Οι αμερικανικοί πύραυλοι είναι μετρημένοι και πανάκριβοι, ενώ τα ιρανικά όπλα είναι πολλά διότι είναι φθηνά. Για την κατάρριψη ενός ιρανικού βαλλιστικού πυραύλου του ενός εκατ. δολαρίων συχνά απαιτούνται δύο ή και τρεις Patriot των πέντε εκατ. Αυτό σημαίνει ότι η οικονομική αναλογία είναι εξαιρετικά δυσμενής για τη δυτική πλευρά

Η αμερικανική αεροπορική εκστρατεία εναντίον του Ιράν φαίνεται, σε καθαρά στρατιωτικό επίπεδο, να αποτελεί σημαντική επιτυχία. Οι ΗΠΑ έχουν πλήξει περίπου 1.700 στόχους στο ιρανικό έδαφος, ενώ οι απώλειες των αμερικανικών δυνάμεων παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες, με μόλις έξι (επίσημα δηλωμένους) νεκρούς. Παράλληλα, η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Τεχεράνης έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα: δεκάδες υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι έχουν σκοτωθεί και η κορυφή της εξουσίας αποσταθεροποιήθηκε, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του Atlantic, τα βραχυπρόθεσμα αυτά κέρδη συνοδεύονται από σημαντικό κόστος, το οποίο δεν αφορά μόνο τα οικονομικά μεγέθη αλλά και τη στρατηγική ισορροπία ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και οι σύμμαχοί τους στον Περσικό Κόλπο καταναλώνουν με εντυπωσιακή ταχύτητα πολλά και πανάκριβα πυρομαχικά. Το πρόβλημα είναι ότι αυτά τα αποθέματα δεν μπορούν να αναπληρωθούν γρήγορα. Και αυτό είναι κάτι που δεν περνά απαρατήρητο από άλλες μεγάλες δυνάμεις, όπως η Ρωσία και η Κίνα, οι οποίες παρακολουθούν προσεκτικά πόσα όπλα διαθέτει ακόμη η Δύση για ενδεχόμενες μελλοντικές συγκρούσεις. Αν εκτιμήσουν ότι οι ΗΠΑ έχουν εξαντλήσει σημαντικό μέρος των αμυντικών τους δυνατοτήτων, η Μόσχα ίσως νιώσει πιο ελεύθερη να κινηθεί επιθετικά απέναντι στο ΝΑΤΟ, ενώ το Πεκίνο θα μπορούσε να εξετάσει σοβαρότερα μια στρατιωτική επιχείρηση κατά της Ταϊβάν.

Στο σημερινό πεδίο μάχης υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες πυραύλων, γράφει το Atlantic. Η πρώτη είναι οι αναχαιτιστικοί πύραυλοι, όπως οι Patriot, που χρησιμοποιούνται για την κατάρριψη εισερχόμενων πυραύλων ή drones. Η δεύτερη κατηγορία είναι τα επιθετικά όπλα, όπως οι πύραυλοι cruise Tomahawk, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την καταστροφή στόχων στο έδαφος. Και οι δύο τύποι βρίσκονται σε περιορισμένες ποσότητες, αλλά το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο όσον αφορά τους αναχαιτιστικούς πυραύλους. Τα πιο «περιζήτητα» αναχαιτιστικά συστήματα των ΗΠΑ είναι οι πύραυλοι THAAD (Terminal High Altitude Area Defense), οι οποίοι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικοί στην αναχαίτιση βαλλιστικών πυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς.

Δίπλα σε αυτούς βρίσκονται οι πύραυλοι Patriot, οι οποίοι είναι λιγότερο ακριβοί, αλλά χρησιμοποιούνται επίσης ευρέως. Το περασμένο καλοκαίρι, κατά τη διάρκεια της 12ημερης σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, οι ΗΠΑ κατανάλωσαν περίπου το ένα τέταρτο των διαθέσιμων πυραύλων THAAD για την υπεράσπιση του Ισραήλ από την ιρανική πυραυλική επίθεση. Κάθε τέτοιος πύραυλος κοστίζει πάνω από 12,8 εκατ. δολάρια, ενώ η αμερικανική αμυντική βιομηχανία κατασκευάζει, σύμφωνα με το Atlantic, μόλις 96 τον χρόνο. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εγκρίνει κονδύλια για να αυξηθεί η παραγωγή στους 400 ετησίως, αλλά η αύξηση αυτή ενδέχεται να χρειαστεί έως και επτά χρόνια για να υλοποιηθεί.

Υπό αυτές τις συνθήκες, δεν είναι καθόλου απίθανο μέσα στις επόμενες εβδομάδες να καταναλωθεί περισσότερο από το ένα τρίτο των πυραύλων THAAD που έχουν παραχθεί μέσα σε έναν ολόκληρο χρόνο. Η κατάσταση με τους πυραύλους Patriot είναι παρόμοια, εξηγεί το Atlantic. Οι ΗΠΑ παράγουν περίπου 370 τέτοιους πυραύλους. Για αρκετά χρόνια η παραγωγή αυτή δεν επαρκούσε για να καλύψει τη ζήτηση, ενώ η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αύξησε δραματικά τις ανάγκες. Η παραγωγή αυξήθηκε σταδιακά: περίπου 500 πύραυλοι κατασκευάστηκαν το 2024 και εκτιμάται ότι μέχρι το 2027 θα φτάσουν τους 650 ετησίως. Παρ’ όλα αυτά, κάθε πύραυλος Patriot κοστίζει περίπου 5 εκατ. δολάρια και ακόμη και με την αυξημένη παραγωγή οι αμερικανικές αρχές υπολόγιζαν πέρυσι ότι διέθεταν μόλις το ένα τέταρτο των αποθεμάτων που θεωρούσε απαραίτητα το Πεντάγωνο.

Απέναντι σε αυτή τη δαπανηρή και περιορισμένη δυτική τεχνολογία βρίσκονται τα ιρανικά όπλα, τα οποία είναι πολύ φθηνότερα και παράγονται σε μεγάλους αριθμούς. Ισραηλινές πηγές εκτιμούν ότι το Ιράν διέθετε περίπου 2.500 βαλλιστικούς πυραύλους όταν ξεκίνησε η σύγκρουση. Επιπλέον, συνεχίζει να κατασκευάζει εκατοντάδες νέους πυραύλους κάθε μήνα, με στόχο να φτάσει κάποια στιγμή τους 1.000 μηνιαίως. Ακόμη και πιο συντηρητικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι κατασκευάζονται δεκάδες κάθε μήνα, αριθμός που εξακολουθεί να υπερβαίνει σημαντικά την παραγωγή των αμερικανικών THAAD. Το κόστος παραγωγής ενός ιρανικού βαλλιστικού πυραύλου εκτιμάται μεταξύ ενός και δύο εκατομμυρίων δολαρίων.

Ωστόσο, γράφει το Atlantic, για την κατάρριψη ενός μόνο πυραύλου συχνά απαιτούνται δύο ή και τρεις Patriot. Αυτό σημαίνει ότι η οικονομική αναλογία είναι εξαιρετικά δυσμενής για τη δυτική πλευρά. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των drones τύπου Shahed-136. Το Ιράν, σε συνεργασία με τη Ρωσία, παράγει περίπου 5.000 έως 6.000 τέτοια drones κάθε μήνα, κυρίως για χρήση στον πόλεμο της Ουκρανίας. Το κόστος τους είναι μόλις 50.000 δολάρια ανά μονάδα. Τα drones αυτά αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των όπλων που εξαπολύει το Ιράν εναντίον των αντιπάλων του. Ο κύριος ρόλος τους δεν είναι μόνο να προκαλούν ζημιές, αλλά και να υπερφορτώνουν τα συστήματα αεράμυνας των αντιπάλων, εξαντλώντας τα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων.

Με άλλα λόγια, επισημαίνει το Atlantic, οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν εξαιρετικά ακριβά και περιορισμένα όπλα για να καταστρέψουν συστήματα που κοστίζουν πολύ λιγότερο και μπορούν να αντικατασταθούν γρήγορα. Το Ιράν έχει πολύ μικρότερο κόστος όταν εξαπολύει μαζικές επιθέσεις. Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης των δώδεκα ημερών πέρυσι, εκτόξευσε 550 βαλλιστικούς πυραύλους και περισσότερα από 1.000 drones κατά του Ισραήλ. Στις πρώτες 48 ώρες της σημερινής κρίσης, εξαπέλυσε 186 πυραύλους και 812 drones μόνο εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ενώ επιθέσεις σημειώθηκαν και σε άλλες χώρες της περιοχής. Οι αμερικανοί στρατιωτικοί ιθύνοντες γνωρίζουν ότι η χρήση πυρομαχικών δεν είναι οικονομικά βιώσιμη για μεγάλο διάστημα.

Για τον λόγο αυτό, τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ισραήλ έχουν θέσει ως προτεραιότητα την καταστροφή των εκτοξευτών του Ιράν. Η λογική είναι απλή: ένας πύραυλος που δεν εκτοξεύεται δεν χρειάζεται να αναχαιτιστεί. Ισραηλινές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι έχει ήδη καταστραφεί περίπου το 50% των ιρανικών εκτοξευτών. Παρόλα αυτά, σχολιάζει το Atlantic, η επιτυχία αυτή δεν μειώνει τον συνολικό αριθμό πυραύλων που διαθέτει ακόμη η Τεχεράνη. Παράλληλα υπάρχει και το ζήτημα των επιθετικών πυραύλων υψηλής ακριβείας, όπως οι Tomahawk. Αυτοί κοστίζουν περίπου 2,2 εκατ. δολάρια ο καθένας και παράγονται σε σχετικά μικρές ποσότητες. Σχεδιάστηκαν για πόλεμο με αντιπάλους που διαθέτουν ισχυρή και σύγχρονη αεράμυνα.

Στην περίπτωση του Ιράν, του οποίου τα συστήματα αεράμυνας έχουν αποδυναμωθεί από κυρώσεις και προηγούμενα πλήγματα, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πολύ φθηνότερα όπλα. Παρ’ όλα αυτά, οι πρώτες αναφορές δείχνουν ότι η αμερικανική επίθεση ξεκίνησε με μαζική εκτόξευση Tomahawk από πολεμικά πλοία. Μια πιθανή λύση για το πρόβλημα του κόστους είναι ένα νέο αμερικανικό drone χαμηλού κόστους, εμπνευσμένο από το Shahed-136, γνωστό ως Low-Cost Uncrewed Combat Attack System. Το κόστος του εκτιμάται μεταξύ 35.000 και 40.000 δολαρίων ανά μονάδα, σύμφωνα με το Atlantic. Ωστόσο, η παραγωγή του βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο και το σύστημα σχεδιάστηκε κυρίως για χρήση από χερσαίες βάσεις.

Η εκτόξευσή του από πολεμικά πλοία είναι τεχνικά εφικτή αλλά όχι ιδιαίτερα αποτελεσματική, γι’ αυτό και το αμερικανικό ναυτικό εξακολουθεί να βασίζεται στους Tomahawk. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι επιχειρήσεις μπορεί να συνεχιστούν για έναν μήνα ή και περισσότερο. Αν όμως συνεχιστεί ο σημερινός ρυθμός χρήσης πυρομαχικών, οι αναχαιτιστικοί πύραυλοι των ΗΠΑ θα μπορούσαν να εξαντληθούν μέσα σε λίγες ημέρες. Ορισμένες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι χώρες όπως το Κατάρ θα μπορούσαν να ξεμείνουν από πυραύλους ακόμη και μέσα σε τέσσερις ημέρες. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο ζητούν επειγόντως επιπλέον στρατιωτική βοήθεια. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ουάσιγκτον καθυστερεί να ανταποκριθεί πλήρως, επειδή χρειάζεται να διατηρήσει αποθέματα και για τις δικές της ανάγκες.

Παρά το γεγονός ότι οι επιθέσεις του Ιράν έχουν μειωθεί κάπως, λόγω της καταστροφής των εκτοξευτών, τα drones Shahed είναι τόσο απλά στην κατασκευή τους ώστε η παραγωγή τους μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον. Για τις ΗΠΑ, κάθε πύραυλος που χρησιμοποιείται σε αυτή τη σύγκρουση αντιπροσωπεύει μια χαμένη δυνατότητα σε άλλη περιοχή του κόσμου. Το μεγαλύτερο κόστος δεν είναι οικονομικό, σημειώνει το Atlantic, αλλά στρατηγικό: η αποδυνάμωση της αποτρεπτικής ισχύος. Η Ρωσία και η Κίνα παρακολουθούν προσεκτικά την εξάντληση των αμερικανικών αποθεμάτων. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη προειδοποιήσει ότι ο κινέζος πρόεδρος, Σι Τζινπίνγκ, προετοιμάζει τον στρατό του ώστε να είναι έτοιμος να εισβάλει στην Ταϊβάν έως το 2027.

Στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου, η Κίνα έχει διπλασιάσει τους εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων και σχεδόν τριπλασιάσει τον αριθμό των πυραύλων της από το 2020. Αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να υπερασπιστούν την Ταϊβάν, οι αμερικανικές και ιαπωνικές δυνάμεις στην περιοχή θα βρεθούν υπό άμεση επίθεση. Το Πεκίνο παρακολουθεί προσεκτικά πόσα πυρομαχικά καταναλώνει η Ουάσιγκτον, προκειμένου να υπολογίσει πότε θα έχει στρατιωτικό πλεονέκτημα. Υπό αυτή την έννοια, συμπαιρένει το Atlantic, ο πόλεμος με το Ιράν ίσως επιταχύνει το χρονοδιάγραμμα μιας κινεζικής επίθεσης. 

Τι σχέση έχουν ο Δούναβης, ο Δνείπερος και η Μαύρη Θάλασσα με τα νερά που ρέουν από τα Στενά των Δαρδανελλίων στο Αιγαίο Πέλαγος; Ποιοι οι κίνδυνοι για την τροφική αλυσίδα και την αλιεία; Μεγάλη έρευνα του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Μια αργή αλλά βαθιά μεταβολή με σημαντικές επιπτώσεις, φαίνεται να βρίσκεται σε εξέλιξη στα νερά που ενώνουν τη Μαύρη Θάλασσα με το Αιγαίο. Η αλλαγή δεν είναι ορατή με γυμνό μάτι, αλλά αποτυπώνεται καθαρά στα επιστημονικά δεδομένα των τελευταίων δεκαετιών. Σύμφωνα με μελέτη που πραγματοποιήθηκε από ομάδα ελλήνων επιστημόνων, από το Τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Environmental Research Discussions, η εκροή νερών από τη Μαύρη Θάλασσα προς το βόρειο Αιγαίο, φαίνεται ότι μειώνεται σταδιακά. Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η Μαύρη Θάλασσα παραδοσιακά τροφοδοτείται με μεγάλες ποσότητες γλυκού νερού από ποτάμια όπως ο Δούναβης και ο Δνείπερος, γεγονός που δημιουργεί μια φυσική «υπερχείλιση» προς το Αιγαίο.

Αυτή η ροή, όπως εξηγούν, διαμορφώνει εδώ και δεκαετίες τη φυσιογνωμία του βορείου Αιγαίου. «Τα λιγότερο αλμυρά νερά της Μαύρης Θάλασσας σχηματίζουν ένα επιφανειακό στρώμα που επηρεάζει τη θαλάσσια κυκλοφορία, τη θερμοκρασία και τη βιολογική παραγωγικότητα της περιοχής. Το στρώμα αυτό λειτουργεί σαν ένας ρυθμιστής της ισορροπίας στο βορειοανατολικό Αιγαίο. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τα νερά της Μαύρης Θάλασσας δεν μεταφέρουν μόνο γλυκό νερό, αλλά και σημαντικό οργανικό φορτίο, θρεπτικά συστατικά και ρυπαντές που προέρχονται από τις μεγάλες ποτάμιες λεκάνες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. »

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επιβάρυνση αυτή γίνεται ιδιαίτερα αισθητή, όπως συνέβη με το φαινόμενο της θαλάσσιας βλέννας (mucilage) που αναπτύχθηκε στη Θάλασσα του Μαρμαρά και τμήματά της έφτασαν μέχρι το βόρειο Αιγαίο, υπενθυμίζοντας πόσο άμεσα συνδεδεμένα είναι τα οικοσυστήματα της περιοχής», επισήμανε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και εκ των συγγραφέων της έρευνας, Γιάννης Ανδρουλιδάκης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Γιάννης Ανδρουλιδάκης

Σύμφωνα με τον κ. Ανδρουλιδάκη, σήμερα ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι αυτή η ροή εξασθενεί. «Η μεταβολή ξεκινά πολύ πιο βόρεια. Τα μεγάλα ποτάμια που τροφοδοτούν τη Μαύρη Θάλασσα, με κυριότερο τον Δούναβη, εμφανίζουν μακροχρόνια μείωση της παροχής τους, καθώς αλλάζουν οι βροχοπτώσεις και οι ρυθμοί εξάτμισης, μεταβάλλοντας τις υδρολογικές συνθήκες στις λεκάνες απορροής τους.

Το αποτέλεσμα είναι μικρότερο “πλεόνασμα” γλυκού νερού στη Μαύρη Θάλασσα και, κατά συνέπεια, μικρότερη εκροή προς το Αιγαίο. »Παράλληλα, η διαφορά στη στάθμη της θάλασσας μεταξύ Μαύρης Θάλασσας και Αιγαίου (η φυσική δύναμη που ωθεί τα νερά προς τα νότια) μειώνεται. Αυτό σημαίνει ότι η ανταλλαγή υδάτων αποδυναμώνεται σταδιακά. Παράλληλα, η μεταβολή αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σκηνικό αλλαγών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η θερμοκρασία των θαλασσών αυξάνεται, η στάθμη ανεβαίνει, και τα φυσικά ισοζύγια μεταβάλλονται. Το γεγονός ότι το Αιγαίο φαίνεται να ανεβαίνει ταχύτερα σε σχέση με τη Μαύρη Θάλασσα ενισχύει ακόμη περισσότερο τη μείωση της διαφοράς στάθμης που οδηγεί τη ροή», υπογράμμισε ο κ. Ανδρουλιδάκης.

Όσον αφορά το βόρειο Αιγαίο, όπως τονίζει η επιστημονική ομάδα, οι αλλαγές είναι ήδη εμφανείς. Τα νερά γίνονται πιο αλμυρά και το χαρακτηριστικό επιφανειακό στρώμα χαμηλής αλατότητας εξασθενεί, ενώ η θαλάσσια παραγωγικότητα παρουσιάζει ενδείξεις μείωσης, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την τροφική αλυσίδα και, σε βάθος χρόνου, την αλιεία. «Η περιοχή του βορειοανατολικού Αιγαίου, κοντά στην έξοδο των Στενών, αποκτά έτσι ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Εκεί, καταγράφονται πρώτες οι μεταβολές που προέρχονται από τη Μαύρη Θάλασσα. Η ύπαρξη μόνιμων σταθμών παρακολούθησης, οι τακτικές ωκεανογραφικές μετρήσεις και η συνεχής καταγραφή φυσικών και χημικών παραμέτρων αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για την κατανόηση των αλλαγών.

Επίσης, σημαντική είναι και η έγκυρη προσομοίωση (πρόγνωση) της εκροής και της εξάπλωσης των νερών αυτών στο βόρειο Αιγαίο», σημείωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ανδρουλιδάκης. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επαναλειτουργία του παράκτιου ραντάρ καταγραφής θαλάσσιων συνθηκών που είναι εγκατεστημένο στη Λήμνο, τονίζουν οι επιστήμονες. Το σύστημα αυτό, όπως εξηγούν οι ερευνητές, επιτρέπει την παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο της επιφανειακής κυκλοφορίας και της εξάπλωσης των υδάτων που εξέρχονται από τα Στενά προς το Αιγαίο. Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να καταγραφεί όχι μόνο η διαδρομή αυτών των υδάτων, αλλά και η πιθανή μεταφορά ρύπων ή άλλων ουσιών που ενδέχεται να επηρεάσουν το θαλάσσιο περιβάλλον.

«Η συνεχής λειτουργία τέτοιων υποδομών δεν αφορά μόνο την επιστημονική γνώση. Αποτελεί βασικό εργαλείο για την περιβαλλοντική προστασία, την έγκαιρη προειδοποίηση σε περίπτωση ρύπανσης και τη στήριξη της βιώσιμης διαχείρισης των θαλάσσιων πόρων», ανέφερε ο κ. Ανδρουλιδάκης. Η σημασία της περιοχής, όμως, δεν περιορίζεται στο βόρειο Αιγαίο, καθώς η ανταλλαγή υδάτων μεταξύ Μαύρης Θάλασσας και Αιγαίου επηρεάζει ευρύτερα την Ανατολική Μεσόγειο. «Το βόρειο Αιγαίο αποτελεί έναν κρίσιμο “κόμβο” στη μεσογειακή κυκλοφορία, επηρεάζοντας τη στρωμάτωση, τη δημιουργία πυκνών υδάτων και τελικά τη βαθιά κυκλοφορία της Ανατολικής Μεσογείου. Με άλλα λόγια, ό,τι συμβαίνει στα Στενά δεν μένει στα Στενά -διαχέεται σε ολόκληρη τη Μεσόγειο», τόνισε ο κ. Ανδρουλιδάκης.

Σε μια περίοδο όπου η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις ισορροπίες σε παγκόσμιο επίπεδο, η κατανόηση αυτών των περιφερειακών μηχανισμών είναι καθοριστική. «Η Μαύρη Θάλασσα, το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος αποτελούν ένα ενιαίο, διασυνδεδεμένο σύστημα. Η παρακολούθηση και η ενίσχυση των επιστημονικών υποδομών στην περιοχή δεν είναι πολυτέλεια -είναι αναγκαία προϋπόθεση για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε, να προβλέψουμε και να διαχειριστούμε τις αλλαγές που ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη. Η ιστορία που γράφεται σήμερα στα νερά του βορείου Αιγαίου, δεν αφορά μόνο τους επιστήμονες. Αφορά την οικολογική ισορροπία, την οικονομία των νησιών και το μέλλον της Μεσογείου στο σύνολό της. Αν η τάση συνεχιστεί, οι επιπτώσεις μπορεί να φτάσουν μέχρι την αλιεία και τις τοπικές οικονομίες που εξαρτώνται από αυτήν», πρόσθεσε ο κ. Ανδρουλιδάκης. Η ομάδα έρευνας αποτελείται από τους Γιάννη Μαμούτο, Γιάννη Ανδρουλιδάκη, Μάνο Ποτήρη, Βασίλη Κολοβογιάννη, Ελίνα Τράγου, Βασίλη Ζερβάκη και Γιάννη Κρεστενίτη. 

Ένα από τα διασημότερα αρτοποιεία της Νορβηγίας, το Bakeriet i Lom, βρίσκεται στην είσοδο του εθνικού πάρκου Jotunheimen και σερβίρει καθημερινά στους επισκέπτες του φρέσκες λιχουδιές.

Ο Χάιντερ Άκερμαν στον Tom Ford έντυσε τις πολλαπλές στρώσεις του πόθου και η Sarah Burton στον Givenchy σχεδίασε αγέρωχες Ινφάντες, εκφράζοντας και οι δύο το πιο εκλεκτικό tailoring της σύγχρονης μόδας.

Κάτω από ένα εκτυφλωτικό λευκό φως, τα πλάσματα στην επίδειξη του Tom Ford έμοιαζαν με φιγούρες που θα μπορούσαν να έχουν συναντηθεί σε κλαμπ με θεματική βραδιά το AmericanPsycho και το Matrix. Μαύρα γυαλιά και δερμάτινα γάντια, ένα λευκό σύνολο με σακάκι σαφάρι και ίσια φούστα και δυο μαύρα σταυρωτά κοστούμια στα πρώτα looks προϊδέασαν για μια power - dressing συλλογή, ωσότου ο HaiderAckermann άρχισε να δείχνει περισσότερη σάρκα.

Η ταυτόχρονη εμφάνιση τριών μαύρων παντελονιών, κομμένων κάτω από τα οστά της λεκάνης με μια λεπτή ζώνη να διχοτομεί τη γυμνή μέση των μοντέλων, υπαινίχθηκε το κύμα ενήλικου αισθησιασμού που ακολούθησε. Μετά από μια μικρή σειρά συνόλων για βιτσιόζους executives (άψογα πανωφόρια και αντρικά παντελόνια, αραχνοϋφαντα πουκάμισα τραπεζίτη, ίσια φορέματα και στενές φούστες σε μαύρο - άσπρo - γκρι), η πασαρέλα γέμισε σκληρές διαφάνειες. Χοντρό vinyl φορέθηκε πάνω από αυστηρά αδιάβροχα σακάκια και φούστες αποκαλύπτοντας λεπτές ρίγες, μαύρα καλσόν και δαντελένια εσώρουχα, προσκαλώντας την ίδια στιγμή το βλέμμα να ξεφλουδίσει τις στρώσεις των ρούχων σε αναζήτηση κρυφών επιθυμιών κάτω από την ατσαλάκωτη επιφάνεια.

Το σεξ πολλοί το επικαλούνται τελευταίως σε μόδα και οθόνες. Μας το πέταξε σαν κρύο νερό στο πρόσωπο ο Demna Gvasalia λανσάροντας κολάν, bodies και G-string από την εποχή του Tom Ford στην Gucci, όσο άκομψα το έκανε και η Φενέλ - εκείνη μιξάροντας ρομαντισμό και φαντασία - στα Ανεμοδαρμένα Ύψη.  Το ανύψωσε σε ένα ακριβό σπορ για εστέτ της μόδας ο Βακαρέλο στον Saint Laurent και το τύλιξε με συναίσθημα ο Ryan Myrphy στο Love Story. Κανείς, όμως, δεν χειρίζεται τον πόθο τόσο αριστοτεχνικά όσο ο Χάιντερ Άκερμαν.

Ο αισθησιασμός του Άκερμαν είναι εγκεφαλικός και μειλίχιος, και η αποπλάνηση ένας διάλογος ανάμεσα σε ενηλίκους. Ο Tom Ford του είναι ο καλύτερος που θα μπορούσε να φανταστεί ο κος Ford, και σίγουρα ο πιο πειστικός από όλα τα κακέκτυπα που εμφανίζονται τελευταίως σε άλλα brands.

Στη δική του πασαρέλα, οι άντρες και οι γυναίκες στέκονται ισότιμα σε πολλαπλά επίπεδα. Μοιράζονται τον ίδιο ενδυματολογικό κώδικα (διαφάνειες, δέρματα και γυαλιστερά υλικά, πιε ντε πουλ και ρίγες, μισοκουμπωμένα λευκά γιλέκα και πουκάμισα με λευκούς γιακάδες, στενές γραβάτες και χαλαρά δεμένα φουλάρια), έχουν τα ίδια μαλλιά (κοντά, λαμπερά, κολλημένα) και περιφέρουν το ίδιο ύφος, σαν ζώα μιας σπάνιας αγέλης που ζυγιάζονται, φλεξάρουν κι ερωτοτροπούν.

Σ΄αυτό το λάγνο αλισβερίσι, οι σιλουέτες έρχονται κατευθείαν από το τέλος των ΄90ς, την περίοδο που σχεδιαστικά κυριάρχησε στις περισσότερες πασαρέλες αυτήν τη σεζόν. Στον Άκερμαν, όμως, εκείνος ο κόσμος που γεννήθηκε ανάμεσα στην πρόκληση και το glamour μοιάζει να μην έσβησε ποτέ. Το tailoring, o ερωτισμός, η λάμψη της νύχτας και μια ελεγχόμενη ανηθικότητα είναι τα υλικά του Tom Ford στα οποία βασίζει κι ο Άκερμαν τη στιλιστική του ταυτότητα. Η συνταγή του διαφέρει, ωστόσο, στις ρυθμίσεις: Ο αισθησιασμός του Άκερμαν είναι εγκεφαλικός και μειλίχιος, και η αποπλάνηση ένας διάλογος ανάμεσα σε ενηλίκους. Ο Tom Ford του είναι ο καλύτερος που θα μπορούσε να φανταστεί ο κος Ford, και σίγουρα ο πιο πειστικός από όλα τα κακέκτυπα που εμφανίζονται τελευταίως σε άλλα brands.

Στο αισθησιακό tailoring, αλλά σε διαμετρικά αντίθετο πλαίσιο, βασίστηκε και η επίδειξη της Sarah Burton για τον Givenchy. Εδώ τον πρώτο λόγο έχει η γυναίκα, ως αρχετυπικό σύμβολο δύναμης αλλά και ως πρωταγωνίστρια μιας περίπλοκης καθημερινότητας μέσα στην οποία αλλάζει ρόλους, άρα και περιβολή.

Ηλεκτρισμένα χρώματα, εντυπωσιακές ρίγες και πολλά καλύμματα κεφαλής για καθημερινές Infanta που ιστορικά αναφέρονταν σε μεσαιωνικά πέπλα περιέγραψαν μια αγέρωχη ομορφιά, αιχμηρή, σε καμιά περίπτωση, όμως, σκληρή, όπου «οι μνήμες και η ιστορία τροφοδοτούν το μέλλον», κατά τα λεγόμενα της ίδιας στο backstage.

Η τρίτη συλλογή της Burton για τον οίκο συλλογή είχε μια κινηματογραφική αίσθηση, και έδειξε ότι η σχεδιάστρια βρίσκει έναν ολόδικό της χαρακτήρα που από την μακρά συνεργασία με τον Alexander MacQueen διατηρεί μόνο τον εξαιρετικό χειρισμό των υλικών και έναν σκληρό ρομαντισμό.

H Burton δεν ισχυρίστηκε ότι η μόδα μπορεί να γιατρέψει έναν διαλυμένο κόσμο, η παρουσίασή της, όμως, μέσα σε μια λευκή κατασκευή μέσα στο Μέγαρο των Απομάχων (Les Invalides) μετέφερε το μήνυμα ότι μπορεί να παρηγορήσει με την ομορφιά. Με παλέτα δανεισμένη από πίνακες Μεγάλων Ευρωπαίων Δασκάλων (από τον Βελάσκεθ ως τη χρυσή εποχή των Ολλανδών πορτρετιστών), η Αγγλίδα σχεδιάστρια έβαψε σατέν υφάσματα και βελούδα σε βαθύ γαλάζιο και κόκκινο, μαύρο, σμαραγδί και καμένο χρυσό.

To εναρκτήριο look, ένα φράκο συνδυασμένο με λευκό πουκάμισο από ποπλίνα φορεμένο αντίστροφα, επανέφερε χαρακτηριστικά που είχαμε δει και στις δυο προηγούμενες συλλογές της Burton, τα οποία την συνδέουν και με την παράδοση των παλτών που κούμπωναν στην πλάτη του Hubert de Givenchy στα1950s και 1960s. Ανάμεσα στην εξαιρετική παράταξη των μοντέλων, προσωπικότητες όπως η καλλιτέχνης Ίζαμπελ Αλμπουκέρκ, η συγγραφέας Κονστάνς Ντεμπρέ ή η DJ Agathe Mougin, αντανακλούσαν τον τύπο της δημιουργικής, σύγχρονης γυναίκας για την οποία σχεδιάζει η Burton.

Στη συλλογή ξεχώρισαν οι ντένιμ στολές εργασίας και το λεοπάρ, ένα τύπωμα ανέκαθεν αγαπημένο στον οίκο όσο και στον McQueen, που εδώ εφαρμόστηκε σε λοξά κομμένα μαύρα δαντελένια φορέματα με φιόγκους. Αληθινά εκτυφλωτικά και αναμφίβολα couture ήταν τα βραδινά που κεντήθηκαν με μπουκέτα λουλουδιών, έτσι ώστε να παραπέμπουν σε αντικέ στόφες, με κορυφαίο αυτό με τα κρόσσια που η σχεδιάστρια εμπνεύστηκε από έναν πίνακα του καλλιτέχνη Olan Ventura.

Τα ιδιοφυή headpieces - δημιουργίες του μετρ Stephen Jones – ήταν στην πραγματικότητα μεταξωτά T-shirts που τυλίχτηκαν στα κεφάλια των κοριτσιών σε γλυπτικά σχήματα, ζωντανεύοντας «Το Κορίτσι με το Μαργαριταρένιο Σκουλαρίκι» του Βερμέερ ή το έργο του Ρόχιερ βαν ντερ Βάιντεν, «Πορτρέτο Γυναίκας με Κεφαλόδεσμο».