Μια νέα έκθεση του Sotheby’s συστήνει στο κοινό το δαιδαλώδες, πολύχρωμο σύμπαν της καλλιτέχνιδας, με καταγωγή από την Κέρκυρα, που έδειξε ήδη από τις αρχές των ’70s ότι η αμερικανική τέχνη μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από αφηρημένη ή μίνιμαλ.

«Ως πύλη ορίζεται μια πόρτα, θύρα ή είσοδος, με επιβλητική όψη, σαν αυτήν ενός παλατιού, ή μια είσοδος σε σήραγγα. Τα δικά μου σχέδια απεικονίζουν αυστηρές, φανταστικές δομές που γεμίζουν με χρώματα και πυκνά μοτίβα γύρω από ένα ανοιχτό κέντρο που λειτουργεί ως είσοδος στον χώρο πέρα από την επιφάνεια. Αυτά τα έργα συνεχίζουν να γιορτάζουν την πολυτέλεια, την τάξη και το διακοσμητικό στοιχείο, χωρίς καμία απολογία».

Για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, η Mary Grigoriadis αναζητούσε νέες προσεγγίσεις στη σύνθεση και τις χρωματικές της ελαιογραφίας, ενορχηστρώνοντας τις πινελιές της με ακρίβεια πάνω σε καμβά και τραχύ λινό ύφασμα. Ιδρυτικό μέλος της πρώτης αυτοδιαχειριζόμενης γκαλερί γυναικών στις Ηνωμένες Πολιτείες, γνωστής ως Α.Ι.R., η 84χρονη σήμερα ζωγράφος γεφύρωσε με το έργο της διαφορετικά κινήματα τέχνης της Νέας Υόρκης των μέσων του 20ού αιώνα, αναπτύσσοντας μια προσωπική γλώσσα που ανύψωσε τα διακοσμητικά φωτεινά μοτίβα σε τέχνη, η οποία, παρά την αυστηρή της φόρμα, εμπεριείχε όλη την ορμή για ελευθερία και την αισιοδοξία της εποχής της.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’70, το πιο αγαπημένο της μέρος στη Νέα Υόρκη ήταν το μπρουταλιστικό οίκημα του Marcel Breuer στη λεωφόρο Μάντισον, που από το 1966 ως το 2014 στέγαζε το μουσείο Whitney. «Μέναμε τότε στο Άπερ Ιστ Σάιντ, και θυμάμαι να παίρνουμε το λεωφορείο που διέσχιζε την πόλη για να δούμε μια έκθεση εκεί, η μητέρα μου μπροστά με τις ψηλές της μπότες στο χρώμα της καραμέλας κι εγώ ξοπίσω της με τα λουστρινένια μου παπουτσάκια», γράφει σε ένα προσωπικό της κείμενο στο «Elle Decor» η κόρη της, Vanessa Grigoriadis, γνωστή δημοσιογράφος σε έντυπα όπως οι «New York Times» και το «Vanity Fair». Σε αυτό το εμβληματικό κτίριο, η καλλιτέχνιδα επιστρέφει αυτόν τον Σεπτέμβριο με έργα της από την γκαλερί Ortuzar, στο πλαίσιο της φουάρ Independent 20th Century που διοργανώνει το Sotheby’s.

Η Mary Grigoriadis διαμόρφωσε ένα ιδιόμορφο στίγμα γύρω από την αισθαντικότητα του χρώματος, τη συμμετρία και τα διακοσμητικά στοιχεία. Ξεκίνησε από λευκά σχέδια πάνω σε λευκές επιφάνειες (καμβάδες περασμένους με λευκό ακρυλικό gesso), προτού δοκιμάσει γήινους τόνους και καταλήξει στα θριαμβευτικά ταμπλό για τα οποία έγινε γνωστή.

Αυτή η κλίση προς το διακοσμητικό ύφος που χαρακτήρισε από την αρχή το έργο της και η καλλιτεχνική της συναναστροφή με άλλες Νεοϋορκέζες δημιουργούς, εκτός του επίσημου συστήματος της τέχνης, οδήγησε στις αρχές των ’70s στη γέννηση του κινήματος Pattern and Decoration (Μοτίβο και Διακόσμηση), του οποίου η Mary υπήρξε ηγετική φυσιογνωμία. Την ίδια εποχή, η καλλιτέχνιδα συσπείρωσε γύρω από την γκαλερί A.I.R. μια δυναμική ομάδα 20 γυναικών καλλιτεχνών που αμφισβήτησαν την ανδροκρατούμενη κουλτούρα του μινιμαλισμού και του εννοιολογικού κινήματος που κυριαρχούσε τότε στη ζωγραφική, αντιπροτείνοντας μια υβριδική τέχνη η οποία μετέφερε ίχνη από διάφορες μη δυτικές κουλτούρες, τιμούσε την καταγωγή των δημιουργών και έφερνε στο προσκήνιο ξεχασμένες –χειρωνακτικές κυρίως– μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης.

Η ίδια η Mary Grigoriadis διαμόρφωσε ένα ιδιόμορφο στίγμα γύρω από την αισθαντικότητα του χρώματος, τη συμμετρία και τα διακοσμητικά στοιχεία.

Ξεκίνησε από λευκά σχέδια πάνω σε λευκές επιφάνειες (καμβάδες περασμένους με λευκό ακρυλικό gesso), προτού δοκιμάσει γήινους τόνους και καταλήξει στα θριαμβευτικά ταμπλό για τα οποία έγινε γνωστή. Πρόκειται για πολυεπίπεδες συνθέσεις από λαδομπογιά σε έντονα χρώματα οι οποίες θυμίζουν ταπισερί, με στροβιλιζόμενα μοτίβα, οργανικές φόρμες και αρχιτεκτονικά σχέδια, από διαφορετικές κουλτούρες και χρονικές περιόδους. Με τον καιρό, η πρακτική της εξελίχθηκε σε ολοένα δυναμικότερες και πιο ασύμμετρες συνθέσεις που αντανακλούσαν την τολμηρή της προσέγγιση στο μοτίβο, το χρώμα και τη φόρμα. «Χτισμένοι» με οκτώ έως και δέκα στρώσεις μπογιάς, οι πίνακές της απέκτησαν μέσα στον χρόνο μεγαλύτερο βάθος, τόσο σε χρώμα όσο και σε υλική πυκνότητα, ενώ τα πλούσια σε υφή τμήματά τους εξισορροπούνταν από κομμάτια εκτεθειμένου, ακατέργαστου λινού.

Οι καμβάδες της είχαν τυποποιημένα μεγέθη 30,5 x 30,5 και 1,80 x 1,80 εκ., διαστάσεις που καθορίστηκαν εν μέρει από τους χωρικούς περιορισμούς του εργαστηρίου της, αλλά κυρίως από την επιθυμία της να διατηρήσει μια στενή επαφή με τη ζωγραφική επιφάνεια. Συχνά επικαλούνταν τις φλαμανδικές μικρογραφίες ως απόδειξη ότι ένας μικρός πίνακας θα μπορούσε να διαθέτει ανάλογη δύναμη και πολυπλοκότητα με έναν μνημειώδη. «Συνήθιζε να στήνει καμβάδες 1,80 x 1,80 γιατί αυτό ήταν το μεγαλύτερο μέγεθος που χωρούσε στο ασανσέρ μας», γράφει στο ίδιο άρθρο του «Elle Decor» για τη μητέρα της η Vanessa, και συμπληρώνει πόσο την επηρέασε μεγαλώνοντας το έργο «Ravenna Eve», που κρεμόταν αντί τηλεόρασης στον τοίχο του υπνοδωματίου της για χρόνια.

Άλλα έργα έφυγαν από το σπίτι τους νωρίς, όπως το «Virginia’s Dawn» (1975) ή το «Giotto's Oranges» (1974), μια σύνθεση της οποίας τα χρώματα και η συμμετρία παραπέμπουν στα αριστουργηματικά φρέσκα του Τζότο για την Καπέλα Σκροβένι στην Πάδοβα. Και τα δύο αυτά έργα –αμφίπλευρα συμμετρικές συνθέσεις από ζιγκ ζαγκ, τραπεζοειδή και σφαίρες– αποτελούν τυπικά παραδείγματα της προσέγγισης της Grigoriadis στη μη αντικειμενική ζωγραφική, προτάσσοντας τη φόρμα, τη ρυθμική επανάληψη και την υλική παρουσία έναντι της αφήγησης.

Προς το τέλος της δεκαετίας του ’70, με έργα όπως το «Ravenna Eve» (περ. 1979-1980), το στυλ της μετατοπίζεται προς την ασυμμετρία, με σχήματα που εκτείνονται πέρα από το επίπεδο της εικόνας, σαν θραύσματα αρχιτεκτονικών δομών. Στα τέλη των ’90s, με τη σειρά έργων Portal , η Grigoriadis μετέφερε τις γνώσεις της γύρω από τις αρχιτεκτονικές φόρμες της αρχαίας Ελλάδας και τον οπτικό ελληνορθόδοξο πολιτισμό, αλλά και σχεδιαστικά στοιχεία από άλλους πολιτισμούς, με ιδιαίτερη αναφορά σε βυζαντινές και ασσυριακές πηγές.

«Στο σπίτι μας στο Μπρούκλιν, ζούμε με ένα τρίπτυχο έργο της μητέρας μου, του 1982. Είναι ένας πίνακας που βγάζει μάτι όσο μια διαφημιστική πινακίδα… Τη μέρα που ήρθαν να τον εγκαταστήσουν, η μητέρα μου με πήρε στην άκρη να με ρωτήσει αν είμαι βέβαιη ότι θέλω να ζήσω στον ίδιο χώρο με ένα τέτοιο έργο. “Έχει πολύ έντονη ενέργεια”, μου είπε». Η Vanessa ήταν βέβαιη. Και σήμερα πρέπει να είναι και πολύ ευτυχής που η μητέρα της, μια παραγνωρισμένη φυσιογνωμία στην τέχνη του 20ού αιώνα, συστήνεται στο κοινό του επόμενου αιώνα, ενώ ακόμα βρίσκεται εν ζωή.

Καταγγελίες για νεκρούς και λεηλασίες - Η Ουκρανία έκανε αναφορά για το θέμα στην ΓΣ του ΟΗΕ

Σε δραματική κατάσταση βρίσκονται οι περίπου 2.000 άμαχοι που παραμένουν στην κατεχόμενη από τη Ρωσία πόλη Ολέσκι, στη νότια Ουκρανία, καθώς τα αποθέματα τροφίμων έχουν σχεδόν εξαντληθεί και οι κάτοικοι αδυνατούν να εγκαταλείψουν την περιοχή.

Σύμφωνα με τον Guardian, κάτοικοι της πόλης περιγράφουν συνθήκες ακραίας έλλειψης τροφίμων, με ορισμένους να αναγκάζονται να τρώνε ακόμη και χόρτα και ζιζάνια για να επιβιώσουν.

«Δεν έχουμε τίποτα να φάμε»

Σε μήνυμα που έστειλε γυναίκα από την Ολέσκι, η οποία περιμένει να απομακρυνθεί από την περιοχή, περιέγραψε την κατάσταση ως δραματική.

«Πεινάμε… Αυτή τη στιγμή δεν έχω απολύτως τίποτα να φάω», ανέφερε, σύμφωνα με το δημοσίευμα.

Η ίδια είπε ότι πριν από τον πόλεμο ζύγιζε 110 κιλά, ενώ πλέον το βάρος της έχει μειωθεί στα 67 κιλά.

«Στην αρχή χαιρόμουν που έχασα βάρος, αλλά τώρα καταλαβαίνω ότι θα πεθάνω χωρίς τροφή πλούσια σε πρωτεΐνες», ανέφερε.

Όπως είπε, το σπίτι όπου έμεινε τον περασμένο χειμώνα καταστράφηκε και κάηκε, όπως και η δική της κατοικία.

Μία φορά την ημέρα φαγητό

Η Ολέσκι βρίσκεται στην απέναντι όχθη του Δνείπερου από τη Χερσώνα και, σύμφωνα με Ουκρανούς που γνωρίζουν την κατάσταση στην περιοχή, οι συνθήκες έχουν γίνει «κόλαση επί της Γης».

Οι κάτοικοι αναφέρουν ότι πλέον έχουν περιοριστεί σε ένα γεύμα την ημέρα, με σούπα χωρίς πατάτες, που παρασκευάζεται από κολοκυθάκια τα οποία καλλιεργούνται σε παλιά ανθοπωλεία και παρτέρια πολυκατοικιών.

Σε ορισμένες περιπτώσεις προσθέτουν και γλιστρίδα.

«Μας τελειώνουν τα πάντα», δήλωσε κάτοικος στις αρχές του καλοκαιριού, σύμφωνα με τον Guardian. Ο ίδιος προειδοποιούσε ότι η κατάσταση θα γινόταν κρίσιμη έως τον Αύγουστο και πως το φθινόπωρο οι κάτοικοι δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν.

Οι καταγγελίες της Ουκρανίας

Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Αντρίι Σίμπιχα, έθεσε την κατάσταση στην Ολέσκι στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, προειδοποιώντας για «ανθρωπιστική καταστροφή» και ζητώντας την άμεση απομάκρυνση των αμάχων.

Ο Σίμπιχα κατηγόρησε τη Ρωσία ότι αποτελεί «το μοναδικό εμπόδιο» για την εκκένωση των κατοίκων και υποστήριξε ότι η Μόσχα «κάνει σκόπιμα τη ζωή εκεί αδύνατη».

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ είχε αναγνωρίσει νωρίτερα μέσα στον μήνα ότι η κατάσταση στην Ολέσκι είναι «κρίσιμη», κατηγορώντας ωστόσο τις ουκρανικές δυνάμεις ότι εμποδίζουν την παράδοση ανθρωπιστικής βοήθειας.

Οι προμήθειες σταμάτησαν

Μέχρι τον Μάιο, τρόφιμα εξακολουθούσαν να φτάνουν στην πόλη, η οποία πριν από τον πόλεμο είχε περίπου 24.000 κατοίκους.

Ωστόσο, από τον Μάιο, σύμφωνα με τις μαρτυρίες που επικαλείται ο Guardian, οι ρωσικές δυνάμεις ενίσχυσαν τα ναρκοπέδια και την παρουσία drones στην περιοχή, με αποτέλεσμα οι προμήθειες να σταματήσουν σχεδόν εντελώς.

Την ίδια ώρα, οι επιθέσεις της Ουκρανίας εναντίον ρωσικών γραμμών ανεφοδιασμού έχουν προκαλέσει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ελλείψεις και στις ρωσικές δυνάμεις που βρίσκονται στην περιοχή. Ουκρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι Ρώσοι στρατιώτες αρπάζουν τρόφιμα που έχουν απομείνει στους κατοίκους.

Ναρκοπέδια, drones και διακοπές ρεύματος

Η Τετιάνα Χασανένκο, Ουκρανή αξιωματούχος που βρίσκεται στη δυτική όχθη του Δνείπερου και είναι επικεφαλής της στρατιωτικής διοίκησης της Ολέσκι, δήλωσε στον Guardian ότι τα προβλήματα άρχισαν να επιδεινώνονται στα τέλη του περασμένου έτους.

Όπως ανέφερε, η πυκνότητα των ναρκοπεδίων αυξήθηκε σημαντικά, ενώ από τον Δεκέμβριο οι παραδόσεις τροφίμων μειώθηκαν καθώς οχήματα πατούσαν σε νάρκες ή δέχονταν επιθέσεις από drones.

Παράλληλα, η πόλη αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στις βασικές υποδομές. Δεν υπάρχει ηλεκτροδότηση, δεν λειτουργούν ΑΤΜ και οι κάτοικοι δεν έχουν πρόσβαση σε μετρητά, με αποτέλεσμα η καθημερινή ζωή να έχει ουσιαστικά παραλύσει.

Καταγγελίες για νεκρούς και λεηλασίες

Η Χασανένκο περιέγραψε επίσης περιστατικό κατά το οποίο, σύμφωνα με την ίδια, ένας 74χρονος άνδρας δολοφονήθηκε από Ρώσους στρατιώτες, ενώ προσπαθούσε να καθαρίσει ένα κελάρι που είχε γεμίσει με λάσπη μετά την καταστροφή του φράγματος της Καχόβκα το 2023.

Σύμφωνα με την ίδια, αρκετοί κάτοικοι αναζητούν στα παλιά κελάρια κονσέρβες, τουρσιά και άλλα τρόφιμα που είχαν αποθηκεύσει για τον χειμώνα.

Η Ουκρανή αξιωματούχος υποστήριξε ακόμη ότι πτώματα παραμένουν στους δρόμους και σε υπόγειους χώρους, καθώς η συνεχής παρουσία drones καθιστά επικίνδυνη ακόμη και την περισυλλογή τους.

«Μας πήραν και τις πατάτες»

Σε άλλο μήνυμα που επικαλείται ο Guardian, κάτοικος ανέφερε ότι οι ελλείψεις έχουν πλέον επεκταθεί σε όλα τα βασικά τρόφιμα.

«Μας τελειώνουν όλα τα αποθέματα», έγραψε.

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, Ρώσοι στρατιώτες μπήκαν στις αυλές κατοίκων και έβγαλαν από το έδαφος πατάτες, κρεμμύδια και σκόρδα, ενώ πήραν τρόφιμα που είχαν συγκεντρώσει ηλικιωμένες γυναίκες.

Γιατί δεν απομακρύνονται οι κάτοικοι

Ουκρανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι ρωσικές δυνάμεις καθυστερούν την απομάκρυνση των αμάχων, φοβούμενες μια πιθανή ουκρανική επίθεση στην περιοχή.

Η Χασανένκο υποστήριξε ότι η Ρωσία φοβάται πως μια ουκρανική επιχείρηση θα μπορούσε να ξεκινήσει από τη Χερσώνα και ότι οι άμαχοι χρησιμοποιούνται ως ανθρώπινη ασπίδα.

Η ίδια περιέγραψε την Ολέσκι ως μια πόλη σχεδόν χιλίων ετών που, όπως υποστήριξε, δεν έχει βιώσει ποτέ άλλοτε τόσο ακραίες συνθήκες.

Την ίδια ώρα, κάτοικοι συνεχίζουν να ζητούν τρόφιμα και να περιμένουν την απομάκρυνσή τους από την κατεχόμενη πόλη, καθώς οι διαθέσιμες προμήθειες μειώνονται διαρκώς.

Σύμφωνα με τον Λαβρόφ, οποιαδήποτε μεταφορά των S-400 απαιτεί την επίσημη έγκριση της Μόσχας. Επιπλέον η χώρα που θα παραλάβει τα συστήματα θα πρέπει να διατηρεί φιλικές σχέσεις με τη Ρωσία

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών,  Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να συναινέσει στη μεταφορά των S-400 από την Τουρκία σε τρίτη χώρα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και ξεκαθαρίζοντας ότι απαιτείται προηγούμενη ρωσική έγκριση.

Σύμφωνα με τον Λαβρόφ, οποιαδήποτε μεταφορά απαιτεί την επίσημη έγκριση της Μόσχας και η χώρα που θα παραλάβει τα συστήματα θα πρέπει να διατηρεί φιλικές σχέσεις με τη Ρωσία και να εγγυάται ότι δεν θα τα μεταπωλήσει ή μεταφέρει αλλού.

Οι όροι

Σε συνάντησή του με δημοσιογράφους στην έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της 81ης συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού, ο Λαβρόφ δήλωσε ότι η Μόσχα είναι διατεθειμένη να εξετάσει σχετικές προτάσεις, χωρίς να αποκλείει εκ των προτέρων ένα τέτοιο ενδεχόμενο.  «Θα εξετάσουμε όλες τις προσφορές. Δεν θα σχολιάσω προς το παρόν, αλλά ναι, είναι πιθανό», είπε. Διευκρίνισε ότι η Τουρκία δεν θα μπορούσε να μεταφέρει τα ρωσικά συστήματα χωρίς τη συναίνεση της Μόσχας, ενώ σημείωσε ότι  « η χώρα στην οποία αποστέλλονται τα συστήματα πρέπει να ενεργεί υπεύθυνα και να έχει φιλικές σχέσεις με τη Ρωσική Ομοσπονδία. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι αυτά τα συστήματα δεν θα αποσταλούν από αυτή τη χώρα σε κανένα άλλο μέρος. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό».

Η αναφορά του Λαβρόφ συνδέεται με την απαίτηση της Μόσχας να διασφαλιστεί ότι τα S-400, εφόσον μεταφερθούν από την Τουρκία σε τρίτη χώρα, δεν θα καταλήξουν στη συνέχεια σε άλλο κράτος. Ο Ρώσος υπουργός επικαλέστηκε σχετικά παραδείγματα μεταφοράς οπλικών συστημάτων στην Ουκρανία.

Ο Λαβρόφ υποστήριξε – όπως αναφέρει το ΑΠΕ, ότι υπάρχουν περιπτώσεις Ευρωπαίων που αγοράζουν όπλα από χώρες της Αφρικής, της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και του αραβικού κόσμου και υπογράφουν συμφωνίες που απαγορεύουν την περαιτέρω μεταφορά τους, για να διαπιστωθεί αργότερα ότι τα όπλα αυτά κατέληξαν στην Ουκρανία. Σημείωσε ότι, στην περίπτωση των S-400, θα πρέπει να υπάρξουν αντίστοιχες διαβεβαιώσεις ώστε να μην υπάρξει τέτοια εξέλιξη.

 Φιντάν: Συνεχίζουμε τις διαπραγματεύσεις

«Η Τουρκία συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις σχετικά με το ζήτημα της επανεξαγωγής των συστημάτων S-400 που απέκτησε από τη Ρωσία το 2017» δήλωσε από πλευράς του ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο TASS.