Στην Ελλάδα ξανά η Ευρωπαία Εισαγγελέας. Ο κακός χαμός στην κυβέρνηση που προσπαθεί να μαζέψει τα ασυμμάζευτα προσφέροντας νέα μέτρα ανακούφισης από το πλεόνασμα, μπας και ξεχαστούν τα σκάνδαλα.

Αγαπημένοι μου συγκάτοικοι στην τρέλα και στην παρακμή, αγαπημένα μου golden boys, αδικημένοι μου μικροαστοί, φτωχοί μου προλετάριοι, όλα βαίνουν καλώς. Αυτό πιστεύει η κυβέρνηση δηλαδή που φαίνεται ότι ζει σ’ ένα παράλληλο σύμπαν. Το έχουν αυτό εκείνοι που κρατούν στα χέρια τους την εξουσία για πολύ καιρό. Χάνουν την επαφή με το πόπολο και άστα να πάνε μετά. Τέλος πάντων, εγώ άλλο περιμένω τώρα. Να σηκωθεί ο τιτανομέγιστος υπουργός Άδωνις, να πάει στη Βουλή, εκεί που θα βρίσκεται η Ευρωπαία Εισαγγελέας, Λάουρα Κοβέσι, και να της ψιθυρίσει δυο, τρία φωνήεντα. Και στα αρχαία αν είναι ανάγκη. Να της δείξει τέλος πάντων ότι εδώ είναι Βαλκάνια..

Όλοι μαζί

Κι αν δεν μπορεί μόνος του ας πάρει από κοντά τη Σοφία τη Βούλτεψη που έχει μια έφεση να την πέφτει στην εισαγγελέα από τη Ρουμανία, εν ανάγκη ας τους συντροφέψει και ο Μακάριος ο Λαζαρίδης που ανέβαζε τουίτς άλλων τα οποία έκαναν λόγο για τη «συμμορία της Κοβέσι». Να πάνε μπροστά της να τα πουν ρε παιδί μου, να δείξουν πόσο μάγκες είναι. Να βγουν και να πουν «έλα εδώ μαντάμ, αρκετά σε ανεχτήκαμε κι εσένα και τα τσιράκια σου στην Ελλάδα. Εδώ τα μέρη είναι δικά μας και κανείς δεν θα μας πει τι να κάνουμε και πως θα διαχειριστούμε τους πόρους. Γκέγκε;» Και αν η Κοβέσι δεν ακούσει, τότε να ξεκινήσουν και τον ανένδοτο με δήλωση αποχώρησης από τον θεσμό του Ευρωπαίου Εισαγγελέα. Αμέ!

Επειγόντως

Η επικοινωνιακή τακτική του Μεγάρου Μαξίμου είναι για γέλια και για κλάματα! Προσέξτε για να καταλάβετε τα όρια του πανικού που τους διακατέχει – και πρωτίστως τον πρωθυπουργό Κυριάκο. Σήμερα θα διεξαχθεί στη Βουλή η ψηφοφορία για την άρση της ασυλίας των «11+2» βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας που εμπλέκονται στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ – όπου βεβαίως ακούγονται διάφορα πιθανά και απίθανα, πως 40-60 βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος είτε θα απέχουν είτε θα καταψηφίσουν την άρση της ασυλίας των συναδέλφων τους. Εχουν πέσει «λυτοί και δεμένοι» για να πείσουν τους αντιδρώντες βουλευτές – και θα δούμε σήμερα πόσοι θα είναι τελικά όσοι θα αντισταθούν στις πιέσεις. Τι μας λέει το Μαξίμου λοιπόν;

Γρήγορα στο γυαλί…

Προσπαθεί ακόμη μία φορά να αλλάξει την ατζέντα. Πως; Προσέξτε. Σήμερα βγαίνουν από την Eurostat τα οριστικά μακροοικονομικά στοιχεία για την ελληνική οικονομία. Και κυρίως το μέγεθος του πλεονάσματος. Υπολογίζεται ότι το επιπλέον πλεόνασμα που προέκυψε το 2025, με βάση τα οριστικά στοιχεία, θα ανέρχεται στα περίπου 500 εκατ. ευρώ. Με το που τα ανακοινώνει η Eurostat ο κ. Μητσοτάκης σε διάστημα μόλις λίγων ωρών, πρόκειται να ανακοινώσει νέο πακέτο παροχών, που θα ανέρχεται στα 400 – 500 εκατ. ευρώ. Μπας και κατορθώσει να απομακρύνει από τα κεντρικά σημεία της ατζέντας την επίσκεψη της κυρίας Κοβέσι και τη ψηφοφορία στη Βουλή.

«Βλέπω εδώ φραγκάκι…»

Μάλιστα χθες το Μέγαρο Μαξίμου ήταν σε διαρκή συνεννόηση με τον υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Κυριάκο Πιερρακάκη για το ακριβές ύψος του επιπλέον πλεονάσματος και την «σύνθεση» του πακέτου μέτρων και το κόστος του καθενός. Τέτοιος πανικός…. Θα μου πείτε τι θα καταφέρει. Κατά την γνώμη μου όχι σπουδαία πράγματα, διότι απ΄ ότι λέγεται σκοπεύει να δώσει πολύ λίγα σε πολλούς. Κι όπως αντιλαμβάνεστε πρόκειται για peanuts – «βλέπω εδώ φραγκάκι βγαίνει για σένα» που έλεγε ο Νίκος Ρίζος στον Κώστα Χατζηχρήστο στον «Μπακαλόγατο»! Θα τους υποσχεθεί βέβαια ότι από τον Σεπτέμβριο θα «έχουν λαμβάνειν» νέο πακέτο. Να κάνουν υπομονή – και την προσευχή τους θα έλεγα εγώ….

Το μάζεψαν…

Σχετικά τώρα με την έλευση της κυρίας Κοβέσι θα έχετε παρατηρήσει ότι έχουν πέσει οι τόνοι από τους διάφορους της κυβερνητικής πλευράς – μέχρι να κινηθούν δικαστικά σε βάρος της Ευρωπαίας εισαγγελέως σκέφτηκαν διάφοροι. Για να καταλάβετε την κατάσταση που επικρατεί. Ενα θέμα είναι τι θα συζητήσουν η Ρουμάνα δικαστικός με τον κ. Φλωρίδη κι ένα άλλο θέμα είναι τι θα πει στο συνέδριο των Δελφών, στη συνέντευξη που θα δώσει. Αντιλαμβάνεστε ότι είναι όλοι «τσιτωμένοι»….

Σας το επεσήμανα εγκαίρως ότι το θέμα του προς συζήτηση εκλογικού νόμου, παραλλαγή του γερμανικού μοντέλου, πηγαίνει άπατη. Ουδείς ασχολείται! Κάποιοι όμως δεν ξεχνούν! Όπως επί παραδείγματι ο πρώην κυβερνητικός εκπρόσωπος και βουλευτής Φθιώτιδας κ. Γιάννης Οικονόμου, ο οποίος χθες τα έβαλε με τον φίλο μου το υπουργό Επικρατείας κ. Ακη Σκέρτσο. Οι πληροφορίες υποστηρίζουν ότι είναι αυτός που πρότεινε την συγκεκριμένη ρύθμιση στον πρωθυπουργό – κι αυτός την «αγόρασε»! Και τόνισε μιλώντας στα Παραπολιτικά ΦΜ ούτε λίγο ούτε πολύ ότι ο κ. Σκέρτσος δεν έχει σχέση με την «ζώσα πραγματικότητα»! Μην ξεχνάτε ότι ο κ. Σκέρτσος είναι εξωκοινοβουλευτικός – κι όπως για όλους τους εξωκοινοβουλευτικούς υπουργούς, οι βουλευτές θεωρούν ότι τους … «παίρνουν την μπουκιά από το στόμα»! Κι ο κ. Οικονόμου είναι ο δεύτερος – ο πρώτος ήταν ο κ. Γιώργος Βλάχος που είπε πως «κάτι δεν πάει καλά στο Μαξίμου»! Φτιάχνεται κλίμα σιγά – σιγά ή κάνω λάθος;

Αλλα αντ΄ άλλων

Τελικά ο υπουργός Υγείας κ. Αδωνις Γεωργιάδης αν μη τι άλλο έχει πλάκα. «Πλακώθηκε» χθες για μία ακόμη φορά με το ΠΑΣΟΚ σχετικά με το αν ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέντρο Σάντσεθ έχει οικογενειακή συμμετοχή σε σκάνδαλα. Και πως αυτά δεν τα βλέπει η Χαριλάου Τρικούπη, αλλά ασκείται στην σκανδαλολογία για να πλήξει την κυβέρνηση και να προλάβει τον κ. Αλέξη Τσίπρα.

Θα κάνουν … εισαγωγή;

Όπως καταλαβαίνετε άλλο είναι το θέμα του κ. Σάντσεθ, άλλο το άγχος του κ. Νίκου Ανδρουλάκη για τον κ. Τσίπρα και άλλο πράγμα η «σκανδαλολογία». Αρκούμαι στο τελευταίο. Διότι είναι τέτοια η … παραγωγή σκανδάλων από την κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη, που δεν έχει προηγούμενο. Σκεφτείτε πως οι απευθείας αναθέσεις ανέρχονται σε 12 δισ. ευρώ και οι διαγωνισμοί με την συμμετοχή μιας μόνο εταιρείας ανέρχονται συνολικά σε 8 δισ. ευρώ. Μάλιστα ο κ. Ανδρουλάκη στη Βουλή τόνισε πως θα υπάρξει έλεγχος μία – μία την σύμβαση. Νομίζω ότι θα πρέπει να κάνουμε εισαγωγή … εισαγγελέων από την Ευρώπη γιατί οι εγχώριοι δεν φτάνουν για να κάνουν τον έλεγχο!

Άρχισαν τις εμφανίσεις τους τα νέα πρόσωπα της Αμαλίας, ασκήσεις υπομονής για τους εν ενεργεία βουλευτές, αντιπολιτευτική σύμπνοια ΣΥΡΙΖΑ – ΠΑΣΟΚ με το βλέμμα στην επόμενη μέρα

Τις επόμενες ημέρες το κουβάρι της κεντροαριστεράς θα αρχίσει να ξετυλίγεται με μεγαλύτερη ταχύτητα, με το ενδεχόμενο ενός εκλογικού αιφνιδιασμού να είναι πάνω στο τραπέζι.

Τα στελέχη του χώρου έχουν αρχίσει να παίρνουν πλέον θέση και να μην λειτουργούν σαν το εκκρεμές κοιτώντας πότε προς τον Αλέξη Τσίπρα και πότε προς το ΠΑΣΟΚ, ανάλογα με το ποιος από τους δυο έχει το momentum ή που θα ανοίξει χώρος έστω και από καραμπόλα.

Η παρουσίαση του βιβλίου του Λεωνίδα Μακρή άλλοτε στενού συνεργάτη του αείμνηστου Δήμαρχου Θεσσαλονίκης Γιάννη Μπουτάρη και σήμερα μέλους του επιστημονικού συμβουλίου του Ινστιτούτου Τσίπρα εξελίχθηκε σε μια εκδήλωση προσωπικοτήτων που, όταν μιλούν για συμπόρευση και ώσμωση του προοδευτικού χώρου, την εννοούν.

Ομιλητής ήταν ο Αλέξης Τσίπρας αλλά και οι Δήμαρχοι Αθήνας και Πειραιά, Δούκας και Μώραλης και αυτό από μόνο του ήταν γεγονός της χθεσινής βραδιάς.
Εκείνο που ξεχώρισε έντονα ήταν το άρωμα Πρεσπών που έβαλε αρχικά ο κ. Τσίπρας αναγνωρίζοντας την στήριξη που του παρείχε ο τότε Δήμαρχος Θεσσαλονίκης μπαίνοντας ο ίδιος μπροστά στον λαϊκισμό και τον άκρατο εθνικισμό που αναπτύχθηκε στη Βόρεια Ελλάδα.

Τη σκυτάλη πήρε ο Δήμαρχος Αθήνας ο οποίος κόντρα στη στάση του ΠΑΣΟΚ διαχρονικά έδειξε και εκείνος ότι η Συμφωνία ήταν η διαχωριστική γραμμή των προοδευτικών από τη συντήρηση.

«Ο Γιάννης Μπουτάρης με γενναιότητα πήρε μια θέση υπέρ της συμφωνίας των Πρεσπών, γιατί τη θεωρούσε χρήσιμη, κόντρα στους εθνικισμούς» είπε ο Δήμαρχος Αθηναίων φέρνοντας μια ικανοποίηση στο ακροατήριο.

Ο Χάρης Δούκας ωστόσο έδειξε και τα όρια της σοσιαλδημοκρατίας επικαλούμενος την παρουσία του στην Βαρκελώνη και το πανευρωπαϊκό συνέδριο επανεκκίνησης των προοδευτικών, που διοργάνωσε ο Ισπανός Πρωθυπουργός.

«Το βασικό πρόβλημα είναι η αδυναμία των κομμάτων της σοσιαλδημοκρατίας να προσφέρουν ένα σαφές και τολμηρό πολιτικό όραμα… αντί να απευθύνονται στους ψηφοφόρους με μια σαφή πρόταση αλλαγής, καταλήγουν να διαχειρίζονται ισορροπίες» είπε χαρακτηριστικά ρίχνοντας ένα ηχηρό καρφί κυρίως προς το ΠΑΣΟΚ.

Οι παλιοί και οι νέοι

Αίσθηση προκάλεσαν οι παρουσίες έμπειρων στελεχών προερχόμενων από την παραδοσιακή μήτρα της Χαριλάου Τρικούπη, όπως ο Γιώργος Μπουλπασάκος, ωστόσο η πιο αισθητή παρουσία ήταν για πρώτη φορά η εμφάνιση της Κατερίνας Μπατζελή, η οποία διεγράφη από τον Νίκο Ανδρουλάκη γιατί είχε αναδείξει ότι υπάρχει φωτιά εκεί που σηκωνόταν ο καπνός στη συζήτηση που είχε ξεσπάσει για το «ποιος τραβά από το δεξί πέτο τον Νίκο Ανδρουλάκη».

Στις παρουσίες ξεχώρισαν και τα στελέχη εκείνα που σήμερα βρίσκονται στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά είναι δεδομένο ότι ο κ. Τσίπρας θα τους έχει μαζί του την επόμενη ημέρα. Ήταν η Όλγα Γεροβασίλη, ο Θανάσης Θεοχαρόπουλος, ο Κώστας Ζαχαριάδης, ο Συμεών Κεδίκογλου, η Ζαχαρούλα Τσιριγώτη, η Αθηνά Λινού και η Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου.

Τα νέα πρόσωπα παίρνουν πλέον τα πρώτα καθίσματα όπου εμφανίζεται ο κ. Τσίπρας και ανάμεσά τους ήταν και η υπεύθυνη επικοινωνίας του Ινστιτούτου του Αλέξη Τσίπρα Θεώνη Κουφονικολάκου η οποία έδωσε και την πρώτη της τηλεοπτική συνέντευξη.

Ωστόσο μια αναφορά της ανάδειξε τη μεγάλη δυστοκία που υπάρχει στην σύγκληση των «παλαιών» με το νέο εγχείρημα Τσίπρα.

Απαξίωση

«Ας ανατρέξουμε σε αυτό που είπε ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός στην πρόσφατη συνέντευξή του. Αυτός ο χώρος δεν μπορεί να γεννηθεί από εν ενεργεία βουλευτές, διότι είναι απαξιωμένο το κοινοβούλιο σε αυτή τη φάση».

Αυτή η φράση της κας Κουφονικολάκου έφερε στο προσκήνιο τη συνολική ενόχληση που υπάρχει για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει ο κ. Τσίπρας τα στελέχη πρώτης γραμμής που δεν αποκλείονται από το νέο κόμμα.

Παρά το γεγονός ότι χρησιμοποίησε τα λόγια του ίδιου του κ. Τσίπρα η κα Κουφονικολάκου προκάλεσε πολλά ερωτήματα πρώτον γιατί, όπως σημείωναν έμπειροι βουλευτές, η φράση αυτή ακούστηκε από ένα πρόσωπο που δεν είναι βουλευτής και ούτε δίνει κοινοβουλευτικές μάχες έστω και σε αυτή την απαξιωμένη Βουλή.

Τα ίδια πρόσωπα ξεκαθάριζαν ότι δεν πρόκειται για κάτι προσωπικό με την κατά τα άλλα αξιόλογη κα Κουφονικολάκου, όπως παρατηρούσαν, αλλά όπως σημείωναν τους βρίσκει αντίθετους μια τέτοια λογική απαξίωσης της Βουλής, καθώς δίνει την αίσθηση ότι απευθύνεται σε αντισυστημικά ακροατήρια, ενώ δεν είναι αυτός ο στόχος.

Το τσουβάλιασμα δηλαδή είναι αυτό που ενοχλεί καθώς όπως σημείωναν ακόμη και αν αποφάσιζαν να παραιτηθούν από τη βουλευτική τους έδρα όλοι όσοι θέλουν να ακολουθήσουν τον κ. Τσίπρα ουσιαστικά θα ήταν σαν να ανοίγουν χώρο στον αντισυστημισμό να μπει στη Βουλή από το παράθυρο και οι θεσμικοί να βρεθούν εκτός.

Λοξοκοιτάγματα

Αυτό την ώρα που η αναμονή για τις πρωτοβουλίες του κ. Τσίπρα έχει αρχίσει να προκαλεί νευρικότητα στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ.

Στελέχη που έχουν θέση στο καράβι του κ. Τσίπρα έχουν την αίσθηση ότι ο πρώην πρωθυπουργός τους τσουβαλιάζει με τους λεγόμενους αποσυνάγωγους της ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου και αυτό επιτείνει την αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα.

Στην πιο δυσμενή θέση ίσως να βρίσκεται ο ίδιος ο κ. Φάμελλος ο οποίος όμως δεν δείχνει να παραιτείται από την προσπάθεια να κρατήσει τον ΣΥΡΙΖΑ και το χώρο ζωντανό επιδιώκοντας όπως ο ίδιος έχει πει να είναι καταλύτης στην συγκρότηση μιας προοδευτικής λύσης.

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να έχει αναγνωρίσει το τέλος των συνεργασιών προεκλογικά δεν σημαίνει όμως αυτό οτι δεν υπάρχει και η επόμενη ημέρα των εκλογών.

Για αυτό και μοιάζει σε πολλούς η στάση του να απευθύνεται και προς τον κ. Τσίπρα και προ τον κ. Ανδρουλάκη.

Είναι χαρακτηριστικό ότι από το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ και έπειτα οι επιθέσεις της Κουμουνδούρου έχουν σταματήσει ενώ και στην σύγκρουση των πολιτικών αρχηγών στη Βουλή παρατηρήθηκε μια σύμπνοια αντιπολιτευτική σε τέτοιο βαθμό που βουλευτές όπως η Ρένα Δούρου έφτασαν να λένε «μπράβο Νίκο», ενώ άλλοι, που επίσης δεν φαίνεται να έχουν θέση στο τρένο του κ. Τσίπρα, χειροκρότησαν θερμά την ομιλία του κ. Ανδρουλάκη.

Πιέσεις

Σε κάθε περίπτωση οι κλεφτές αυτές ματιές στο ΠΑΣΟΚ δεν φαίνεται σε αυτή τη φάση να έχουν προοπτική ακόμη και αν μιλάμε για βουλευτές που έχουν ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με τη Χαριλάου Τρικούπη.

Και οι τρεις τάσεις εντός του ΣΥΡΙΖΑ, τσιπρικοί – ενωτικοί – αυτόνομοι, πιέζουν προς όλες τις κατευθύνσεις για να ληφθούν πολύ γρήγορα αποφάσεις και από την Κουμουνδούρου, αλλά και από την Αμαλίας.

Στην εξίσωση πάντως όλοι δείχνουν να επικεντρώνονται στον παράγοντα πρόωρες εκλογές, εξέλιξη που οι περισσότεροι τη βλέπουν ως λύτρωση από το μαρτύριο της αναμονής του κόμματος Τσίπρα.

Υπάρχουν ωστόσο και οι μετριοπαθείς που μπορεί να βλέπουν το μονοπάτι της μετάβασης στο νέο φορέα που θα συγκροτήσει ο κ. Τσίπρας ωστόσο επιμένουν ότι αυτές οι πιέσεις είτε εντός του ΣΥΡΙΖΑ είτε προς την Αμαλίας και επιμένουν ότι το νέο εγχείρημα του πρώην πρωθυπουργού πρέπει να έχει το χώρο και χρόνο να αναπνεύσει και να αναπτυχθεί.

Έτσι όπως προσθέτουν και το κόμμα θα αναπτυχθεί και θα φανούν και τα νέα πρόσωπα.

Ο αγωγός Ντρούζμπα αναδεικνύεται σε κομβικό εργαλείο στον πόλεμο στην Ουκρανία. Η ρωσική κυβέρνηση εκμεταλλευόμενη τον έλεγχο του, ασκεί περαιτέρω πίεση στην Ευρώπη.

Ο αγωγός Ντρούζμπα αναδεικνύεται ακόμη μία φορά σε όπλο στον πόλεμο στην Ουκρανία. Μετά το παζάρι ανάμεσα στο Κίεβο και τη Βουδαπέστη, για το δάνειο των 90 δισ. ευρώ, τώρα η Ρωσία σχεδιάζει να σταματήσει τη ροή πετρελαίου του Καζακστάν προς τη Γερμανία.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ενώ είναι σε εξέλιξη ο πόλεμος στο Ιράν και ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ. Γεγονός που επιδεινώνει την προμήθεια της αγοράς –κυρίως στη Γερμανία- με καύσιμα. To γεγονός επιβεβαίωσε και το γερμανικό υπουργείο Ενέργειας.

Αν κοπεί η ροή πετρελαίου στη Γερμανία μέσω του αγωγού Ντρούζμπα, απειλεί να θέσει σε κίνδυνο τη λειτουργία του διυλιστηρίου PCK, που προμηθεύει σχεδόν όλη τη βενζίνη και τα καύσιμα θέρμανσης του Βερολίνου.

«Μπορείτε και χωρίς ρωσικό πετρέλαιο»

Επιβεβαιώνοντας την απόφαση της ρωσικής κυβέρνησης, ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Αλεξάντερ Νόβακ δήλωσε ότι εκτρέπονται οι προμήθειες πετρελαίου από το Καζακστάν που προορίζονταν προηγουμένως για την Γερμανία προς άλλες κατευθύνσεις. Η εκτροπή αρχίζει από την 1η Μαΐου.

Ο Νόβακ είπε ότι η υλικοτεχνική αυτή αλλαγή έγινε λόγω «τεχνικών δυνατοτήτων» και έχει συμφωνηθεί με το Καζακστάν.

«Οι Γερμανοί έχουν εγκαταλείψει το ρωσικό πετρέλαιο, άρα τα πάνε καλά», πρόσθεσε ο Νόβακ σχετικά με την απόφαση της Ευρώπης να μειώσει τις εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία.

Η ενέργεια ως όπλο

Μόλις μερικούς μήνες πριν, ρωσικό πλήγμα στο κομμάτι του αγωγού Ντρούζμπα που βρίσκεται στην Ουκρανία έγινε η αφορμή για σφοδρή αντιπαράθεση. Ανάμεσα στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία, από τη μία πλευρά, και την Ουκρανία από την άλλη. Πλέον, η απόφαση του απερχόμενου Ούγγρου πρωθυπουργού, Βίκτορ Όρμπαν, να άρει το βέτο για το δάνειο για το Κίεβο, αποκαθιστά τον εφοδιασμό των δύο χωρών με ρωσική ενέργεια.

Τώρα, η Ρωσία τον αξιοποιεί για να μετατρέψει τις εξαγωγές ενέργειας στην Ευρώπη σε όπλο εναντίον της Ευρώπης.

Ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος του Καζακστάν, μιλώντας στους Financial Times, δήλωσε ότι η κίνηση για τη διακοπή της ροής πετρελαίου από τη χώρα τον επόμενο μήνα είχε ως κύριο στόχο να ασκήσει πίεση στην ΕΕ. Κυρίως στη Γερμανία, τον μεγαλύτερο προμηθευτή όπλων στο Κίεβο.

«Κάθε μήνα, η Μόσχα στέλνει στο Καζακστάν ένα πρόγραμμα παραδόσεων πετρελαίου μέσω Ρωσίας. Στο πρόγραμμα για τον Μάιο, ο Ντρούζμπα δεν συμπεριελήφθη», δήλωσε ο αξιωματούχος. Η απόφαση αυτή δεν είναι σοβαρό ζήτημα για το Καζακστάν, εξήγησε, επειδή οι εξαγωγές μέσω αυτής της διαδρομής ήταν σχετικά χαμηλές.

Το διυλιστήριο PCK βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο αργό πετρέλαιο του Καζακστάν από το 2022.

Εν αναμονή επίσημης ανακοίνωσης

Ο υπουργός Ενέργειας του Καζακστάν, Γερλάν Ακενζένοφ, δήλωσε σε συνέδριο για την ενέργεια στην πρωτεύουσα Αστάνα ότι η Ρωσία δεν είχε συμπεριλάβει τους όγκους του αγωγού Ντρούζμπα στο μηνιαίο πρόγραμμα προμηθειών που αποστέλλονται στο Καζακστάν. Ωστόσο, τόνισε, η Αστάνα δεν έχει ακόμη λάβει επίσημη προειδοποίηση από το Κρεμλίνο.

Σύμφωνα με τον Καζάκο υπουργό Ενέργειας, η διακοπή θα μπορούσε να οφείλεται σε τεχνικά προβλήματα. Προβλήματα που δημιουργήθηκαν στον Ντρούζμπα μετά από ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στις ενεργειακές υποδομές της Ρωσίας.

Το Καζακστάν άρχισε να εξάγει πετρέλαιο μέσω του αγωγού Ντρούζμπα το 2023. Σύμφωνα με τον αξιωματούχο, η πρωτοβουλία προωθήθηκε από τη Μόσχα, η οποία ήλπιζε να διατηρήσει την επιρροή του στο γερμανικό διυλιστήριο. Και με τον τρόπο αυτό να διασφαλίσει τη λειτουργία του μέχρι η Ρωσία να έχει τελικά την ευκαιρία να ανακτήσει τον έλεγχό του.

Σχολιάζοντας την εξέλιξη, ο Κρίστιαν Γκιόρκε, βουλευτής του κόμματος της Αριστεράς (Die Linke) στη Γερμανία, επισήμανε: «Αυτή είναι μια σοβαρή, πράγματι δραματική, κατάσταση για το διυλιστήριο PCK και τον ενεργειακό εφοδιασμό μεγάλων τμημάτων της Γερμανίας. Ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν εκμεταλλεύεται την κατάσταση στη Μέση Ανατολή».

Το γερμανικό υπουργείο Οικονομίας δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλια και το υπουργείο Εξωτερικών αρνήθηκε να σχολιάσει. Ωστόσο, αναφέρουν οι Financial Times, πρόσωπο μέσα στο διυλιστήριο PCK επιβεβαίωσε ότι δεν θα λάβουν προμήθειες από τον αγωγό.

Διακοπή προμήθειας ρωσικής ενέργειας

Η Μόσχα σταμάτησε τις προμήθειες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω του αγωγού Nord Stream το 2022. Και σε τακτικά διαστήματα επαναλαμβάνει τις απειλές για διακοπή των εναπομενουσών προμηθειών υδρογονανθράκων προς την Ευρώπη. Η ΕΕ από την πλευρά της λαμβάνει διαρκώς μέτρα για να αποδεσμευθεί πλήρως από τη ρωσική ενέργεια.

Τον Μάρτιο, ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν, έδωσε εντολή στην κυβέρνησή του να «διερευνήσει τη σκοπιμότητα» της διακοπής του ενεργειακού εφοδιασμού προς την ευρωπαϊκή αγορά πριν η ΕΕ «μας κλείσει την πόρτα στα μούτρα».

Το διυλιστήριο PCK, στον αγωγό Ντρούζμπα, ήταν κληρονομιά της ενεργειακής εξάρτησης της Γερμανίας από τη Ρωσία. Από την έναρξη του πολέμου βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς ήταν σαφές ότι θα μπορούσε να γίνει μέσο πίεσης.

Το 2022, αφού η Ευρώπη, οι ΗΠΑ και άλλοι σύμμαχοι επέβαλαν ανώτατο όριο τιμών στο ρωσικό πετρέλαιο, η γερμανική κυβέρνηση ανέλαβε τον έλεγχο των δραστηριοτήτων του PCK. Το έθεσε, τρόπον τινά, «υπό κηδεμονία».

Παρ’ όλα αυτά, δεν προχώρησε σε πολύ σκληρά μέτρα. Για παράδειγμα, δεν κατάσχεσε τις μετοχές της εταιρείας διαχείρισής του, οι οποίες παραμένουν κατά 54% στην ιδιοκτησία του ρωσικού κρατικού πετρελαϊκού ομίλου Rosneft. Και ο λόγος για τον οποίο η Γερμανία δεν εθνικοποίησε την εταιρεία ήταν ο φόβος για αντίποινα. Η Ρωσία θα μπορούσε να εθνικοποιήσει γερμανικές εταιρείες στο έδαφός της.

60 χρόνια εισαγωγών

Το αργό πετρέλαιο της Σιβηρίας ρέει στο διυλιστήριο PCK, κοντά στα πολωνικά σύνορα για έξι δεκαετίες μέσω του 4.000 χλμ. αγωγού Ντρούζμπα. Και πλέον η Γερμανία πρέπει να βρει εναλλακτικές πηγές ενέργειας.

Η πετρελαϊκή εταιρεία του Καζακστάν είναι πλέον ο κύριος προμηθευτής της, αλλά το διυλιστήριο λαμβάνει επίσης πετρέλαιο από το γερμανικό λιμάνι του Ρόστοκ και το πολωνικό λιμάνι του Γκντανσκ.

Πέρυσι, το εργοστάσιο πλησίασε την πτώχευση, αφού η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στη Rosneft και τα περιουσιακά της στοιχεία στην Ευρώπη. Το Βερολίνο εξασφάλισε μόνιμη εξαίρεση τον περασμένο μήνα.

Το διυλιστήριο PCK προμηθεύεται από το βόρειο παρακλάδι του Ντρούζμπα. Ο νότιος κλάδος του αγωγού ήταν αυτός που είχε εμπλακεί στη διαμάχη Ουκρανίας-Ουγγαρίας.

Η συμφωνία RELOS επιτρέπει στις δύο χώρες να σταθμεύουν στρατεύματα, πλοία και αεροσκάφη στο έδαφος της άλλης, ανεβάζοντας τους μακροχρόνιους αμυντικούς δεσμούς τους στο επόμενο επίπεδο.

Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας RELOS (Αμοιβαίας Ανταλλαγής Υποστήριξης Λογιστικής) μεταξύ Νέου Δελχί και Μόσχας δημοσιεύθηκαν στην επίσημη πύλη νομικών πληροφοριών της Ρωσίας την περασμένη εβδομάδα, παρέχοντας πολυαναμενόμενες πληροφορίες σχετικά με τη συμφωνία, η οποία επιτρέπει στις χώρες να αναπτύσσουν στρατεύματα, πολεμικά πλοία και αεροσκάφη στο έδαφος της άλλης, ακόμη και κατά τη διάρκεια συγκρούσεων. 

Είναι ενδιαφέρον ότι η συμφωνία με τη Ρωσία έχει αποκτήσει μεγαλύτερη απήχηση τώρα, όταν η Ουάσινγκτον κλίνει όλο και περισσότερο προς το Ισλαμαμπάντ.

Παράλληλα με την ήδη εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας και την απλοποίηση των επιχειρήσεων των ενόπλων δυνάμεων των δύο εθνών, η συμφωνία παρέχει επίσης στην Ινδία ζωτικής σημασίας πρόσβαση σε λιμάνια κατά μήκος της βόρειας θαλάσσιας διαδρομής, από το Βλαδιβοστόκ έως το Μούρμανσκ. 

Οι συζητήσεις για τη συμφωνία RELOS ξεκίνησαν το 2018 και παρουσιάζονταν τακτικά σε διμερείς συνόδους κορυφής. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2021, αναφέρθηκε ότι βρισκόταν στα τελικά της στάδια, αλλά τεχνικά ζητήματα και διαφορές στη διατύπωση προκάλεσαν καθυστερήσεις. Η σύγκρουση στην Ουκρανία παρέτεινε περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις.

Τον Φεβρουάριο του 2025, η συμφωνία υπογράφηκε στη Μόσχα. Η Ρωσία την επικύρωσε τον Δεκέμβριο, με τον Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν να την υπογράφει και να την καθιστά νόμο. Τέθηκε σε ισχύ στις 12 Ιανουαρίου 2026. Αντανακλά την αυτοπεποίθηση της Ινδίας, την επιμονή της Ρωσίας και μια ευρύτερη κίνηση προς μια πιο περίπλοκη ισορροπία δυνάμεων στον Ινδο-Ειρηνικό.

RELOS λεπτομερώς

Η συμφωνία RELOS επιτρέπει και στα δύο έθνη να έχουν πρόσβαση στις στρατιωτικές βάσεις, τα λιμάνια και τα αεροδρόμια του άλλου για υλικοτεχνική υποστήριξη. Διευκολύνει τον ανεφοδιασμό, τις επισκευές και τον εφοδιασμό πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών, καλύπτοντας τόσο την ειρήνη όσο και τον πόλεμο. Η συμφωνία, όπως μαθαίνουμε από το πρόσφατα δημοσιευμένο έγγραφο, επιτρέπει την ταυτόχρονη ανάπτυξη έως και 3.000 στρατιωτών, πέντε πολεμικών πλοίων και δέκα αεροσκαφών που θα σταθμεύουν στο έδαφος του άλλου.

Η συμφωνία θα είναι εξαιρετικά χρήσιμη για την εφοδιαστική και την πρόσβαση σε εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια στρατιωτικών ασκήσεων. Μαζί με την εφοδιαστική υποστήριξη, θα περιλαμβάνει διαμονή, ιατρική περίθαλψη, μεταφορές, προμήθειες, νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, επισκευές, έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας, υποστήριξη πλοήγησης, στάθμευση και επίγεια εξυπηρέτηση για αεροσκάφη. Σύμφωνα με το RELOS, είναι επίσης δυνατή η επιστροφή κόστους, που σημαίνει ανταλλαγή αντί πληρωμής.

Η Ινδία και η Ρωσία διεξάγουν κοινές, διετείς στρατιωτικές ασκήσεις γνωστές ως INDRA, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας και της συνεργασίας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας μεταξύ των χερσαίων, αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεών τους. Πρόσφατες ασκήσεις, όπως η Indra-2025, περιελάμβαναν ασκήσεις χερσαίων στρατευμάτων στο Ρατζαστάν και ναυτικές επιχειρήσεις στον Κόλπο της Βεγγάλης, με επίκεντρο την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την ασφάλεια στη θάλασσα.

Το RELOS θα υποστηρίξει την διασταυρούμενη εκπαίδευση μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων. Θα διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό τις αποστολές Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Αντιμετώπισης Καταστροφών (HADR) στις περιοχές ενδιαφέροντος των χωρών. Και οι δύο μπορούν να υποστηρίξουν αποστολές έρευνας και διάσωσης.

Από άποψη εφοδιαστικής, βελτιστοποιεί την εξυπηρέτηση του ρωσικής προέλευσης στρατιωτικού υλικού που αποτελεί ένα τεράστιο ποσοστό του αποθέματος της Ινδίας. Η συμφωνία λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής εφοδιαστικής και για τις δύο χώρες, ενισχύοντας τη συνεργασία στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας, ιδίως στο πλαίσιο των μεταβαλλόμενων παγκόσμιων συμμαχιών.

Η συμφωνία ισχύει για πέντε χρόνια, με διατάξεις για αυτόματη παράταση με αμοιβαία συναίνεση. Ισχύει τόσο σε καιρό ειρήνης όσο και σε καιρό πολέμου, σηματοδοτώντας ένα πρακτικό βήμα στην εμβάθυνση των μακροχρόνιων αμυντικών δεσμών.

Γεωπολιτική και τακτική win-win

Γεωπολιτικά, το σύμφωνο ενισχύει τη στρατηγική αυτονομία της Ινδίας εμβαθύνοντας τους δεσμούς με τη Ρωσία, ενώ παράλληλα επιτρέπει μια ισορροπία δυνάμεων στην Περιοχή του Ινδικού Ωκεανού (IOR) έναντι άλλων σημαντικών παραγόντων.

Στρατηγικά, επιτρέπει στη Ρωσία να έχει πρόσβαση στο IOR για θαλάσσια διαφοροποίηση, ενώ παράλληλα δίνει στην Ινδία ενισχυμένη παρουσία στις περιοχές της Αρκτικής και του Ειρηνικού.

Η συμφωνία ισχύει για πολύ περισσότερα από απλές προσεγγίσεις σε λιμάνια και ασκήσεις. Δίνει σε κάθε δύναμη μια στρατηγική βάση σε μια άλλη περιοχή του πλανήτη. Η Ρωσία χρειάζεται απεγνωσμένα μεγαλύτερη πρόσβαση σε λιμάνια θερμών υδάτων. Ρωσικά στρατεύματα και εξοπλισμός θα μπορούσαν να σταθμεύσουν στην Ινδία ή τα Νησιά Ανταμάν να αποκτήσουν πρόσβαση στο IOR. Η Ρωσία θα αποκτήσει μεγαλύτερη πρόσβαση στη Νοτιοανατολική Ασία. Η μεγαλύτερη πρόσβαση της Ινδίας στον Δυτικό Ειρηνικό και την Αρκτική, ένα γεωστρατηγικό hotspot, έχει σημαντικά πλεονεκτήματα. Τα μόνιμα σταθμευμένα στρατεύματα και ο εξοπλισμός θα μπορούσαν να συμμετέχουν συνεχώς σε κοινές ασκήσεις.

Η Ινδία και η Ρωσία έχουν πρόσφατη και παλαιότερη εμπειρία μάχης. Υπάρχουν πολλά να μάθουν η μία από την άλλη. Αυτό θα επιτευχθεί πιο εύκολα όταν τα στρατεύματα σταθμεύουν μαζί για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Υπάρχει ανάγκη οι χώρες να μοιραστούν την εμπειρία τους χρησιμοποιώντας νέες τεχνολογίες σε τομείς όπως οι γνωστικές επιχειρήσεις, ο κυβερνοπόλεμος και ο ηλεκτρονικός πόλεμος, οι υπερηχητικοί πύραυλοι και τα όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας.  

Το RELOS θα συμβάλει επίσης στην ομαλοποίηση του εμπορίου ενέργειας και ορυκτών μεταξύ των δύο χωρών. Θα ομαλοποιήσει σημαντικά τη διαμετακόμιση στρατιωτικών πλατφορμών.

Επιτρέπει την αμοιβαία πρόσβαση, παρέχοντας συγκεκριμένα στην Ινδία πρόσβαση σε ρωσικά λιμάνια της Αρκτικής, στα οποία θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται λιμάνια όπως το Μούρμανσκ και το Σεβερομόρσκ. Γενικά, υποστηρίζει το αυξανόμενο ενδιαφέρον της Ινδίας για την Αρκτική, συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας ΥΦΑ από τη χερσόνησο Γιαμάλ της Ρωσίας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς η Ινδία επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις εισαγωγές ενέργειας μετά τον πόλεμο στο Ιράν που διέκοψε τον εφοδιασμό από τον Κόλπο.

Πώς διαφέρει η συμφωνία με τη Ρωσία από τη συμφωνία με τις ΗΠΑ

Πολλοί σχολιαστές στην Ινδία έχουν συγκρίνει τη συμφωνία RELOS Ινδίας-Ρωσίας με μια άλλη συμφωνία, που υπογράφηκε από το Νέο Δελχί και την Ουάσινγκτον πριν από μια δεκαετία.

Η LEMOA (Μνημόνιο Συμφωνίας Ανταλλαγής Λογιστικής) και η COMCASA (Συμφωνία Συμβατότητας και Ασφάλειας Επικοινωνιών) είναι θεμελιώδεις στρατιωτικές συμφωνίες μεταξύ Ινδίας και ΗΠΑ, οι οποίες ενισχύουν τη στρατηγική διαλειτουργικότητα. Υπογεγραμμένη το 2016, η LEMOA επιτρέπει την αμοιβαία πρόσβαση σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις logistics και ανεφοδιασμού. Υπογεγραμμένη το 2018, η COMCASA επιτρέπει τη χρήση κρυπτογραφημένων, ασφαλών και υψηλής τεχνολογίας συστημάτων επικοινωνίας μεταξύ των δύο στρατών.

Η LEMOA είναι μια «προσαρμοσμένη» ρύθμιση για την Ινδία, μια έκδοση της τυπικής Συμφωνίας Υποστήριξης Λογιστικής (LSA) που υπογράφουν οι Ηνωμένες Πολιτείες με τους συμμάχους τους. Βελτιστοποιεί την αμοιβαία υλικοτεχνική υποστήριξη (καύσιμα, τρόφιμα, ανταλλακτικά) κατά τη διάρκεια λιμενικών προσεγγίσεων, κοινών ασκήσεων και εκπαίδευσης, ενισχύοντας τις θαλάσσιες επιχειρήσεις.

Το COMCASA επιτρέπει στις ΗΠΑ να μοιράζονται ασφαλή, εξειδικευμένο εξοπλισμό επικοινωνίας, διευκολύνοντας τον καλύτερο επιχειρησιακό συντονισμό και τη διαλειτουργικότητα. Δίνει άμεσα τη δυνατότητα στις ινδικές δυνάμεις να χρησιμοποιούν με ασφάλεια συστήματα υψηλής τεχνολογίας που κατασκευάζονται στις ΗΠΑ.

Και οι δύο αποτελούν μέρος τεσσάρων θεμελιωδών συμφωνιών (συμπεριλαμβανομένων των GSOMIA και BECA) που έχουν σχεδιαστεί για την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας, την ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και τη διευκόλυνση της ασφαλούς ανταλλαγής πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.

Ωστόσο, η συμφωνία RELOS που υπογράφηκε με τη Μόσχα διαφέρει από τις συμφωνίες που έχει συνάψει το Νέο Δελχί με την Ουάσινγκτον, επειδή επιτρέπει τη μόνιμη στάθμευση στρατευμάτων, αεροσκαφών, πλοίων κ.λπ., κάτι που δεν ισχύει σε καμία άλλη συμφωνία.

Στοχεύοντας σε ισοπαλίες επόμενου επιπέδου

Η Στρατηγική Εταιρική Σχέση Ινδίας-Ρωσίας, η οποία θεσπίστηκε το 2000 και αναβαθμίστηκε σε «Ειδική και Προνομιακή» το 2010, αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα της εξωτερικής πολιτικής της Ινδίας. Βασίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και τη στρατηγική σύγκλιση και καλύπτει την άμυνα, την ενέργεια, το διάστημα και την τεχνολογία.

Τον Δεκέμβριο του 2021, προστέθηκε μια νέα μορφή που ονομάζεται «Διάλογος 2+2» , όπου συναντώνται ταυτόχρονα οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας. Η σχέση παραμένει κρίσιμη για τη στρατηγική αυτονομία και την πολυπολική κοσμοθεωρία της Ινδίας, επιβιώνοντας από γεωπολιτικές αλλαγές, ιδίως με το ρεκόρ του εμπορίου να ξεπερνά τα 68 δισεκατομμύρια δολάρια στο οικονομικό έτος 2024-25.

Η RELOS ανεβάζει τη σχέση στο επόμενο επίπεδο. Η συμφωνία είναι μοναδική. Η Ινδία δεν επιτρέπει σε καμία ξένη χώρα να χρησιμοποιεί το έδαφός της σε καταστάσεις σύγκρουσης. Η Ρωσία, η μόνη χώρα της P5 χωρίς παρουσία στην περιοχή του Ινδικού Ωκεανού, αποκτά πρόσβαση χάρη στην RELOS.

Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις CAATSA στην Ινδία στο παρελθόν για την αγορά ρωσικού εξοπλισμού (S400). Πλέον θα είναι δυνατή η ύπαρξη αποθηκών ρωσικού εξοπλισμού στην Ινδία. Η έναρξη λειτουργίας είναι επίσης έγκαιρη.

Οι διατάξεις της RELOS υπερβαίνουν κατά πολύ παρόμοιες συμφωνίες: καμία από τις ινδοαμερικανικές συμφωνίες δεν καθορίζει την τοποθέτηση στρατευμάτων και στρατιωτικών πλατφορμών για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε πιο μόνιμη βάση. Η RELOS θα ενισχύσει τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των στρατών και θα ενδυναμώσει επίσης την Ινδο-Ειρηνική στρατηγική της Ινδίας, επιτρέποντας αναπτύξεις μεγάλης εμβέλειας χρησιμοποιώντας το δίκτυο της Ρωσίας με πάνω από 40 στρατιωτικές βάσεις. Η συμφωνία ενισχύει τη στρατιωτική συνεργασία και την υποστήριξη υλικοτεχνικής υποστήριξης μεταξύ της Ινδίας και ενός από τους πιο αξιόπιστους συμμάχους της.

Η συμφωνία είναι κρίσιμη για την Ινδία, καθώς υποστηρίζει τη διατήρηση του 60 έως 70% του στρατιωτικού αποθέματος της Ινδίας που είναι ρωσικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των υποβρυχίων, των Su-30MKI και των συστημάτων S-400. Το RELOS ενισχύει την επιχειρησιακή εμβέλεια και την αντοχή του Ινδικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας, ειδικά για τις πλατφόρμες ρωσικής προέλευσης, και βελτιώνει την υλικοτεχνική ετοιμότητα για απομακρυσμένες επιχειρήσεις.

Το RELOS είναι σαφώς μια «win-win» λύση και για τους δύο. Ενισχύει τη στρατηγική αυτονομία της Ινδίας, παρέχοντας παράλληλα στη Ρωσία υλικοτεχνικό βάθος σε θερμότερα νερά και αποτελεί γεωπολιτικό μήνυμα για τις ΗΠΑ. 

Συμφωνίες όπως η RELOS ενισχύουν τη συνεργασία των δύο κρατών και ενισχύουν τη συνεργασία σε τρέχοντα και μελλοντικά προγράμματα αμυντικής παραγωγής, όπως τα BrahMos, τα AK 203 Rifles, 12 επιπλέον SU-30 MKI και η αναβάθμιση του στόλου. Φέρνει μεγαλύτερη συνεργασία σε πιθανά μελλοντικά προγράμματα, όπως τα Su-57E, τα Ελαφρά Ελικόπτερα Βοηθητικής Χρήσης (LUH) Ka 226T και οι πύραυλοι αέρος-αέρος R-37M. Υπάρχει μεγάλο περιθώριο για εργασία στα drones Shaheed, τα οποία η Ρωσία έχει κατακτήσει και η Ινδία αναζητά τρόπους να κατασκευάσει.   

Η Ινδία και η Ρωσία είχαν ανέκαθεν ώριμες, δοκιμασμένες στο χρόνο, σχέσεις. Οι δύο χώρες δεν πιστεύουν σε βιαστικές αντιδράσεις στη σχέση τους. Το RELOS ωθεί την Ινδία ακόμη πιο κοντά στη Ρωσία με απτές στρατηγικές συνέπειες.

Πηγή: RT