Από τα ερωτικά σονέτα έως την εξορία, το Νόμπελ και το ανοιχτό μυστήριο του θανάτου του.

Ποιητής του έρωτα και της απώλειας, διπλωμάτης, κομμουνιστής γερουσιαστής, εξόριστος, ο Νερούδα συνέδεσε τη ζωή και το έργο του με τις μεγάλες πολιτικές και κοινωνικές αναταράξεις του 20ού αιώνα. Έζησε από κοντά τον Ισπανικό Εμφύλιο, την άνοδο των φασιστικών καθεστώτων και τις πολιτικές διώξεις στη Χιλή και στα τελευταία χρόνια της ζωής του, το πραξικόπημα του Αουγκούστο Πινοσέτ.

Η ποίησή του εκτεινόταν από τον έρωτα, την επιθυμία και τον φόβο της απώλειας έως την κοινωνική αδικία, την καταπίεση και την ταραγμένη ιστορία της Λατινικής Αμερικής.

«ΤΑ ΝΕΑ» της 9ης Απριλίου 2013, συνόψιζαν τη διαδρομή του:

 

«Άρχισε να γράφει ποίηση στην ηλικία των δέκα ετών, ενώ το 1924 εξέδωσε τη συλλογή “Είκοσι ερωτικά ποιήματα και ένα απελπισμένο άσμα”. Μερικά χρόνια αργότερα αποφάσισε και κατάφερε να γίνει διπλωμάτης. Στη συνέχεια εκλέχθηκε γερουσιαστής με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Χιλής. Το 1950 εξέδωσε το περίφημο –και μελοποιημένο στη συνέχεια από τον Μίκη Θεοδωράκη– “Canto General” και το 1971 τιμήθηκε με το Νομπέλ Λογοτεχνίας».

Ο Πάμπλο Νερούδα με τη σύζυγό του, Ματίλντε Ουρούτια, και τον Μίκη Θεοδωράκη έξω από το στούντιο της οδού Πολισό στο Παρίσι, κατά την ηχογράφηση του «Canto General» το 1972.

Η Σουηδική Ακαδημία τού απένειμε το 1971 το Νομπέλ Λογοτεχνίας, τιμώντας μια ποίηση που «ζωντάνευε τη μοίρα και τα όνειρα μιας ολόκληρης ηπείρου».

 

Ο Πάμπλο Νερούδα στη Στοκχόλμη, στις 12 Οκτωβρίου 1971, μετά την απονομή του Νομπέλ Λογοτεχνίας.

Το «Canto General», το μεγάλο ποιητικό χρονικό της ιστορίας, της φύσης και των λαών της Λατινικής Αμερικής, αποτέλεσε την κορύφωση της πολιτικής και επικής πλευράς του έργου του. Ωστόσο, για εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο, ο Νερούδα παρέμεινε πρωτίστως ο ποιητής του έρωτα.

«Μια μακρινή φωνή-μνημείο στον Έρωτα»

Στις 19 Μαΐου 1988, ο Κώστας Σταματίου παρουσίαζε στον «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ» την ελληνική δίγλωσση έκδοση των «Εκατό Ερωτικών Σονέτων», καλώντας τους αναγνώστες να απομακρυνθούν, έστω για λίγο, από τη φθορά της καθημερινότητας:

«Τώρα που είναι άνοιξη και τα λουλούδια ανθίζουν, ας αδιαφορήσουμε λίγο για τα εντόπια ευτελή και άθλια, κι ας ακούσουμε μια μακρινή φωνή-μνημείο στον Έρωτα από ένα μεγάλον, ευρύστερνο ποιητή, πρόωρα και άδικα πεθαμένο».

Τα εκατό σονέτα ήταν αφιερωμένα στη Ματίλντε Ουρούτια, τη γυναίκα με την οποία ο Νερούδα μοιράστηκε τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Χωρισμένα στις ενότητες «Πρωί», «Μεσημέρι», «Απόγευμα» και «Νύχτα», συγκροτούν τον κύκλο του έρωτα, από τη γέννηση της επιθυμίας έως τη συντροφικότητα, τον φόβο της απώλειας και την αναμέτρηση με τον θάνατο.

Η ερωτική ποίηση, ωστόσο, αποτελούσε μόνο μία από τις όψεις ενός έργου που μεταμορφωνόταν διαρκώς.

Η ποιητική περιπλάνηση

Το δημοσίευμα περιέγραφε συνοπτικά τις μεγάλες μεταμορφώσεις της ποίησής του:

«Η ποιητική περιπλάνηση του Νερούδα (1904-1973) με δυο λόγια: Ξεκινάει 20 χρόνων, συνοδοιπόρος της μαδριλένικης “μοντέρνας” συντεχνίας των Λόρκα, Πικάσο, Νταλί, Μπουνουέλ, αδελφών Ματσάδο, Αλμπέρτι κ.ά. γνωστών και μη εξαιρετέων. Πρώτες συλλογές: “Κρεπουσκουλάριο” […] και “20 ερωτικά ποιήματα και ένα τραγούδι απελπισμένο”. Είναι “μοντερνιστής”, αλλά και επηρεασμένος -σαν τον Λόρκα- από το καστιλιάνικο “ρομανθέρο”. Με την “Κατοικία πάνω στη Γη” εκπληρώνει την υπερρεαλιστική του θητεία, για να περάσει αμέσως στην επική ποίηση με το κοσμογονικό “Κάντο Χενεράλ”. Στροφή μετά την απλή, προσιτή σ’ όλους ποίηση, με τις τρίτομες “Στοιχειώδεις Ωδές”, για να καταλήξει στο πεντάτομο βιογραφικό “Μνημόνιο της Ιόλα Νέγρα”».

Κόντρα στους κανόνες

Ο Νερούδα δεν ακολούθησε στα «Εκατό Ερωτικά Σονέτα» τους αυστηρούς κανόνες της κλασικής φόρμας. Έγραψε κατά κύριο λόγο σε ελεύθερο στίχο, θέλοντας να δημιουργήσει όχι περίτεχνα ποιητικά κοσμήματα αλλά κάτι γήινο, τραχύ και κατοικήσιμο.

Στην αφιέρωσή του προς τη Ματίλντε εξηγούσε ο ίδιος:

«Κυρά μου πολυαγαπημένη, μεγάλη λαχτάρα πέρασα γράφοντας ετούτα τα κακώς λεγόμενα σονέτα, που πολύ με πόνεσαν και μου στοίχισαν, αλλά η χαρά να στα προσφέρω είναι πιο μεγάλη και από ένα λιβάδι.

»Όταν το πρωτοσκέφτηκα, ήξερα καλά πως στο πλάι του καθενός, από εκλεκτική στοργή και κομψότητα, οι ποιητές όλων των εποχών έβαλαν ομοιοκαταληξίες που ήχησαν σαν ασημικό, κρύσταλλο ή κανονιά.

»Εγώ, με πολλή ταπεινοσύνη, έφτιαξα ετούτα τα σονέτα από ξύλο… Από τέτοια απαλότατα απομεινάρια κατασκεύασα με τσεκούρι, μαχαίρι, σουγιά και σκάρωσα μικρά σπιτάκια των 14 σανιδιών για να ζουν μέσα σ’ αυτά τα μάτια σου που λατρεύω και υμνώ…».

Ο Πάμπλο Νερούδα με την τρίτη σύζυγό του, Ματίλντε Ουρούτια. Φωτογραφία: Σάρα Φάσιο.

«Δεν σε θέλω παρά γιατί σε θέλω»

Στο δημοσίευμα παρατίθενται κάποια από τα χαρακτηριστικότερα αποσπάσματα των σονέτων. Στίχοι στους οποίους ο έρωτας δεν παρουσιάζεται ως γαλήνια, ειδυλλιακή κατάσταση, αλλά ως μια διαρκής μετάβαση ανάμεσα στην παρουσία και την απουσία, στην επιθυμία και την άρνηση:

«Αγάπη, πόσος δρόμος μέχρι να φτάσω στο φιλί,

τι ταξιδεύτρα μοναξιά μέχρι τη συντροφιά σου!

Μόνα πάντα τα τραίνα με τη βροχή κυλάνε

Στο Ταλτάλ η άνοιξη δεν ξημερώνει ακόμα…».

Αλλού, ο έρωτας παρουσιάζεται ως μια νέα αρχή που δίνει ξανά νόημα στον κόσμο:

«Πριν σε γνωρίσω τίποτα δεν ήταν

δικό μου: όλο βωλόδερνα στους δρόμους:

τίποτα αξία και όνομα δεν είχε: έλπιζε ο κόσμος μόνο στον αέρα…».

Στο περίφημο 66ο σονέτο στο οποίο ο Νερούδα ακολουθεί παραδόξως την κλασική ομοιοκαταληξία, ο έρωτας χαρακτηρίζεται από μια σχεδόν αβάσταχτη αντίφαση:

«Δεν σε θέλω παρά γιατί σε θέλω,

μα απ’ το θέλω στο δε σε θέλω πέφτω

κι απ’ το καρτέρα, όταν δε σε προσμένω

 περνώ απ’ το παγερό στο πυρωμένο…».

Ακόμη και μπροστά στον θάνατο, ο έρωτας παραμένει για τον Νερούδα μια δύναμη που αντιστέκεται στην απώλεια:

«Αγάπη μου, αν πεθάνω και εσύ ζήσεις

αγάπη μου, αν πεθάνεις κι εγώ ζήσω

μην δώσουμε άλλο έδαφος στον πόνο

δεν έχει τόπο σαν κι αυτόν που ζούμε…».

Οι τελευταίες ημέρες μετά το πραξικόπημα

Ο Κώστας Σταματίου έκλεινε το δημοσίευμα χαρακτηρίζοντας τη συλλογή «ένα λατινοαμερικανικό “Άσμα Ασμάτων”».

Εγκαταλείποντας, όμως, απότομα τον χώρο του έρωτα και της ποίησης λόγω της βίαιης πολιτικής πραγματικότητας της Χιλής, γράφει στην τελευταία πρόταση απευθυνόμενος στον ποιητή:

«Και κλείνουν σε λίγο 15 χρόνια που τη Χιλή κυβερνάει, Νερούδα, ο ηθικός φονιάς σου Πινοτσέτ…».

Στις 11 Σεπτεμβρίου 1973, το στρατιωτικό πραξικόπημα του Αουγκούστο Πινοτσέτ ανέτρεψε τον πρόεδρο Σαλβαδόρ Αλιέντε. Ο Νερούδα, ήδη σοβαρά άρρωστος από καρκίνο του προστάτη, παρακολούθησε την κατάρρευση της κυβέρνησης του φίλου του και την έναρξη της αιματηρής καταστολής.

Δώδεκα ημέρες αργότερα, στις 23 Σεπτεμβρίου, πέθανε σε κλινική του Σαντιάγο. Η επίσημη αιτία θανάτου καταγράφηκε ως «καρκινική καχεξία».

Η ένεση και η καταγγελία του οδηγού

Για δεκαετίες, επικρατούσε αυτή η εκδοχή. Όμως ο οδηγός και σωματοφύλακάς του, Μανουέλ Αράγια, επέμενε ότι ο ποιητής είχε δολοφονηθεί. Όπως έγραφαν «ΤΑ ΝΕΑ» της 9ης Απριλίου 2013, ο Νερούδα φέρεται εκείνες τις ημέρες να σχεδίαζε τη διαφυγή του στο Μεξικό, από όπου θα μπορούσε να μετατραπεί σε μία από τις ισχυρότερες διεθνείς φωνές εναντίον του νέου καθεστώτος:

«Ο τότε πρεσβευτής του Μεξικού στη χώρα Γκονσάλο Μαρτίνες είχε κανονίσει τα πάντα ώστε ο ποιητής να φυγαδευτεί αεροπορικώς στη δική του πατρίδα. Η συγκεκριμένη πτήση είχε προγραμματιστεί για τις 23 Σεπτεμβρίου του 1973».

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Αράγια, ο ποιητής τηλεφώνησε από την κλινική και του είπε: «Ελα γρήγορα, γιατί καθώς κοιμόμουν ένας γιατρός ήρθε και μου έκανε μια ένεση». Λίγες ώρες αργότερα ήταν νεκρός.

Η εκταφή και η έρευνα που παραμένει ανοιχτή

Τον Απρίλιο του 2013, έπειτα από αίτημα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Χιλής, οι Αρχές προχώρησαν στην εκταφή της σορού του. Τα λείψανά του μεταφέρθηκαν από την Ίσλα Νέγρα στο Σαντιάγο, προκειμένου να εξεταστούν από ιατροδικαστές.

Οι πρώτες έρευνες δεν εντόπισαν συμβατικά δηλητήρια. Το 2017, όμως, διεθνής ομάδα επιστημόνων απέρριψε την «καρκινική καχεξία» ως επαρκή εξήγηση του θανάτου και ανίχνευσε στα λείψανα του ποιητή το βακτήριο Clostridium botulinum.

Νεότερες αναλύσεις έδειξαν ότι το βακτήριο βρισκόταν στον οργανισμό του κατά τον χρόνο του θανάτου του. Το εύρημα, ωστόσο, δεν έχει οδηγήσει έως σήμερα σε οριστική δικαστική απάντηση για το εάν χορηγήθηκε σκόπιμα ούτε για το εάν ήταν αυτό που προκάλεσε τον θάνατο.

Τον Φεβρουάριο του 2024, το Εφετείο του Σαντιάγο διέταξε να ανοίξει εκ νέου η έρευνα, κρίνοντας ότι δεν είχαν εξαντληθεί όλα τα ανακριτικά και επιστημονικά μέσα. Μεταξύ άλλων, ζήτησε νέα συνολική αξιολόγηση των εργαστηριακών εξετάσεων, πραγματογνωμοσύνη για το βακτήριο και γραφολογική εξέταση του πιστοποιητικού θανάτου.

Περισσότερο από μισό αιώνα μετά την ημέρα του θανάτου του, το ερώτημα που έθεταν «ΤΑ ΝΕΑ» το 2013 παραμένει ανοιχτό: πέθανε ο Πάμπλο Νερούδα από την ασθένειά του ή δολοφονήθηκε, ώστε να μη γίνει από την εξορία η παγκόσμια φωνή που θα κατήγγελλε τη δικτατορία του Πινοτσέτ;

Η Ελλάδα δεν παράγει όπλα. Η αμυντική βιομηχανία της χώρας μας μοιάζει με αντιγραφή του πολιτικού συστήματος

Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν ήθελε να χαλάσει το κλίμα στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, για τη διοργάνωση της οποίας έλαβε τα εύσημα από όλους τους συμμετέχοντες. Απευθυνόμενος στον Κυριάκο Μητσοτάκη και σχολιάζοντας τις ελληνικές αντιρρήσεις για την προμήθεια από την Τουρκία αεροσκαφών F-35, είπε σε ήπιους τόνους αυτό που θα έπρεπε να είχε απασχολήσει σοβαρά εδώ και χρόνια τους πολιτικούς ηγέτες της χώρας μας. Υπερασπιζόμενος το δικαίωμα της πατρίδας του να αγοράζει τα όπλα που χρειάζεται, παρατήρησε ότι η Τουρκία παράγει όπλα. Και εφόσον πουλάει μπορεί και να αγοράζει.

Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, δεν παράγει. Η αμυντική βιομηχανία της χώρας μας μοιάζει με αντιγραφή του πολιτικού συστήματος. Κατακερματισμένη, χωρίς δυνατότητα συνεργασιών και πλην ελάχιστων εταιρειών οι υπόλοιπες αγοράζουν πατέντες από το εξωτερικό και με ψιλομετατροπές παριστάνουν τους παραγωγούς. Μεταφορά τεχνογνωσίας ανύπαρκτη. Η συμβολή του συγκεκριμένου κλάδου στο ΑΕΠ είναι 0,5%.

Συνολικά, η παραγωγικότητα της Ελλάδας βρίσκεται στο 43% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, δηλαδή όταν οι άλλοι σε μία ώρα παράγουν ένα, εμείς παράγουμε μισό. Επί Αλέξη Τσίπρα ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν 1% με όλες τις δυσκολίες της εποχής του τέλους των μνημονίων. Επί Κυριάκου Μητσοτάκη είναι περίπου 2% παρά τα σχεδόν 70 δισεκατομμύρια ευρώ που ήρθαν από την Ευρώπη. Δηλαδή, αν δεν ήταν τα ευρωπαϊκά χρήματα, πάλι στο 1% θα ήμασταν, όταν χρειαζόμαστε ρυθμό ανάπτυξης 4% ετησίως για να προσεγγίσουμε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε καμιά 30αριά χρόνια. Στην Τουρκία μόνο οι εξαγωγές όπλων αγγίζουν τα 10 δισεκατομμύρια και τα επόμενα 10 χρόνια η πρόσθετη δαπάνη στην ΕΕ για την άμυνα θα φτάσει τα 7 τρισεκατομμύρια ευρώ. Ας μαντέψουμε ποια χώρα θα βγει κερδισμένη σε αυτή την κούρσα, όσα βέτο και αν θέσει η ελληνική πλευρά.

Με τον Τραμπ η κατάσταση είναι ξεκάθαρη. Δεν έχει καλή χημεία με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, παρότι ο έλληνας πρωθυπουργός επέτρεψε στις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις που βρίσκονται στην Ελλάδα, σε αντίθεση με ό,τι έκαναν άλλες χώρες όπως η Ιταλία. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν θέλει αστάθεια στην Ελλάδα, αλλά δεν θα πάει κόντρα και στις προσωπικές σχέσεις του προέδρου των ΗΠΑ, που θεωρεί τον Ερντογάν στενό φίλο και σύμμαχο, ιδίως τώρα που ο πόλεμος με το Ιράν δεν εξελίσσεται όπως είχε σχεδιάσει.

Ο Μητσοτάκης ήξερε την ατμόσφαιρα που θα συναντούσε στην Αγκυρα και γι’ αυτό έμεινε κάτι λιγότερο από 24 ώρες, δεν έκανε ούτε μία διμερή συνάντηση, ούτε καν χειραψία με τον Τραμπ, και επέστρεψε στην Αθήνα έπειτα από την «αβλαβή διέλευση», όπως σχολιάστηκε, από την τουρκική πρωτεύουσα. Ούτως ή άλλως, στο μεγάλο παζάρι της Συνόδου του ΝΑΤΟ δεν είχε κάτι ουσιώδες να προσφέρει και η αιφνιδιαστική φιλοδυτική στροφή του τούρκου προέδρου βρήκε απροετοίμαστη και αμήχανη την ηγεσία της κυβέρνησης.

Αλλά και η επιστροφή στην Αθήνα δεν είχε τίποτα καθησυχαστικό για τον Πρωθυπουργό. Μόλις πάτησε το πόδι του στο Μέγαρο Μαξίμου χρειάστηκε να πάρει αποφάσεις για διάφορα θέματα που σχετίζονται με τις εκλογές. Ζήτησε από τους συνεργάτες του και τους υπουργούς να κλείσουν όλες οι εκκρεμότητες μέχρι τις 4 Σεπτεμβρίου, που θα επισκεφθεί τη ΔΕΘ. Η άνοδός του στη Θεσσαλονίκη επισπεύστηκε κατά μία εβδομάδα, ο αρχικός σχεδιασμός ήταν για τις 11 και 12 Σεπτεμβρίου, όμως εκτίμησε, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι θα ήταν προτιμότερο να έχει ανοιχτές όλες τις δυνατότητες για προκήρυξη εκλογών ακόμα και στις 27 Σεπτεμβρίου ή στις 4 Οκτωβρίου. Δεν είναι κάτι που το επιθυμεί, εξάλλου συνεχώς δηλώνει ότι οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027, αλλά ενδεχομένως να είναι κάτι που δεν θα μπορέσει να αποφύγει σε ένα ρευστό πολιτικό σκηνικό, με τις τιμές των αγαθών και της ενέργειας να αυξάνονται, τον Ταλ Ντίλιαν που έφερε στην Ελλάδα το Predator να απειλεί με αποκαλύψεις στη δίκη του στο εφετείο στις 11 Δεκεμβρίου, τα διαρκή σκάνδαλα που εμπεδώνουν μια ατμόσφαιρα γενικευμένης διαφθοράς, το κόμμα Σαμαρά που δεν θα αφήσει αλώβητη τη ΝΔ, απενοχοποιώντας τη «γαλάζια» ψήφο διαμαρτυρίας.

Την ερχόμενη εβδομάδα αναμένεται να συζητηθεί στη Βουλή το αίτημα για την άρση ασυλίας του Δημήτρη Αβραμόπουλου, καθώς το υπόμνημα που έστειλε στον Αρειο Πάγο πιθανότατα θα απορριφθεί ή τουλάχιστον αυτό πιστεύουν στη «γαλάζια» Κοινοβουλευτική Ομάδα. Στη συνέχεια το Συμβούλιο Εφετών θα αποφασίσει αν θα εκδοθεί στις βελγικές αρχές, κάτι που θα σκιάσει περαιτέρω το σκηνικό. Πάντως, όχι τόσο όσο αν η κυβέρνηση φέρει τροπολογία που θα μετατρέπει σε εξαγοράσιμη την ποινή φυλάκισης του Ντίλιαν, η οποία θα προκαλέσει και εσωτερικό κλυδωνισμό. Η αντιπολίτευση πιστεύει ότι αν συμβεί αυτό, θα γίνει τέλος Ιουλίου ή αρχές Αυγούστου, ώστε οι αντιδράσεις να χαθούν στη θερινή ραστώνη, και περιμένει με το όπλο παρά πόδα. Το τελευταίο διάστημα η διαχείριση του Μεγάρου Μαξίμου μοιάζει να βρίσκεται σε απόσταση από την πραγματικότητα. Πριμοδότησε ως αντίπαλο τον Αλέξη Τσίπρα και τώρα που η ΕΛΑΣ απειλεί τη ΝΔ, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, ο Αδωνις Γεωργιάδης με τον Παύλο Μαρινάκη να τον σιγοντάρει κατηγορούν τον πρόεδρό της ότι «τα ‘πιασε» για την αλλαγή του Ποινικού Κώδικα το 2019. Κλασική περίπτωση που ο αυτοτραυματισμός είναι πιο επιβλαβής από το πλήγμα στον άλλον.

Κινέζοι επιστήμονες προειδοποιούν για τον κίνδυνο κατάρρευσης του γιγαντιαίου φράγματος Medog στο Θιβέτ εξαιτίας έντονης σεισμικής δραστηριότητας

Μια ομάδα Κινέζων γεωλόγων εξέπεμψε σήμα κινδύνου για την ασφάλεια του μελλοντικού μεγαλύτερου υδροηλεκτρικού έργου στον κόσμο, το οποίο κατασκευάζεται στις όχθες ενός ζωτικής σημασίας ποταμού στο νότιο Θιβέτ. Η προειδοποιητική μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο ακαδημαϊκό περιοδικό «Sedimentary Geology and Tethyan Geology» υπό την επίβλεψη της Γεωλογικής Υπηρεσίας της Κίνας, υπογραμμίζει τη δομική αστάθεια της περιοχής όπου υψώνεται το φράγμα Medog.

Το συγκεκριμένο μεγαλεπήβολο έργο, σχεδιασμένο να τιθασεύσει τη ροή του ποταμού Γιαρλούνγκ Ζάνγκμπο —γνωστού στην Ινδία ως Βραχμαπούτρα— φιλοδοξεί να ξεπεράσει σε μέγεθος και ισχύ ακόμη και το περίφημο Φράγμα των Τριών Φαραγγιών, το οποίο βρίσκεται επίσης στην Κίνα. Οι εργασίες κατασκευής ξεκίνησαν το καλοκαίρι του περασμένου έτους σε ένα σημείο του άνω ρου του ποταμού που ονομάζεται «Η Μεγάλη Στροφή», όπου το νερό διανύει μια υψομετρική διαφορά δύο χιλιάδων μέτρων μέσα σε πενήντα χιλιόμετρα, ρέοντας ανάμεσα στις απόκρημνες κορυφές των Ιμαλαΐων.

Η έρευνα που διεξήχθη από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Τσενγκντού κρούει τον κώδωνα του κινδύνου εξαιτίας του εξαιρετικά υψηλού σεισμικού κινδύνου που συνδέεται με το ρήγμα Παϊζέν. Αυτό το τεκτονικό κάταγμα του γchecked φλοιού παρουσιάζει έντονη δραστηριότητα ήδη από την εποχή του Πλειστόκαινου, έχοντας δημιουργήσει ένα εξαιρετικά ασταθές έδαφος, επιρρεπές σε κατολισθήσεις των πλαγιών πάνω στις οποίες πρόκειται να στηριχθεί η γιγαντιαία υποδομή. Οι ειδικοί συμπεραίνουν ότι η περιφερειακή σεισμική δραστηριότητα μπορεί να προκαλέσει βιβλικές καθιζήσεις, απειλώντας άμεσα τόσο τη στατικότητα της κατασκευής όσο και την ασφάλεια του προσωπικού, και υπογραμμίζουν την κατεπείγουσα ανάγκη να θωρακιστούν οι γύρω βουνοπλαγιές με αυστηρά μέτρα συγκράτησης των εδαφών.

Η χώρα χρειάζεται μια εξωτερική πολιτική που να αναβαθμίζει πραγματικά τη θέση της

Εάν κανείς κοιτάξει τον απολογισμό της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ δεν θα αποφύγει τη μελαγχολική σκέψη ότι για άλλη μια φορά η βασική «συνεισφορά» της χώρας μας ήταν να κάνει μια υπόμνηση, κάπως σαν τον μαθητή από τη «γαλαρία» της τάξης που προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή της δασκάλας, ότι υπάρχει και το πάγιο πρόβλημα με το casus belli από τη μεριά της Τουρκίας.

Σαφώς η Ελλάδα πρέπει διαρκώς να υπενθυμίζει ότι υπάρχει μια άλλη χώρα μέλος της ίδιας συμμαχίας που έχει ψηφισμένη πάγια θέση ότι εάν η χώρα μας ασκήσει ένα αναγνωρισμένο από το διεθνές δίκαιο δικαίωμα, αυτό θα είναι αιτία κήρυξης πολέμου.

Όμως, όπως και να το δει κανείς θέλω να πιστεύω ότι η χώρα μου στο διεθνές τοπίο διεκδικεί να αναγνωρίζεται ως κάτι παραπάνω από το «οι Έλληνες και το πρόβλημά τους με τους Τούρκους». Όχι γιατί υποτιμώ τη σημασία που έχει μια πραγματική διακηρυγμένη απειλή για την εδαφική ακεραιότητά της, αλλά γιατί οι χώρες κατοχυρώνονται στη διεθνή σκηνή με άλλους τρόπους και όχι απλώς με υπενθυμίσεις του τύπου «κάντε κάτι με το πρόβλημά μας».

Γνωρίζω πολύ καλά την κυβερνητική ρητορική πάνω στο θέμα. Άλλωστε την επαναλαμβάνουν πολύ συχνά τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ. «Η χώρα μας είναι πλέον ταυτισμένη με τη σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη και έχει μια αναβαθμισμένη παρουσία στην περιοχή, αλλά και μέσα στις συμμαχίες της, γιατί είναι με τη “σωστή πλευρά της ιστορίας”».

Βεβαίως, μια πιο προσεκτική ματιά δείχνει μια κάπως διαφορετική εικόνα. Η χώρα όντως έχει σταθερότητα, αλλά αυτή την έχει εδώ και αρκετό καιρό και δεν κινδύνευσε ποτέ πραγματικά από αποσταθεροποίηση, ακόμη και το 2015 πλέον γνωρίζουμε καλά πόσο αβάσιμα ήταν όσα «τρομοκρατικά» γράφονταν εκείνο το καλοκαίρι για το πόσο «κινδυνεύαμε». Μόνο που ως προς την ανάπτυξη η χώρα μας έχει μεν ονομαστικούς ρυθμούς ανάπτυξης, όμως ως προς τη σύγκλιση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες εξελίσσεται σε ουραγό, κατρακυλώντας στις κατατάξεις όταν προσθέτουμε στις επιδόσεις της την καθοριστική παράμετρο «σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης».

Ακόμη και στη σχέση με τις ΗΠΑ περισσότερο βλέπουμε τον πρωθυπουργό να τρέχει – και ενίοτε να μην φτάνει… – να επανορθώσει τον τρόπο που κατά καιρούς μίλησε αρνητικά για τον Ντόναλντ Τραμπ παρά να επιδεικνύουμε τον συνδυασμό αποφασιστικότητας και ξεκάθαρης διαπραγματευτικής γραμμής που ταιριάζει στη συζήτηση με έναν Αμερικανό Πρόεδρο που κατεξοχήν σκέφτεται ως επιχειρηματίας, που προσπαθεί να κλείσει συμφέρουσες συμφωνίες.

Όσο για την επιδίωξη προσέλκυσης επενδύσεων και ανάδειξης της χώρας σε οικονομικά στρατηγικό κόμβο, στην πραγματικότητα λίγα έχουν γίνει, διάφορες εξαγγελίες δεν έχουν προχωρήσει, η χώρα έχει μείνει εκτός μεγάλων κυμάτων επενδύσεων στην Ευρώπη (αναφέρω ενδεικτικά οτιδήποτε έχει να κάνει με τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα) και την ίδια ώρα η μεγάλη αναπτυξιακή ευκαιρία που δόθηκε με το Ταμείο Ανάκαμψης, που θα μπορούσε να οδηγήσει και σε προσέλκυση μεγάλων επενδύσεων μέσα από τη διαμόρφωση υποδομών, στην πραγματικότητα πήγε χαμένη.

Την ίδια ώρα τομείς που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αναβάθμιση της θέσης της χώρας όπως είναι η δημόσια πανεπιστημιακή εκπαίδευση και η έρευνα τυγχάνουν συστηματικής παραμέλησης από μια κυβέρνηση που εκτός όλων των άλλων κατάφερε να μην προχωρήσει τα σχέδια που η ίδια προώθησε για την ενίσχυση της έρευνας και την προσέλκυση επιστημονικού ταλέντου μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Γιατί δυστυχώς καμιά χώρα δεν αναβαθμίζεται στη διεθνή σκηνή επειδή χορηγεί πολλές Golden Visa. Γιατί τόσο οι επενδυτές όσο και άλλες χώρες σέβονται ένα κράτος-«παίκτη», όχι μια χώρα-οικόπεδο.

Αυτό σημαίνει ότι οι προκλήσεις που είναι μπροστά μας είναι με έναν τρόπο υπαρξιακές. Δεν αφορούν τη μια ή την άλλη επιλογή μέτρων. Αφορούν το μέλλον και τη θέση της χώρας. Την ικανότητα να κερδίσει ξανά την υπερηφάνεια της, τη «χαμένη μαγκιά της». Και αυτό δεν αφορά απλώς μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, που να μην προσκολλάται μονόπλευρα σε συμμαχίες, να διευρύνει τις συνεργασίες και να κερδίσει τον σεβασμό με την αποφασιστικότητα στη διεκδίκηση και όχι την ετοιμότητα για μια ακόμη παραχώρηση.

Αφορά πρώτα από όλα – και ίσως πάνω από όλα…- την εσωτερική ανασυγκρότηση της χώρας. Την ικανότητά της να παράγει περισσότερα και καλύτερα. Τη δυνατότητα της να κρατάει εδώ το επιστημονικό δυναμικό της. Τη λειτουργία ξανά ενός κράτους που να είναι όντως επιτελικό και όχι συνώνυμο με την ενδημική διαφθορά και τη διασπάθιση δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων. Την κυβερνητική λειτουργία που να στηρίζεται σε ένα σχέδιο και όχι απλώς σε έναν κατάλογο συμφερόντων προς εξυπηρέτηση. Τη δημοκρατία ως μαζική συμμετοχή και κινητοποίηση που κάνει μια χώρα να κάνει άλματα σε αντίθεση με τον καταστροφικό σημερινό συνδυασμό εξατομίκευσης, παραίτησης και αποκαρδίωσης.

Κοντολογίς την επιστροφή της ελπίδας, όχι ως μακρινού – και άπιαστου – οράματος, αλλά ως πραγματικού πολιτικού προτάγματος, με σχέδιο και βηματισμό.

Πηγή: in