Του Ιμπραχίμ Αλ-Μαράσι, Πανεπιστήμιο ΙΕ, Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Μάρκος | The Conversation

Τους τελευταίους μήνες, τα Στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έχουν καταστεί συνώνυμα των γεωπολιτικών ανταγωνισμών. Όποιος ελέγχει αυτές τις στενές θαλάσσιες διόδους ελέγχει και τη ροή της ναυσιπλοΐας από την Αραβική και την Ερυθρά Θάλασσα προς τον Ινδικό Ωκεανό και μαζί της, ένα ζωτικής σημασίας τμήμα του παγκόσμιου εμπορίου.

Ωστόσο, οι συγκρούσεις για τον έλεγχο αυτών των στενών είναι σχεδόν τόσο παλιές όσο και το ίδιο το σύγχρονο θαλάσσιο εμπόριο. Ο πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για αυτά τα στρατηγικά περάσματα αποτελεί απλώς το τελευταίο κεφάλαιο μιας ιστορίας αιώνων, κατά την οποία δυνάμεις εκτός της περιοχής επιχειρούν να επηρεάσουν ή να κυριαρχήσουν στη Μέση Ανατολή μέσω της θάλασσας.

Η Κίνα της δυναστείας των Μινγκ προσφέρει ένα από τα παλαιότερα παραδείγματα εξωπεριφερειακής δύναμης που προέβαλε την ισχύ της μέσω της ναυτικής υπεροχής και της διπλωματίας. Το 1405, ο Κινέζος μουσουλμάνος ναύαρχος, εξερευνητής και διπλωμάτης Τζενγκ Χε ξεκίνησε την πρώτη από επτά αποστολές στον Ινδικό Ωκεανό. Επικεφαλής στόλων που αριθμούσαν περισσότερα από 300 πλοία, έφτασε στην πόλη Ορμούζ περίπου το 1414 και στη συνέχεια στο Άντεν της Υεμένης, περνώντας μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ στην Ερυθρά Θάλασσα.

Τα ερείπια ενός πορτογαλικού φρουρίου του 16ου αιώνα εξακολουθούν να υπάρχουν στο νησί Ορμούζ, στο Ιράν. ImanFakhri/wikimedia commons , CC BY-SA

Αυτή η «Παξ Σίνικα» δεν βασίστηκε στον έλεγχο των στενών. Αντίθετα, εδραίωσε μια ισχυρή εμπορική παρουσία, βασισμένη σε επιδείξεις ναυτικής ισχύος, διπλωματικές αποστολές και επικερδείς ανταλλαγές δώρων. Σε αντίθεση με τις μεταγενέστερες αποικιακές δυνάμεις, ο Τζενγκ Χε δεν ίδρυσε αποικίες στο Ορμούζ ή κατά μήκος των αραβικών ακτών. Εντάχθηκε, αντίθετα, στο ήδη υφιστάμενο εμπορικό σύστημα που είχαν δημιουργήσει οι Άραβες, Πέρσες, Ινδοί και Ανατολικοαφρικανοί έμποροι της περιοχής.

Τα ταξίδια αυτά καταδεικνύουν επίσης τα όρια μιας υπερβολικά εκτεταμένης ναυτικής ισχύος. Μετά την τελευταία αποστολή του Τζενγκ Χε, τη δεκαετία του 1430, η αλλαγή των προτεραιοτήτων της δυναστείας των Μινγκ έφερε το τέλος των αποστολών. Το κράτος δεν ήταν πλέον διατεθειμένο να επενδύει στον στόλο και στη συντήρησή του.

Σήμερα, η Κίνα επικαλείται τα ταξίδια του Τζενγκ Χε για να προσδώσει ιστορική νομιμοποίηση στις σχέσεις της με τη Μέση Ανατολή. Το Πεκίνο παρουσιάζει τις σύγχρονες επενδύσεις του σε υποδομές, ενέργεια και λιμάνια, όπως το Γκουαντάρ στο Πακιστάν, ως αναβίωση μιας αρχαίας και ειρηνικής σχέσης που ανάγεται στον προνεωτερικό Δρόμο του Μεταξιού.

Η ναυτική κυριαρχία της Πορτογαλίας

Οι Πορτογάλοι υπήρξαν πρωτοπόροι στη ναυτική πολεμική τεχνολογία, εισάγοντας μια πιο καταναγκαστική μορφή θαλάσσιας ισχύος, με τη χρήση βαρέων πυροβόλων σε ποντοπόρα πλοία. Το 1513, ο Αφόνσο ντε Αλμπουκέρκε επιτέθηκε στο Άντεν, επιχειρώντας να ελέγξει την πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα. Απέτυχε να καταλάβει την οχυρωμένη πόλη στην ηπειρωτική χώρα, η οποία περιβαλλόταν από απόκρημνο ορεινό έδαφος.

Όπως διαπίστωσαν αιώνες αργότερα οι ΗΠΑ, η ναυτική υπεροχή δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε άμεση νίκη στην ξηρά. Τα πορτογαλικά πολεμικά πλοία μπορούσαν να καταστρέψουν άλλα σκάφη και να βομβαρδίσουν ένα λιμάνι, όμως ο έλεγχος των θαλάσσιων υδάτων έξω από αυτό δεν ισοδυναμούσε με τον έλεγχο της ενδοχώρας.

Το 1515, ωστόσο, ο Αλμπουκέρκε κατάφερε να καταλάβει την πόλη Ορμούζ, όπου επέβαλε το «καρτάζ», μια επί πληρωμή άδεια που απαιτούνταν από τους εμπόρους για να πλέουν στον Κόλπο και στον Ινδικό Ωκεανό. Αυτή η ρύθμιση του εμπορίου είναι, στην ουσία, αυτό που επιχειρεί σήμερα να επιτύχει το Ιράν με την επιβολή διοδίων.

Αυτή η «Παξ Λουζιτάνα» ήταν πιο βίαιη από την κινεζική προκάτοχό της και, το 1622, δυνάμεις της ιρανικής δυναστείας των Σαφαβιδών και πλοία της Αγγλικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών ένωσαν τις δυνάμεις τους για να εκδιώξουν τους Πορτογάλους από το Ορμούζ και να ανοίξουν το εμπόριο.

Η επικράτηση Βρετανών και Ολλανδών

Μετά την εκδίωξη των Πορτογάλων, Οθωμανοί, Σαφαβίδες, Ομανοί, Ολλανδοί και Άγγλοι ανταγωνίζονταν για τον έλεγχο της περιοχής. Στο σύστημα κυριαρχούσαν τα ισχυρά ευρωπαϊκά πλοία, αλλά και οι τοπικοί ηγεμόνες που έλεγχαν τόσο τα λιμάνια όσο και τα εμπορεύματα που διακινούνταν μέσω αυτών.

Η Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών εισήλθε σε αυτά τα ύδατα το 1614. Με την υποστήριξη βαριά οπλισμένων πλοίων, εγκαταστάθηκε στο λιμάνι της Μόκα, στην Υεμένη.

Μετά την εκδίωξη των Πορτογάλων, οι Ολλανδοί εξασφάλισαν εμπορικά προνόμια το 1623 και ανταγωνίζονταν τους Βρετανούς εμπόρους στο Μπαντάρ Αμπάς, τον σημαντικότερο εμπορικό σταθμό του Κόλπου, απέναντι από το Ορμούζ.

Ενώ οι Βρετανοί έγιναν γνωστοί για το εμπόριο τσαγιού, οι Ολλανδοί κυριάρχησαν στο εμπόριο του καφέ. Μέχρι τότε, ο συγκεκριμένος τομέας βρισκόταν στα χέρια εμπόρων με έδρα τη Μόκα. Οι Ολλανδοί έσπασαν το μονοπώλιο της Υεμένης στο εμπόριο του καφέ, μεταφέροντας λαθραία φυτά αράμπικα στο ινδονησιακό νησί της Ιάβας, όπου άρχισαν να καλλιεργούνται σε τεράστια κλίμακα.

Οι Ολλανδοί απέδειξαν έτσι ότι η ισορροπία της θαλάσσιας ισχύος μπορούσε να μεταβληθεί μέσω του ελέγχου της παραγωγής και του εμπορίου και όχι μόνο μέσω των πυροβόλων και του εξαναγκασμού. Όταν, όμως, οι Βρετανοί κατέλαβαν το Άντεν το 1839, απέκτησαν το πλεονέκτημα. Υπέγραψαν συμφωνίες με γειτονικούς ηγεμόνες και φυλές στη Νότια Υεμένη, οι οποίες τους έδωσαν ντε φάκτο έλεγχο του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ στην αυγή της βιομηχανικής εποχής.

Το Άντεν σύντομα εξελίχθηκε σε ναυτικό σταθμό ανεφοδιασμού με άνθρακα και σε κέντρο επικοινωνιών, συνδεδεμένο με την Ινδία μέσω τηλεγραφικών καλωδίων. Όταν άνοιξε η Διώρυγα του Σουέζ το 1869, οι Βρετανοί κυριάρχησαν και σε αυτό το στρατηγικό πέρασμα, καθώς η Ερυθρά Θάλασσα προσέφερε τη συντομότερη θαλάσσια διαδρομή προς την Ινδία, την πολυτιμότερη αποικία του βρετανικού Στέμματος.

Η βρετανική ηγεμονία σύντομα βασίστηκε σε ατμοκίνητα πολεμικά πλοία και λιμάνια, καθώς και σε δάνεια και συνθήκες. Μεγάλο μέρος αυτού του συστήματος στηριζόταν σε τοπικούς συμμάχους κατά μήκος των ακτών, από το Άντεν έως το Κουβέιτ.

Διδάγματα για τις ΗΠΑ σήμερα

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ισορροπία δυνάμεων μεταβλήθηκε για ακόμη μία φορά. Οι ΗΠΑ αντικατέστησαν το Ηνωμένο Βασίλειο, εγκαθιστώντας βάσεις, αναπτύσσοντας ομάδες μάχης αεροπλανοφόρων και πραγματοποιώντας πωλήσεις όπλων με αντάλλαγμα την πρόσβαση στο πετρέλαιο του Κόλπου. Το 1980, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ δήλωσε ότι οποιαδήποτε σοβιετική προσπάθεια να αποκτήσει τον έλεγχο του Κόλπου θα αντιμετωπιζόταν ως επίθεση κατά των αμερικανικών συμφερόντων και θα αποκρουόταν με στρατιωτική ισχύ.

Σαράντα πέντε χρόνια αργότερα, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ουσιαστικά —αν και ίσως ακούσια— αποδομήσει το Δόγμα Κάρτερ. Ενώ αμερικανικά πολεμικά πλοία βρίσκονται πλέον στα Στενά του Ορμούζ για να προστατεύσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ήταν ο πόλεμος του Τραμπ τον Φεβρουάριο του 2026 που έθεσε εξαρχής σε κίνδυνο τη ναυσιπλοΐα, καθώς ώθησε το Ιράν να διαταράξει, ως αντίποινα, το εμπόριο στον Κόλπο.

Το ιστορικό δίδαγμα είναι ότι, μολονότι η θαλάσσια ηγεμονία μιας εξωπεριφερειακής δύναμης είναι εφικτή, παραμένει προσωρινή και εφήμερη, τόσο φευγαλέα όσο τα κύματα που τη μεταφέρουν. Η Κίνα εγκατέλειψε τους στόλους της, η Πορτογαλία έχασε το Ορμούζ, οι Ολλανδοί επικεντρώθηκαν στην Ιάβα και η Βρετανία εγκατέλειψε το Άντεν. Η κυριαρχία μετατοπιζόταν όταν οι ηγεμονικές δυνάμεις υπερεπεκτείνονταν, όταν άλλαζε η τεχνολογία και όταν αναδιατάσσονταν οι τοπικές συμμαχίες.

Το Ιράν και οι Χούθι, οι οποίοι πρόσφατα κατέλαβαν τη Μόκα, δεν χρειάζονται στόλους αεροπλανοφόρων. Αντί γι’ αυτό, οι πύραυλοι, οι νάρκες και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη τους μετατρέπουν σε όπλο το κόστος της θαλάσσιας ασφάλισης. Παρά τη ναυτική ισχύ τους, οι ΗΠΑ δεν μπορούν να εξαλείψουν την αυτονομία και την ικανότητα δράσης των τοπικών κοινωνιών γύρω από το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Κάθε αυτοκρατορία πριν από αυτές έχει διαπιστώσει ότι ο έλεγχος ενός στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος δεν συνεπάγεται και τον έλεγχο του πολιτικού κόσμου και της πολιτικής βούλησης που το περιβάλλουν.

Πηγή: infowar

Στις 22 Σεπτεμβρίου, στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ μιλούσε από το βήμα του ΟΗΕ για την Κούβα. Την αποκάλεσε «failed state», αποτυχημένο κράτος. Καυχήθηκε ότι η κυβέρνησή του ασκεί πάνω της τη σφοδρότερη πίεση εδώ και χρόνια. Και προανήγγειλε, με την αλαζονεία του κατακτητή που μοιράζει πεπρωμένα, ότι «η ελευθερία θα έρθει στην Κούβα».

Λίγο πιο κάτω, η κουβανική αντιπροσωπεία σηκώθηκε όρθια και αποχώρησε, αρνούμενη να παραμείνει στην αίθουσα και να ακούσει σκυφτή μια ακόμη προσβολή απέναντι στην ίδια τη χώρα και την κυριαρχία της.

Τα λόγια του Τραμπ, άλλωστε, δεν αιωρούνταν στο κενό. Στηρίζονταν σε μια πολιτική δεκαετιών που μετατρέπει την αμερικανική ισχύ σε αργή, μεθοδική ασφυξία για την Κούβα. Μόλις πέντε ημέρες νωρίτερα, στις 17 Σεπτεμβρίου, η Ουάσιγκτον είχε επιβάλει νέες κυρώσεις, σφίγγοντας ακόμη πιο απροκάλυπτα τον κλοιό της πολιορκίας. Πρόκειται για πολιτική συλλογικής τιμωρίας, που επιδιώκει να εξαντλήσει μια ολόκληρη κοινωνία, να βαθύνει τη στέρηση, να πολλαπλασιάσει την καθημερινή φθορά και, στο τέλος, να καταστήσει τη ζωή στο νησί κοινωνικά και οικονομικά αβίωτη.

Έχει κάτι παράδοξο, λοιπόν, η ευκολία με την οποία η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί τη λέξη «αποτυχία» για την Κούβα. Είναι σαν να κλείνεις ανθρώπους σε έναν χώρο όπου ο αέρας λιγοστεύει συνεχώς, να σφραγίζεις κάθε άνοιγμα από όπου θα μπορούσε να περάσει μια ανάσα και, όταν αρχίζουν να πνίγονται, να δείχνεις την αγωνία τους ως απόδειξη της δικής τους αποτυχίας.

Η σημερινή Κούβα πράγματι παλεύει για κάθε ανάσα. Στις 18 Σεπτεμβρίου, τέσσερις ημέρες πριν από την ομιλία Τραμπ, το ηλεκτρικό δίκτυο κατέρρευσε ολοκληρωτικά, για τουλάχιστον έκτη φορά από τον Ιανουάριο, όταν ο Τραμπ έκοψε την τροφοδοσία καυσίμων προς το νησί. Τα τρόφιμα χαλάνε, οι αντλίες σταματούν, τα νοσοκομεία περνούν σε γεννήτριες και τα ασθενοφόρα δυσκολεύονται να κινηθούν. Ακόμη και πτήσεις με ζωτικές προμήθειες αναστέλλονται επειδή τα αεροπλάνα δεν μπορούν να ανεφοδιαστούν, ενώ η έλλειψη καυσίμων παραλύει την ηλεκτροπαραγωγή και τις μεταφορές, επηρεάζοντας περίπου εννέα εκατομμύρια ανθρώπους.

Ένα πρόσφατο ρεπορτάζ του Associated Press, κατέγραψε όχι μόνο το βάρος αυτής της καθημερινότητας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία, πιεσμένη ως τα όριά της, αναζητά συλλογικά τρόπους να αντέξει και να συνεχίσει. Σύμφωνα με ρεπορτάζ τη νύχτα που ένα ακόμη μπλακ άουτ βύθισε την Αβάνα στο σκοτάδι, οι κάτοικοι δεν κλείστηκαν στα σπίτια τους. Βγήκαν στα κατώφλια, άναψαν φωτιές με ξύλα και κάρβουνα και έστησαν καζάνια για την caldosa, τη λαϊκή σούπα της γειτονιάς. Ο ένας έφερε λαχανικά, ο άλλος λίγο κοτόπουλο, κάποιος άλλος ό,τι είχε απομείνει στο σπίτι, και όλοι έφαγαν από το ίδιο καζάνι.

Η σκηνή αυτή είναι μόνο μία όψη μιας κοινωνίας που, μέσα στην ασφυξία, εξακολουθεί να ψάχνει συλλογικούς τρόπους να σταθεί όρθια. Σε γειτονιές και κοινότητες ξεφυτρώνουν φωτοβολταϊκά σημεία όπου φορτίζονται συσκευές και μαγειρεύεται φαγητό, οχήματα επιστρατεύονται για να φτάσει νερό εκεί όπου λείπει, ενώ εργατικά συνεργεία μετακινούνται από επαρχία σε επαρχία για να κρατήσουν ζωντανά δίκτυα και υποδομές. Στα organopónicos, στους αστικούς και περιαστικούς λαχανόκηπους και στις μικρές καλλιέργειες αυτοκατανάλωσης, η γη ξαναγίνεται χώρος κοινής επιβίωσης, ενώ οι κοινοτικές δομές σίτισης κρατούν ανοιχτό ένα δίχτυ προστασίας για όσους βρίσκονται στην πιο δύσκολη θέση.

Παράλληλα, την 1η Σεπτεμβρίου περισσότερα από 10.000 σχολεία άνοιξαν ξανά για περίπου 1,4 εκατομμύρια παιδιά και εφήβους, με πάνω από 135.000 εκπαιδευτικούς στις τάξεις και συνταξιούχους, φοιτητές και άλλους εργαζόμενους να καλύπτουν κενά. Η στελέχωση είχε φτάσει περίπου στο 73%, ποσοστό εντυπωσιακό για ένα σύστημα που λειτουργεί μέσα σε συνθήκες πολιορκίας.

Και αυτή η εικόνα πατά πάνω σε μια εκπαιδευτική πολιτική δεκαετιών. Περίπου το 99,5% των παιδιών ολοκληρώνει την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και γύρω στο 96% την κατώτερη δευτεροβάθμια, την ώρα που στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική εκατομμύρια παιδιά και νέοι παραμένουν εκτός σχολείου και σχεδόν ένας στους τρεις δεν ολοκληρώνει τη δευτεροβάθμια.

Ο ανταγωνισμός έχει μετατραπεί σε «φυσικό» νόμο, το κέρδος σε μέτρο επιτυχίας και η ατομική ανέλιξη σε κεντρική υπόσχεση μιας ζωής που χωρίζει από νωρίς τους ανθρώπους σε νικητές και ηττημένους. Δίπλα σε αυτά, καλλιεργήθηκαν πρότυπα εύκολου πλουτισμού, κοινωνικής επίδειξης και προσωπικής διαφυγής, ενώ η διαφθορά και η σχέση με την εξουσία έπαψαν να αντιμετωπίζονται ως ηθική και πολιτική παρακμή και άρχισαν να παρουσιάζονται ως εξυπνάδα.

Το 1987, η Μάργκαρετ Θάτσερ διατύπωνε την περίφημη φράση «there is no such thing as society» – «δεν υπάρχει κοινωνία». Η φράση συμπύκνωνε ένα ολόκληρο νεοφιλελεύθερο αξιακό πρόταγμα που αποσυνέδεε τον άνθρωπο από το συλλογικό, μετέτρεπε την κοινωνία σε άθροισμα απομονωμένων και ανταγωνιστικών ατομικοτήτων και φόρτωνε στον καθένα ξεχωριστά την ευθύνη για τη θέση, την επιτυχία ή την αποτυχία του.

Αυτή η λογική ξεπέρασε τα όρια της Βρετανίας και διαπέρασε ολόκληρο τον καπιταλιστικό κόσμο, διαμορφώνοντας ανθρώπους που μαθαίνουν να μετρούν την αξία τους μέσα από τη σύγκριση, την επίδοση, τη συσσώρευση και μια διαρκή αναμέτρηση ακόμη και με τον ίδιο τους τον ταξικό αδελφό.

Και όσο αυτός ο κόσμος βυθίζεται στις δικές του κρίσεις, τόσο φαίνεται καθαρότερα η σκληρότητα πάνω στην οποία έχει οικοδομηθεί. Εκατομμύρια άνθρωποι δουλεύουν περισσότερο για να ζουν χειρότερα, η φτώχεια συνυπάρχει με αμύθητο πλούτο, μια ασθένεια μπορεί να γίνει οικονομική καταστροφή και η μόρφωση προνόμιο, ενώ η αποτυχία φορτώνεται στον αδύναμο σαν προσωπική του ενοχή και ευθύνη.

Έτσι, το «εμείς» αδειάζει από περιεχόμενο και στη θέση του μένει ένα πλήθος από μοναχικά «εγώ» που συνυπάρχουν χωρίς να συγκροτούν πραγματικά τίποτα. Η κοινωνία γίνεται πιο σκληρή, πιο εχθρική και πιο μοναχική, και η ίδια η ελευθερία φτωχαίνει ώσπου να σημαίνει απλώς ότι κάποιοι έχουν τη δυνατότητα να αγοράζουν περισσότερες επιλογές από τους υπόλοιπους.

Η Κούβα λοιπόν δεν είναι μόνο ότι ένας μικρός λαός αρνείται εδώ και δεκαετίες να δεχτεί πως μια υπερδύναμη έχει το δικαίωμα να ορίζει το πολιτικό του μέλλον. Είναι και το γεγονός ότι, μέσα σε συνθήκες που δεν της επέτρεψαν ποτέ να αναπτύξει ελεύθερα την ανώτερη κοινωνική και ανθρώπινη προοπτική του σοσιαλιστικού της εγχειρήματος, εξακολουθεί να κρατά ζωντανό κάτι που ο καπιταλιστικός κόσμος του πλανήτη έχει αφήσει να διαβρωθεί βαθιά.

Η ιδέα του Χοσέ Μαρτί ότι «να είσαι καλλιεργημένος είναι ο μόνος τρόπος να είσαι ελεύθερος», η αντίληψη του Φιντέλ για μια επανάσταση που γίνεται παιδεία, υγεία, εργασία, αλληλεγγύη και κοινωνική πρόοδος, και η σκέψη του Τσε για έναν άνθρωπο απελευθερωμένο από την αλλοτρίωση συγκροτούν μια βαθιά κουβανική παράδοση για το τι σημαίνει πραγματική ελευθερία.

Στο δοκίμιο «Ο σοσιαλισμός και ο άνθρωπος στην Κούβα», ο Τσε έθετε στο κέντρο τη σύγκρουση ανάμεσα στον παλιό κόσμο και στον άνθρωπο που θέλει να γεννήσει ο σοσιαλισμός. Στον καπιταλισμό, έγραφε, ο αλλοτριωμένος άνθρωπος συνδέεται με την κοινωνία «με έναν αόρατο ομφάλιο λώρο: τον νόμο της αξίας», ο οποίος «επενεργεί σε όλες τις πλευρές της ζωής του, διαμορφώνοντας την πορεία και το πεπρωμένο του». Γι’ αυτό προειδοποιούσε ότι μια νέα κοινωνία δεν μπορεί να οικοδομηθεί με τα «φθαρμένα όπλα» που κληροδοτεί ο καπιταλισμός, ανάμεσά τους το «ατομικό υλικό συμφέρον ως μοχλό», γιατί μαζί με τη νέα υλική βάση πρέπει να δημιουργηθεί και ένας νέος άνθρωπος.

Γι’ αυτό και έγραφε πως «η κοινωνία στο σύνολό της πρέπει να μετατραπεί σε ένα τεράστιο σχολείο». Η επαναστατική φιλοδοξία, για τον Τσε, ήταν ο άνθρωπος να απελευθερωθεί από την αλλοτρίωσή του, να αποκτήσει πλήρη συνείδηση του κοινωνικού του είναι και να σπάσει «όλες τις αλυσίδες της αλλοτρίωσης». Μέσα σε αυτή τη λογική, η εργασία παύει να αντιμετωπίζεται απλώς ως πώληση της ανθρώπινης δύναμης για επιβίωση και αποκτά κοινωνικό περιεχόμενο, ως συνειδητή συμμετοχή στην κοινή ζωή και στη συλλογική οικοδόμηση μιας νέας κοινωνίας.

Ίσως γι’ αυτό τελικά η Κούβα ενοχλεί τόσο βαθιά τους εχθρούς της. Γιατί εξακολουθεί να λειτουργεί ως ένα πανανθρώπινο σχολείο απέναντι σε έναν κόσμο που μοιάζει όλο και περισσότερο με ένα απέραντο Κολοσσαίο, όπου εκατομμύρια άνθρωποι σπρώχνονται καθημερινά στην αρένα και μαθαίνουν να αλληλοσπαράζονται σαν θηρία για δουλειά, στέγη, υγεία, μόρφωση, χωρίς να στρέφουν το βλέμμα προς τον αυτοκράτορα που ορίζει τους κανόνες και κερδίζει από τη σύγκρουσή τους. Μέσα σε αυτόν τον κόσμο, το νησί της Επανάστασης εξακολουθεί να υπερασπίζεται μια διαφορετική ιδέα για την κοινωνία.

Εκεί όπου το σύστημα απαιτεί νικητές και ηττημένους, και αναπαράγει βαθιές ταξικές ανισότητες,  εκεί όπου κάποιοι πρέπει να πέσουν για να ανέβουν οι άλλοι, η Κούβα επιμένει ακόμη στην ιδέα ότι η ανθρώπινη πρόοδος δεν χτίζεται πάνω στα πτώματα των ηττημένων, αλλά στην ικανότητα μιας κοινωνίας να σηκώνει τους ανθρώπους της μαζί.

Και ίσως εκεί βρίσκεται τελικά η πιο μεγάλη της πρόκληση. Όχι μόνο σε όσα πέτυχε, ούτε μόνο σε όσα αντέχει, αλλά στο ότι μας υποχρεώνει όλους εμας να κοιτάξουμε στον δικό μας κόσμο. Και τότε, μέσα σε αυτόν τον καθρέφτη, δεν βλέπουμε μόνο την Κούβα.

Βλέπουμε την απέραντη παρακμή του δικού μας κόσμου, την υποδουλωμένη μας ύπαρξη, την αλλοτρίωση και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που οφείλουμε ακόμη να κατακτήσουμε.

πηγή: infowar

Αποκαλυπτική είναι τελευταία έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ με την ακρίβεια να «ροκανίζει» τα λαϊκά εισοδήματα

Η ακρίβεια που ροκανίζει τα εισοδήματα -κυρίως των φτωχότερων στρωμάτων- αποτυπώνεται ανάγλυφα στην έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025, σύμφωνα με την οποία ένα νοικοκυριό για να ανταποκριθεί σε βασικές δαπάνες μια στοιχειωδώς αξιοπρεπούς διαβίωσης χρειάζεται κάθε μήνα πάνω από 1.820 ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 5,5% σε σύγκριση με το 2024.

Δείτε εδώ ολόκληρη την έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ

Πιο συγκεκριμένα, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές, κατά το έτος 2025, ανήλθε σε 21.842,40 ευρώ (1.820,20 ευρώ τον μήνα), καταγράφοντας ετήσια αύξηση 5,5% σε σχέση με το 2024 (1.724,54 ευρώ). Το 50% των νοικοκυριών δαπανά ποσό υψηλότερο  από 1.414,60 ευρώ τον μήνα.

Σε σταθερές τιμές, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 2,9% ή κατά 611,93 ευρώ, λόγω της επίδρασης του πληθωρισμού, με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή έτους 2025 που ήταν 2,59%.

Την ίδια στιγμή, η μέση ετήσια δαπάνη ανά άτομο, το 2025, ανήλθε  σε 9.225,12 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση κατά 5,5% (484,92 ευρώ ετησίως) σε σύγκριση με το 2024 (8.740,20 ευρώ).

>

Οι δαπάνες ανά κατηγορία

Το μεγαλύτερο μερίδιο των δαπανών του μέσου προϋπολογισμού των νοικοκυριών, σε τρέχουσες τιμές, αφορά στα είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά (20,4%), στη στέγαση (14,7%) και στις μεταφορές (13,6%). Δηλαδή, ούτε λίγο ούτε πολύ, αυτές οι τρεις κατηγορίες δαπανών «τρώνε» σχεδόν το μισό μηνιάτικο.

Το μικρότερο μερίδιο των δαπανών (2,0%) καταγράφεται στην ασφάλεια και τις οικονομικές υπηρεσίες.

Τα νοικοκυριά, δε, που πληρώνουν ενοίκιο, δαπανούν κατά μέσο όρο, το 23,4% του συνολικού μηνιαίου προϋπολογισμού τους για στέγαση, εκ του οποίου το 17,3% αφορά την καταβολή ενοικίου.

«Φωτιά» στα είδη διατροφής

Όσον αφορά στις δαπάνες για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά, σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα (2024), αυξήθηκε η μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών στα εξής είδη:

• καφές, τσάι και κακάο (11,9%), κρέας (9,9%), ψάρια (8,0%),
• ζάχαρη, μαρμελάδες, μέλι, σιρόπια, σοκολάτα (6,5%), φρούτα (5,4%),
• γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά (4,9%),
• μεταλλικά νερά, αναψυκτικά, χυμοί φρούτων και λαχανικών (2,0%), αλεύρι, ψωμί, δημητριακά (2,0%) και λαχανικά (0,6%)

Μείωση της μέσης μηνιαίας δαπάνης (σε τρέχουσες τιμές), παρατηρείται στα έλαια και λίπη (-11,2%) και στα λοιπά είδη διατροφής (-1,8%).

Ανισότητες

Ενδεικτικό των ανοσοτήτων μεταξύ των υψηλότερων και χαμηλότερων εισοδημάτων είναι το γεγονός ότι το μερίδιο της μέσης δαπάνης για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά και στέγαση των νοικοκυριών του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 54,4% της συνολικής δαπάνης των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 34,5%.

Ακόμη, η μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση των δαπανών των νοικοκυριών, σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα (2024), καταγράφεται στα διαρκή αγαθά (8,9%), στη στέγαση (8,3%) και στην εκπαίδευση (8,2%), ενώ μείωση κατά 2,4% καταγράφεται στις δαπάνες για τις ασφάλειες και τις οικονομικές υπηρεσίες.

Με το «καλημέρα» 2.700 τα έξοδα για τετραμελή οικογένεια

Στην έρευνα επισημαίνεται ότι, παρά τα διαφορετικά πρότυπα κατανάλωσης που παρατηρούνται ανάλογα με τον τύπο νοικοκυριού, η μεγαλύτερη δαπάνη που καταγράφεται σε όλους τους τύπους νοικοκυριών αφορά σε είδη διατροφής, με εξαίρεση τα μονομελή νοικοκυριά όπου το μέλος είναι ηλικίας μικρότερης των 65 ετών.

Τα μονομελή νοικοκυριά, που το μέλος είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, δαπανούν, κατά μέσο όρο, ποσό που αντιστοιχεί στο 45,6% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της χώρας ενώ τα νοικοκυριά που αποτελούνται από ένα ζευγάρι με δύο παιδιά ηλικίας έως και 16 ετών δαπανούν, κατά μέσο όρο, υπερδιπλάσια χρήματα από τη μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών της χώρας ήτοι ποσοστό 149,8% ή ακόμα πιο απλά 2.700 ευρώ τον μήνα.

Τα νοικοκυριά στα οποία ο υπεύθυνος είναι οικονομικά μη ενεργός ή άνεργος δαπανούν, κατά μέσο όρο, ποσό που αντιστοιχεί στο 68,6% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της χώρας, ενώ αυτά που ο υπεύθυνος είναι αυτοαπασχολούμενος με μισθωτούς δαπανούν το 217,9% του αντίστοιχου ποσού.

Πηγή: ot 

Ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ μίλησε στη γενική συζήτηση της 81ης συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, αναφερόμενος στην Ουκρανία, τις ρωσοφοβικές και καταστροφικές πολιτικές της Δύσης, τη Μέση Ανατολή και τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ

ΗΝΩΜΕΝΑ ΕΘΝΗ, 26 Σεπτεμβρίου. /TASS/. Ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ μίλησε στη γενική συζήτηση της 81ης συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, αναφερόμενος στην Ουκρανία, τις ρωσοφοβικές και καταστροφικές πολιτικές της Δύσης, τη Μέση Ανατολή και τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ. Αργότερα έδωσε συνέντευξη Τύπου, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων. Το TASS έχει συγκεντρώσει τις βασικές του δηλώσεις.

Απρόβλεπτο και περιπέτειες της Δύσης

- Όπως είπε ο Λαβρόφ, «η Δύση καταφεύγει ολοένα και περισσότερο στην ωμή βία καθώς ενεργεί απρόβλεπτα και απερίσκεπτα, θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή και την ευημερία εκατομμυρίων, αν όχι δισεκατομμυρίων, ανθρώπων στον πλανήτη μας».

- Σύμφωνα με τον υπουργό, η Δύση ονειρεύεται να προκαλέσει μια στρατηγική ήττα στη Ρωσία, ενώ η Ευρώπη προετοιμάζεται για πόλεμο εναντίον της Ρωσίας. «Επιβεβαιώνουν καθημερινά ότι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να είναι έτοιμοι για πόλεμο το αργότερο έως το 2030», είπε.

- Σύμφωνα με τον Λαβρόφ, «επιδιώκοντας τον ουτοπικό στόχο της ανάσχεσης της Ρωσίας, η Δύση κατέστρεψε το ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας με τα ίδια της τα χέρια και ενθάρρυνε το ρωσοφοβικό καθεστώς στο Κίεβο».

- Ο Λαβρόφ υπενθύμισε ότι σχεδόν ολόκληρη η Δύση ψηφίζει ετησίως κατά του ψηφίσματος της Ρωσίας που καταδικάζει την εξύμνηση του ναζισμού: «Μεταστάσεις αυτής της απάνθρωπης ιδεολογίας μπορούν τώρα να παρατηρηθούν και σε άλλες χώρες της ηπείρου μας, κυρίως μεταξύ των μελών της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, στις χώρες της Βαλτικής και στη Γερμανία επίσης»

- Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι δεν έμαθε τίποτα νέο από τις δηλώσεις του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ σε συνάντηση στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, καθώς επανέλαβε πλήρως την πάγια θέση του Βερολίνου: «Του ζήτησα να εκθέσει με τι είχε έρθει. Έβγαλε τις σημειώσεις του και διάβασε ένα κείμενο που αναπαρήγαγε πλήρως αυτό που η Γερμανία, μέσω των ηγετών της, λέει επίσημα και δημόσια κάθε μέρα. Δεν έμαθα τίποτα νέο από αυτό».

Ουκρανία

-Ο Λαβρόφ τόνισε ότι η Μόσχα δεν υποφέρει από έλλειψη εμπιστοσύνης στο πλαίσιο της διαπραγματευτικής πορείας της Ουκρανίας, αλλά συνεχίζει να επιμένει ότι «πρέπει κανείς να αποδείξει ότι είναι ικανός να καταλήξει σε συμφωνίες και ότι μπορεί να τον εμπιστευτεί», ενώ το Κίεβο δεν το έχει πράξει, ενθαρρύνοντας τους Δυτικούς εκπροσώπους.

- Σύμφωνα με τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών, «η Ευρώπη καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να παρεμποδίσει μια ειρηνευτική συμφωνία και να διαταράξει πιθανές διαπραγματεύσεις που επιδιώκει η κυβέρνηση [του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ] Τραμπ, μεταξύ άλλων παραγόντων. Η Δύση διοχετεύει όπλα στο ουκρανικό καθεστώς, ενώ παράλληλα βοηθά το Κίεβο να στοχεύει αμάχους και πολιτικές υποδομές με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους».

- Η Ουκρανία είναι αποκλειστικά υπεύθυνη για τις ζημιές στη ναυτιλία στη Μαύρη Θάλασσα, συμπεριλαμβανομένων των ζημιών σε δυτικές εμπορικές εταιρείες: «Ονομάστε τουλάχιστον μία περίπτωση όπου εμπορικά πλοία που δραστηριοποιούνται στα δικά σας (Δυτικά -- TASS) συμφέροντα έχουν γίνει στόχος ρωσικών επιδρομών. Εδώ τελειώνει η συζήτηση. Δεν υπάρχουν τέτοιες περιπτώσεις».

Κρίση στη Μέση Ανατολή

- Ο Λαβρόφ δήλωσε ότι «ο ΟΗΕ και όλοι εμείς, τα κράτη μέλη, πρέπει να λάβουμε επειγόντως αντισυμβατικά μέτρα για να αντιστρέψουμε τις αρνητικές τάσεις στη Μέση Ανατολή και τις γειτονικές περιοχές. Αυτό αφορά όχι μόνο την Παλαιστίνη, αλλά και τον Λίβανο, τη Συρία, την Υεμένη, το Ιράκ, το Σουδάν, τη Σομαλία, το Νότιο Σουδάν και άλλες αφρικανικές χώρες όπου μαίνονται συγκρούσεις».

- Μιλώντας για την κατάσταση γύρω από το Στενό του Ορμούζ, ο Λαβρόφ δήλωσε ότι η Ρωσία θεωρεί «την εδραίωση εμπιστοσύνης στις σχέσεις μεταξύ των παράκτιων κρατών του [Περσικού] Κόλπου -- των αραβικών εθνών και του Ιράν -- ως προϋπόθεση για την επίλυση της κρίσης [του Ορμούζ]».

- Ο Λαβρόφ δήλωσε ότι η ρωσική ιδέα για συλλογική ασφάλεια στον Περσικό Κόλπο στοχεύει «στην οικοδόμηση μιας βιώσιμης περιφερειακής αρχιτεκτονικής». Η Ρωσία, μαζί με άλλες «υπεύθυνες χώρες», είναι έτοιμη να κάνει μια «εποικοδομητική συμβολή» στη σταθεροποίηση της στρατηγικά σημαντικής Μέσης Ανατολής.

- Ο υπουργός υπενθύμισε ότι σχεδόν πριν από ένα χρόνο, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε ένα ειρηνευτικό σχέδιο για τη Λωρίδα της Γάζας, το οποίο υποστήριξε η Ουάσινγκτον, αλλά η ειρήνη δεν έχει ακόμη επιτευχθεί και η ανθρωπιστική κατάσταση παραμένει κρίσιμη.

- Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ρωσία πιστεύει ότι «ήρθε η ώρα να αντιμετωπιστεί το κύριο ζήτημα στη Μέση Ανατολή, δηλαδή η διασφάλιση της παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης βάσει πολυάριθμων αποφάσεων του ΟΗΕ».

Προσαρμογή του ΟΗΕ στις νέες πραγματικότητες

- Οι δυτικές χώρες «υπερεκπροσωπούνται» στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο θα πρέπει να διευρυνθεί ώστε να συμπεριλάβει περισσότερους εκπροσώπους από την Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική, ενώ η Μόσχα δεν μπορεί να επιτρέψει νέες «δυτικές έδρες»: «Δεν μπορούμε να προβλέψουμε ή να επιτρέψουμε νέες «δυτικές έδρες», επειδή η Δύση ήδη υπερεκπροσωπείται», τόνισε ο Λαβρόφ, προσθέτοντας ότι η μεταρρύθμιση δεν πρέπει να περιλαμβάνει πρόσθετες έδρες για τις δυτικές χώρες, «ειδικά τη Γερμανία και την Ιαπωνία, οι οποίες έχουν ξεκινήσει μια πορεία στρατιωτικοποίησης και ρεβανσισμού».

- Επανέλαβε την υποστήριξή του για μόνιμες έδρες για τη Βραζιλία και την Ινδία, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τα συμφέροντα της Αφρικής σύμφωνα με τη Συναίνεση Εζουλουίνι και τη Διακήρυξη της Σύρτης.

- Η Ρωσία αναμένει «ότι ο νέος Γενικός Γραμματέας, τον οποίο θα πρέπει να εκλέξουμε μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους, θα <…> εκπροσωπεί ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα, αντί να υπηρετεί τα συμφέροντα μεμονωμένων χωρών, και θα απέχει από την υπονόμευση της διακυβερνητικής φύσης του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών ή των προνομίων του Συμβουλίου Ασφαλείας [του ΟΗΕ] και των μόνιμων μελών του». Ο Λαβρόφ δήλωσε ότι αρκετοί υποψήφιοι για τη θέση διαθέτουν τα απαραίτητα προσόντα.

- Μιλώντας για την τρέχουσα Γραμματεία του ΟΗΕ με επικεφαλής τον Αντόνιο Γκουτέρες, ο Λαβρόφ δήλωσε ότι «δεν είναι σε θέση να εφαρμόσει τις βασικές απαιτήσεις αυτού του εγγράφου, το οποίο αποτελεί τη βάση ολόκληρου του ΟΗΕ. Προωθεί μεροληπτικές προσεγγίσεις και διπλά μέτρα και σταθμά, εξυπηρετώντας ουσιαστικά μια ομάδα δυτικών χωρών», δήλωσε ο Λαβρόφ, σημειώνοντας ότι επτά ή οκτώ από τις πιο σημαντικές θέσεις στη Γραμματεία του ΟΗΕ κατέχονται από πολίτες ή υπηκόους χωρών του ΝΑΤΟ.

- Η Μόσχα, τόνισε ο Λαβρόφ, επιθυμεί «τα Ηνωμένα Έθνη να γίνουν πραγματικά ένα κέντρο συντονισμού των συμφερόντων όλων των κρατών, όπως απαιτείται από τον Χάρτη τους».