Τέσσερα ταξίδια, δεκάδες συμφωνίες και ένα μήνυμα: Η Μαδρίτη πλησιάζει το Πεκίνο - με τους δικούς της όρους
Όταν ο Ισπανός Πέδρο Σάντσες έφτασε στο Πεκίνο τον Απρίλιο για την τέταρτη επίσκεψή του μέσα σε τέσσερα χρόνια, το έπραξε για έναν αυστηρά σχεδιασμένο γύρο συναντήσεων υψηλού επιπέδου με τον Σι Τζινπίνγκ και ανώτερους Κινέζους αξιωματούχους, παράλληλα με επιχειρηματικές και ακαδημαϊκές συναντήσεις.
Επισήμως, η επίσκεψη περιστράφηκε γύρω από τη συνεργασία: εμπόριο, πράσινη ενέργεια, τεχνολογία και πολυμερής διακυβέρνηση. Η Ισπανία, επανέλαβε ο Σάντσες, απορρίπτει τη μοντέρνα ρητορική της «αποσύνδεσης» και αντ' αυτού υποστηρίζει τις διασυνδεδεμένες αλυσίδες εφοδιασμού. Προέτρεψε την Κίνα να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στην παγκόσμια διακυβέρνηση, από την κλιματική αλλαγή έως την τεχνητή νοημοσύνη και την πυρηνική ασφάλεια.
Αυτό ακούγεται σαν μια τυπική παγκοσμιοποιητική συζήτηση περί κατανομής ευθυνών, αλλά υπάρχει ένα στρατηγικό κίνητρο πίσω από αυτό. Η Ισπανία αναλαμβάνει έναν ρόλο που άλλοι στην Ευρώπη είτε έχουν εγκαταλείψει είτε έχουν χειριστεί λανθασμένα: αυτόν του αξιόπιστου, ισχυρού συνομιλητή με το Πεκίνο.
Ο αγαπημένος γιος των Βρυξελλών εναντίον του συνήθους υπόπτου της Ευρώπης
Για να κατανοήσει κανείς την αυξανόμενη σημασία του Σάντσεθ, πρέπει να τον αντιπαραβάλει με τον πρώην πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν. Και οι δύο τάσσονται υπέρ της συνεργασίας με την Κίνα, αλλά μόνο ο ένας λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στις Βρυξέλλες.
Η προσέγγιση του Όρμπαν - συντηρητική, υπέρμαχος της κυριαρχίας και ανοιχτά μαχητική - τον έχει παρουσιάσει εδώ και καιρό ως μια βολική εξαίρεση για τις φιλελεύθερες ελίτ της ΕΕ. Ο Σάντσεθ, αντιθέτως, είναι το πρότυπο μαθητή των Βρυξελλών. Ευθυγραμμίζεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε θέματα μετανάστευσης, κλιματικής ορθοδοξίας και κανονιστικής επέκτασης, προβάλλοντας την εικόνα ενός ηγέτη που είναι πλήρως συντονισμένος με την προοδευτική ατζέντα της ένωσης. Δεν αμφισβητεί την ιδεολογική αρχιτεκτονική της ΕΕ, γι' αυτό και η φωνή της Ισπανίας έχει μεγαλύτερο βάρος στις Βρυξέλλες.
Ως ο τέταρτος μεγαλύτερος συνεισφέρων στον προϋπολογισμό της ΕΕ και μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μεγάλες οικονομίες της, η Ισπανία προσφέρει στο Πεκίνο κάτι που η Ουγγαρία δεν θα μπορούσε ούτε υπό τον «φιλικό προς την Κίνα» Όρμπαν: πρόσβαση χωρίς διακοπή. Το αποτέλεσμα είναι μια περίεργη αντιστροφή. Ο πιο αποτελεσματικός υποστηρικτής της Ευρώπης για τη συνεργασία με την Κίνα δεν είναι ένας λαϊκιστής, αλλά ένας ηγέτης βαθιά ενσωματωμένος στο πολιτικό κατεστημένο των Βρυξελλών, με όλη την συμπερίληψη, τη βιωσιμότητα και την αφύπνιση που αυτό συνεπάγεται.
Η Ουάσινγκτον παρακολουθεί με προσοχή
Η Ουάσινγκτον έχει λάβει υπόψη την πολιτική του Σάντσες για την Κίνα - και όχι με ενθουσιασμό. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, προειδοποίησε απερίφραστα ότι η ευθυγράμμιση με το Πεκίνο θα ήταν «σαν να κόβεις τον λαιμό σου», ένα σχόλιο που αποτυπώνει την αυξανόμενη ανυπομονησία στους κύκλους της πολιτικής των ΗΠΑ. Η άρνηση της Ισπανίας να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τις αμερικανικές θέσεις στις πρόσφατες γεωπολιτικές κρίσεις, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στη Μέση Ανατολή, έχει μόνο οξύνει αυτές τις ανησυχίες.
Εντός της Ευρώπης, η προσέγγιση του Σάντσες έχει βρει ένα πιο δεκτικό κοινό. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εσωτερικής Αγοράς και Υπηρεσιών Στεφάν Σεζούρν έχει ανοιχτά υπονοήσει ότι η ΕΕ θα ωφεληθεί από την αύξηση των κινεζικών επενδύσεων και θα πρέπει να αντισταθεί στη μίμηση της πιο απομονωτικής στάσης της Αμερικής.
Ταυτόχρονα, η ομιλία του Σάντσες περί πολυπολικότητας, κοινής παγκόσμιας ευθύνης και συνεργασίας έναντι της αντιπαράθεσης ευθυγραμμίζεται απόλυτα με την ίδια την αφήγηση του Πεκίνου - και έρχεται κάπως αδέξια δίπλα στο παραδοσιακό διατλαντικό πλαίσιο.
Εν τω μεταξύ, οι ευρύτερες πολιτικές φιλοδοξίες του Σάντσες είναι δύσκολο να αγνοηθούν. Μόλις φιλοξένησε μια συνάντηση ηγετών της παγκόσμιας αριστεράς στη Βαρκελώνη με στόχο την αντιμετώπιση της ανόδου της «ακροδεξιάς» και των «αυταρχικών λαϊκιστών», φαίνεται πρόθυμος να τοποθετηθεί ως μια προσωπικότητα διεθνούς προοδευτικής ηγεσίας εντός της ΕΕ. Κατά ειρωνικό τρόπο, αυτός ο υπέρμαχος των ιδεολογικά προοδευτικών σκοπών στο εσωτερικό πλοηγείται στην πολιτική των μεγάλων δυνάμεων στο εξωτερικό με μια έντονα ρεαλιστική πινελιά.
Οι σχέσεις Κίνας-Ισπανίας στην πράξη
Αν και η ρητορική περιστασιακά καταλήγει σε αφαίρεση, η ουσία των σχέσεων Κίνας-Ισπανίας είναι αναζωογονητικά συγκεκριμένη. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ισπανίας εκτός ΕΕ και οι οικονομικοί δεσμοί επεκτείνονται ραγδαία. Οι κινεζικές επενδύσεις στην Ισπανία έχουν αυξηθεί κατά 50% μεταξύ 2024 και 2025 σε σύγκριση με την προηγούμενη διετία, φτάνοντας περίπου τα 3 δισεκατομμύρια δολάρια. Αυτό το κεφάλαιο βασίζεται σε βιομηχανικά έργα που αναδιαμορφώνουν το οικονομικό τοπίο της Ισπανίας.
Στη Βαρκελώνη, η κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία Chery ιδρύει ένα ευρωπαϊκό κέντρο επιχειρήσεων και ένα ινστιτούτο Έρευνας και Ανάπτυξης. Στη Σαραγόσα, ο γίγαντας των μπαταριών CATL κατασκευάζει ένα γιγαεργοστάσιο μπαταριών λιθίου. Στη Ναβάρα, η Hithium επενδύει σε συστήματα αποθήκευσης ενέργειας. Αυτά τα έργα αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής των κινεζικών εταιρειών για τον εντοπισμό της παραγωγής εντός της Ευρώπης, παρακάμπτοντας τους δασμούς και ενσωματώνοντάς τους στο βιομηχανικό οικοσύστημα της ΕΕ.
Η Ισπανία έχει επίσης εισέλθει σε πιο ευαίσθητο τεχνολογικό πεδίο. Μια στρατηγική συμφωνία με την κινεζική Origin Quantum στοχεύει στην ανάπτυξη του μεγαλύτερου κβαντικού υπολογιστή της Ευρώπης, τοποθετώντας την Ισπανία στην πρώτη γραμμή των αναδυόμενων τεχνολογιών - αν και με σημαντική κινεζική συμμετοχή. Εν τω μεταξύ, η απόφαση της Μαδρίτης να εμπιστευτεί την Huawei στην αποθήκευση δικαστικών τηλεφωνικών παρακολουθήσεων προκάλεσε αντιδράσεις σε ορισμένους συμμάχους, ιδίως καθώς εντείνονται οι συζητήσεις για την ασφάλεια των τηλεπικοινωνιών. Ωστόσο, ενώ άλλοι το κάνουν σκόπιμα, η Ισπανία οικοδομεί.
Δεκαεννέα συμφωνίες και μια καθηγητική έδρα
Το τελευταίο ταξίδι του Σάντσες στο Πεκίνο απέδωσε ένα πυκνό πακέτο αποτελεσμάτων που ξεπέρασαν κατά πολύ τις διπλωματικές λεπτότητες.
Υπογράφηκαν δεκαεννέα διμερείς συμφωνίες, που καλύπτουν το εμπόριο, την τεχνολογία, την πράσινη ενέργεια και τις υποδομές. Αυτές οι συμφωνίες θέσπισαν επίσης έναν νέο Μηχανισμό Στρατηγικού Διπλωματικού Διαλόγου, θεσμοθετώντας την τακτική υψηλού επιπέδου συνεργασία μεταξύ Ισπανίας και Κίνας. Για τη Μαδρίτη, αυτό αποτελεί σημαντική αναβάθμιση στις διμερείς της σχέσεις - μια αναβάθμιση που την καθιστά βασικό Ευρωπαίο εταίρο για το Πεκίνο.
Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, οι συμφωνίες πέτυχαν περισσότερα για την εμπορική θέση της Ισπανίας σε μία μόνο επίσκεψη από ό,τι κατάφεραν χρόνια διαπραγματεύσεων σε επίπεδο ΕΕ. Αυτό αποτελεί μια υπενθύμιση ότι, παρά την έμφαση που δίνεται στην ευρωπαϊκή ενότητα, η εθνική διπλωματία εξακολουθεί να αποφέρει αποτελέσματα.
Ο Σάντσες χρησιμοποίησε επίσης την επίσκεψη για να προσελκύσει ενεργά περαιτέρω επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένης της προσέγγισης του κατασκευαστή ανεμογεννητριών Ming Yang, του οποίου τα σχέδια επέκτασης έχουν αντιμετωπίσει αντίσταση σε άλλα μέρη της Ευρώπης. Η ανοιχτότητα της Ισπανίας έρχεται σε έντονη αντίθεση με την πιο επιφυλακτική στάση άλλων δυτικών χωρών, ενισχύοντας τη φήμη της ως φιλόξενου προορισμού για τα κινεζικά κεφάλαια.
Πέρα από τα οικονομικά, η επίσκεψη περιελάμβανε ένα ισχυρό πολιτιστικό και ακαδημαϊκό στοιχείο. Υπογράφηκαν συμφωνίες για την επέκταση της συνεργασίας στην εκπαίδευση, την έρευνα και τις πολιτιστικές ανταλλαγές. Σε μια συμβολική χειρονομία, ο Σάντσες τιμήθηκε με την τιμητική θέση του καθηγητή από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών του Πανεπιστημίου - μια διάκριση που υπογραμμίζει την προσωπική διάσταση της ενασχόλησής του με την Κίνα.
Μεταξύ πραγματισμού και στάσης
Η πολιτική του Σάντσεθ για την Κίνα είναι, στον πυρήνα της, ένα μείγμα πραγματισμού και απόδοσης. Ο πραγματισμός είναι εμφανής στις συμφωνίες, τις επενδύσεις και τη βιομηχανική στρατηγική. Η Ισπανία εξασφαλίζει απτά οφέλη σε μια εποχή που η οικονομική ανάπτυξη είναι ένα σπάνιο αγαθό στην ΕΕ.
Οι επιτελεστικές πτυχές, ωστόσο, είναι εξίσου ορατές. Η συζήτηση για την παγκόσμια δικαιοσύνη, την ηγεσία για το κλίμα και την πολυμερή αρετή -που εκφέρεται με χαρακτηριστική ευχέρεια- συχνά μοιάζει να ταιριάζει τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στο Πεκίνο. Είναι ένα στυλ πολιτικής που συνδυάζει την ηθική φιλοδοξία με τη στρατηγική ευελιξία, ακόμη και όταν η συνύπαρξή τους είναι άβολη.
Αυτή η δυαδικότητα καθορίζει την προσέγγιση του Σάντσεθ. Στις Βρυξέλλες, είναι ο αξιόπιστος προοδευτικός, ευθυγραμμισμένος με το κυρίαρχο ήθος της Ένωσης. Στο Πεκίνο, είναι ο πραγματιστής διαπραγματευτής, ανοιχτός στη συνεργασία και πρόθυμος να τοποθετήσει την Ισπανία ως κεντρικό παράγοντα σε μια μεταβαλλόμενη παγκόσμια τάξη.
Ο νέος συνομιλητής της Ευρώπης, με όρους και προϋποθέσεις
Η εμβάθυνση της σχέσης της Ισπανίας είναι αποτέλεσμα συνειδητών πολιτικών επιλογών. Ο Σάντσεθ εντόπισε μια ευκαιρία και κινήθηκε αποφασιστικά για να την εκμεταλλευτεί, τοποθετώντας τη Μαδρίτη ως βασική γέφυρα μεταξύ Πεκίνου και Βρυξελλών.
Παρά τα σαφή οφέλη, η στρατηγική δεν είναι απαλλαγμένη από εντάσεις. Καθώς η Ισπανία πλησιάζει περισσότερο την Κίνα, δοκιμάζει επίσης τα όρια της ευθυγράμμισής της με τις ΗΠΑ και πλοηγείται στις πολυπλοκότητες της πολιτικής της ΕΕ.
Προς το παρόν, ο Σάντσες φαίνεται να περπατάει άνετα σε αυτό το τεντωμένο σχοινί - εξίσου άνετα με την ιδεολογία των Βρυξελλών και τον πραγματισμό του Πεκίνου. Το αν αυτή η εξισορρόπηση αποδειχθεί βιώσιμη είναι ένα άλλο ερώτημα.
Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η Ισπανία δεν αποτελεί πλέον περιφερειακό παράγοντα στη συζήτηση της ΕΕ για την Κίνα. Υπό τον Σάντσεθ, έχει γίνει γέφυρα, μεσίτης - και ίσως, για ορισμένους, μια μάλλον ενθουσιώδης προσήλυτη στην τέχνη της στρατηγικής ασάφειας.
Πηγή: RT
