Ενα μποτ του Twitter «έπιασε» τη ρωσική κυβέρνηση να αλλάζει το λήμμα της Wikipedia σχετικά με την κατάρριψη του αεροσκάφους των Μαλαισιανών Αερογραμμών τον περασμένο Ιούλιο
Στις 18 Ιουλίου κάποιος αξιωματούχος της ρωσικής κυβέρνησης παρενέβη στη Wikipedia. Ανοιξε ένα λήμμα το οποίο είχε τον τίτλο «Λίστα αεροπορικών δυστυχημάτων στην πολιτική αεροπορία» και «κατέβηκε» στο σημείο που αφορούσε την MH17, την πτήση των Αερογραμμών της Μαλαισίας που είχε καταρριφθεί την προηγούμενη ημέρα. Το άρθρο επέρριπτε την ευθύνη σε τρομοκράτες από τη Ρωσία. Επιλέγοντας «επεξεργασία» ο κυβερνητικός αξιωματούχος έσβησε τη συγκεκριμένη παράγραφο και έγραψε μια άλλη, καταδεικνύοντας ως υπεύθυνο για το δυστύχημα τον ουκρανικό στρατό. Πώς ξέρουμε ότι συνέβη κάτι τέτοιο; Ενα μποτ (λογισμικό ρομπότ) του Twitter τον συνέλαβε επ' αυτοφώρω.
Τα μποτ ή αυτόματοι λογαριασμοί του Twitter είναι προγράμματα τα οποία έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να παράγουν αυτόματα tweets σύμφωνα με έναν συγκεκριμένο αλγόριθμο. Το ίδιο το Twitter εκτιμά ότι πίσω από έναν στους 20 λογαριασμούς του δεν υπάρχει κάποιος άνθρωπος. Είναι γνωστό τοις πάσι ότι τα συγκεκριμένα μποτ δημιουργούν διάφορα προβλήματα - μπορούν να χρησιμοποιηθούν παραδείγματος χάριν για να επηρεάσουν πολιτικές συζητήσεις ή τις τιμές στις αγορές. Εντυπα, εταιρείες ή επίδοξες διασημότητες μπορούν να αγοράσουν τέτοιου είδους ψεύτικους «ακολούθους» για να δώσουν την εντύπωση ότι είναι περισσότερο δημοφιλείς.
Παρ' όλα αυτά η συζήτηση γύρω από τα μποτ του Twitter έχει αρχίσει τελευταία να παίρνει έναν πιο θετικό τόνο. Αν και πολλά από τα μποτ που «κυκλοφορούν» στο δημοφιλές μέσο κοινωνικής δικτύωσης εξακολουθούν να είναι άβουλες μαριονέτες προς ενοικίαση οι εκπρόσωποι μιας «νέας γενιάς» που έχει εμφανιστεί πρόσφατα στρέφονται σε πιο σοβαρές ενασχολήσεις: μεταδίδουν πληροφορίες, παράγουν ποίηση και ενθαρρύνουν τη διαφάνεια. Οπως λέει ο Λεονάρντο Φλόρες από το Πανεπιστήμιο του Πουέρτο Ρίκο, βρισκόμαστε εν τω μέσω μιας «άνθησης των μποτ του Twitter».
Διαφάνεια και δημοκρατία
Τα μποτ που ανιχνεύουν τις «επεξεργασίες» των λημμάτων της Wikipedia που γίνονται από κυβερνητικές διευθύνσεις IP, όπως αυτό που «έπιασε» την αλλαγή στο λήμμα για την πτήση MH17, είναι σχετικά καινούργια. Το πρώτο του είδους ήταν το βρετανικού ενδιαφέροντος @parliamentedits, το οποίο εμφανίστηκε στις αρχές του περασμένου Ιουλίου. Γρήγορα ακολούθησαν εκδοχές για άλλες χώρες - μεταξύ των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς και η Σουηδία. Ενα άλλο, το @valleyedits, παρακολουθεί τη δραστηριότητα στη Wikipedia που προέρχεται από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες.
«Υπάρχει μια απίστευτη λαχτάρα σε αυτή τη χώρα και σε όλον τον κόσμο ώστε να χρησιμοποιηθεί η τεχνολογία για να προσφέρει περισσότερη διαφάνεια στις δημοκρατίες μας» έγραψε ο Εντ Σάμερς, σχεδιαστής του λογισμικού της αμερικανικής εκδοχής, στο προσωπικό του μπλογκ. Κατά την άποψή του τα μποτ του είδους προσφέρουν έναν σχετικά απλό τρόπο για την ενθάρρυνση της διάδοσης των πληροφοριών και της συζήτησης σχετικά με ζητήματα τα οποία ο ίδιος θεωρεί σημαντικά.
Οι δημιουργοί άλλων μποτ προχωρούν την ατομική έκφραση ένα βήμα πιο πέρα. Ο Μαρκ Σαμπλ, καθηγητής ψηφιακών μελετών στο Κολέγιο Ντέιβιντσον στη Βόρεια Καρολίνα, απηύθυνε τον περασμένο χρόνο δημόσια έκκληση ζητώντας να χρησιμοποιηθούν περισσότερο τα μποτ ως μέσα διαμαρτυρίας. Ο ίδιος ο κ. Σαμπλ έχει αναπτύξει πολλά μποτ για να καυτηριάσει σατιρίζοντας οργανώσεις τις οποίες δεν εγκρίνει. Ενα από αυτά, το @NSA PRISMbot, φαντάζεται το είδος των αυθαίρετων δεδομένων που η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας των ΗΠΑ (NSA) συλλέγει σχετικά με τους Αμερικανούς: «ο Τζαντ Κατς από το Πορτ Βέρνον της Καλιφόρνιας μοιράστηκε μια φωτογραφία με τίτλο ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΣΜΟΣ στο Instagram». Ενα άλλο, με τίτλο @NRA_Tally, συνδυάζει πλαστές αναφορές για μαζικές εκτελέσεις με όπλα με τα αληθινά επιχειρήματα υπέρ της χρήσης των όπλων που προωθούνται από την Εθνική Ενωση Οπλων των Ηνωμένων Πολιτειών (NRA).
Γιατί στο Twitter;
Το Twitter είναι μια πλατφόρμα που προσφέρεται ιδιαίτερα για τη «δράση» των μποτ και των δημιουργών τους
Γιατί όλα αυτά γίνονται στο Twitter; Ενας λόγος είναι ότι το συγκεκριμένο μέσο κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί μια πλατφόρμα σχετικά φιλική προς τους προγραμματιστές. Το Facebook αντιθέτως είναι πιο δύσχρηστο. Επίσης στο Twitter το «μοίρασμα» είναι πιο εύκολο. Οι χρήστες εδώ είναι πιθανότερο να παρακολουθήσουν λογαριασμούς που δεν γνωρίζουν από ό,τι στα άλλα δίκτυα. Επιπλέον τα retweets και τα «αγαπημένα» μπορούν να βοηθήσουν κάποιον να προσελκύσει την προσοχή πολλών ανθρώπων χρηστών γρήγορα.
«Η πληροφορία παραδίδεται σε σένα. Είναι πολύ περισσότερο μια θετική δράση παρά αντίδραση» λέει ο Ροντ Πλάμερ, διευθυντής της Shoothill, εταιρείας προγραμματισμού η οποία συμμετέχει στη λειτουργία του GaugeMap, ενός δικτυακού τόπου ο οποίος ανιχνεύει την άνοδο της στάθμης των υδάτων των ποταμών σε όλη τη Βρετανία. Το κάθε ποτάμι έχει αισθητήρες που μετρούν τη στάθμη των νερών του και τον δικό του λογαριασμό στο Twitter ο οποίος ενημερώνεται περιοδικά καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας ώστε οι κάτοικοι κάθε περιοχής να παρακολουθούν τα σημεία που τους ενδιαφέρουν.
Η ιδέα πίσω από τους λογαριασμούς που παρακολουθούν τις πλημμύρες είναι απλή: πάρτε πληροφορίες που ο κόσμος μπορεί να θέλει να ξέρει και «ανοίξτε» τις για όλους. Υπάρχουν αρκετοί λογαριασμοί αυτού του είδους, από κάποιους που παρακολουθούν τους σεισμούς μέχρι έναν που αναλύει τη στρατηγική της ομάδας αμερικανικού ποδοσφαίρου των ΗΠΑ. Δεν είναι όμως όλα τα μποτ φιλικά. Το @needadebitcard βρίσκει και κάνει retweets στους 16.000 ακολούθους του φωτογραφίες από χρεωστικές κάρτες που έχουν ανεβάσει στο Διαδίκτυο οι κάτοχοί τους, ντροπιάζοντας όσους είναι αρκετά ανόητοι ώστε να δημοσιοποιούν τέτοιου είδους προσωπικές πληροφορίες. Ο «προβολέας» της σκηνής των κοινωνικών δικτύων μπορεί να είναι σκληρός μερικές φορές.
Νέα ζητήματα δεοντολογίας
Καθώς τα μποτ αρχίζουν να γίνονται δημοφιλή, οι κάτοχοί τους είναι αναγκασμένοι να αντιμετωπίσουν νέα ζητήματα δεοντολογίας. Ο Ντάριους Καζέμι, παραγωγικότατος δημιουργός σατιρικών και λογοτεχνικών μποτ, λέει ότι προσπαθεί να δώσει ένα καλό παράδειγμα. Εχει θεσπίσει και ακολουθεί έναν βασικό κώδικα συμπεριφοράς των μποτ: για παράδειγμα, τα μποτ του ποτέ δεν κάνουν αναφορές ούτε στέλνουν tweet σε χρήστες του Twitter οι οποίοι δεν έχουν κάποια αλληλεπίδραση με τον συγκεκριμένο λογαριασμό. Εχει συντάξει επίσης μια λίστα με λέξεις που τα μποτ του δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιήσουν ποτέ, όπως π.χ. ρατσιστικούς χαρακτηρισμούς.
Το μποτ σας δεν θα πρέπει να λέει τίποτε που εσείς ο ίδιος δεν θα λέγατε δημόσια, λέει ο κ. Καζέμι. «Θέλω να εξασφαλίσω ότι ως δημιουργοί μποτ θα λαμβάνουμε υπόψη τα ζητήματα δεοντολογίας. Νομίζω ότι είναι πολύ εύκολο να μη συμβεί κάτι τέτοιο» τονίζει.
Οι δημιουργοί των μποτ πρέπει επίσης να αποφασίσουν πώς θα χειριστούν τα όποια λάθη κάνουν οι αλγόριθμοί τους. Το Twitter φημίζεται για τη διάδοση παραπληροφόρησης - οι διορθώσεις αποσπούν πολύ λιγότερη προσοχή. Ας πούμε ότι υπάρχει ένα σφάλμα στον κώδικα κάποιου από τα μποτ που παρακολουθούν κυβερνήσεις με αποτέλεσμα αυτό να δείξει ότι κάποιος κυβερνητικός αξιωματούχος έκανε μια παρέμβαση στη Wikipedia την οποία στην πραγματικότητα δεν έχει κάνει. Ποιος ευθύνεται για το λάθος και τι θα πρέπει να γίνει στη συνέχεια; Ζητήματα όπως αυτό θα συζητηθούν μέσα στους επόμενους μήνες, στο δεύτερο «Bot Summit», το ετήσιο συνέδριο για τα μποτ που διοργανώνει ο κ. Καζέμι.
Ο κ. Φλόρες από την πλευρά του ελπίζει ότι τα μποτ θα εξελιχθούν περισσότερο μέσα στα επόμενα χρόνια. Πολλοί δημιουργοί, επισημαίνει, αναπτύσσουν μποτ τα οποία εστιάζονται σε έναν μόνο στόχο, εκτελώντας συνεχώς πολλούς διαφορετικούς συνδυασμούς του ίδιου ουσιαστικά πράγματος. Ο ίδιος όμως θα ήθελε να δει τα λογισμικά του είδους να ανεβαίνουν σε νέα, πιο σύνθετα επίπεδα. Κάτι τέτοιο βέβαια δεν σημαίνει ότι τα αφιερωμένα σε έναν μόνο στόχο μποτ θα πάψουν να έχουν ενδιαφέρον. «Το Twitter αναπαράγει συνεχώς τα δεδομένα και αυτό κάνει τους ανθρώπους να τα βλέπουν με καινούργια μάτια» τονίζει.
ΔΥΣΚΟΛΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
Πόσα μποτ υπάρχουν εκεί έξω;
Το Twitter έχει 255 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες οι οποίοι στέλνουν 500 εκατομμύρια tweets την ημέρα. Πόσοι από αυτούς είναι μποτ; Στο παρελθόν έχουν γίνει κάποιες εκτιμήσεις:
- Το ίδιο το Twitter δήλωσε πέρυσι κατά την είσοδό του στο χρηματιστήριο ότι περίπου το 5% των χρηστών του δεν είναι πραγματικοί.
- Μια ανάλυση από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Ιντιάνα οι οποίοι εξέτασαν τις συνδέσεις των tweets διαφόρων λογαριασμών με βασικούς ιστότοπους του τομέα της τεχνολογίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι περίπου 15% των 18.000 χρηστών που εξετάστηκαν είναι πλαστοί.
- Μια άλλη μελέτη που έγινε το 2012 από την εταιρεία μάρκετινγκ Sysomos κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το 24% όλων των tweets παράγονται από μποτ.
TOP 11
Μερικά από τα καλύτερα
Στο Twitter έχουν δημιουργηθεί μποτ που εκτελούν κάθε είδους «αποστολή», αν και τα περισσότερα από αυτά έχουν σχεδιαστεί καθαρά για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Εδώ η Αβίβα Ράτκιν του «New Scientist» παρουσιάζει 11 από τα πιο αγαπημένα της. Για να παρακολουθήσετε τόσο αυτά όσο και εκείνα που αναφέρονται στο κυρίως κείμενο ακολουθήστε τη σχετική λίστα της στο Twitter στο bit.ly/twitbots.
@anagramatron: ανακαλύπτει tweets τα οποία αποτελούν κατά τύχη αναγραμματισμό το ένα του άλλου.
@oliviataters: μιμείται μια έφηβη η οποία εκφράζει τους προβληματισμούς της συνθέτοντας αποσπάσματα από tweets πραγματικών εφήβων «συνομηλίκων» της.
@ClearCongress: αναπαράγει tweets μελών του Κογκρέσου «κόβοντας» το περιεχόμενό τους ανάλογα με τη γενική δημοτικότητα του Κογκρέσου - όσο χαμηλότερο το ποσοστό τόσο περισσότεροι χαρακτήρες κόβονται.
@threecoursemeal: σερβίρει δημιουργικά μενού σχεδιασμένα από έναν αλγόριθμο.
@TwoHeadlines: δημιουργία του Ντάριους Καζέμι, συγκεντρώνει διάφορα tweets με τίτλους ειδήσεων.
@DearAssistant: απαντά σε ερωτήσεις, δίνει ορισμούς και κάνει υπολογισμούς κατά παραγγελία.
@haikud2: εντοπίζει tweets που μπορούν να ταιριάξουν στη φόρμα των ιαπωνικών χαϊκού και τα μετατρέπει σε ποιήματα.
@earthquakebot: παρακολουθεί τους σεισμούς που σημειώνονται σε όλον τον πλανήτη.
@tofu_product: όταν ακολουθήσετε και στείλετε tweet στο συγκεκριμένο μποτ, αυτό θα «χτενίσει» το προφίλ σας για να συνθέσει ένα νέο tweet που θα μοιάζει με δικό σας.
@greatartbot: δημιουργεί πρωτότυπη τέχνη με πίξελ τέσσερις φορές την ημέρα.
@NS_headlines: ένας αναγνώστης του «New Scientist» δημιούργησε το σατιρικό «Not New Scientist», ένα μποτ που παράγει ψεύτικες ειδήσεις για λογαριασμό του περιοδικού.
