«Το πρόγραμμα των πιστωτών ήταν μια οικονομική έκδοση της κόλασης του Δάντη», υποστηρίζει ο Βόλφγκανγκ Μούνχαου σε νέο άρθρο του στους Financial Times. Όπως λέει το «όχι» στο ελληνικό δημοψήφισμα για την υπογραφή ή μη της πρότασης των δανειστών και το κόστος του τρομάζει τους πιστωτές. Σε περίπτωση δε που η ΕΚΤ πατήσει τη σκανδάλη και «δολοφονήσει» τις ελληνικές τράπεζες, ο εφιάλτης για την υπόλοιπη Ευρωζώνη θα ξεκινήσει, γράφει ο Μουνχάου.

Το δεύτερο ελληνικό πρόγραμμα θα λήξει τα μεσάνυχτα της Τρίτης. Η Ελλάδα θα είναι χωρίς πρόγραμμα και χωρίς πρόσβαση στην αγορά από την Τετάρτη.

Όπως έχω υποστηρίξει στο παρελθόν, αυτή ήταν η μόνη λογική απόφαση για την ελληνική κυβέρνηση. Το πρόγραμμα που προτάθηκε από την πιστωτές θα οδηγούσε σε παράταση της ύφεσης για την ελληνική οικονομία κατά αρκετά χρόνια. Ένα Grexit, μια έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη, θα έχει περισσότερες αρνητικές οικονομικές συνέπειες βραχυπρόθεσμα.

Αλλά τουλάχιστον θα υπάρχει κάποια προοπτική προς τα πάνω τελικά για την Ελλάδα. Το πρόγραμμα των πιστωτών ήταν μια οικονομική έκδοση της κόλασης του Δάντη. Θα προκαλούσε ολική καταστροφή στην ελληνική οικονομία.

Λοιπόν, τι γίνεται τώρα; Το πρώτο πράγμα είναι ότι το δημοψήφισμα θα είναι χωρίς νόημα. Ακόμη και ένα «ναι» δεν θα φέρει το πρόγραμμα των δανειστών πίσω. Και δεν μπορώ να δω μια πολιτική πλειοψηφία να διαμορφώνεται στις χώρες των δανειστών για ένα νέο πρόγραμμα. Η Γερμανία δεν θα κάνει κάτι χωρίς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Και το ΔΝΤ, με τη σειρά του, θα βρεθεί αντιμέτωπο με στάση πληρωμών στα μέσα της εβδομάδας.

Η υπόθεση εργασίας μου είναι ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τώρα θα αρχίσει να μειώνει την σανίδα σωτηρίας της ρευστότητας για την Ελλάδα, του λεγόμενου ELA. Η ΕΚΤ έχει ήδη πιέσει τα «νόμιμα όρια» για το τι μπορεί να κάνει. Γι 'αυτό και είναι πολύ πιθανό να δούμε η αναγκαστική επιβολή των ελέγχων κεφαλαίου στην Ελλάδα, να ακολουθείται από την εισαγωγή ενός παράλληλου νομίσματος για να επιτρέψει στην ελληνική κυβέρνηση να πληρώσει τους μισθούς και τις συντάξεις. Εάν η ΕΕ και η ΕΚΤ δεν βρουν ένα γρήγορο τρόπο για να λύσουμε το πρόβλημα με το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, η Ελλάδα μπορεί να αναγκαστεί να εισαγάγει εθνικό νόμισμα τελικά.

Το δημοψήφισμα δύσκολα μπορεί να το ανατρέψει αυτό. Αν η ελληνική κυβέρνηση ζητούσε δημοψήφισμα πριν από τη λήξη του προγράμματος, θα ήταν διαφορετικά. Αλλά τώρα αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα ενός Grexit. Το δημοψήφισμα θα είναι για μια πρόταση που δεν υπάρχει πια για ένα πρόγραμμα που θα έχει λήξει. Από ένα δράμα αναδύεται μια φάρσα.

Το ερώτημα τώρα είναι το εξής: θα τραβήξει τη σκανδάλη η ΕΚΤ; Και αν ναι, θα το κάνουν τη Δευτέρα, την Τετάρτη, ή μετά το δημοψήφισμα; Προτίθεται η ευρωζώνη, να έχει ένα σχέδιο χρεοκοπίας εντός ευρωζώνης, το οποίο συμπεριλαμβάνει το ζήτημα των τραπεζών; Υποθέτω ότι η απάντηση στο τελευταίο είναι όχι.

Έτσι, αυτά δείχνουν πως βαδίζουμε σε ρήξη. Δεν θα ήταν ένα καλό αποτέλεσμα. Ακόμα και τώρα υπάρχουν καλύτερες εναλλακτικές λύσεις. Ούτε είναι το χειρότερο αποτέλεσμα. Αλλά για την υπόλοιπη ευρωζώνη, ο εφιάλτης μόλις τώρα αρχίζει.

Ξεκάθαρα μηνύματα έστειλε ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μισέλ Σαπέν μετά την άτυπη συνεδρίαση του Eurogroup, στην οποία δεν συμμετείχε ο Γιάνης Βαρουφάκης, ύστερα από μη πρόσκληση του Γερούν Ντάισελμπλουμ.

«Η Γαλλία είναι έτοιμη για επανέναρξη των συνομιλιών ανά πάσα στιγμή πριν τις 30 Ιουνίου, στις 30 Ιουνίου, μετά τις 30 Ιουνίου», τόνισε ο Μισέλ Σαπέν. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης οι τόνοι ανέβηκαν με τις χώρες του Νότου να τον υποχρεώνουν σε μια δεύτερη Συνέντευξη Τύπου, όπου και απολογήθηκε για τη μη πρόσκληση του Έλληνα υπουργού λέγοντας πως «ο ίδιος αποφάσισε να φύγει».

Σύμφωνα με το Βήμα, ο Μισέλ Σαπέν κατά τη διάρκεια της κλειστής συνεδρίασης των 18 είπε πως «εμείς εργαστήκαμε να χτίσουμε την ευρωζώνη και δεν θα την αποδομήσουμε με μια απλοϊκή απόφαση, είναι θέμα Δημοκρατίας». «Η πόρτα παραμένει ανοιχτή για την Ελλάδα», είπε και υποστήριξε ότι «η Αθήνα ήταν αυτή που έφυγε από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων».

Άμεσα ξεσηκώθηκαν και άλλοι υπουργοί Οικονομικών κατηγορώντας τον Γερούν Ντάισελμπλουμ για τους χειρισμούς του. Το λόγο πήρε ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών Πιερ Καρλ Παντοάν, ο οποίος εξερχόμενος της συνεδρίασης είπε πως «η μη παράταση του προγράμματος για την Ελλάδα δεν σημαίνει ότι τίθεται αυτόματα εκτός Ευρωζώνης. Δεν υπάρχει καμία νομική οδός που να το επιτρέπει κάτι τέτοιο».

Μέχρι εκείνη την ώρα είχε προηγηθεί η ενημέρωση Ντάισελμπλουμ και η εισήγησή του να μην παραταθεί το πρόγραμμα επιρρίπτοντας ευθύνες στην Ελλάδα. Η θέση του Γερούν Ντάισελμπλουμ είχε την υποστήριξη, όπως ήταν αναμενόμενο, και του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο οποίος δήλωσε ότι για την εξέλιξη έχει αποκλειστική ευθύνη ο Έλληνας πρωθυπουργός.

Άλλοι υπουργοί Οικονομικών, σύμφωνα πάντα με το Βήμα, με πρώτο τον Ιρλανδό υποστήριξαν ότι οι επιπτώσεις για το ευρώ και την ευρωζώνη από ένα Grexit θα είναι ανεξέλεγκτες, τονίζοντας πως «δεν πρέπει να οδηγήσουμε την Ελλάδα στην έξοδο».

Ο πρόεδρος του ESM Κλάους Ρέγκλινγκ, παίρνοντας το λόγο, είπε πως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σταθερότητας έχει δημιουργηθεί για να λύνει προβλήματα και να εξασφαλίζει την σταθερότητα της Ευρωζώνης και ότι υπάρχουν τα εργαλεία για να υποστηρίξει έστω και τώρα την Ελλάδα. Σε εκείνο το σημείο επικράτησε ένταση καθώς οι υπουργοί του Νότου είπαν ότι αυτός θα έπρεπε να είναι ο ρόλος του Ντάισελμπλουμ.

Κατά τις ίδιες πηγές το κλίμα «ήταν ιδιαίτερα βαρύ για τον πρόεδρο του Eurogroup ο οποίος υποχρεώθηκε σε νέες δηλώσεις (2η συνέντευξη) να απολογηθεί για το γεγονός ότι δεν προσκάλεσε τον έλληνα υπουργό Οικονομικών και να διαβεβαιώσει σε όλους τους τόνους ότι η Ευρωζώνη έχει 19 μέλη και ότι η εκπνοή του προγράμματος για την Ελλάδα δεν σημαίνει έξοδο από το ευρώ».

Μέσα στο κλίμα έντασης διατυπώθηκε η πρόταση να αναληφθεί πρωτοβουλία και να υποδειχθεί στην ελληνική κυβέρνηση να αιτηθεί νέου προγράμματος βοήθειας από τον ESM μέχρι την Τρίτη το βράδυ, το οποίο θα είναι ευρωπαϊκό πρόγραμμα βοήθειας για την αντιμετώπιση του χρέους, τη σταθεροποίηση του τραπεζικού συστήματος και την οριστική έξοδο από την κρίση.

Το πρόγραμμα θα έχει όρους που πρέπει να τηρήσει η Ελλάδα και θα συμφωνηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο (το ΔΝΤ θα είναι εκτός προγράμματος) αφού προηγουμένως γίνει ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους και καταγραφή των κεφαλαιακών αναγκών των τραπεζών. Ενδεχομένως και για να αρθεί το πολιτικό αδιέξοδο να χρειαστεί η σύγκλιση Συμβουλίου Κορυφής. Ότι είναι να γίνει όμως πρέπει να γίνει έως το βράδυ της Τρίτης.

Στη συνάντηση των 18 συζητήθηκαν τα προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίσουν από Δευτέρα «οι ευαίσθητες» χώρες της ζώνης του ευρώ και ποιες κινήσεις πρέπει να γίνουν ώστε να αποτραπεί κίνδυνος μετάδοσης της κρίσης από την Ελλάδα. Για τις ελληνικές τράπεζες εκφράστηκε η άποψη ότι πρέπει να μείνουν κλειστές για μια ή δύο ημέρες ( Δευτέρα και Τρίτη) ως τραπεζική αργία αλλά αυτή η απόφαση θα πρέπει να ληφθεί από την ΕΚΤ η οποία έχει άλλωστε όλα τα στοιχεία για το κύμα αναλήψεων και την κίνηση κεφαλαίων από την Ελλάδα προς το εξωτερικό.

Μέχρι τώρα, κάθε προειδοποίηση για επικείμενη διάλυση του ευρώ έχει αποδειχθεί λάθος. Οι κυβερνήσεις ότι κι αν λένε κατά τη διάρκεια των εκλογών, ενδίδουν στις απαιτήσεις της τρόικας. Στο μεταξύ, η ΕΚΤ παρεμβαίνει για να καθησυχάσει τις αγορές. Αυτή η διαδικασία έχει συντηρήσει το κοινό νόμισμα αλλά έχει επίσης διαιωνίσει την βαθιά καταστροφική λιτότητα. Δεν πρέπει να αφήσουμε μερικά τρίμηνα μέτριας ανάπτυξης των οφειλετών να επισκιάσουν το τεράστιο κόστος πέντε χρόνων μαζικής ανεργίας. 

Μου φαίνεται ότι η τρόικα - νομίζω ότι ήρθε η ώρα να μπει τέλος στο πρόσχημα ότι κάτι άλλαξε και να πάρει πίσω το παλιό της όνομα - αναμένεται ή τουλάχιστον θα ήλπιζε ότι η Ελλάδα θα επαναλάβει αυτή την ιστορία. Είτε ο Τσίπρας θα έκανε το συνηθισμένο, εγκαταλείποντας ένα μεγάλο μέρος του συνασπισμού του - και ίσως εξαναγκαζόταν σε μια συμμαχία με την κεντροδεξιά - είτε η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ θα έπεφτε. Και αυτό ακόμη μπορεί να συμβεί. 

Αλλά τουλάχιστον ο Τσίπρας έως τώρα δείχνει απρόθυμος να αυτοκτονήσει. Αντί αυτού και όντας αντιμέτωπος με το τελεσίγραφο της τρόικας, ανακοίνωσε ένα δημοψήφισμα για το αν θα το δεχτεί. Αυτό οδηγεί σε πολλή κριτική - ότι είναι ανεύθυνος - αλλά στην πραγματικότητα κάνει το σωστό. Για δυο λόγους. 

Πρώτον, αν κερδίσει το δημοψήφισμα, η ελληνική κυβέρνηση θα ενδυναμωθεί από τη δημοκρατική νομιμότητα, που ακόμη, πιστεύω, σημαίνει κάτι στην Ευρώπη. (Κι αν όχι, θα πρέπει κι αυτό να το ξέρουμε, επίσης).

Δεύτερον, μέχρι τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν σε δύσκολη θέση πολιτικά, με τους ψηφοφόρους έξαλλους με τις ολοένα και μεγαλύτερες απαιτήσεις για λιτότητα αλλά απρόθυμους να εγκαταλείψουν το ευρώ. Ήταν πάντα δύσκολο να σκεφτούμε πως αυτές οι επιθυμίες θα μπορούσαν να συμφιλιωθούν. Είναι ακόμη πιο δύσκολο τώρα. Το δημοψήφισμα, στην πραγματικότητα, ρωτά τους ψηφοφόρους ποια είναι η προτεραιότητά τους και δίνει στον Τσίπρα την εντολή να κάνει αυτό που πρέπει, εφόσον η τρόικα συνεχίζει να πιέζει. 

Αν με ρωτάτε, ήταν μια πράξη τερατωδώς ανόητη εκ μέρους των κυβερνήσεων, των πιστωτών και των θεσμικών οργάνων το να σπρώξουν τα πράγματα έως αυτό το σημείο. Αλλά το έκαναν. Και δεν μπορώ να κατηγορήσω τον Τσίπρα επειδή στρέφεται στους ψηφοφόρους αντί να στραφεί κατά των ψηφοφόρων. 

Ένας στους 4 ενήλικες και 4 στους 5 εφήβους στην Ευρώπη ακολουθούν ένα επιβλαβές μοντέλο καθιστικής ζωής και το κόστος αυτής της «σωματικής αδράνειας» για την Ευρωπαϊκή οικονομία υπερβαίνει τα 80 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως - 5 δισεκατομμύρια ευρώ περισσότερα από την παγκόσμια ετήσια δαπάνη για ογκολογικά φάρμακα.

Η μελέτη, η οποία ανατέθηκε από τoν Διεθνή Σύνδεσμο για τον Μαζικό Αθλητισμό και τον Πολιτισμό (ISCA-International Sport & Culture Association), καταδεικνύει ότι 500.000 Ευρωπαίοι πεθαίνουν κάθε χρόνο εξαιτίας της σωματικής αδράνειας. Οι πιο κοινές αιτίες θανάτου προέρχονται από τις ασθένειες που συνδέονται με τη σωματική αδράνεια, όπως η στεφανιαία νόσος, ο διαβήτης τύπου ΙΙ, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ο καρκίνος του στήθους.

Η σωματική αδράνεια κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μεγαλύτερο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία από το κάπνισμα, όπως αναφέρει η μελέτη, ωστόσο εκτιμάται ότι υπάρχουν οικονομικά και αποτελεσματικά βήματα προκειμένου να κινητοποιήσουν τους ανθρώπους να υιοθετήσουν έναν πιο δραστήριο τρόπο ζωής.

Ο πρόεδρος του ISCA Mogens Kirkeby υποστηρίζει: «Πρέπει να κινούμαστε περισσότερο. Είκοσι λεπτά ήπιας άσκησης την ημέρα θα άλλαζαν σημαντικά τα δεδομένα. Αν μειώναμε μόνο κατά 1/5 το επίπεδο σωματικής αδράνειας στην Ευρώπη, θα σώζαμε 100.000 ζωές και παράλληλα θα εξοικονομούσαμε 16 δισ. ευρώ ετησίως.»

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, σύμφωνα με τον κ. Kirkeby, συστήνει δίωρη μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα. « Αυτό σημαίνει 20 λεπτά την ημέρα, κάτι τόσο απλό, όπως να κατεβούμε από το λεωφορείο ή το μετρό στην προηγούμενη στάση και να κάνουμε έναν ζωηρό περίπατο μέχρι τη δουλειά, ή να χρησιμοποιούμε τις σκάλες αντί για το ασανσέρ ή να παίζουμε στο πάρκο με τα παιδιά.»

Η μελέτη αποκαλύπτει, επίσης, ότι η σωματική αδράνεια δεν σχετίζεται μόνο με σωματικές διαταραχές: 1 στους 4 Ευρωπαίους (ή 83 εκατ.) εμφανίζει κακή ψυχική υγεία ενώ άνω των 23 δισ. ευρώ ετησίως εκτιμάται το έμμεσο κόστος των διαταραχών διάθεσης και άγχους που συνδέονται με τη σωματική αδράνεια τη στιγμή που η σωματική άσκηση αποδεδειγμένα βοηθά στη μείωση των επιπτώσεων της κατάθλιψης, του άγχους, της μειωμένης αυτοεκτίμησης, της ψυχικής και συναισθηματικής κόπωσης.