του Άρη Χατζηστεφάνου
Από παρουσιάστριες και αντιεμβολιαστές μέχρι παραγωγούς σαπουνόπερας, δεκάδες άνθρωποι χωρίς την παραμικρή διπλωματική εμπειρία έγιναν τις τελευταίες δεκαετίες πρεσβευτές των ΗΠΑ.
Στη βραβευμένη τηλεοπτική σειρά The Diplomat, η Κέρι Ράσελ υποδύεται την ικανότατη πρέσβη των ΗΠΑ στο Λονδίνο, η οποία καταφέρνει να ελίσσεται εν μέσω μιας παγκόσμιας κρίσης. Λίγες σειρές έχουν… αποτύχει σε τέτοιο βαθμό να περιγράψουν την πραγματικότητα και τις σκηνές απείρου κάλλους, που εξελίσσονται τα τελευταία χρόνια σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες πρεσβείες των ΗΠΑ σε όλο τον κόσμο.
Σήμερα, λόγου χάρη, στη θέση του Αμερικανού πρέσβη στο Λονδίνο κάθεται ο επιχειρηματίας Ουόρεν Στίφενς, ο οποίος ουσιαστικά «αγόρασε» τον τίτλο του προσφέροντας περίπου τέσσερα εκατομμύρια δολάρια στις δύο προεκλογικές εκστρατείες του Ντόναλντ Τραμπ – ίσως το μεγαλύτερο ποσό που έχει δοθεί από ένα άτομο σε υποψήφιο πρόεδρο. Και αν αυτό σας ακούγεται ως προσβολή στην ιστορία της αμερικανικής διπλωματίας, να σας θυμίσουμε ότι ο Μπαράκ Ομπάμα είχε διορίσει πρέσβη στην Ουγγαρία την Κόλιν Μπελ, παραγωγό της σαπουνόπερας «Τόλμη και γοητεία».
Παρά το κύρος που εκπέμπει, η θέση του Αμερικανού πρέσβη είναι συχνά ένα δώρο του εκάστοτε προέδρου στους κολλητούς του ή σε επιχειρηματίες που χρηματοδότησαν την αναρρίχησή του στην εξουσία. Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’60, όταν το κόστος των προεκλογικών εκστρατειών άρχισε να αυξάνεται, ο Ρίτσαρντ Νίξον «βόλεψε» στο Λονδίνο τον μεγιστάνα των ΜΜΕ Ουόλτερ Άνεμπεργκ, ο οποίος του είχε προσφέρει 250.000 δολάρια. Μόνο ο Ομπάμα «φύτεψε» σε πρεσβείες 31 φίλους και επιχειρηματίες, που συνέβαλαν στη συλλογή προεκλογικών χορηγιών. Ανάμεσά τους το στέλεχος της Goldman Sachs, Μπρους Χάιμαν, που συνέλεξε 750.000 δολάρια, τοποθετήθηκε στον Καναδά, ο Μάθιου Μπάρζουν βρέθηκε στο Παρίσι αφού έφερε 2,3 εκατ., ενώ ο Νόα Μάμετ έγινε πρέσβης στην Αργεντινή – την οποία δεν είχε επισκεφθεί ποτέ στη ζωή του.
Ομολογουμένως ο διορισμός της Γκιλφόιλ, που σύμφωνα με την Wall Street Journal έγινε ώστε ο πεθερός της, Ντόναλντ Τραμπ, να την κρατήσει μακριά από τον γιο του, φαντάζει ως αλλαγή ιστορικού παραδείγματος. Αλλά δεν είναι. Τι γίνεται αν είσαι «τόσο άτυχος σαν την Ελλάδα να ξεμείνεις με την Κίμπερλι Γκιλφόιλ», αναρωτιόταν πριν από μερικούς μήνες το περιοδικό Atlantic, «ίσως να μην έχεις και πολλές παραγωγικές επαφές με την αμερικανική κυβέρνηση». Παρόμοια ήταν τα συναισθήματα και για την είδηση του διορισμού στο Κίνγκστον της αντιεμβολιάστριας Κάρι Λέικ, την οποία η γνωστή αρθρογράφος Αν Απλεμπάουμ υποδέχθηκε με τον τίτλο «Τι σας έφταιξε η Τζαμάικα για να το υποστεί και αυτό;».
Το φαινομενικά παράδοξο είναι ότι πολύ συχνά, όσο μικρότερη διπλωματική εμπειρία έχει ένας επιχειρηματίας σε τόσο ισχυρότερη χώρα διορίζεται – με το Παρίσι και το Λονδίνο να βρίσκονται στην πρώτη θέση των «δώρων» που προσφέρει ένας πρόεδρος στην αυλή του. Η πρακτική ίσως να εξηγείται από το γεγονός ότι ένας πραγματικός διπλωμάτης καριέρας έχει πολύ μεγαλύτερη χρησιμότητα σε μια χώρα, όπου μπορεί πραγματικά να ανατρέψει πολιτικές αποφάσεις (και ενίοτε τις ίδιες τις κυβερνήσεις). Έτσι προέκυψε άλλωστε και η φήμη των πρεσβευτών-εκτελεστών, που ταξίδευαν από χώρα σε χώρα υποκινώντας πραξικοπήματα και μηχανορραφίες.
Ο διαβόητος πρέσβης Τζον Πιουριφόι, λόγου χάρη, μετά τον διορισμό του σαν «γκαουλάιτερ» της αμερικανικής διπλωματίας στη μετεμφυλιακή Αθήνα μετατέθηκε στη Γουατεμάλα, όπου επέβλεψε το αμερικανικό πραξικόπημα για την ανατροπή του προέδρου Χακόμπο Άρμπεντζ και αμέσως μετά στην Ταϊλάνδη, όπου ίσως να είχε παίξει κομβικό ρόλο στην προετοιμασία του πολέμου του Βιετνάμ, αν δεν σκοτωνόταν σε αυτοκινητικό δυστύχημα.
Αντίθετα μια μεγάλη πρεσβεία σε μια χώρα με ισχυρή διπλωματική παράδοση μπορεί να λειτουργήσει ακόμη και με έναν επιχειρηματία ή μια παρουσιάστρια με μηδενική εμπειρία διπλωματικών σχέσεων.
Ενώ όμως το να σου έρθει μια πρέσβης σαν την Γκιλφόιλ μπορεί να θεωρηθεί ατυχές γεγονός, περίπου 100 χώρες σε όλο τον κόσμο δεν είχαν ούτε αυτή τη χαρά, αφού ο Τραμπ και ο Ρούμπιο «αμέλησαν» να τους στείλουν νέο πρέσβη. Καθώς ο πλανητάρχης, υποτίθεται, διαπραγματευόταν με το Κίεβο και τη Μόσχα για τον τερματισμό του πολέμου, καμία από τις δυο χώρες δεν είχε έναν Αμερικανό πρέσβη να σηκώσει το τηλέφωνο, αν καλούσε το βράδυ ο Πούτιν ή ο Ζελένσκι. Αντίθετα ο πρέσβης στην Ινδία, Σέργιο Γκορ, εκτός από το να εκπροσωπεί τη χώρα του σε ένα κράτος 1,5 δισεκατομμυρίου κατοίκων, πρέπει να ρίχνει κλεφτές ματιές και σε άλλες πέντε χώρες της Κεντρικής Ασίας, όπου ο Τραμπ δεν μπήκε στον κόπο να στείλει πρεσβευτές.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ξαναγράφει την ιστορία της αμερικανικής διπλωματίας με τις πρακτικές, αν και δοκιμάζει στα άκρα τις χειρότερες πρακτικές των προκατόχων του. Αυτό που ίσως πραγματικά αλλάζει είναι ότι επί της προεδρίας του αρκετοί από τους «διπλωμάτες» της Ουάσινγκτον, όπως π.χ ο γαμπρός του, ο Τζάρεντ Κούσνερ, προωθούν την προσωπική ή οικογενειακή τους επιχειρηματική ατζέντα. Και αυτό είναι το απόλυτο σημάδι παρακμής μιας αυτοκρατορίας.
Πηγή: infowar
