Ο πιο αμφιλεγόμενος και αινιγματικός από τους συγγραφείς της Beat γενιάς, ο Μπάροουζ ήταν ένας αμετανόητος, 

Είναι το έτος 1960. Το σκηνικό είναι το ξενοδοχείο Empress του Λονδίνου — μια πανσιόν με τρομακτική φήμη, που βρίσκεται ακριβώς δίπλα στο νεκροταφείο του Μπρόμπτον, στην καρδιά του Ερλς Κόρτ. Οι μαρτυρίες εκείνης της εποχής — συμπεριλαμβανομένων των περιγραφών από όσους συναναστρέφονταν τον Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ (τον πιο διάσημο επισκέπτη του καταλύματος) — περιγράφουν τον χώρο ως ένα είδος ασφυκτικού καταφυγίου.

Ο Μπάροουζ ήταν ο πιο αμφιλεγόμενος και αινιγματικός συγγραφέας της Beat γενιάς, το πιο άγριο και το πιο απειλητικά ελεύθερο πνεύμα.

Αυτή ήταν η περίφημη τεχνική του «cut-up» — ένα αφηγηματικό κολάζ που έμοιαζε περισσότερο με κατάσταση έκστασης παρά με πράξη αφήγησης.

Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ, Άντριαν Ανρί και Τομ Φλέμονς / Flickr

Η λέξη «ολοκλήρωση» μπορεί να φαίνεται ακατάλληλη για να περιγράψει τη διαδικασία δημιουργίας του Μπάροουζ στο ξενοδοχείο. Ήταν στο δωμάτιό του που άρχισε να γράφει την «Τριλογία Nova», μια σειρά τριών μυθιστορημάτων: The Soft Machine (1961), The Ticket That Exploded (1962) και Nova Express (1964).

Το 2014 εκδόθηκαν αναθεωρημένες εκδόσεις, με μια εξαιρετική εισαγωγή από τον μελετητή του Μπάροουζ, τον Όλιβερ Χάρις. Ο ίδιος περιγράφει το έργο ως «κάτι αδιανόητο που μεταλλάσσεται μπροστά στα μάτια σου».

Διαβάζοντας σχεδόν οποιαδήποτε από τις παραισθησιογόνες προτάσεις των βιβλίων — φράσεις όπως «Αυτός έτριψε τη Μόσχα πάνω μου με μια κίνηση σαν τιρμπουσόν των ασβεστολιθών του» ή «Ο Ζέρο καταβροχθίστηκε από καβούρια» — ο Χάρις αναρωτιέται: «Πρόκειται για επιστημονική φαντασία ή για πρωτοποριακή ποίηση; Για λογοτεχνία υπό την επήρεια ναρκωτικών ή για ομοφυλοφιλική πορνογραφία; Για πολιτική σάτιρα;».

Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ισχύουν όλα αυτά… «και όμως, κανένα από τα παραπάνω, γιατί καμία ετικέτα δεν ταιριάζει».

To «enfant terrible» των Μπίτνικ

Ο Χάρις επισημαίνει επίσης ότι, ανεξάρτητα από το «πόσο συχνά διαβάζεις το κείμενο, θα σου φαίνεται καινούργιο κάθε φορά». Η Αμερικανή συγγραφέας Τζόαν Ντίντιον είχε πει τη διάσημη φράση ότι το να φαντάζεσαι ότι μπορείς να αφήσεις το «The Soft Machine» για να απαντήσεις στο τηλέφωνο και να συνεχίσεις ακριβώς από εκεί που σταμάτησες λίγα λεπτά αργότερα «είναι καθαρή δεξιοτεχνία».

Κάθε πρόταση είναι σαν μια νέα εισαγωγή σε μια μακάβρια, οργιαστική συμφωνία… μια συμφωνία που διαθέτει ένα συγκεκριμένο είδος απύθμενου βάθους.

Η λογοτεχνία του Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ, του πιο «enfant terrible» των Μπίτνικ συγγραφέων, παραμένει ένα έργο χωρίς αντίγραφο. «Το έργο του είναι τόσο έντονα παράξενο που προκαλεί φόβο, ίσως επειδή η φωνή που μας μιλάει είναι αυτή του ίδιου του υποσυνείδητου του συγγραφέα» σχολιάζει η Laura Fernandez στην EL PAÍS.

Ο Μπάροουζ γεννήθηκε στο Σαιντ Λούις του Μιζούρι το 1914. Ο παππούς του είχε εφεύρει τον υπολογιστή και η οικογένεια ήταν απίστευτα πλούσια: ο Γουίλιαμ Σιούαρντ Μπάροουζ μεγάλωσε μέσα στη χλιδή

Ο άλλος κόσμος

Διευρυμένο και διαποτισμένο από κάθε πιθανή προοπτική, σε συνεχή μεταβολή και μεταμόρφωση, το ασυνείδητο του Μπάροουζ ξεσπάει μέσα από τις σελίδες με μια είδος παραληρηματικής ανοησίας που, για κάποιο ανεξήγητο λόγο, αγγίζει βαθιά.

Ο Μπάροουζ κατανάλωνε κάθε ναρκωτικό που μπορούσε να βρει και έγινε μια μορφή προστάτη των τοξικομανών, πεπεισμένος ότι η ζωή μπορούσε να βιωθεί σε αυτόν τον άλλο κόσμο.

«Η επίσκεψη του Κερτ Κόμπεϊν σε αυτόν λίγο πριν από το θάνατό του είναι χαρακτηριστική από αυτή την άποψη. Και όμως, παρά όλο το φαινομενικό χάος, η δύναμη του ασυνείδητου του Μπάροουζ παραμένει αναμφισβήτητη» συμπληρώνει η Laura Fernandez.

Ανοιχτά ομοφυλόφιλος

Ο Μπάροουζ γεννήθηκε στο Σαιντ Λούις του Μιζούρι το 1914. Ο παππούς του είχε εφεύρει τον υπολογιστή και η οικογένεια ήταν απίστευτα πλούσια: ο Γουίλιαμ Σιούαρντ Μπάροουζ μεγάλωσε μέσα στη χλιδή.

Σπούδασε στο Χάρβαρντ και προσπάθησε να καταταγεί στον στρατό όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπήκαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο — πάντα τον γοήτευαν τα όπλα και έβλεπε τη σύγκρουση ως ευκαιρία να τα χρησιμοποιήσει.

Ωστόσο, τελικά κρίθηκε ακατάλληλος για στρατιωτική θητεία. Εκείνη την εποχή ζούσε με την πρώτη του σύζυγο — την Ίλσε φον Κλάπερ — την οποία είχε παντρευτεί σε ηλικία 23 ετών, παρόλο που ήταν ανοιχτά ομοφυλόφιλος.

«Πρόκειται για επιστημονική φαντασία ή για πρωτοποριακή ποίηση; Για λογοτεχνία υπό την επήρεια ναρκωτικών ή για ομοφυλοφιλική πορνογραφία; Για πολιτική σάτιρα;»

Photo: Wikimedia Commons

Ο 21ος αιώνας διαβάζει Μπάροουζ

Οι αναγνώστες ίσως θυμούνται το μυθιστόρημα Queer (1985). Ο Μπάροουζ το έγραψε μεταξύ 1951 και 1952, αλλά εκδόθηκε μόνο περισσότερα από 30 χρόνια αργότερα. Το 2024, μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον σκηνοθέτη Λούκα Γκουαντίνινο, ο οποίος επέλεξε τον Ντάνιελ Κρεγκ για τον ρόλο του Γουίλιαμ Λι (δηλαδή, του ίδιου του Μπάροουζ, με όλη την υπαρξιακή του αγωνία).

Στην πραγματικότητα, ήταν η επιτυχία της ταινίας που ώθησε την ανακάλυψη του χαμένου έργου του συγγραφέα.

Ωστόσο, αν το έργο του Μπάροουζ δεν κατείχε ποτέ κεντρική θέση στην κυρίαρχη λογοτεχνική κουλτούρα του 20ού αιώνα, είναι ακόμη λιγότερο πιθανό να βρει θέση στον 21ο αιώνα. Γιατί;

«Λοιπόν, ζούμε σε μια εποχή όπου είναι πρακτικά αδύνατο να διαχωρίσουμε έναν συγγραφέα από το έργο του» γράφει η Laura Fernandez. «Και μια σύντομη ματιά στη βιογραφία του συγγραφέα μας δείχνει γιατί αυτή επισκιάζει τη λογοτεχνική του παραγωγή από πολλές απόψεις».

Photo: Wikimedia Commons

Την πυροβόλησε

Ο Μπάροουζ ήταν ο τελευταίος από τους συγγραφείς της γενιάς Beat. Πέθανε από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 83 ετών, το 1997. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, δεν έκρυψε ποτέ το γεγονός ότι η λογοτεχνική του αποστολή ξεκίνησε πραγματικά όταν πέθανε η δεύτερη σύζυγός του — η Τζόαν Βόλμερ. Πώς πέθανε; Την πυροβόλησε.

Υποτίθεται ότι έπαιζαν το παιχνίδι σκοποβολής του Γουίλιαμ Τελ (αλλά αντί για μήλο, χρησιμοποίησαν ένα τζιν τόνικ). Ο Μπάροουζ σημάδεψε το ποτήρι — πάνω από το κεφάλι της Βόλμερ — και την χτύπησε ακριβώς στο μέτωπο. Ήταν το 1951. Αυτός ήταν 37 ετών. Εκείνη ήταν 28.

Αυτό ήταν το έγκλημα που διέπραξε, αλλά ήταν επίσης συνεργός σε ένα άλλο — μαζί με τον Τζακ Κέρουακ — όταν ο καλός τους φίλος, ο Λουσιέν Καρ (ο οποίος τους είχε συστήσει ο ένας στον άλλον), σκότωσε έναν ηλικιωμένο άνδρα που είχε εμμονή μαζί του

Συνέβη στο Μεξικό. Μπήκε στη φυλακή, αλλά η οικογένειά του τον έβγαλε με εγγύηση. Στη συνέχεια δραπέτευσε στην Ευρώπη, χωρίς να τιμωρηθεί ποτέ για αυτόν τον θάνατο — κρίθηκε ατύχημα.

Αυτό ήταν το έγκλημα που διέπραξε, αλλά ήταν επίσης συνεργός σε ένα άλλο — μαζί με τον Τζακ Κέρουακ — όταν ο καλός τους φίλος, ο Λουσιέν Καρ (ο οποίος τους είχε συστήσει ο ένας στον άλλον), σκότωσε έναν ηλικιωμένο άνδρα που είχε εμμονή μαζί του.

Μαζί, ξεφορτώθηκαν το πτώμα και το μαχαίρι. Ο Κέρουακ και ο Μπάροουζ περιγράφουν αυτό το επεισόδιο στο And the Hippos Were Boiled in Their Tanks (Και έβρασαν οι ιπποπόταμοι στις γούρνες τους), ένα μυθιστόρημα (το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί μια ολοκληρωμένη ομολογία) που συνέγραψαν το 1945. Εκδόθηκε μόνο μετά θάνατον, το 2008.

Η κατάρα στον Τρούμαν Καπότε

Είναι ειρωνικό να σκεφτεί κανείς ότι, το 1970, ο ίδιος ο Μπάροουζ που είχε πυροβολήσει τη σύζυγό του και είχε ξεφορτωθεί το πτώμα ενός άνδρα, έγραψε μια ανοιχτή επιστολή στον Αμερικανό συγγραφέα Τρούμαν Καπότε, καταριώντας τον επειδή είχε ευχηθεί την εκτέλεση των Πέρι Σμιθ και Ρίτσαρντ Χίκοκ — δύο πρώην κατάδικων που δολοφόνησαν μια οικογένεια — ώστε το μυθιστόρημα-αυτοβιογραφία του, «Εν Ψυχρώ» (1966), να έχει το τέλος που έπρεπε να έχει.

Σύμφωνα με τον Μπάροουζ, ο Κάποτε είχε χρησιμοποιήσει το ταλέντο του για κακό, καθώς δεν είχε ταχθεί εναντίον της θανατικής ποινής.

Η κατάρα έγινε πραγματικότητα: ο Κάποτε πνίγηκε στο αλκοόλ και την ενοχή, πληγωμένος από σοβαρό συγγραφικό μπλοκάρισμα — είχε παραλύσει από τα ύψη που είχε φτάσει. Δεν κατάφερε ποτέ να ολοκληρώσει άλλο λογοτεχνικό έργο. Ήταν η μοίρα που του είχε ευχηθεί ο Μπάροουζ. Τέλος.

Λόρι Άντερσον, Τζον Τζιόρνο και Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ / Wikimedia Commons

Η μεταγενέστερη αναγνώριση

Ας κάνουμε όμως ένα βήμα πίσω στο χρόνο και ας επιστρέψουμε στο 1960. Μεταξύ εκείνης της χρονιάς και του 1964 — πολύ μακριά από την επιτυχία του Naked Lunch (Γυμνό Γεύμα) — σε ένα φθηνό μπαρ του Λονδίνου, στο ξενοδοχείο Empress, στο Beat Hotel του Παρισιού, καθώς και στην Ταγγέρη, ο Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ ολοκλήρωσε την «Τριλογία Nova».

«Ίσως το ερώτημα για το τι πρέπει να κάνουμε με τον Μπάροουζ στον 21ο αιώνα να έχει μια απλή απάντηση: αντί να προσπαθούμε να παραμερίσουμε τη ζωή του, θα έπρεπε να τη διαβάζουμε παράλληλα με το έργο του» καταλήγει η Laura Fernandez.

«Έτσι, άλλωστε, τον προσέγγιζαν πολλοί αναγνώστες εκείνη την εποχή. Οι συγγραφείς της γενιάς Beat δεν απολάμβαναν καθολικό θαυμασμό εκείνα τα χρόνια, η αναγνώρισή τους ως κλασικών ήρθε αργότερα».

Τελικά;

Κανείς δεν θα μπορούσε να κατηγορήσει το έργο του Μπάροουζ ότι είναι αποκομμένο από τη ζωή του. Είναι εντελώς διαλυμένο από αυτήν. Δεν είναι μόνο η κατακερματισμένη συνείδησή του που δίνει μορφή στην τεχνική του «cut-up», σε αυτά τα κολλάζ θραυσμάτων γλώσσας, αλλά και το βάρος μιας κοσμικής ενοχής, το φορτίο σχεδόν ολόκληρου του σύμπαντος.

«Διαβάστε τον. Κρίνετέ τον. Και μετά αποφασίστε μόνοι σας» προτείνει η Laura Fernandez.

*Με στοιχεία από elpais.com | Αρχική Φωτό: Ο Καρλ Σόλομον, η Πάτι Σμιθ, ο Άλεν Γκίνσμπεργκ και ο Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ στο Gotham Book Mart, γιορτάζοντας την επανέκδοση του βιβλίου «JUNKY», Νέα Υόρκη, 1977.

Η νέα έκθεση της Eurostat για τις συνθήκες διαβίωσης εμφανίζει την Ελλάδα να διολισθαίνει στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ. Το πραγματικό εισόδημα παραμένει χαμηλότερο από το 2010 κατά 22,3%.

Άλλη μια φορά τα δεδομένα της Eurostat διαψεύδουν τους αυτοέπαινους του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ότι επί της θητείας του βελτιώθηκε η ζωή των πολιτών. Η φετινή έκθεση «Key figures on European living conditions 2026» για τις συνθήκες διαβίωσης των Ευρωπαίων, αποδεικνύει με αδιάσειστα στοιχεία ότι η Ελλάδα αντί να συγκλίνει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, συνεχίζει την κούρσα προς τα κάτω. Παρά την πρόοδο σε επί μέρους μακροοικονομικά μεγέθη, όπως τα ποσοστά απασχόλησης και τον λόγο χρέους ως προς το ΑΕΠ,  οι βασικοί κοινωνικοί δείκτες διολισθαίνουν, αποτυπώνoντας μια εικόνα ανάπτυξης χωρίς ευημερία για τους πολλούς.

Σχεδόν εννέα στους δέκα κατοίκους της Ελλάδας δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα οικονομικά, με το 87,1% να δηλώνει το 2025 ότι αντιμετωπίζει τουλάχιστον κάποια δυσκολία. Το ποσοστό είναι μακράν το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι δείκτες που το συνοδεύουν, από το πραγματικό εισόδημα μέχρι τη στέγαση και την πρόσβαση στην υγεία, τοποθετούν τη χώρα σταθερά στο κατώτερο άκρο της ευρωπαϊκής κατάταξης.

Το 27,5% του πληθυσμού της Ελλάδας βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία – πηγή: Eurostat (πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)

Επιδείνωση μεταξύ 2022 και 2025

Για όσους σπεύσουν να μιλήσουν για «στατιστική κοπτοραπτική» ή «μιζέρια», όπως κάνουν συνήθως τα γαλάζια στελέχη, η σύγκριση των φετινών στοιχείων με τις προηγούμενες χρονιές είναι αποκαλυπτική.

Από το 2022 ως και το 2025, έτη για τα οποία οι πίνακες της Eurostat επιτρέπουν άμεσες συγκρίσεις, οι σχετικοί δείκτες φτώχειας, κοινωνικού αποκλεισμού και ανισοτήτων επιδεινώνονται.

Το 2025 το ποσοστό πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα άγγιξε το 27,5%, έναντι 26,3 το 2022. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο μετά τη Βουλγαρία (29,8%), η οποία όμως βελτίωσε τη θέση της στο ενδιάμεσο διάστημα.

Για τα παιδιά ως 17 ετών η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη, με τον σχετικό δείκτη να ανέρχεται στο 29,6%, από 28,1% το 2022.

Επί κυβέρνησης Μητσοτάκη το ποσοστό κινδύνου φτώχειας αυξήθηκε στο 19,6% του πληθυσμού, από 17,7% – πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Η φτώχεια αυξήθηκε από το 2019

Αναζητώντας παλαιότερα δεδομένα, από τις εκθέσεις της ΕΛΣΤΑΤ, παρατηρούμε επιδείνωση σε κρίσιμους δείκτες καθ’ όλη τη διάρκεια της διακυβέρνησης της ΝΔ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο κίνδυνος φτώχειας (χωρίς τον κοινωνικό αποκλεισμό). Το 2019, με περίοδο αναφοράς εισοδήματος το 2018, ο κίνδυνος φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (συντάξεις, επιδόματα) ανερχόταν στο 17,9% του πληθυσμού και η παιδική φτώχεια στο 21,1%. Μετά από εφτά χρόνια κυβέρνησης Μητσοτάκη τα φτωχά νοικοκυριά αυξήθηκαν στο 19,6% και η παιδική φτώχεια στο 22,8%.

Το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης είναι το τρίτο χαμηλότερο στην ΕΕ – πηγή: Eurostat

Χαμηλότερο από τη Βουλγαρία το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα

Το διάμεσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα ανήλθε το 2025 σε 13.612 Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (PPS) ανά κάτοικο, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 22.630. Ο μέσος όρος της Ε.Ε. είναι έτσι περίπου 66% υψηλότερος από τον ελληνικό. Χαμηλότερα ποσά καταγράφουν μόνο η Ουγγαρία με 11.958 και η Ρουμανία με 12.861, ενώ στην κορυφή βρίσκονται το Λουξεμβούργο με 37.673, η Αυστρία με 32.002 και η Ολλανδία με 29.714. Οι μονάδες αγοραστικής δύναμης λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές τιμών μεταξύ των χωρών, γι’ αυτό και επιτρέπουν συγκρίσεις της πραγματικής αγοραστικής δυνατότητας. Σε πείσμα των ισχυρισμών του υπουργού Επικρατείας κ. Σκέρτσου, η Βουλγαρία μας ξεπερνάει σε διάμεσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα, με 14.843 Mονάδες Αγοραστικής Δύναμης.

Η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη διολίσθηση στο πραγματικό εισόδημα σε σύγκριση με το 2010, κατά 22,3%, όταν στην ΕΕ το εισόδημα έχει αυξηθεί κατά 25,4%. – πηγή: Eurostat

Πραγματικό εισόδημα 22,3% κάτω από το 2010

Σε βάθος χρόνου η εικόνα γίνεται πιο βαριά. Αφαιρώντας την επίδραση του πληθωρισμού, το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα ήταν το 2025 κατά 22,3% χαμηλότερο από το 2010, ενώ στο σύνολο της Ε.Ε. αυξήθηκε κατά 25,4%. Η μοναδική χώρα πλην της Ελλάδας με μείωση του πραγματικού διαθέσιμου το ίδιο διάστημα είναι η Γαλλία. Όμως για τους Γάλλους η μείωση είναι οριακή, μόλις -0,6%.  Η Ρουμανία σημείωσε άνοδο 160,2%, ενώ αυξήσεις τουλάχιστον 50% κατέγραψαν η Βουλγαρία, η Πολωνία, η Κροατία, η Μάλτα, η Ουγγαρία και οι τρεις χώρες της Βαλτικής.

Το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα είναι το ποσό που χωρίζει τον πληθυσμό ακριβώς στη μέση, με το 50% να κερδίζει λιγότερα χρήματα και το 50% περισσότερα. Θεωρείται πιο αντιπροσωπευτικό για το επίπεδο διαβίωσης ενός πληθυσμού από ό,τι το μέσο εισόδημα, αφού αποκλείει τις επιδράσεις των ακραίων τιμών (π.χ. των πολύ φτωχών ή των πολύ πλούσιων).

Ζούμε χειρότερα από την εποχή των μνημονίων;

Μεταξύ 2022 – 2025 το διάμεσο πραγματικό εισόδημα εμφανίζει αυξομειώσεις, με χειρότερο έτος το 2023, όταν η απόσταση από το 2010 άγγιξε το 28,4%. Υπενθυμίζουμε ότι το 2010 δεν είναι έτος ευμάρειας, αλλά η χρονιά που η Ελλάδα μπήκε στα μνημόνια, αφού η οικονομική κρίση είχε ξεσπάσει από το 2009. Η ανάρτηση της Νέας Αριστεράς ότι «Οι πολίτες ζουν χειρότερα ακόμα και από την εποχή των μνημονίων» ακούγεται υπερβολική, αλλά δυστυχώς πατάει σε πραγματικά δεδομένα.

Το 87% του πληθυσμού στην Ελλάδα έχει τουλάχιστον κάποια δυσκολία να τα βγάλει πέρα, έναντι 42,5% του ευρωπαϊκού μέσου όρου – πηγή: Eurostat

Δυσκολία να τα βγάλουν πέρα

Ένας από τους πλέον πολυσυζητημένους δείκτες είναι η «ικανότητα να τα βγάλουν πέρα» (ability to make ends meet), που αξιολογεί το πόσο εύκολα ή δύσκολα μπορεί ένα νοικοκυριό να καλύψει τις βασικές του ανάγκες με το καθαρό οικογενειακό εισόδημα (αφού αφαιρεθούν φόροι και εισφορές).  Οι απαντήσεις είναι σε μια κλίμακα από το 1 ως το 6: πολύ εύκολα, εύκολα, σχετικά εύκολα, με κάποια δυσκολία, με δυσκολία, με μεγάλη δυσκολία.

Όπως εξηγεί η Eurostat, ο υποκειμενικός αυτός δείκτης αντικατοπτρίζει το πώς βιώνουν τα νοικοκυριά τις οικονομικές πιέσεις, συμπληρώνοντας τους αντικειμενικούς δείκτες για το εισόδημα και την υλική στέρηση.

Στην Ελλάδα σχεδόν τα 9 στα 10 νοικοκυριά (87%), δηλώνουν ότι τα βγάζουν πέρα τουλάχιστον με κάποια δυσκολία, έναντι  42,5% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Ακόμη και η Βουλγαρία, με 76,9%, απέχει αισθητά από την Ελλάδα, ενώ στη Γερμανία το ποσοστό περιορίζεται στο 18,3% και στην Ολλανδία στο 19,8%.

Η Eλλάδα έχει τα πρωτεία και στην ενεργειακή φτώχεια, με το 18,1% να αδυνατεί να κρατήσει επαρκώς ζεστό το σπίτι του

Στεγαστική κρίση

Το 26,4% του πληθυσμού ζει σε νοικοκυριά όπου οι δαπάνες στέγασης απορροφούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Στην Ε.Ε. το ποσοστό είναι 7,7%, με τη Δανία να ακολουθεί την Ελλάδα στο 23,4%. Παράλληλα, το 18,1% των κατοίκων δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να διατηρεί επαρκώς ζεστό το σπίτι του, το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε., όπου ο μέσος όρος ήταν 8,8%. Στην άλλη άκρη της κατάταξης βρίσκεται η Φινλανδία με 2,6%.

Υλική στέρηση και αίσθηση φτώχειας

Η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση αφορά όσους δεν μπορούν να καλύψουν τουλάχιστον 7 από 13 στοιχεία που θεωρούνται απαραίτητα για μια επαρκή ποιότητα ζωής. Το 14,9% των Ελλήνων βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση, τρίτη χειρότερη επίδοση στην EE μετά τη Ρουμανία με 16,8% και τη Βουλγαρία με 15%. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 6,3% και το χαμηλότερο ποσοστό καταγράφεται στη Σλοβενία, με 1,9%. Το 27,3% των Ελλήνων δεν μπορεί να πληρώσει για τακτική συμμετοχή σε δραστηριότητες αναψυχής, το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στα κράτη-μέλη, όταν στην Ε.Ε. είναι 12,1%.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση στην «υποκειμενική φτώχεια». Όπως επιβεβαιώνει η έκθεση της Eurostat το 67,2% των Ελλήνων θεωρεί τον εαυτό του φτωχό, δηλαδή δηλώνει ότι τα βγάζει πέρα με δυσκολία ή μεγάλη δυσκολία. Η Βουλγαρία ακολουθεί με την υποκειμενική φτώχεια  στο 36,1% και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο 17,6%. Στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. ο δείκτης δεν ξεπερνά το 25%.

Το 11,5% των Ελλήνων αναφέρει ανικανοποίητες ανάγκες υγείας, έναντι μόλις 2,4% στην ΕΕ

Πρώτοι και στις ανικανοποίητες ανάγκες υγείας

Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό πληθυσμού με αυτοαναφερόμενες ανικανοποίητες ανάγκες υγείας. Το 11,5% του πληθυσμού της Ελλάδας αναφέρει ότι τουλάχιστον μία φορά το 2025 δεν μπόρεσε να υποβληθεί σε ιατρικές εξετάσεις, ενώ τις είχε ανάγκη, ποσοστό υπετετραπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (2,4%)

Και οι 13 ελληνικές περιφέρειες εμφάνισαν το 2025 υψηλότερα ποσοστά ανικανοποίητων αναγκών για ιατρική εξέταση από οποιαδήποτε άλλη περιφέρεια της Ε.Ε. Τα ποσοστά κυμαίνονταν από 9,1% στο Νότιο Αιγαίο έως 13,4% στο Βόρειο Αιγαίο. Η υψηλότερη τιμή εκτός Ελλάδας ήταν 9%, σε περιφέρεια της Φινλανδίας. Η Eurostat εξετάζει ως αιτίες το κόστος, την απόσταση και τις λίστες αναμονής, που σε επίπεδο Ε.Ε. αντιστοιχούν σε 1%, 0,1% και 1,2% του πληθυσμού.

Το ευρωπαϊκό υπόβαθρο και ο στόχος του 2030

Στο σύνολο της Ε.Ε. 92,7 εκατ. άνθρωποι, ή το 20,9% του πληθυσμού, βρέθηκαν το 2025 σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, περίπου 0,5 εκατ. λιγότεροι από το 2024. Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τον Κοινωνικό Πυλώνα στοχεύει σε μείωση κατά τουλάχιστον 15 εκατ. ανθρώπους έως το 2030, με 5 εκατ. από αυτούς να είναι παιδιά.

Διαβάστε την πλήρη έρευνα της Eurostat ΕΔΩ

«Είμαι έτοιμος να ξαναγίνω πρωθυπουργός» τιτλοφορείται η συνέντευξη που παραχώρησε ο Αλέξης Τσίπρας στη βελγική Le Soir - Τι είπε για την κατάσταση στην Ελλάδα, την απόφαση δημιουργίας κόμματος, τη διεθνή πολιτική και την ακροδεξιά

Συνέντευξη παραχώρησε ο Αλέξης Τσίπρας στη βελγική εφημερίδα Le Soir δηλώνοντας «έτοιμος να κυβερνήσει ξανά» εξηγώντας τους λόγους της επιστροφής του στην κεντρική πολιτική σκηνή και την ανάγκη η αριστερά να αποτελέσει την εναλλακτική λύση χωρίς να χάσει τον προσανατολισμό της στα συμφέροντα των λαϊκών τάξεων.

Περιγράφοντας την κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα από το 2019 έως σήμερα, ο κ. Τσίπρας σημείωσε ότι όχι μόνο χάθηκε κάθε ευκαιρία να ανακάμψει η χώρα αλλά αντιθέτως τα πράγματα επιδεινώθηκαν παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχαν οι μνημονιακές δεσμεύσεις.

«Αντλώ έμπνευση, μεταξύ άλλων, από τον Δημοκρατικό βουλευτή της Καλιφόρνιας Ρο Κάννα, τον Μπέρνι Σάντερς και τους οικονομολόγους Τόμας Πικετί και Γκαμπριέλ Ζουκμάν. Ο λαός μας πρέπει να διαφυλάξει την κοινωνική του συνοχή. Ωστόσο, αν μια μικρή μειοψηφία συνεχίσει να συσσωρεύει πλούτο, οι κοινωνικές εντάσεις θα πολλαπλασιαστούν και θα καταστρέψουν την κοινωνική συνοχή», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Σε σχέση με την Ευρώπη, ο Αλέξης Τσίπρας σημείωσε ότι η αλληλεγγύη πρέπει να είναι προτεραιότητα για την Ένωση μπροστά στις νέες προκλήσεις, αναφέροντας ως αρνητικό παράδειγμα το «νεοφιλελεύθερο δόγμα» που επιβλήθηκε στην Ελλάδα την περίοδο της κρίσης και ως θετικό την στροφή της πολιτικής της την περίοδο της πανδημίας με την κοινοπρακτική κάλυψη του χρέους.

Τέλος αναφέρθηκε στον πραγματικό κίνδυνο στροφής προς την ακροδεξιά, η οποία φορά τον μανδύα του αντισυστημικού έως ότου βρεθεί στην εξουσία, και στην ανάγκη η αριστερά να είναι έτοιμη για να αποτελέσει την εναλλακτική λύση χωρίς να χάσει τον προσανατολισμό της στην υπεράσπιση των λαϊκών τάξεων.

Ολόκληρη η συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα στην εφημερίδα Le Soir:

Ποια είναι η τρέχουσα οικονομική, χρηματοοικονομική και κοινωνική κατάσταση στην Ελλάδα;

Από το 2019, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη χάνει κάθε ευκαιρία να ανακάμψει η χώρα. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) άνοιξε τη στρόφιγγα των ρευστών κατά τη διάρκεια της πανδημίας και στη συνέχεια πρόσφερε σημαντικές δυνατότητες χρηματοδότησης, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης. Η Ελλάδα θα μπορούσε να είχε επωφεληθεί από αυτές για να καλύψει τη διαφορά με τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Όμως όχι! Η κατάσταση επιδεινώθηκε, οι ανισότητες διευρύνθηκαν. Όταν αποχώρησα από το αξίωμα του πρωθυπουργού, ο μέσος ελληνικός μισθός ήταν 83% υψηλότερος από τον βουλγαρικό• σήμερα δεν είναι πλέον παρά μόνο 17% υψηλότερος. Η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις σχεδόν όλων των ευρωπαϊκών κατατάξεων.

Όμως η ανεργία μειώνεται, η ανάπτυξη ανακάμπτει… Για την κυβέρνηση, η κατάσταση είναι καλύτερη σήμερα απ’ ό,τι το 2019!

Όχι όμως για τους Έλληνες! Το 2019, η χώρα μόλις έβγαινε από τα μνημόνια, από μια τρομερή κρίση που είχε μειώσει το ΑΕΠ της κατά 25% και υφίστατο μέτρα λιτότητας και η αγοραστική μας δύναμη παραμένει 23% χαμηλότερη σε σχέση με το 2010. Το 2026, εκτός των μνημονίων [συμφωνίες μεταξύ της Αθήνας και των πιστωτών της – ΕΕ, ΕΚΤ, ΔΝΤ – που χορηγούν δάνεια έναντι της εφαρμογής διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, Σημ. Συντ.] και με τόσες δυνατότητες χρηματοδότησης, η κατάσταση θα έπρεπε να είναι πολύ καλύτερη. Eίναι σαν να έχει επιβάλλει η κυβέρνηση ένα νέο μνημόνιο στον λαό. Το 2019, δεν αφιερώνατε το 40% του εισοδήματός σας στο ενοίκιο. Το τρομακτικό κόστος ζωής επιδεινώνεται σε μεγάλο βαθμό λόγω των καρτέλ που κυριαρχούν σχεδόν σε ολόκληρη την οικονομία. Ο πληθωρισμός είναι από τους υψηλότερους στην ΕΕ. Οι τιμές μας στα σούπερ μάρκετ είναι ισοδύναμες, αν όχι υψηλότερες, από τις τιμές στο Βέλγιο. Η χώρα βρίσκεται στην τελευταία θέση της ΕΕ όσον αφορά το ΑΕΠ ανά κάτοικο σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης. Ένας μέσος Έλληνας πρέπει να έχει δύο δουλειές ή να εργάζεται δώδεκα ώρες την ημέρα για να τα βγάλει πέρα. Εν ολίγοις, οι μισθοί μας είναι βουλγαρικοί, οι τιμές μας βελγικές και γαλλικές και οι συνθήκες εργασίας μας κινεζικές.

Τι προτείνετε;

Στη Θεσσαλονίκη σκιαγράφησα ένα εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης: Να παράγουμε περισσότερα, να αναδιανέμουμε δικαιότερα, να ζούμε καλύτερα.

Το σχέδιο αυτό, απαραίτητο για να αποφύγουμε μια νέα κρίση, χαράζει μια προοπτική δίκαιης ανάπτυξης και ανασυγκρότησης της παραγωγικής βάσης της χώρας, προϋπόθεση για μια βιώσιμη οικονομία που θα ωφελεί κάθε νοικοκυριό.

Αντί να αναπτύσσουμε αποκλειστικά τον τουρισμό και τα ακίνητα, τομείς που είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις οικονομικές διακυμάνσεις, πρέπει να επενδύσουμε στους κλάδους στους οποίους η χώρα μας διαθέτει ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα: στην ποιοτική αγροτική παραγωγή, στη βιομηχανία —μεταποίηση, φαρμακοβιομηχανία κ.ά.— και στην καινοτομία. Και η Ελλάδα διαθέτει ένα πραγματικό ανθρώπινο κεφάλαιο.

Για να χρηματοδοτήσουμε αυτή την προσπάθεια, θα δημιουργήσουμε ένα Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης, με αρχικό κεφάλαιο που θα προέρχεται από εθνικούς πόρους —δημόσιες επενδύσεις, συμμετοχή των επιχειρήσεων κ.ά.— και όχι από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μέσω της μόχλευσης πρόσθετων ιδιωτικών επενδύσεων, η συνολική επενδυτική δυνατότητα του Ταμείου θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 25 δισ. ευρώ.

Θα αποτελέσει ένα βασικό εργαλείο για την παραγωγική ανασυγκρότηση και για τη δημιουργία της βιώσιμης ανάπτυξης που είναι αναγκαία για τη στήριξη ενός ισχυρού κοινωνικού κράτους.

Αυτή είναι η βάση ενός νέου κοινωνικού και οικονομικού πατριωτισμού.

Τι εννοείτε με τον όρο «κοινωνικός και οικονομικός πατριωτισμός»;

Αντλώ έμπνευση, μεταξύ άλλων, από τον Δημοκρατικό βουλευτή της Καλιφόρνιας Ρο Κάννα, τον Μπέρνι Σάντερς και τους οικονομολόγους Τόμας Πικετί και Γκαμπριέλ Ζουκμάν. Ο λαός μας πρέπει να διαφυλάξει την κοινωνική του συνοχή. Ωστόσο, αν μια μικρή μειοψηφία συνεχίσει να συσσωρεύει πλούτο, οι κοινωνικές εντάσεις θα πολλαπλασιαστούν και θα καταστρέψουν την κοινωνική συνοχή. Με την παγκοσμιοποίηση, ο πλούτος δεν συνδέεται πλέον με το εισόδημα, αλλά με τη συσσώρευση κεφαλαίου σε παγκόσμια κλίμακα, η οποία ενισχύεται από σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα όταν τα κεφάλαια τοποθετούνται σε φορολογικούς παραδείσους. Ωστόσο, η φορολόγηση των εισοδημάτων αποτελεί αρμοδιότητα των κρατών! Για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης, θα θεσπίσω φόρο περιουσίας για το 1% των πλουσιότερων της χώρας, ύψους 1% της περιουσίας τους. Ο Ζουκμάν προτείνει 2%, αλλά σε παγκόσμια κλίμακα, κάτι που συνεπάγεται συντονισμό όλων των κρατών, ομόφωνη συμφωνία της ΕΕ και διακρατικές συμφωνίες εφαρμογής. Ας κάνουμε λοιπόν στην Ελλάδα αυτή την πατριωτική συνεισφορά του 1% των πλουσιότερων προς όφελος του υπόλοιπου 99%.

Πρέπει επίσης να ενισχυθεί η δανειοληπτική ικανότητα της ΕΕ;

Κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους, η Ελλάδα υπήρξε θύμα του νεοφιλελεύθερου δόγματος, χωρίς αλληλεγγύη. Η ΕΕ έκτοτε έχει μάθει σε κάποιο βαθμό από τα λάθη της και, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, προχώρησε στην κοινοπρακτική κάλυψη του χρέους, κάτι που μας είχε αρνηθεί στο παρελθόν. Έτσι δημιουργήθηκε το Ταμείο Ανάκαμψης, ένα σημαντικό εργαλείο. Σήμερα, η Ευρώπη αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις: σημαντικά δημόσια χρέη σε ορισμένες χώρες, ενεργειακή κρίση, πόλεμος στην Ουκρανία, διαρκής κλιματική κρίση… Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να βάλουν τέλος στη λογική του «ο καθένας για τον εαυτό του» και να δώσουν προτεραιότητα στην αλληλεγγύη. Η ΕΕ πρέπει να προχωρήσει σε κοινό δάνειο για τη χρηματοδότηση μεγάλων κοινών επενδύσεων, όχι μόνο στην άμυνα, αλλά και στην κοινωνική συνοχή, τη βιομηχανία, την οικολογική μετάβαση κ.λπ., καθώς και στην καθιέρωση νέων ιδίων πόρων.

Το νέο σας κόμμα βρίσκεται δεύτερο στις δημοσκοπήσεις. Αποτελεί αυτό ελπίδα για εσάς;

Ναι, αποτελεί ελπίδα για εμάς, αλλά κυρίως για την ελληνική κοινωνία! Οι πολίτες έχουν καταλάβει ότι η πολιτική της σημερινής κυβέρνησης διευρύνει τις ανισότητες και βυθίζει τη χώρα στη διαφθορά. Επτά στους δέκα Έλληνες επιθυμούν πολιτική. Η κοινή γνώμη αντέδρασε πολύ θετικά στη δημιουργία του κόμματος. Βεβαίως, δεν έχουμε εκπροσώπηση στο Κοινοβούλιο, ούτε δημόσια χρηματοδότηση. Όμως, έχουμε προγραμματικές προτάσεις, πολιτικό λόγο και, πάνω απ’ όλα, ξέρουμε πού θέλουμε να οδηγήσουμε τη χώρα. Θέλουμε να εκφράσουμε τα συμφέροντα των μισθωτών, της παραγωγής και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

Είστε έτοιμος να ξαναγίνετε πρωθυπουργός;

Ναι, είμαι έτοιμος. Γνωρίζω τη δουλειά: την έχω κάνει ήδη. Δυστυχώς, δεν μπόρεσα να την ασκήσω χωρίς τους περιορισμούς των μνημονίων που υπέγραψαν άλλοι πριν από μένα. Και εγώ ήμουν αυτός που απελευθέρωσα τη χώρα από αυτούς τους περιορισμούς και αποκατέστησα την αξιοπιστία της. Όμως, αυτός που αποκόμισε τους καρπούς της δουλειάς μας και τους σπατάλησε, είναι ο κ. Μητσοτάκης! Απέδειξα ότι κυβέρνησα με ακεραιότητα όλα αυτά τα χρόνια, χωρίς σκάνδαλα, ενώ η παρούσα κυβέρνηση είναι τακτικός πελάτης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Και κυβέρνησα φροντίζοντας το ευρύ κοινό και τους πιο ευάλωτους. Ένα παράδειγμα: Η δική μου κυβέρνηση αύξησε σημαντικά τα εισοδήματα των πιο μειονεκτούντων και των μεσαίων. Αντίθετα η Νέα Δημοκρατία εξαπλασίασε τα εισοδήματα των πλουσιότερων!

ΠΛΑΙΣΙΟ

Ο ηγέτης των νεοναζί, Ηλίας Κασιδιάρης, αποφυλακίστηκε αυτή την εβδομάδα. Υπάρχει κίνδυνος επιστροφής της ακροδεξιάς και των νεοναζί στην Ελλάδα;

Ο Κασιδιάρης φυλακίστηκε επειδή ηγούνταν εγκληματικής οργάνωσης, έχοντας συμμετάσχει στη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, καθώς και σε βιαιοπραγίες εναντίον Αιγυπτίων ψαράδων… Αφού εξέτισε την ποινή του, αποφυλακίστηκε. Ωστόσο, οι ιδέες του πρέπει να καταπολεμηθούν και να νικηθούν στο πολιτικό και κοινωνικό πεδίο.

Η άνοδος της ακροδεξιάς και του νεοναζισμού οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον φόβο και την κοινωνική ανασφάλεια (ανεργία, υγεία, εκπαίδευση…) που βιώνουν οι πολίτες. Το εναλλακτικό μας σχέδιο, ριζοσπαστικό αλλά ρεαλιστικό, μας επιτρέπει να καταπολεμήσουμε αυτή την αναζωπύρωση.

Όμως η Ευρώπη φαίνεται να στρέφεται προς τη δεξιά και την ακροδεξιά…

Ναι, ο κίνδυνος είναι πραγματικός. Το βλέπουμε στη Γερμανία με την άνοδο της AfD, στη Γαλλία με το RN… Η ιστορία αποδεικνύει ότι η ακροδεξιά είναι η πιο συστημική δύναμη που υπάρχει. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Χίτλερ ανέβηκε στην εξουσία χάρη στην υποστήριξη συγκεκριμένων οικονομικών συμφερόντων στη Γερμανία. Σήμερα, η ακροδεξιά καλύπτεται με ένα πέπλο αντισυστημικής στάσης για να προσελκύσει την ψήφο των λαϊκών τάξεων. Αλλά αν αναλάβει κυβερνητικές ευθύνες, θα αποκαλύψει γρήγορα τον πραγματικό της χαρακτήρα ως υπερασπιστή του συστήματος. Η αριστερά πρέπει λοιπόν να είναι έτοιμη να αποτελέσει την εναλλακτική λύση χωρίς να χάσει τον προσανατολισμό της: τις αξίες της και τα συμφέροντα των λαϊκών τάξεων που θέλει να υπερασπιστεί απέναντι στην οικονομική ολιγαρχία.

Σήμερα, «όπως και πριν εκατό χρόνια, τα ευρωπαϊκά καθάρματα καταλαβαίνουν μόνο την ωμή βία», ανέφερε στο Telegram ο Μεντβέντεφ, πρώην πρόεδρος και πρωθυπουργός της Ρωσίας και ηγέτης του κυβερνώντος κόμματος «Ενιαία Ρωσία»

Η Ευρώπη κατανοεί μόνο τη γλώσσα της «ισχύος», δήλωσε σήμερα ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ αντιπρόεδρος του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας, σχολιάζοντας τις ανησυχίες για την τύχη των περιουσιακών στοιχείων ευρωπαϊκών εταιρειών που εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στη Ρωσία.

Η Γαλλία κάλεσε χθες Παρασκευή τη Μόσχα «να αναθεωρήσει» την απόφασή της να αναλάβει τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων των εταιρειών Auchan, Nestlé και Lemana Pro (πρώην Leroy Merlin), μια απόφαση την οποία το Κρεμλίνο δικαιολόγησε λέγοντας ότι ανήκουν σε «μη φιλικές χώρες».

Σήμερα, «όπως και πριν εκατό χρόνια, τα ευρωπαϊκά καθάρματα καταλαβαίνουν μόνο την ωμή βία», ανέφερε στο Telegram ο Μεντβέντεφ, πρώην πρόεδρος και πρωθυπουργός της Ρωσίας και ηγέτης του κυβερνώντος κόμματος «Ενιαία Ρωσία».

«Διεξάγουν απευθείας πόλεμο εναντίον της Ρωσίας προσφέροντας στον εχθρό μας ό,τι μπορούν», περιλαμβανομένων πυραύλων, αλλά λένε «μην αγγίζετε τη Nestlé την Auchan κτλ., που τους αποφέρουν μεγάλα κέρδη», κατήγγειλε.

Από την αρχή της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022 και τις πρώτες οικονομικές κυρώσεις που επέβαλαν οι δυτικές χώρες εις βάρος της Ρωσίας πολλές πολυεθνικές αποχώρησαν από τη χώρα, ενώ τα περιουσιακά στοιχεία κάποιων κατασχέθηκαν και στη συνέχεια μεταβιβάστηκαν σε ρωσικές εταιρείες.

Σύμφωνα με τον Μεντβέντεφ, οι ΗΠΑ – όπου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επικύρωσε χθες Παρασκευή νόμο που προβλέπει νέες κυρώσεις εις βάρος της Ρωσίας λόγω του πολέμου της στην Ουκρανία – πρέπει να αντιμετωπιστούν με τον ίδιο τρόπο με την Ευρώπη.

«Όσοι βρίσκονται στην άλλη πλευρά του ωκεανού δεν κατανοούν επίσης παρά τη γλώσσα της άμεσης στρατιωτικής αποτροπής», εκτίμησε ο Μεντβέντεφ.

Σε αυτή τη γλώσσα «πρέπει να απαντάμε σε ρωσοφοβικές, απεχθείς ενέργειες, όπως το νομοσχέδιο του εκλιπόντος τρομοκράτη Γκράχαμ», υποστήριξε.

Ο νόμος αυτός, η πρώτη μεγάλη πρωτοβουλία του Κογκρέσου των ΗΠΑ εις βάρος της Ρωσίας μετά την επιστροφή Τραμπ στην προεδρία, στοχοθετεί κυρίως τον ρωσικό ενεργειακό τομέα. Φέρει το όνομα του βασικού εισηγητή του, του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ –ο οποίος πέθανε τον Ιούλιο–, ενός εκ των πιο ένθερμων υποστηρικτών της Ουκρανίας και σφοδρού επικριτή της Ρωσίας.