Sebastiao Salgado - ο διάσημος φωτογράφος φύτεψε 2 εκατ. δέντρα - να ξαναχτίσουμε ότι καταστρέψαμε

Oδιάσημος Βραζιλιάνος φωτογράφος Σεμπαστιάο Σαλγάδο (Sebastião Salgado) και η γυναίκα του Lélia Deluiz Wanick Salgado αποφάσισαν να αποδείξουν πως μια μικρή ομάδα αφοσιωμένων ενσυνείδητων ανθρώπων μπορεί να κάνει τη διαφορά. Ευαισθητοποιημένος αναφορικά με την κλιματική κρίση, ο Σαλγάδο με τη γυναίκα του φύτεψαν στην περιοχή Minas Gerais της Βραζιλίας πάνω από 2 εκατομμύρια δέντρα και έχουν καταφέρει να ξαναδημιουργήσουν ζωή, εκεί που επικρατούσε ξηρασία και εγκατάλειψη. 

Ταξίδεψε στη Ρουάντα, το Κογκό, την Αιθιοπία και τη Γιουγκοσλαβία φωτογραφίζοντας τους πληθυσμούς που αναγκάστηκαν να μετακινηθούν λόγω φτώχειας και πολέμου, ταξίδια και εικόνες που τον σημάδεψαν για πάντα.

Και όμως η φωτογραφία δεν ήταν τελικά ο σκοπός της ζωής του Σαλγάδο! Βρήκε τη χαρά στην αναδάσωση του τροπικού παράδεισου που λέγεται Βραζιλία…

Έτσι μαζί με τη σύζυγό του, αποφάσισαν να κάνουν ένα διάλειμμα και να επισκεφθούν την γενέτειρα του φωτογράφου, τη Βραζιλία, και συγκεκριμένα το πατρικό του ράντσο στο Vale do Rio Doce στην περιοχή Minas Gerais, εκεί όπου ο πατέρας του ακόμα ασχολούνταν με τη γη και τα ζώα. Σε μια απόπειρα ίασης από τις φρικτές εικόνες που είχε αντικρύσει και που κατέτρωγαν τα ψυχικά του αποθέματα ο Σαλγάδο επέστρεψε στο… πατρικό του. Θεϊκή συγκυρία ο πατέρας του ήταν έτοιμος να αποσυρθεί και να κληροδοτήσει τη φάρμα στις επτά κόρες και τον γιο του. Η φάρμα που παλιά συντηρούσε γύρω στα 10 χιλιάδες ζώα και περισσότερες από 30 οικογένειες, τώρα ήταν σε κακή κατάσταση λόγω της ξηρασίας. Το ζευγάρι αντίκρυσε μια εικόνα εγκατάλειψης…

Εκεί ήταν που γεννήθηκε η ιδέα του Ινστιτούτου Terra (μτφς ΓΗ) και η αναδάσωση/μεταμόρφωση αυτής της βασανισμένης λωρίδας γης σε ένα τροπικό παράδεισο. Η Λέλια Σαλγάδο είχε την αρχική έμπνευση, όταν αντίκρυσαν την κακή κατάσταση της φάρμας. «Του είπα, ας φτιάξουμε ένα δάσος εδώ. Μετά κλείσαμε τα μάτια μας και είδαμε τα πάντα πράσινα» είπε σε συνέντευξή της για το Ινστιτούτο, η σύζυγος του Σαλγάδο και συνοδοιπόρος σε όλο αυτό το απίστευτο εγχείρημα.  

Δεν ήταν μόνο ότι έπρεπε κάθε τρεις και λίγο να βρίσκουν χρήματα από χορηγούς – όπως δηλώνουν σε συνέντευξή τους. Το 50% των φυτών που φυτεύτηκαν αρχικά ξεράθηκαν, είτε γιατί μπήκαν στο έδαφος πολύ νωρίς και έριξε πολλή βροχή, είτε γιατί μπήκαν πολύ αργά και η βροχή άργησε να έρθει. Κάθε δενδρύλλιο έπρεπε να αντιμετωπίσει σκληρές συνθήκες για να επιβιώσει.

Ο χρόνος τρέχει και οι ειδικοί φοβούνται ότι το κλίμα θα αλλάξει πιο γρήγορα από ό,τι τα δέντρα θα μπορούν να μεγαλώσουν και αυτό θα δημιουργήσει ένα πρόβλημα τις μελλοντικές ελπίδες αναδάσωσης σε μία περιοχή που θα γίνεται όλο και πιο ξηρή. Αλλά ακόμα και αν οι ειδικοί έχουν δίκιο οι άνθρωποι δεν έχουν άλλη εναλλακτική. Από την αρχή πιστέψαμε ότι είναι σημαντικό να δράσουμε μαζί με τους ανθρώπους που μένουν εδώ και όχι αντίθετα από τις απόψεις τους. Όσο σημαντικές και να είναι οι συζητήσεις και οι συσκέψεις για την αλλαγή του κλίματος και την κλιματική κρίση, αυτοί που πρέπει να ενεργοποιηθούν είναι όλοι όσοι τους επηρεάζει - γιατί κατά τα άλλα θα παραμείνει μόνο στα λόγια.

Βλέπουμε παροτρύνσεις όπως «Δώσε ένα δολάριο και φύτεψε ένα δέντρο», αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι. Το να φυτέψεις ένα δέντρο είναι σαν να έχεις ένα παιδί. Πρέπει να το προστατέψεις, αλλιώς δεν θα μπορέσει να επιβιώσει. Αυτό σημαίνει επαγρύπνηση. Φροντίζουμε αυτά τα δέντρα μέχρι να γίνουν πέντε ετών και μετά είναι ελεύθερα στη φύση. Μετά το οικοσύστημα θα είναι ικανό να συντηρήσει το δέντρο και το δέντρο θα είναι ικανό να προστατέψει τον εαυτό του. Που σημαίνει ότι εδώ γίνεται μία δουλειά περισσότερη από το να δώσω ένα δολάριο και να φυτέψω ένα δέντρο. Αυτό είναι ένα ψέμα. Αλήθεια κοστίζει πολύ περισσότερο να φυτέψεις ένα δέντρο.

Στο κτήμα έχουμε ένα δέντρο 15 μέτρα ψηλό και είναι τόσο εντυπωσιακό. Όταν πηγαίνεις κοντά σε αυτό το δέντρο νιώθεις την «ποσότητα» της ζωής που μπορείς να βρεις σε αυτό. Και βλέποντας την ανάπτυξη αυτού του δέντρου, αναπτυχθήκαμε και εμείς».

«Για μένα τα ταξίδια για το Genesis ήταν το μεγαλύτερο δώρο της ζωής μου. Παλιότερα πίστευα ότι όλα ήταν ένα νεκρό τοπίο και ανακάλυψα ότι τα πάντα είναι ζωντανά. Πριν κάνω το Genesis ασχολήθηκα για πολλά χρόνια με το project Exodus. Ήταν τα πιο δύσκολα χρόνια της ζωής μου. Ειδικά στη Ρουάντα, στην γενοκτονία της Ρουάντα, είδα αποτρόπαια πράγματα και έχασα την πίστη μου στην ανθρωπότητα. Σταμάτησα να παίρνω φωτογραφίες και έπαθα κατάθλιψη. Είχα πολλά προβλήματα, σωματικά, ο οργανισμός μου άρχισε να επιτίθεται στο σώμα μου. Τελείως τυχαία εκείνη την εποχή ο πατέρας μου ήθελε να μας δώσει τη φάρμα στη Βραζιλία και πήραμε την απόφαση να φτιάξουμε το δάσος.

Εκείνη τη στιγμή δεν πίστευα σε τίποτα, δεν πίστευα ότι η ανθρωπότητα μπορεί να συνυπάρξει. Όταν άρχισα να φροντίζω το δάσος, μου δημιουργήθηκε ένας μεγάλος ενθουσιασμός, ήταν η πρώτη φορά που χάρηκα τόσο πολύ. Και βλέποντας και τα ζώα να επιστρέφουν, ένιωσα την ανάγκη να ξαναφωτογραφίσω και τότε γεννήθηκε το Genesis. Είπαμε να πάμε σε όλο τον κόσμο και να βρούμε τι υπάρχει εκεί ακόμα για να φωτογραφηθεί».

Και συνέχισε λέγοντας με συγκίνηση: «Σήμερα τα δάση πέθαναν. Η κλιματική κρίση για την οποία ακούγαμε κάποτε, είναι εδώ. Αν θέλουμε να επιβιώσουμε σε αυτή την κοινωνία πρέπει να ξαναχτίσουμε κάποια από τα αυτά που καταστρέψαμε. Είναι πρόβλημα όλων μας και πρέπει να το κάνουμε όλοι μαζί. Χρειαζόμαστε τα δέντρα. Που με το οξυγόνο τους καθαρίζουν τον αέρα. Άρα η απάντηση είναι στο φυτέψουμε δέντρα. Και η  κοινωνία με την τρομακτική η κατανάλωση είναι ένα θέμα που πρέπει να συζητηθεί. Ίσως πρέπει να αλλάξουμε τις συνήθειες κατανάλωσης ενέργειας. Ζούμε σε μία κοινωνία που τα ανθρώπινα όντα ζητάνε περισσότερο από τον πλανήτη από ό,τι ο πλανήτης μπορεί να δώσει. Είμαστε όλοι υπεύθυνοι και πρέπει να σκεφτούμε τι θέλουμε, τι είναι καλό για την ανθρωπότητα».

*Με πληροφορίες από Guardian, BBC, Ιnstitutoterra.org.