκδηλώνονται και στο φυσικό περιβάλλον, όπου οι οικολογικές συνθήκες είναι πολύ πιο πολύπλοκες.

Η διεθνής ομάδα παρακολούθησε 105 νεαρούς σολομούς για οκτώ εβδομάδες σε λίμνη της Σουηδίας, χρησιμοποιώντας εμφυτευμένους αισθητήρες και ακουστική παρακολούθηση. Τα ψάρια που είχαν εκτεθεί στη βενζοϋλεκγονίνη κολυμπούσαν σχεδόν διπλάσια απόσταση εβδομαδιαίως και κινούνταν αρκετά χιλιόμετρα πιο μακριά από τα υπόλοιπα. Οπως σημειώνει το ρεπορτάζ των Times, ακόμη και χαμηλές συγκεντρώσεις τέτοιων ουσιών μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που τα ζώα κινούνται, τρέφονται και αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους.

Ο ερευνητής Μάρκους Μικελατζέλι τόνισε ότι η μετακίνηση των ψαριών καθορίζει κρίσιμες ισορροπίες στα οικοσυστήματα, από την τροφή μέχρι τους θηρευτές τους, επισημαίνοντας ότι οι επιπτώσεις της ρύπανσης μπορεί να είναι πολύ ευρύτερες από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί. Οι επιστήμονες σημειώνουν επίσης ότι η βενζοϋλεκγονίνη φαίνεται να έχει ισχυρότερη επίδραση από την ίδια την κοκαΐνη, γεγονός που ενδέχεται να αλλάξει τον τρόπο που οι ρυθμιστικές αρχές αξιολογούν την περιβαλλοντική επικινδυνότητα.

Μέχρι σήμερα το ενδιαφέρον επικεντρωνόταν κυρίως στην αρχική ουσία και λιγότερο στα παράγωγά της. Η έρευνα, όπως παρουσιάζεται από τους Times, φωτίζει μια λιγότερο ορατή πλευρά της περιβαλλοντικής ρύπανσης: την επίδραση των ανθρώπινων ουσιών στη συμπεριφορά της άγριας ζωής. Το ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι μόνο η παρουσία τους στα νερά, αλλά το γεγονός ότι αρχίζουν πλέον να αναδιαμορφώνουν τη λειτουργία ολόκληρων οικοσυστημάτων.