ενημέρωση 5:53, 13 September, 2026

Χρόνια κόπωση και οργανικά νοσήματα

Γράφει η Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Η κόπωση χαρακτηρίζεται από πτώση των επιπέδων ενέργειας του σώματος, η οποία ενίοτε είναι τόσο σοβαρή που καθιστά αδύνατη την τέλεση συνήθων πνευματικών ή σωματικών καθηκόντων. Συνήθεις παράγοντες και νοσήματα που προκαλούν παροδική κόπωση είναι το stress, η κατάθλιψη,τα πολύωρα ταξίδια ιδιαίτερα μεταξύ χωρών με διαφορά ώρας, οι περίοδοι ανεπαρκούς ύπνου, τα ακατάστατα ωράρια, η χρήση τοξικών ουσιών, ορισμένα φάρμακα (π.χ. ηρεμιστικά φάρμακα), οι στερητικές δίαιτες.   Όταν η κόπωση επιμένει για χρονικό  διάστημα άνω του εξαμήνου, δεν οφείλεται σε ψυχιατρικό νόσημα και δεν υποχωρεί με απλά μέτρα (π.χ. ξεκούραση τέλεση αγχολυτικών δραστηριοτήτων), πρόκειται για το παθολογικό πρόβλημα της χρόνιας κόπωσης.

Καθημερινά το ανθρώπινο σώμα χρειάζεται υψηλά επίπεδα ενέργειας για να πραγματοποιήσει λειτουργίες για να πραγματοποιήσει βιοχημικές κυτταρικές αντιδράσεις αλλά και λειτουργίες που απαιτούν συνέργεια πολλαπλών διαφορετικών οργάνων. Οι περισσότερες από τις λειτουργίες αυτές (π.χ. άμυνα, κυκλοφορία του αίματος, λειτουργία αναπνοής)  δεν ευρίσκονται υπό τον έλεγχο της συνείδησης. Η εξασφάλιση φυσιολογικής ενεργειακής εφεδρείας προϋποθέτει την ομαλή συνεργασία μιας ποικιλίας οργανικών συστημάτων.

Αρχικώς πρέπει να λειτουργήσει ομαλά το πεπτικό σύστημα για να τροφοδοτηθεί το σώμα με τα σάκχαρα τα λίπη και τις πρωτεΐνες των τροφών τα οποία όμως δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτούσια ως υλικά «καύσης». Πρέπει να μετασχηματιστούν με πολύπλοκες βιοχημικές αντιδράσεις που έχουν ως καταληκτικό σημείο την παραγωγή τριφωσφορικής αδενοσίνης ΑΤPπου είναι το ενεργειακό «νόμισμα» του ανθρώπινου κυττάρου. Ορμόνες της κυκλοφορίας, νευρωνικές συνδέσεις των ιστών με τον εγκέφαλο συνεργάζονται αρμονικά για να ρυθμιστεί η ομαλή λειτουργία των οργανιδίων των κυττάρων όπου επιτελείται αυτός ο μετασχηματισμός, των μιτοχονδρίων. Η τροφοδοσία των μιτοχονδρίων  με επαρκές οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά για να γίνουν οι καύσεις και να παραχθεί τριφωσφορική αδενοσίνη ATP είναι ζωτική για την λειτουργία τους. Η επάρκεια του ύπνου και η ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και των απεκκριτικών οργάνων είναι σημαντικά για την εξουδετέρωση των τοξινών και παραπροϊόντων που παράγουν τα μιτοχόνδρια κατά την λειτουργία τους. Ως καταληκτικό σημείο του κύκλου της ροής ενέργειας στον άνθρωπο, τα κύτταρα πρέπει να ανταποκρίνονται με επάρκεια στις εντολές του εγκεφάλου για κίνηση ή διανοητική συγκέντρωση. Νοσήματα όπως η αναιμία, οι ορμονικές διαταραχές, οι χρόνιες φλεγμονές, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, τα ψυχιατρικά σύνδρομα, η ινομυαλγία, οι ελλείψεις βιταμινών και ιχνοστοιχείων, οι αλλοιώσεις του ανοσοποιητικού συστήματος, οι παθήσεις του κυκλοφορικού συστήματος, οι αναπνευστικές παθήσεις, η υπερκόπωση, διαταράσσουν ένα ή περισσότερα σημεία του κύκλου της ροής της ενέργειας  στον άνθρωπο. Οι κοινές ιώσεις μετά την αποδρομή τους προκαλούν βραχύβιο πρόβλημα κόπωσης συνηθέστερα λόγω της χρήσης από τον ιό των ενεργειακών υποστρωμάτων του σώματος.

Το ιδιοπαθές σύνδρομο χρόνιας κόπωσης χαρακτηρίζεται από γενικευμένη κόπωση, η οποία δεν οφείλεται σε συγκεκριμένο υποκείμενο παράγοντα ή νόσο και χαρακτηρίζεται από ταυτόχρονη παρουσία τεσσάρων ή περισσότερων από τα παρακάτω σημεία που εκτίθενται παρακάτω. Στο σύνδρομο αυτό μπορεί να εμφανιστούν:

•         Μυϊκοί πόνοι

•         Πόνοι στις αρθρώσεις

•         Ευαίσθητοι τραχηλικοί ή μασχαλιαίοι λεμφαδένες

•         Πονόλαιμος

•         Διαταραχές της μνήμης και της συγκέντρωσης που δεν προκαλούνται από φάρμακα, αλκοόλ ή ουσίες

•         Ύπνος που δεν ξεκουράζει

•         Κακουχία μετά από άσκηση

•         Εμφάνιση πονοκεφάλου που δεν προϋπήρχε

Η σωστή ιατρική παθολογική εξέταση είναι επιβεβλημένη στην περίπτωση της χρόνιας κόπωσης. Η σωστή διαφορική διάγνωση κατευθύνει την ορθή θεραπεία.

  • Κατηγορία ΥΓΕΙΑ
  • 0

Πολίτικη Βασιλόπιτα

H συνταγή είναι του φίλου μου του Νάκη, που είναι από την Πόλη και την έκανε την προπαραμονή της Πρωτοχρονιάς με τα χεράκια του, βοηθούντος στο ζύμωμα και του άλλου φίλου μας, του Κώστα. Συμπέρασμα: η βασιλόπιτα παρότι γένους θηλυκού υπήρξε τουλάχιστον για φέτος, μια καθαρά ανδρική υπόθεση, που ολοκληρώθηκε με απόλυτη επιτυχία. Πράγμα καθόλα ευχάριστο, μιας και το να τριγυρνάς με ένα ποτό ανά χείρας στην κουζίνα που μυρίζει μαστίχα και λιωμένο βούτυρο, τσιμπολογώντας, πειράζοντας τους υπόλοιπους και συζητώντας χαλαρά περί ειδήσεων και μπαχαρικών είναι η χαρά της παρέας και -για μένα- προνομιούχα διασκέδαση. Η ευχαρίστηση γίνεται μάλιστα σχεδόν ευγνωμοσύνη καθώς βλέπεις μεγαλύτερα από τα δικά σου χέρια να παλεύουν με τη ζύμη διαστάσεων σούμο, αφού ο Νάκης όχι μόνο έκανε 5 πίτες με τη μία, αλλά και δεν συζητούσε επ” ουδενί την εμπλοκή του μίξερ.
Η πολίτικη βασιλόπιτα δεν είναι αφράτη σαν τσουρέκι ούτε είναι κέικ. Είναι επίτηδες σφιχτή σαν κακομαθημένη και γευστική. Υποθέτω ότι ένα μέρος του χαρακτήρα της γεύσης προέρχεται από τα υλικά και ένα άλλο από το πολύ κανάκεμα. Γιατί ακριβώς περί κανακέματος πρόκειται, μιας και όπως θα δείτε στην εκτέλεση, η ζύμη – την οποία ο Νάκης σταυρώνει με τις ευχές του στο τέλος – μένει «φασκιωμένη» όλο το βράδυ στα ζεστά για να φουσκώσει.
Αν την κάνετε, να είστε επιμελείς και κυρίως να μην βιάζεστε. Ο χρόνος που θα ασχοληθείτε με τη ζύμη όπως και αυτός που θα την αφήσετε στην ησυχία της, περιμένοντας να διπλασιαστεί, είναι το ίδιο σημαντικός. Καλή επιτυχία!

Υλικά (για 1 βασιλόπιτα)
1 κιλό αλεύρι
4 αυγά κτυπημένα
250 γρ. βούτυρο λιωμένο
300 γρ. ζάχαρη
1 κ.σ. λάδι
20 γρ. μαχλέπι
20 γρ. μαστίχα
αυγό και σουσάμι για το άλειμμα
για τη μαγιά
25γρ. μαγιά φρέσκια
1/2 φλ. γάλα χλιαρό
1-2 κ.σ. αλεύρι

vassilopita politiki

Διαλύετε τη μαγιά: Pίχνετε τη μαγιά στο γάλα και την ανακατεύετε να διαλυθεί, προσθέτοντας το αλεύρι.  Την αφήνετε σε ζεστό μέρος (π.χ. στο φούρνο, στους 40-50 βαθμούς C) για 1 ώρα να φουσκώσει.

Ετοιμάζετε τη ζύμη: Bάζετε σε λεκάνη το αλεύρι και όλα υπόλοιπα υλικά. Προσθέτετε το μίγμα της μαγιάς, ανακατεύετε και ζυμώνετε μέχρι η ζύμη να αρχίσει να ξεκολλάει από τα τοιχώματα της λεκάνης. Ανάλογα με τη δύναμη που έχετε και το μέγεθός σας, ο χρόνος αυτός ποικίλει. Υπολογίστε ωστόσο τουλάχιστον 10-15 λεπτά. Αν η ζύμη είναι πολύ σφιχτή, προσθέστε της λίγο γάλα.

Κάνετε τη ζύμη μπάλα και  την τακτοποιείτε ωραία μέσα στη λεκάνη.  Σκεπάζετε και φασκιώνετε τη λεκάνη πρώτα με πετσέτα, μετά από πάνω με κάτι πιο ζεστό (τύπου κουβερτάκι ή ριχτάρι) και την αφήνετε σε ζεστό μέρος να φουσκώσει για 6 ολόκληρες ώρες.

Σημείωση:Μπορείτε να είστε «δημιουργικοί» σχετικά με το ζεστό μέρος που θα τοποθετήσετε τη φασκιωμένη λεκάνη με τη ζύμη. Πάνω σε καρέκλα, δίπλα στο καλοριφέρ είναι μια ιδέα, με την προϋπόθεση ότι αυτό λειτουργεί. Αν επίσης, κάνετε ζύμη για περισσότερες από μία βασιλόπιτες, ο χρόνος που απαιτείται για το φούσκωμα θα είναι μεγαλύτερος. Σε κάθε περίπτωση είναι προτιμότερο να υπερβάλλετε κατά μισή ώρα παρά να περικόψετε το χρόνο και να μη φουσκώσει η ζύμη σας.
Προθερμάνετε το φούρνο στους 170 βαθμούς C.
Ψήστε τη βασιλόπιτα: Ανοίξτε τη ζύμη που πρέπει να έχει διπλασιαστεί μέσα στη λεκάνη και ζυμώστε την ξανά για 10 λεπτά. Πλάστε τη σε μπάλα και πιέστε την ελαφρά στο πάνω μέρος. Τοποθετήστε τη σε ταψί με λαδόχαρτο, αλείψτε την με το αυγό και πασπαλείψτε με σουσάμι. Ψήστε στον προθερμασμένο φούρνο για 30-45 λεπτά. Η βασιλόπιτα θα πρέπει να ροδίσει ωραία και να γυαλίζει.

Σερβίρισμα: Μην ξεχάσετε, πριν την φέρετε στο τραπέζι για πανηγυρική κοπή, να βάλετε από κάτω το νόμισμα ή το φλουρί και να το κάνετε αυτό χωρίς …ζαβολιές. Ιδανικά, θα πρέπει ούτε εσείς να ξέρετε την ακριβή του θέση.  Και προς θεού, μην το βάλετε στο κέντρο της πίτας, γιατί δεν θάχει καθόλου πλάκα να πέσει το φλουρί σε όλους!

Τέλος, πρέπει να το πω κι αυτό: το πιο νόστιμο κομμάτι είναι εκείνο που ξεχνάει ο ευγενής Άγιος στο δίσκο, για να το βουτήξετε στον καφέ σας 

Πηγή:pandespani

Eγώ με την αξία μου κι όχι με ξένες πλάτες

Η χρήση και το βάρος της λέξης «διάδοχος» στην ελληνική κοινωνία. Συμβαίνει το ίδιο κι αλλού;

Γράφει ο Χρήστος Χωμενίδης

Το πρόβλημα -κατά την άποψή μου- δεν είναι ο Γιώργος Παπανδρέου. Ως πρώην πρωθυπουργός, που πιστεύει ότι οι εξελίξεις (ή οι μηχανορραφίες) τον έστυψαν και τον πέταξαν, δικαιολογείται να κάνει τα πάντα προκειμένου να δικαιωθεί, να του δοθεί ακόμα και μια δεύτερη ευκαιρία. Έστω και με υπερκινητικό, άγαρμπο, νευρωτικό σχεδόν τρόπο. Όπως περίπου εκείνοι που χάνουν μια δίκη και πεισμώνουν και αρχίζουν τις εφέσεις και τις αναιρέσεις και τις προσφυγές στα ευρωπαϊκά δικαστήρια και καταλήγει η ρεβάνς σκοπός της ζωής τους, που τους ρουφάει το μεδούλι.

Το πρόβλημα είναι η χρήση και το βάρος της λέξης «διάδοχος» στην ελληνική κοινωνία. Σε όλα τα μήκη και τα πλάτη και τα βάθη της. «Άντε, με το καλό ο διάδοχος!» εύχονται και σήμερα ακόμα στους μέλλοντες πατεράδες οι συγγενείς και οι φίλοι. Και όταν ο διάδοχος γεννηθεί και κάπως μεγαλώσει, το περιβάλλον του αρχίζει να τον προσανατολίζει –γλυκά και επίμονα- προς την ανάληψη της οικογενειακής επιχείρησης. Της όποιας οικογενειακής επιχείρησης.  

Σε όλες τις χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου, οι μετοχές μιας επιχείρησης πιθανόν να ανήκουν στους απόγονους του ιδρυτή τους. Η διοίκησή της ωστόσο ανατίθεται σε μάνατζερς

Θα ήταν αποκαλυπτική μια στατιστική που θα μας έδειχνε πόσα παιδιά στην Ελλάδα ακολουθούν το επάγγελμα των γονιών τους. Αναλαμβάνουν -κληρονομικώ δικαίω- το κατάστημα, το ιατρείο, ακόμα και την καλλιτεχνική σταδιοδρομία τους. Η μόνη πρόοδος που έχει σημειωθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες, είναι πως ο διάδοχος μπορεί να ανήκει και στο γυναικείο φύλο. Η θέση, κατά τα άλλα, πίσω απ'το ταμείο, η πανεπιστημιακή έδρα ή το μικρόφωνο που ανέδειξε το χρυσό λαρύγγι του γεννήτορά τους, δικαιωματικά τούς ανήκει.

Συμβαίνει το ίδιο κι αλλού; Κατά κανόνα όχι. Στην Αμερική, οι περισσότεροι –και οι πιο σημαντικοί- πρόεδροι έρχονταν από το πουθενά.

Ο πατέρας του Μπάρακ Ομπάμα ήταν ένας Κενυάτης φοιτητής στο πανεπιστήμιο της Χονολουλού, ο οποίος πολύ σύντομα χώρισε με την μάνα του και επέστρεψε για πάντα στην Αφρική. Ο πατέρας του Μπιλ Κλίντον ονομαζόταν Γουίλιαμ Μπλάιθ και σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα τρεις μήνες πριν από τη γέννησή του. Η μάνα του παντρεύτηκε κάποιον Ρότζερ Κλίντον, έναν αλκοολικό, τζογαδόρο βενζινά, ο οποίος προφανώς δεν πληρούσε ούτε στο ελάχιστον τις προδιαγραφές για πατριός ενός προέδρου των ΗΠΑ. Ο Αβραάμ Λίνκολν, που πέρασε στην παγκόσμια Ιστορία καταργώντας τη δουλεία, είχε γεννηθεί σε μια καλύβα από γονείς σχεδόν αγράμματους.

Υπάρχουν –θα μου αντιτείνετε- και αντίθετα παραδείγματα. Οι Κένεντι όμως δεν θέλησαν ή δεν μπόρεσαν να φτιάξουν δυναστεία – κανένα από τα παιδιά και τα ανίψια του Τζων και του Ρόμπερτ δεν διεκδίκησε ύπατο αξίωμα. Οι Μπους, πάλι, το έκαναν. Με καταστροφικά σχεδόν για τη χώρα τους και για τον πλανήτη αποτελέσματα. Η ευφυΐα, το ταλέντο, η πολιτική ή η επιχειρηματική ικανότητα δεν μεταβιβάζονται γονιδιακά. Ή κι αν μεταβιβάζονται, δεν μπορεί να υποχρεώνουν τους κληρονόμους.

Σε όλες τις χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου, οι μετοχές μιας επιχείρησης πιθανόν να ανήκουν στους απόγονους του ιδρυτή τους. Η διοίκησή της ωστόσο ανατίθεται σε μάνατζερς.

Η ιδέα εξάλλου πως ο πλούτος οφείλει να επιστρέφει και να διαχέεται στην κοινωνία έχει εμπεδωθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε τρεις κορυφαίοι εκπρόσωποι του καπιταλισμού -ο Μπιλ Γκέητς, ο Μαρκ Ζούγκεμπεργκ και ο Γουόρεν Μπάφετ- υπέγραψαν το 2010 ένα μεταξύ τους σύμφωνο που τους υποχρεώνει να διαθέσουν την μισή τουλάχιστον περιουσία τους σε αγαθοεργίες.

Όχι όμως στην Ελλάδα! Στην Ελλάδα, το οποιοδήποτε οικογενειακό κεφάλαιο, είτε αποτιμάται σε χρήματα είτε σε ψήφους είτε σε γνωριμίες, διαφυλάσσεται ως κόρη οφθαλμού. Εφόσον δε ο ιδιοκτήτης του ψιλικατζίδικου θεωρεί ιερή του υποχρέωση να το παραδώσει στα παιδιά του, γιατί να μην κρίνει ως απολύτως λογικό το Πασόκ του Ανδρέα να ανήκει δικαιωματικά στον γιό του και μάλιστα τον πρωτότοκο;  

Για έναν φροϋδικό ψυχαναλυτή δεν θα χωρούσε αμφιβολία: «Η ενηλικίωση του Γιώργου Παπανδρέου περνάει μέσα από τον συμβολικό φόνο του πατέρα του. Ο ΓΑΠ λαχταρούσε και λαχταράει το Πασόκ με σκοπό, υποσυνείδητα, να το καταστρέψει.».

Ο Γιώργος Παπανδρέου αποτελεί μια τραγική στην ουσία περίπτωση: Το 1981, οι γονείς του, σύμφωνα με τις δικές του διηγήσεις, τον πίεσαν να μπει στο ψηφοδέλτιο της Αχαΐας – «δεν θα κουνήσεις το δακτυλάκι σου για να εκλεγείς!» του έλεγαν, «δες το απλώς σαν εμπειρία!» προσέθεταν.

Εικοσιέξι χρόνια αργότερα -κι ενώ είχε διαγράψει μια πολιτική διαδρομή που περιελάμβανε αξιοπρόσεκτες καινοτομίες (ο ΓΑΠ, λόγου χάριν, ήταν ο μόνος από το Πασόκ που είχε ευθαρσώς τοποθετηθεί υπέρ της ελεύθερης ραδιοφωνίας) αλλά και κωμικές γκάφες- το 2007, όταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος διεκδικούσε με αξιώσεις το κόμμα, δεν δίστασε να συμμαχήσει με ό,τι πιο λαϊκίστικο και φαύλο προκειμένου να παραμείνει πρόεδρος και εν αναμονή πρωθυπουργός.

Το 2009, την μεγάλη νύχτα της ζωής του, όταν σάρωσε στις εκλογές, οι οπαδοί του τον υποδέχθηκαν με το σύνθημα «Σήκω Ανδρέα για να δεις το παιδί της Αλλαγής!». Πώς θα νοιώθατε εσείς εάν στα εξήντα σας σχεδόν σάς αποκαλούσαν ακόμα παιδί;

Για έναν φροϋδικό ψυχαναλυτή δεν θα χωρούσε αμφιβολία: «Η ενηλικίωση του Γιώργου Παπανδρέου περνάει μέσα από τον συμβολικό φόνο του πατέρα του. Ο ΓΑΠ λαχταρούσε και λαχταράει το Πασόκ με σκοπό, υποσυνείδητα, να το καταστρέψει.»

Το πρόβλημα βεβαίως δεν είναι οι ψυχολογικές διαδρομές του οποιουδήποτε Παπανδρέου αλλά το πώς αυτές διαπλέκονται με τις κυρίαρχες μας αντιλήψεις. Πώς η Ελλάδα παραμένει μια προνεοτερική κοινωνία, ένα άθροισμα από κάστες και από φάρες, όπου η προτίμηση –για παράδειγμα- του νεαρού βλαστού της Γιάννας Αγελλοπούλου προς τον Σύριζα καταγράφεται στην πολιτική ειδησεογραφία. Και όπου, το θλιβερότερο, εκείνοι που δεν φέρουν εύσημα καταγωγής –«ο γιός, ο ανηψιός ή ένας από εσάς;» ήταν το σύνθημα του Γιώργου Καρατζαφέρη- αποδεικνύονται συχνά πιο τυχάρπαστοι και αδηφάγοι από τους κληρονόμους.

«Εγώ με την αξία μου κι όχι με ξένες πλάτες...» τραγουδούσε κάποτε ο Στέλιος Καζαντζίδης. Ο Καζαντζίδης όμως δεν είχε παιδιά. Μια κλωτσιά ενός γαϊδάρου στα αχαμνά –ισχυρίζεται στην αυτοβιογραφία του- τον είχε καταστήσει στείρο. Η κληρονομιά του συνεπώς σχόλαζε. Ανήκε δηλαδή σε όλον τον κόσμο.-

Πηγή: lifo

  • Κατηγορία BLOGS
  • 0

Ένας χρόνος χωρίς τον Νέλσον Μαντέλα

Στις 5 Δεκέμβρη του 2013 έφυγε από τη ζωή ο Νέλσον Μαντέλα, ο πρώτος μαύρος πρόεδρος της Νότιας Αφρικής και σύμβολο του αγώνα κατά του απαρτχάιντ. Απεβίωσε στο σπίτι του, περιστοιχισμένος από τα μέλη της οικογένειάς του.

Φυλακίστηκε για 27 χρόνια  από το «καθεστώς των λευκών» αλλά απελευθερώθηκε το 1990 για να γίνει τέσσερα χρόνια αργότερα ο πρώτος μαύρος πρόεδρος της χώρας  και να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στην πορεία προς την ειρήνη και την κατάργηση των θεσμοθετημένων φυλετικών διακρίσεων. Του απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης το 1993.
 
Το χάρισμά του, το αυτοσαρκαστικό του χιούμoρ, η απουσία πικρίας για τη σκληρή μεταχείριση που δέχθηκε, καθώς και η εκπληκτική ιστορία της ζωής του, εξηγούν σε ένα μέρος την αξιοσημείωτη απήχησή του ανά την υφήλιο.
 
Από την παραίτησή του από την προεδρία το 1999 ο Νέλσον Μαντέλα υπήρξε ο ισχυρότερος πρεσβευτής της Νότιας Αφρικής. Μεταξύ άλλων, συμμετείχε ενεργά στην εκστρατεία κατά του HIV/Aids, στην εξάλειψη της πείνας, ενώ βοήθησε επίσης να διασφαλίσει η χώρα του το δικαίωμα να φιλοξενήσει το 2010 το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου. Συμμετείχε επίσης στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκο, το Μπουρούντι, σε άλλες αφρικανικές χώρες και αλλού.
 
Το 2004, σε ηλικία 85 ετών, ο Μαντέλα αποσύρθηκε από τη δημόσια ζωή περνώντας περισσότερο χρόνο με την οικογένεια και τους φίλους τους και επιδιδόταν σε «ήρεμο στοχασμό». «Μη με καλέσεις, θα σε καλέσω εγώ», προειδοποιούσε όποιον είχε σκοπό να τον προσκαλέσει σε υποχρεώσεις.
 
Μια σύντομη αναδρομή της ζωής του

Γεννήθηκε στις 18 Ιουλίου του 1918 στο χωριό Mvezo της πόλης Umtata (σήμερα Mthatha) που βρίσκεται στο Ανατολικό Ακρωτήρι της Νότιας Αφρικής.  Στη χώρα του συχνά αποκαλείται με το όνομα της  δυναστείας των Thembu «Madida». Thembu είναι η εθνοτική ομάδα στην οποία ανήκε o Μαντέλα .Το όνομα που του δόθηκε όταν γεννήθηκε ήταν Rolihlahla Dalibhunga ενώ το αγγλικό όνομα Νέλσον του το έδωσε ένας δάσκαλό του στα μαθητικά του χρόνια.

Ο πατέρας του, Madla Henry Mandela, τοπικός άρχοντας και  σύμβουλος της βασιλικής οικογένειας των Thembu, πέθανε όταν ο Νέλσον ήταν εννέα ετών. Τότε, η μητέρα του Νέλσον, Nongaphi Nosekeni, ανέθεσε τη φροντίδα του στον αντιβασιλέα των Thembu και εξάδελφο του πατέρα του, Jongintaba Dalindyebo και τη σύζυγό του στη Mqhekezweni.

Αν και δεν ξαναείδε τη μητέρα του για πολλά χρόνια, ο ίδιος ένιωθε ότι ο Jongintaba και η γυναίκα του Noengland του φέρθηκαν σα να ήταν δικό τους παιδί.

 

Όταν ενηλικιώθηκε, άρχισε τις προπτυχιακές του σπουδές στο Πανεπιστήμιου του Fort Hare, όπου σπούδασε κατά το πρώτο έτος αγγλικά, πολιτικές επιστήμες, ρωμαϊκό και ολλανδικό δίκαιο και τοπική αυτοδιοίκηση, σπουδές που τελικά δεν ολοκλήρωσε.

Τον Δεκέμβριο του 1940, σε ηλικία 22 ετών, γυρνώντας στο Mqhekezweni ο Μαντέλα ανακάλυψε ότι ο Jongintaba είχε προγραμματίσει τους γάμους του ίδιου και του Justice (του γιου του Jongintaba με τον οποίο ο Μαντέλα μεγάλωσε μαζί). Εξοργισμένοι, έφυγαν για το Γιοχάνεσμπουργκ.

 

Το 1943, ξεκίνησε νομικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Witswaterand, του οποίου οι φοιτητές ήταν κυρίως λευκοί και όπου γνώρισε ανθρώπους με διαφορετικά φυλετικά και πολιτισμικά υπόβαθρα. Ήρθε σε επαφή με τη φιλελεύθερη, τη ριζοσπαστική καθώς και την αφρικανιστική (παν-αφρικανιστική) σκέψη , που τροφοδότησαν το πάθος του για την πολιτική.

Το 1944, εντάχθηκε στο Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο (African National Congress, θα αναφέται και ως ANC)  και αργότερα έγινε συνιδρυτής της Νεολαίας του.

Παντρεύτηκε την πρώτη του σύζυγο Evelyn Mase, ακτιβίστρια του ANC τον Οκτώβριο του 1944. Έφεραν στον κόσμο τέσσερα παιδιά και πήραν διαζύγιο το 1958.

Η αντίσταση στο απαρτχάιντ μεγάλωνε, μετά και τους νέους νόμους του 1952, γνωστοί με την ονομασία «Pass Laws» οι οποίοι όριζαν πού είχαν το δικαίωμα οι μαύροι να ζουν και να εργάζονται και πού όχι. Οι μαύροι ήταν υποχρεωμένοι να έχουν ένα έγγραφο μαζί τους, όταν βρίσκονταν σε περιοχές λευκών, σαν έναν εσωτερικό διαβατήριο, το οποίο περιείχε στοιχεία τους, όπως αποτυπώματα, φωτογραφία, το όνομα του εργοδότη τους και άλλες πληροφορίες. Ο νόμος όριζε πού, πότε και για πόσο μπορούσε ένας μαύρος να παραμείνει σε περιοχή λευκών.

Τον Δεκέμβριο του  1952 ο Μαντέλα, ο οποίος είχε πλέον την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και μπορούσε να ασκήσει τη δικηγορία, άνοιξε ένα δικηγορικό γραφείο– το πρώτο στη Νότια Αφρική που ανήκε σε μαύρο- μαζί με τον συνεργάτη του Όλιβερ Τάμπο.

Για τα επόμενα δύο χρόνια ο Μαντέλα και ο Τάμπο υπερασπίστηκαν εκατοντάδες πολίτες που πλήττονταν από τους νόμους του απαρτχάιντ.

Το ίδιο έτος, ο Νέλσον Μαντέλα και ακόμη 19 αρχηγικά μέλη και ακτιβιστές του Νοτιοαφρικανικύ Κογκρέσου (Congress Alliance-Επρόκειτο ουσιαστικά για μια συμμαχία ακτιβιστικών ομάδων στην οποία συμμετείχε και το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο) συνελήφθησαν με το νόμο της «Κομμουνιστικής Καταστολής» (Suppression of Communism Act). Ο Μαντέλα, όπως και οι υπόλοιποι ακτιβιστές, καταδικάστηκαν σε 9 μήνες φυλάκισης και σκληρή εργασία με τριετή αναστολή. Του απαγορεύτηκε επίσης να συμμετέχει σε δημόσιες συγκεντρώσεις για 6 μήνες και να φύγει από το Γιοχάνεσμπουργκ. Για τους επόμενους 9 μήνες οι απαγορευτικές εντολές ανανεώνονταν συνεχώς.

Παρόλο που ο Μαντέλα ήταν ο επίσημος αντιπρόεδρος του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου, δεν του επιτρεπόταν από τον νόμο να παίξει οποιοδήποτε ρόλο στις δραστηριότητες του Κογκρέσου εξαιτίας των προαναφερθεισών απαγορευτικών αποφάσεων εναντίον του. Παρ’ όλα αυτά, συνέχισε να συναντά κρυφά την ηγεσία τόσο του ANC τόσο και του Congress Alliance. Έτσι, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό όλων των μεγάλων εκστρατειών εναντίον του απαρτχάιντ τη δεκαετία του 1950. 

Το 1955, η εκστρατεία ενάντια στο ρατσιστικό καθεστώς του απαρτχάιντ κορυφώθηκε με τη σύγκληση του ιστορικού Κογκρέσου του Λαού (Congress of the People) στις 25-26 Ιουνίου στο Κλιπτάουν. Εκεί, το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο, το Κομουνιστικό Κόμμα, οι Δημοκρατικοί και άλλα κινήματα διαμαρτυρίας υιοθέτησαν μια χάρτα δικαιωμάτων, με την οποία θα καταργούνταν όλες οι φυλετικές διακρίσεις στη Νότια Αφρική, θα εγκαθίστατο δημοκρατικό καθεστώς και ένα πολιτικό πρόγραμμα αγροτικής και σοσιαλιστικής μεταρρύθμισης ενώ η μεγάλη βιομηχανία θα κρατικοποιείτο.

Το 1956, ο  Νέλσον Μαντέλα με ακόμη 155 ακτιβιστές (συνολικά 156 άτομα: Μαύροι, 21 Ινδοί, 23 Λευκοί και 7 Μιγάδες) συνελήφθησαν και κατηγορήθηκαν για εσχάτη προδοσία, με την κατηγορία ότι σχεδίαζαν την ανατροπή της κυβέρνησης με τη βία και την εγκαθίδρυση κομουνιστικού καθεστώτος.

1956, Ο Νέλσον Μαντέλα (στα δεξιά) μαζί με άλλους συλληφθέντες ακτιβιστές λίγο πριν την έναρξη της δίκης.

Εντέλει, μετά από μια πολυετή δίκη, το 1961 όλοι οι συλληφθέντες αθωώθηκαν.

Το 1958, ο Νέλσον Μαντέλα παντρεύτηκε τη Winnie Madikizela, η οποία αργότερα έπαιξε ενεργό ρόλο στην εκστρατεία για την αποφυλάκιση του.

Το κίνημα εναντίον του απαρτχάιντ διαιρείται το 1959, όταν οι ριζοσπαστικοί εγκαταλείπουν το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο και ιδρύουν το Παναφρικανικό Κογκρέσο, αργότερα γνωστό ως Παναφρικανικό Κογκρέσο της Αζανίας. 

Εν τω μεταξύ, το 1960 το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο τέθηκε εκτός νόμου. Η αγανάκτηση κορυφώθηκε όταν, το ίδιο έτος, 69 μαύροι πυροβολήθηκαν και σκοτώθηκαν ενώ περίπου 131 τραυματίστηκαν από την αστυνομία, στη σφαγή της Sharpeville.

Αυτό το αιματηρό περιστατικό σηματοδότησε το τέλος της «ειρηνικής αντίστασης» και ο Νέλσον Μαντέλα, ως αντιπρόεδρος του ΑΝC, ξεκίνησε μια εκστρατεία οικονομικού σαμποτάζ.

Συγκεκριμένα, μετά τη σφαγή της Sharpeville, όπου δεκάδες ειρηνικοί διαδηλωτές κατά του απαρτχάιντ σφαγιάστηκαν στις 21 Μαρτίου 1960, χιλιάδες Μαύροι Νοτιοαφρικανοί κατέστρεψαν το "πάσο" τους, η κυβέρνηση κήρυξε τη χώρα σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης στις 8 Απριλίου1960 και απαγορεύτηκε η λειτουργία στο Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο και στο Παναφρικανικό Κογκρέσο, θέτοντας σε ισχύ το νόμο περί καταστολής του κομουνισμού.


Ο Νέλσον Μαντέλα καίει το "πάσο" του ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τη σφαγή του Sharpeville και αντιτιθέμενος στους νόμους που όριζαν σε ποιες περιοχές μπορούσαν να κινούνται οι μαύροι στης Νοτίας Αφρικής.

Σε διεθνές επίπεδο, φθίνει το στάτους της Νοτίου Αφρικής για πρώτη φορά, καθώς τίθεται εκτός από την Κοινοπολιτεία των Εθνών, την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, την ΟΥΝΕΣΚΟ και τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας.

Αφού είχε ληφθεί πλέον η απόφαση περί τερματισμού της «ειρηνικής αντίστασης», τo 1961, ιδρύθηκε το Δόρυ του Έθνους (Umkhonto we Sizwe) (συντομογραφία ΜΚ), το στρατιωτικό παρακλάδι του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου, και ξεκίνησε την εκστρατεία σαμποτάζ. Οι πρώτες επιθέσεις αφορούσαν κυβερνητικά κτίρια. Γρήγορα όμως οι αρχηγοί του κινήματος συνελήφθησαν τον Ιούνιο του 1963 στη Ριβονία, προάστιο του Γιοχάνεσμπουργκ, και καταδικάστηκαν σε ισόβια το 1964, ανάμεσα τους ήταν και ο Νέλσον Μαντέλα.

Ισόβια κάθειρξη

Ο Νέλσον Μαντέλα συνελήφθη και του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για σαμποτάζ και προσπάθειας βίαιης ανατροπής της κυβέρνησης.  Μιλώντας στο δικαστήριο ο Μαντέλα δήλωσε: «Έχω τιμήσει το ιδανικό μιας δημοκρατικής και ελεύθερης κοινωνίας στην οποία όλοι οι άνθρωποι ζουν αρμονικά με ίσες ευκαιρίες». «Είναι είναι ιδανικό για το οποίο ελπίζω να ζήσω και να το καταφέρω. Αλλά αν χρειαστεί, είναι ένα ιδανικό για το οποίο είμαι έτοιμος να πεθάνω».

Το 1964 καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη.


Ο Νέλσον Μαντέλα μετά την απόφαση ισόβιας κάθειρξης μεταφέρεται στις φυλακές του Robben Island.

Μέσα σε έναν χρόνο, από το 1968 ως το 1969, η μητέρα του Νέλσον Μαντέλα πέθανε και ο μεγαλύτερος γιος του σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Δεν του επετράπη να παραστεί στις κηδείες τους.

Έμεινε στις φυλακές του Robben Island για 18 χρόνια και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στη Φυλακή Pollsmoor στην ηπειρωτική χώρα το 1982.

Ενώ ο Μαντέλα και άλλοι ηγέτες του ΑΝC βρίσκονταν στη φυλακή ή ζούσαν στην εξορία, νέοι από τις «πόλεις των μαύρων» στη Νότια Αφρική έδιναν τον καλύτερό τους εαυτό στον αγώνα ενάντια στην κυριαρχία της λευκής μειονότητας. Εκατοντάδες σκοτώθηκαν και χιλιάδες τραυματίστηκαν κατά τη βίαιη καταστολή της εξέγερσης των μαθητών.

Το 1980, το ANC με αρχηγό τον εξόριστο Τάμπο, ξεκίνησε μια διεθνή εκστρατεία εναντίον του απαρτχάιντ και έξυπνα αποφάσισε να στρέψει το ενδιαφέρον στο πρόσωπο του Νέλσον Μαντέλα και το αίτημα για την απελευθέρωσή του.

Αυτή η προσπάθεια κορυφώθηκε το 1988 στη συναυλία στο στάδιο Wembley στο Λονδίνο όπου 72.000 άνθρωποι –και εκατομμύρια άλλοι που παρακολουθούσαν μέσω τηλεόρασης σε όλο τον κόσμο- είπαν «Ελευθερώστε τον Νέλσον Μαντέλα». (Free Nelson Mandela).

Η πίεση της κοινής γνώμης οδήγησε ηγέτες ανά τον κόσμο να ενισχύσουν τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν για πρώτη φορά στη Νότια Αφρική το 1967 κατά του καθεστώτος του απαρτχάιντ. Το 1973, ένα ψήφισμα από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναγνώριζε το απαρτχάιντ ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.

Η απελευθέρωση

Το 1989, η εξουσία περνάει στον Φρεντερίκ ντε Κλερκ, τον τελευταίο λευκό πρόεδρο της Νοτίου Αφρικής. Κατά τη διάρκεια της κυβέρνησής του, απελευθερώνεται ο Νέλσον Μαντέλα στις 11 Φεβρουαρίου 1990.

Τον Δεκέμβριο του 1993, ο Μαντέλα και ο ντε Κλερκ βραβεύτηκαν με το Νόμπελ Ειρήνης «για τη συνεισφορά τους στον ειρηνικό τερματισμό του απαρτχάιντ και για τη θεμελίωση μιας νέας δημοκρατικής Νότιας Αφρικής».

Πέντε μήνες αργότερα, το 1994, για πρώτη φορά στην ιστορία της Νότιας Αφρικής, οι πολίτες από όλες τις φυλετικές και εθνοτικές ομάδες ψήφισαν σε δημοκρατικές εκλογές και ο Νέλσον Μαντέλα εξελέγη με συντριπτική πλειοψηφία πρόεδρος της χώρας.

Στο μεταξύ, ο Μαντέλα χώρισε από τη δεύτερη σύζυγό του, τη Winnie, το 1992.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα του Μαντέλα κατά τηνπροεδρική του θητεία (1994-1999) ήταν οι άστεγοι και φτωχοί των παραγκουπόλεων.

Ανέθεσε στον αναπληρωτή του, Thabo Mbeki, τις γραφειοκρατικές και καθημερινές εργασίες της κυβέρνησης, ενώ ο ίδιος ο Μαντέλα επικεντρώθηκε στα επίσημα καθήκοντα ενός ηγέτη, χτίζοντας μια νέα διεθνή εικόνα της Νότιας Αφρικής. Σε αυτό το πλαίσιο, κατάφερε να πείσει τις πολυεθνικές εταιρείες της χώρας να παραμείνουν και να επενδύσουν στη Νότια Αφρική.

Το 1997 ανακοίνωσε ότι αποσύρεται από την προεδρεία του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου, δεν είναι ξανά υποψήφιος πρόεδρος της χώρας. Το 1999 τελείωσε η προεδρική του θητεία και αποχωρεί από την πολιτική ζωή της χώρας, με τη στενή τουλάχιστον έννοια.

Έναν χρόνο νωρίτερα, το 1998, στα ογδοηκοστά του γενέθλια παντρεύτηκε την Graca Machel, τη χήρα του πρώην προέδρου της Μοζαμβίκης. Συνέχισε να ταξιδεύει ανά τον κόσμο, να συναντά ηγέτες, να συμμετέχει σε συνδιασκέψεις καθώς και να συλλέγει σειρά βραβεύσεων, αφότου παραιτήθηκε από την προεδρία της χώρας του.


Με τον Φιντέλ Κάστρο το 2001.

Μετά την επίσημη αποχώρησή του, οι δημόσιες εμφανίσεις του ήταν κυρίως συνδεδεμένες με τις εργασίας του Ιδρύματος Μαντέλα, το οποίο είναι ένας φιλανθρωπικός οργανισμός που ό ίδιος ίδρυσε.

Στα ογδοηκοστά ένατα γενέθλιά του ίδρυσε τουςΠρεσβύτερους,  µια ανεξάρτητη οµάδα που αποτελείται από διακεκριμένους ηγέτες παγκόσμιου βεληνεκούς. Οι Πρεσβύτεροι προσφέρουν τη συλλογική επιρροή και εμπειρία τους για να υποστηρίξουν την εγκαθίδρυση της ειρήνης, να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των κυριότερων αιτιών του ανθρώπινου πόνου και να προωθήσουν τα κοινά συμφέροντα της ανθρωπότητας.

Το 2005, σε μια χρονική περίοδο που τα ταμπού ακόμη περιέβαλαν την επιδημία του AIDS, ο Μαντέλα ανακοίνωσε ότι ο γιος του πέθανε από AIDS και κάλεσε του Νοτιοαφρικανούς να μιλήσουν για το AIDS «για να φαίνεται ως μια κανονική ασθένεια».

Αργότερα, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην απόφαση να φιλοξενήσει η Νότια Αφρική το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου το 2010 και εμφανίστηκε κατά την τελετή λήξης του. 

Ο Νέλσον Μαντέλα χαρακτήριζε τον ευατό του ως ένα πατριώτη, που ασπαζόταν τις ιδέες της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. Το κενό που αφήνει στην μαύρη Αφρική που αγάπησε και υπήρέτησε αλλά και σε όλο τον κόσμο, είναι δυσαναπλήρωτο. 

Πηγές:
nelsonmandela.org
sahistory.org.za
bbc.co.uk