Η πολιτική αλλαγή περνάει από τις εκλογές, αλλά όχι μόνο από αυτές

Παρότι στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες, δηλαδή τις μόνες που έχουμε δει να λειτουργούν κάπως δημοκρατικά, τα πράγματα κρίνονται στις εκλογές, αυτό δεν σημαίνει ότι το παιχνίδι παίζεται μόνο τη μέρα της εκλογικής αναμέτρησης.

Στην πραγματικότητα, στις εκλογές απλώς ολοκληρώνεται η διαδικασία μέσα από την οποία κοινωνικές δυναμικές, αιτήματα, διεκδικήσεις, αγωνίες, ελπίδες μετασχηματίζονται σε πολιτικές προσδοκίες και τελικά σε επιλογές ψήφου.

Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι οι ψηφοφόροι απλώς κάθονται σε έναν καναπέ και κοιτάζουν πολιτικές διαφημίσεις ή ακούν πολιτικούς να εκθέτουν το πρόγραμμά τους και όταν έρχεται η ώρα πηγαίνουν να ψηφίσουν αυτόν που τους φάνηκε καλύτερος.

Η διεργασία είναι πολύ πιο σύνθετη. Το ποιες προσδοκίες έχουν οι πολίτες δεν διαμορφώνεται απλώς από τις προτάσεις που τους κάνουν τα κόμματα. Έχει να κάνει και με τη συνολικότερη συζήτηση και διεργασία που γίνεται μέσα στην κοινωνία.

Αυτό είναι πολύ πιο έντονο όταν μιλάμε για πολιτικά κόμματα που επιδιώκουν την πολιτική αλλαγή. Γιατί τα κόμματα που κατά βάση λένε ότι τα πράγματα δεν πρέπει να αλλάξουν βολεύονται όταν όντως οι πολίτες παρακολουθούν τις εξελίξεις παθητικά και εξατομικευμένα.

Αυτό, άλλωστε, επιβεβαιώνεται και από τον τρόπο που ιστορικά στη χώρα μας τα μεγάλα πολιτικά ρεύματα που διεκδίκησαν αλλαγή σε δημοκρατική και προοδευτική κατεύθυνση δεν ήταν απλώς εκλογικές τάσεις. Συνδέθηκαν με μεγάλους αγώνες και διεκδικήσεις, είτε ήταν οι αγώνες για δημοκρατία που οδήγησαν στον θρίαμβο του Κέντρου το 1964, είτε ήταν οι σωρευμένες απαιτήσεις για δημοκρατία, κοινωνικό κράτος και αναβάθμιση της θέσης των λαϊκών στρωμάτων (των «μη προνομιούχων») που οδήγησαν στον θρίαμβο του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου το 1981, είτε ήταν το πλατύ παλλαϊκό αντιμνημονιακό κίνημα που έφερε τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλέξη Τσίπρα στην εξουσία το 2015.

Η κυβέρνηση μέχρι τώρα έχει επενδύσει στο ότι δεν αντιμετωπίζει τόσο μεγάλες κινητοποιήσεις – παρότι βέβαια αυτό δεν αναιρεί ότι υπάρχουν πλήθος επιμέρους κινητοποιήσεις και διεκδικήσεις σχεδόν καθημερινά, ακόμη και εάν δεν πέφτουν τα φώτα της δημοσιότητας επάνω τους. Ελπίζει δε ότι επειδή δεν υπάρχουν μεγάλες κινητοποιήσεις που να ενοποιούν την οργή στον δρόμο, θα παραμείνει κατακερματισμένη η αντιπολιτευτική ψήφος και έτσι αυτή θα μπορεί να εκβιάζει υποστηρίζοντας ότι είναι η πιο συγκροτημένη πολιτική δύναμη, ακόμη και εάν είναι μειοψηφική.

Όμως, δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι τα πράγματα θα εξελιχτούν με αυτόν τον τρόπο. Ο χειμώνας που έρχεται θα είναι ιδιαίτερα δύσκολος για τα λαϊκά στρώματα και τη μεσαία τάξη. Ο πληθωρισμός ήδη κινείται σε σταθερά υψηλά επίπεδα εξανεμίζοντας τις όποιες ονομαστικές αυξήσεις στα εισοδήματα. Οι τιμές των καυσίμων δεν πρόκειται να υποχωρήσουν σύντομα και το κόστος θέρμανσης θα εκτιναχθεί. Τα μέτρα που παίρνει η κυβέρνηση είναι αναποτελεσματικά και αυτό το γνωρίζει ήδη. Το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης σημαίνει υποχώρηση της όποιας αναπτυξιακής δυναμικής, ενώ η παγκόσμια ανοδική τάση των ομολόγων, σε συνδυασμό με την άνοδο του πληθωρισμού θα σημαίνει άνοδο του κόστους δανεισμού για τις επιχειρήσεις κάτι που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο θα μεταφερθεί και στις πλάτες των καταναλωτών. Την ίδια στιγμή, η επιμονή της κυβέρνησης σε μια νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση υπονομεύει και το σύστημα υγείας και τη δημόσια παιδεία, με την τελευταία να αντιμετωπίζει και τις επιπτώσεις της πριμοδότησης των ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Όλα αυτά διαμορφώνουν ένα τοπίο όπου για να χρησιμοποιήσω ένα παλιό γνωμικό, μια σπίθα θα αρκεί για να ανάψει τον κάμπο, δηλαδή μια συνθήκη όπου η παραμικρή αφορμή θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια κοινωνική έκρηξη που θα αλλάξει αναπόφευκτα και το πολιτικό τοπίο.

Από τη μια γιατί η διαμαρτυρία απέναντι στην κυβέρνηση θα γίνει ακόμη πιο έντονη και κυρίως θα πάψει να είναι εξατομικευμένη. Αντιθέτως, θα πάρει χαρακτηριστικά συλλογικότητας και κοινότητας και αυτό θα λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά. Και ας μην έχουν καμία αυταπάτη στην κυβέρνηση: δεν θα είναι οι «συνήθεις ύποπτοι», οι συνδικαλιστές, οι πολιτικοποιημένοι νέοι. Θα είναι πολύ ευρύτερα στρώματα, θα είναι και οι «νοικοκυραίοι», θα είναι και αυτοί που μέχρι τώρα «απείχαν» από τέτοιες δράσεις.

Αυτό θα είναι καταλύτης πολιτικός. Γιατί σε μια τέτοια συνθήκη οι πολίτες δεν θα αναζητούν απλώς μια ψήφο διαμαρτυρίας ή ακόμη και θα ταλαντεύονται σε σχέση με την αποχή. Θα έχουν νιώσει αυτή την αίσθηση δύναμης αλλαγής που φέρνει η συλλογική δράση και άρα θα είναι πολύ πιο διατεθειμένοι να στηρίξουν προτάσεις εναλλακτικής διακυβέρνησης. Γιατί δεν θα είναι πια απλώς ψηφοφόροι – πελάτες, αλλά θα αισθάνονται συμμέτοχοι σε μια συλλογική προσπάθεια για να γίνουν τα πράγματα στη χώρα καλύτερα. Θα ξαναπειστούν ότι με τη συλλογική δράση και την πολιτική μπορούν να κάνουν τη ζωή τους καλύτερη. Και όποια πολιτική δύναμη επενδύσει σε αυτό, αυτή και θα εκπροσωπήσει τον νέο πολιτικό συσχετισμό.

Πηγή: in

Από την πρόσφατη μαζική εκδήλωση Δένδια και το σημερινό κάλεσμα Χατζηδάκη στους «ΟΝΝΕΔίτες και ΔΑΠίτες όλων των γενεών», μέχρι το νέο εσωκομματικό «μαχαίρωμα» του Αδ. Γεωργιάδη στον υπουργό Άμυνας, οι κινήσεις των παικτών της επόμενης μέρας στη ΝΔ όλο και πυκνώνουν. Η διαρροή Μαξίμου για συνάντηση με Μεϊμαράκη που δεν υπάρχει.

Όσο η αυτοδυναμία εξακολουθεί να φαντάζει στις δημοσκοπήσεις άπιαστο όνειρο για την κυβέρνηση και όσο οι εκλογές πλησιάζουν, τόσο οι επίδοξοι παίκτες της επόμενης μέρας της ΝΔ στη μετά-Μητσοτάκη εποχή, εντείνουν τις κινήσεις τους στην εσωκομματική σκακιέρα.

Η μαζική εκδήλωση Δένδια

Προηγήθηκε η επίδειξη εσωκομματικής δύναμης από τον υπουργό Άμυνας Νίκο Δένδια, ο οποίος, μέσα από μια εξαιρετικά μαζική συγκέντρωση στον Άλιμο (όπου η προσέλευση του κόσμου ξεπέρασε τις 3.500, παρά τη βροχή), έστειλε τα μηνύματά του, καθιστώντας εκ νέου, σαφές, ότι λειτουργεί σταθερά ως ο άλλος διακριτός εσωκομματικός πόλος απέναντι στον Κυρ. Μητσοτάκη.

Το κάλεσμα Χατζηδάκη

Την ίδια ώρα, εκδήλωση, με στόχο της συσπείρωση του κομματικού ακροατηρίου, πραγματοποιεί σήμερα στο Γουδή ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης.

Ο κ. Χατζηδάκης καλεί στις 19:30, «με αφορμή τη συμπλήρωση 52 ετών από την ίδρυση της ΟΝΝΕΔ», σε «μια εκδήλωση για ΟΝΝΕΔίτες και ΔΑΠίτες όλων των γενεών», για «να θυμηθούμε τα παλιά, αλλά και για να συζητήσουμε για τις μάχες που έχουμε μπροστά μας», με την επισήμανση ότι «στην ΟΝΝΕΔ άλλωστε έχουμε περάσει μερικά από τα πιο όμορφα χρόνια της ζωής μας!».

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υπενθυμίζει ουσιαστικά έτσι τη δική του πολιτική διαδρομή στην παράταξη της ΝΔ, όπου ο ίδιος διετέλεσε γραμματέας της ΔΑΠ και πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ.

Αξιοποιεί την προβολή του Eurogroup

Από τη δική του πλευρά, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, αξιοποιεί στο εσωκομματικό παιχνίδι την προβολή που του δίνει η θέση του προέδρου του Eurogroup, στην οποία τον προώθησε ο Κυρ. Μητσοτάκης, προσφέροντάς του ενίσχυση εν όψει της κούρσας διαδοχής του, όποτε και αν αυτή ανοίξει επισήμως.

Χαρακτηριστικές οι δηλώσεις Πιερρακάκη στο συνέδριο του «Βήματος», όπου αναφερόμενος στο πώς βίωσε τον απόηχο της χρεοκοπίας της χώρας, θέλησε, μεταξύ άλλων, να πει ότι «το είδα και από τα μάτια, πολλών αν θέλετε υπουργών Οικονομικών ή στελεχών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την ημέρα της εκλογής μου ή την ημέρα του πρώτου Eurogroup».

Για να προσθέσει: «Με συγκίνηση μου έλεγαν ότι εδώ, σε αυτή την αίθουσα που έρχεσαι εσύ ως Έλληνας πρόεδρος του Eurogroup, να χτυπήσεις το καμπανάκι για πρώτη φορά, εδώ ήταν οι διαπραγματεύσεις που είχαν γίνει με προκατόχους σου. Και βλέπανε οι ίδιοι πώς είχε γίνει όλο αυτή η μεταστροφή μέσα σε δέκα χρόνια».

Ειδικός στα «μαχαιρώματα»

Όσο για τον, προερχόμενο από το ΛΑΟΣ, Άδωνη Γεωργιάδη, έχει γίνει πλέον ειδικός στα εσωκομματικά «μαχαιρώματα», στα οποία προχωρά κάθε φορά στην προσπάθειά του να διεκδικήσει χώρο στο βατήρα των δελφίνων. Και όλως τυχαίως τα «μαχαιρώματα» αυτά του κ. Γεωργιάδη έχουν πάντα στο στόχαστρο τον Νίκο Δένδια.

Μάλιστα, ο υπουργός Υγείας και αντιπρόεδρος της ΝΔ, έκανε ολόκληρη ανάρτηση στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, προκειμένου να χτυπήσει τον κ. Δένδια με αφορμή την απουσία του τελευταίου από την επίσημη κομματική εκδήλωση για τα 52 χρόνια της ΝΔ, όπου βρισκόταν στη Βενετία για τη Σύνοδο των υπουργών Άμυνας της Πρωτοβουλίας Αδριατικής και Ιονίου (ADRION Ιnitiative).

Ο κ. Γεωργιάδης θέλησε να πει ότι «αν και σε λίγο πετάω από Ρόδο για Κάλυμνο, διότι εκεί σήμερα θα κάνουμε κάτι το πραγματικά πρωτοποριακό, επέστρεψα χθες το απόγευμα στην Αθήνα για συνεορτάσω με όλους τους Νεοδημοκράτες και τις Νεοδημοκράτισες τα 52α γενέθλια της Παρατάξεώς μας».

Για να προσθέσει: «Απορώ με ορισμένους συναδέλφους μου που επέλεξαν να λείπουν από την χθεσινή μας εορτή, επειδή λέει είχαν άλλες Υπουργικές υποχρεώσεις….Και εγώ είχα αλλά γύρισα, διότι το καθήκον της ενότητας δεν λέγεται σε ομιλίες αλλά σφυρηλατείται στους κοινούς αγώνες και στην κοινή μας παρέα….».

Εκ των υστέρων βέβαια προσπάθησε να τα μαζέψει και να πει (OPEN) ότι έγραψε «κάτι γενικά», μην παραδεχόμενος ότι πήγαινε στον κ. Δένδια, αλλά το εσωκομματικό «μαχαίρωμα» σε βάρος του υπουργού Άμυνας είχε ήδη γίνει.

«Ρίζες»

Από την πλευρά του, ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας, ο οποίος σταθερά εστιάζει στο DNA της παράταξης, στην ανάρτησή του για τα γενέθλια της ΝΔ έκανε λόγο για «μια παράταξη, λαϊκή πατριωτική, κοινωνική. Που ποτέ δεν ξέχασε από πού ξεκίνησε και ποιους υπηρετεί: τον εργαζόμενο, την οικογένεια, τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας», για να προσθέσει ότι «αυτές είναι και δικές μου ρίζες. Μέσα σε αυτή την παράταξη μεγάλωσα πολιτικά».

Διαχείριση των απουσιών

Την ίδια ώρα το μέγαρο Μαξίμου εξακολουθεί να προσπαθεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις για τις απουσίες όλων των πρώην προέδρων της ΝΔ από την επίσημη εορταστική εκδήλωση του κόμματος.

Υπενθυμίζεται ότι πέραν του Αντώνη Σαμαρά (ο οποίος έχει διαγραφεί με πρωθυπουργική απόφαση), ο Κώστας Καραμανλής εμμένει σταθερά στην απόφασή του να απουσιάζει από κάθε εκδήλωση που έχει κεντρικό πρωταγωνιστή τον κ. Μητσοτάκη, ενώ και ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης, ο οποίος είχε απουσιάσει και πέρυσι από την αντίστοιχη κομματική εκδήλωση, μετά και τη φετινή του απουσία (αλλά και με άλλες κινήσεις) δείχνει διαρκώς την αποστασιοποίησή του από τη σημερινή ΝΔ του Κυρ. Μητσοτάκη.

Το ανύπαρκτο ραντεβού

Στην προσπάθειά του, λοιπόν, να μειώσει τον αντίκτυπο αυτό, το Μαξίμου έφτασε στο σημείο να κάνει διαρροές που μιλούσαν για μια υποτιθέμενη συνάντηση σήμερα Παρασκευή του Κυρ. Μητσοτάκη με τον Βαγγέλη Μεϊμαράκη, με στόχο να διασκεδάσει τις εντυπώσεις για την αποστασιοποίησή του.

Αλλά βέβαια, όπως πληροφορείται το in, τέτοιο ραντεβού δεν υπάρχει και σίγουρα δεν υπάρχει για σήμερα. Μπορεί -λένε οι ίδιες πληροφορίες- ο κ. Μεϊμαράκης να συναντηθεί με τον πρωθυπουργό, αλλά όχι τώρα. Μπορεί η συνάντηση να γίνει όταν ο πρώην πρόεδρος της ΝΔ επιστρέψει στην Ελλάδα από τις Βρυξέλλες, με την επιστροφή του να υπολογίζεται γύρω στις 20 Οκτωβρίου. Κάτι που σημαίνει ότι αν είναι να γίνει, θα γίνει από τότε και μετά. Πολύ μακριά δηλαδή από μια ημερομηνία, την οποία το Μαξίμου θα προσπαθούσε να συνδέσει με την απουσία του από τα γενέθλια του κόμματος.

Η έρευνα του ΕU-OSHA, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία εμφανίζει την Ελλάδα στην τελευταία θέση στη συμμετοχή εργαζομένων. Μείωση των ελέγχων μεταξύ 2019-2024

Την ίδια εβδομάδα που στην Ευρωβουλή ψηφίστηκε πρόταση για την προστασία των εργαζομένων από ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, δημοσιοποιήθηκε επικαιροποιημένη έρευνα του EU-OSHA, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία (ΥΑΕ). Δεν προκαλεί έκπληξη ότι η Ελλάδα κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις στην ΕΕ σε βασικούς δείκτες, ενώ παράλληλα καταγράφεται σαφής επιδείνωση σε βάθος τετραετίας.

Ένα από τα βασικότερα ευρήματα είναι η κατακόρυφη μείωση των ελέγχων της Επιθεώρησης Εργασίας για θέματα ΥΑΕ, μεταξύ 2019-2024, επί κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ένα δεύτερο αρνητικό εύρημα είναι η έλλειψη εκπροσώπησης των εργαζομένων, με την Ελλάδα να έχει τη χειρότερη επίδοση ανάμεσα στις 30 χώρες που εξετάζει η έρευνα. Και τα δύο συνδέονται άμεσα με το ρεκόρ εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων.

Πίσω από τις δηλώσεις για «εκβιαζόμενους εργοδότες»

Το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου, που ζητά από την Κομισιόν να λάβει δεσμευτικά μέτρα για την ψυχική και σωματική υγεία των εργαζομένων, έγινε γνωστό από την προκλητική τοποθέτηση της ευρωβουλεύτριας Ελεονώρας Μελέτη για τους «εκβιαζόμενους εργοδότες». Οι επιεικώς απαράδεκτες δηλώσεις της μετατόπισαν το βάρος του ενδιαφέροντος από την έκθεση καθαυτή στο κατά πόσο οι εργοδότες «είναι επίσης θύματα ψυχοκοινωνικών παραγόντων». Καταρχάς το πρώτο θύμα σε αυτή την περίπτωση είναι η ελληνική γλώσσα, που κακοποιείται με τέτοιου είδους αλαμπουρνέζικες δήθεν σοβαροφανείς διατυπώσεις.

Πολλοί σχολίασαν τι είπε η Μελέτη και καλά έκαναν. Έστω με χοντροκομμένο τρόπο εκφράζει τον πυρήνα του δεξιού νεοφιλελευθερισμού, που ακόμα και όταν ενδύεται φιλεργατικό – φιλολαϊκό μανδύα, στην πράξη είναι πάντα με την πλευρά των αφεντικών. Λίγοι όμως ασχολήθηκαν με το περιεχόμενο του ψηφίσματος του Ευρωκοινοβουλίου, που αντλεί στοιχεία από τις εκθέσεις του ΕU-OSHA και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ-ILO).

Ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στην εργασία

Σύμφωνα με το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου, ως παράγοντες ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία ορίζονται μεταξύ άλλων τα εξής: ο υπερβολικός φόρτος εργασίας, ο παράλογος ρυθμός εργασίας και οι ανέφικτοι στόχοι, η έλλειψη εργατικού δυναμικού -συμπεριλαμβανομένων των μη ασφαλών επιπέδων στελέχωσης-, η εργασιακή ανασφάλεια, οι κακές πρακτικές διαχείρισης και συναδελφικών σχέσεων, τα δυσλειτουργικά συστήματα αξιολόγησης, η παρενόχληση στο χώρο εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της υποτίμησης της προσωπικής αξιοπρέπειας, της υπονόμευσης της επαγγελματικής ταυτότητας και του mobbing.

Στην παραπάνω λίστα δεν περιλαμβάνονται οι χαμηλοί μισθοί, που τελειώνουν στα μισά του μήνα, τα εξοντωτικά ωράρια, η απουσία συλλογικών διαπραγματεύσεων, η ποινικοποίηση της συνδικαλιστικής δράσης, η περιστολή του δικαιώματος στην απεργία, οι εργοδοτικοί εκβιασμοί. Πρόκειται άλλωστε για κείμενο συστάσεων προς την Κομισιόν, όχι για συνδικαλιστικό μανιφέστο. Τι άλλο είναι όμως η εργασιακή ανασφάλεια, αν όχι ο φόβος της απόλυσης και η αδυναμία να ζήσεις αξιοπρεπώς από μία δουλειά; Τι σημαίνει υπερβολικός φόρτος και παράλογοι ρυθμοί, αν όχι εντατικοποίηση, ξεχειλωμένα ωράρια, δουλειά μέχρι εξάντλησης, με 12ωρα, 13ωρα, εξαήμερα;

Αρνητικές συνέπειες

Ο EU-OSHA, όπως και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ-ILO), αναγνωρίζουν ότι η έκθεση σε ψυχοκοινωνικούς κινδύνους έχει σοβαρές αρνητικές συνέπειες στην ψυχική και σωματική υγεία των εργαζομένων όπως: εργασιακό στρες, σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout), αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη, καρδιαγγειακές παθήσεις, διαταραχές στις διαπροσωπικές σχέσεις που επηρεάζουν το εργασιακό περιβάλλον, κατανάλωση αγχολυτικών ή αλκοόλ, κάπνισμα, μυοσκελετικά προβλήματα και μακροχρόνια ανικανότητα προς εργασία, που ενδέχεται να οδηγήσουν σε απώλεια της εργασίας ή παραίτηση ή, σε ακραίες περιπτώσεις, σε αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας·  Επιπλέον, η έκθεση σε ψυχοκοινωνικούς κινδύνους μπορεί να επιδεινώσει αναπηρίες και χρόνιες παθήσεις (διαβήτης, επιληψία, αυτοάνοσα, ρευματικές –  μυοσκελετικές παθήσης κλπ.

Όλα αυτά αποτιμώνται και σε οικονομικό κόστος, τουλάχιστον 100 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως, για το σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά.  Γι’αυτό η έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου υιοθετεί τις προτάσεις του ΕU-OSHA για τη θέσπιση αποτελεσματικών μέτρων αξιολόγησης, πρόληψης και αντιμετώπισης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων.  Από τα βασικότερα μέτρα είναι η ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και η ενεργός συμμετοχή των εργαζομένων, μέσα από συμβούλια και εκλεγμένους εκπροσώπους σε επιτροπές υγείας και ασφάλειας. Ό,τι ακριβώς λείπει περισσότερο στην Ελλάδα, όπου τα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα καταγράφουν ρεκόρ.

Η Ελλάδα σημειώνει τη μεγαλύτερη μείωση στους ελέγχους της Επιθεώρησης Εργασίας σε βάθος πενταετίας – πηγή: EU-OSHA.

Τι δείχνει η έρευνα του ΕU-OSHA

Τα ευρήματα της 4ης Ευρωπαϊκής Έρευνας Επιχειρήσεων για τους Νέους και Αναδυόμενους Κινδύνους (ESENER 2024) του EU-OSHA είναι πλέον διαθέσιμα σε διαδραστικούς πίνακες, με συγκρίσεις για το 2014, το 2019 και το 2024.

Το 2019, περισσότερες από τις μισές ελληνικές επιχειρήσεις (56%) δήλωναν ότι είχαν δεχθεί επίσκεψη από την Επιθεώρηση Εργασίας την προηγούμενη τριετία. Το 2024 το ποσοστό υποχώρησε στο 39%, που αποτελεί τη μεγαλύτερη μείωση σε όλη την Ευρώπη μαζί με εκείνη της Ιρλανδίας (από 50% σε 35%). Στο σύνολο της ΕΕ η πτώση ήταν οριακή, από 41% σε 40%, συνεχίζοντας ωστόσο μια πορεία που ξεκίνησε από το 49% του 2014. Αντίθετη πορεία κατέγραψαν η Πορτογαλία (από 33% σε 40%), η Γαλλία και το Λουξεμβούργο (από 25% σε 30%).

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο βάρος αν συνδυαστεί με όσα δηλώνουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις για τα κίνητρά τους. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η τήρηση της νομικής υποχρέωσης είναι ο κυριότερος λόγος για τον οποίο ασχολούνται με την υγεία και την ασφάλεια (87%), ενώ η αποφυγή προστίμων από την Επιθεώρηση Εργασίας βρίσκεται στην τρίτη θέση. Όταν ο έλεγχος αραιώνει, αδυνατίζει ένας από τους βασικούς μοχλούς που κινητοποιούν τους εργοδότες.

Το 73% των ελληνικών επιχειρήσεων δεν έχει καμία μορφή εκπροσώπησης των εργαζομένων σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας – πηγή: EU-OSHA

Mηδενική εκπροσώπηση εργαζομένων στο 73% των επιχειρήσεων

Το πιο ηχηρό εύρημα για την Ελλάδα αφορά την εκπροσώπηση των εργαζομένων σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία. Η έρευνα εξετάζει τέσσερις μορφές: το συμβούλιο εργαζομένων, τη συνδικαλιστική εκπροσώπηση, τον εργασιακό εκπρόσωπο για θέματα Υγείας και Ασφάλειας και την επιτροπή Υγείας και Ασφάλειας. Στο 73% των ελληνικών επιχειρήσεων δεν υπάρχει καμία από τις παραπάνω μορφές εκπροσώπησης, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα στην τελευταία θέση ανάμεσα στις 30 χώρες της έρευνας. Ακολουθούν η Πορτογαλία και η Λετονία με 65%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 31%.  Στον αντίποδα βρίσκονται η Νορβηγία (7%), η Ρουμανία (8%) και η Ιταλία (12%).

Η υστέρηση της Ελλάδας εξηγείται εν μέρει από το εθνικό νομικό πλαίσιο. Στη χώρα μας Επιτροπή Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΥΑΕ) προβλέπεται μόνο σε επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 50 εργαζομένους. Στις μικρότερες προβλέπεται εκλεγμένος αντιπρόσωπος. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για προαιρετικό δικαίωμα των εργαζομένων, χωρίς υποχρέωση του εργοδότη να το παρέχει. Σε μια οικονομία με κυριαρχία των μικρών επιχειρήσεων, το νομικό πλαίσιο αφήνει έτσι μεγάλο μέρος των εργαζομένων εκτός θεσμικών οργάνων.

Ακόμα και στις επιχειρήσεις που υπάρχει εκπρόσωπος για την υγεία και την ασφάλεια, η φωνή των εργαζομένων στην επιλογή του είναι περιορισμένη. Σύμφωνα με το σχετικό γράφημα της έρευνας, περίπου μία στις πέντε ελληνικές επιχειρήσεις με εκπρόσωπο ΥΑΕ αναφέρει ότι αυτός εκλέχθηκε από τους εργαζομένους, έναντι 38% στην ΕΕ, ενώ στις περισσότερες τον ορίζει ο εργοδότης.

Ο Ουκρανός ηγέτης κατηγόρησε τις δημοτικές αρχές ότι δεν προετοιμάστηκαν για επιθέσεις, ενώ ο Βιτάλι Κλίτσκο επισήμανε τη διαφθορά της κεντρικής κυβέρνησης.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βλαντιμίρ Ζελένσκι κατηγόρησε τις δημοτικές αρχές του Κιέβου για «σχεδόν πλήρη αποτυχία» στην προστασία των κρίσιμων υποδομών της πρωτεύουσας από ρωσικές επιθέσεις, κλιμακώνοντας τη μακροχρόνια διαμάχη του με τον δήμαρχο Βιτάλι Κλίτσκο, ο οποίος κατηγορεί την κεντρική κυβέρνηση για διαφθορά.

Σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Παρασκευή, ο Ζελένσκι ανέφερε «εκτεταμένες ζημιές» στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας μετά τις ρωσικές επιδρομές και επέκρινε τις καθυστερήσεις στην ενίσχυση της άμυνας των υποδομών σε όλη την Ουκρανία, κατηγορώντας το Κίεβο ότι δεν έλαβε τις απαραίτητες προφυλάξεις.

Τα σχόλιά του έγιναν μια μέρα αφότου ο Κλίτσκο προέτρεψε τους κατοίκους να εξετάσουν το ενδεχόμενο προσωρινής εγκατάλειψης της πρωτεύουσας, προειδοποιώντας ότι η πόλη βρίσκεται σε «κατάσταση επιβίωσης» καθώς πλησιάζει ο χειμώνας.

Σε συνέντευξή του στο AFP την Πέμπτη, ο Κλίτσκο δήλωσε ότι το Κίεβο αποθηκεύει τρόφιμα, πόσιμο νερό και καύσιμα. Προέτρεψε τους κατοίκους που έχουν φίλους ή συγγενείς εκτός πρωτεύουσας να εξετάσουν το ενδεχόμενο να μείνουν προσωρινά μαζί τους. Ωστόσο, απέκλεισε το ενδεχόμενο πλήρους εκκένωσης.

Ο δήμαρχος εξέδωσε παρόμοια προειδοποίηση τον Ιανουάριο, όταν μια σοβαρή ενεργειακή κρίση άφησε χιλιάδες οικιστικά κτίρια χωρίς θέρμανση σε θερμοκρασίες μηδενικές. Η έκκληση πυροδότησε δημόσια αντιπαράθεση με τον Ζελένσκι, ο οποίος κατηγόρησε τις δημοτικές αρχές ότι δεν προετοιμάστηκαν επαρκώς.

Μιλώντας στο AFP, ο Κλίτσκο απέδωσε για άλλη μια φορά στην κυβέρνηση Ζελένσκι ορισμένες από τις ελλείψεις στις χειμερινές προετοιμασίες του Κιέβου. Απορρίπτοντας τις κατηγορίες ότι οι αξιωματούχοι της πόλης είχαν μείνει πίσω, υποστήριξε ότι «η εύρεση αποδιοπομπαίων τράγων δεν θα κάνει τους ανθρώπους πιο ζεστούς».

Σε ξεχωριστή συνέντευξη με την γερμανική Bild που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, ο Klitschko επέκρινε τα σκάνδαλα διαφθοράς που συνδέονται με την κυβέρνηση Ζελένσκι, προειδοποιώντας ότι η διαφθορά εν καιρώ πολέμου ήταν «ένα πραγματικό δηλητήριο» για την Ουκρανία.

Η διαμάχη έρχεται εν μέσω κλιμάκωσης των επιθέσεων μεγάλης εμβέλειας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Την περασμένη εβδομάδα, ο Ζελένσκι δεσμεύτηκε να εντείνει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, ωθώντας τη Μόσχα να ανακοινώσει εκτεταμένες επιθέσεις σε ουκρανικές στρατιωτικές και αμυντικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις και υποστηρικτικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένου του Κιέβου.

Η Μόσχα έχει δηλώσει ότι οι επιθέσεις της αποτελούν αντίποινα για τις ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους σε πολιτικούς στόχους εντός της Ρωσίας. Σύμφωνα με τον πρέσβη του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Ρόντιον Μιρόσνικ, 29 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων δύο παιδιών, σκοτώθηκαν σε τέτοιες επιθέσεις την εβδομάδα που έληξε στις 4 Οκτωβρίου.

Ο Κλίτσκο προειδοποίησε ότι ακόμη και εκτεταμένες προετοιμασίες μπορεί να αποδειχθούν ανεπαρκείς εάν η αεράμυνα της πρωτεύουσας δεν καταφέρει να αποκρούσει περαιτέρω επιθέσεις.

Ο Ζελένσκι αναγνώρισε την Πέμπτη ένα «μεγάλο έλλειμμα» στην αεράμυνα, απευθύνοντας έκκληση στους δυτικούς υποστηρικτές για περισσότερους πυραύλους αναχαίτισης ενόψει του χειμώνα. Πολλαπλά δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης έχουν συνδέσει τις ελλείψεις πυραύλων αναχαίτισης Patriot στα αποθέματα των ΗΠΑ και των συμμάχων με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν.

Πηγή: RT