Σαν σήμερα, 17 Φεβρουαρίου 1877, έφυγε από τη ζωή ο Αντρέ Μαζινό. Ο Γάλλος πολιτικός, υπουργός πολέμου της Γαλλίας επί σειρά ετών που έμεινε στην ιστορία για τη δημιουργία της περίφημης αμυντικής γραμμής κατά μήκος των γαλλογερμανικών συνόρων, τη λεγόμενη «Γραμμή Μαζινό».

Ο Μαζινό μπροστά στην εικόνα της χώρας του και την απειλή της νέας σύρραξης, οραματίστηκε τη δημιουργία μιας αμυντικής γραμμής που θα περιελάμβανε έναν συνδυασμό εκστρατευτικών τομέων και οχυρών, ορκιζόμενος να αποτρέψει κάθε μελλοντική απειλή εναντίον της Γαλλίας.

Μετά από ισχυρές πιέσεις το 1926 κατάφερε να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση για να ξεκινήσει τις εργασίες, σε πειραματικό αρχικά επίπεδο. Μόλις τρία χρόνια αργότερα κατάφερε να πείσει τη Βουλή της Γαλλίας για τη σημασία του έργου και να εξασφαλίσει τα κονδύλια που χρειαζόταν ώστε να δημιουργήσει αυτό που είχε οραματιστεί.

Η «Γραμμή Μαζινό» σχεδιάστηκε ειδικά ώστε να διευκολύνει την απόκρουση αιφνιδιαστικής επίθεσης, την προστασία των περιοχών της Αλσατίας και της Λωρραίνης που εκ νέου είχε αποκτήσει η Γαλλία το 1918 και διέθεταν σημαντικές βιομηχανικές ομάδες, αλλά και τη χρήση της ως βάση αντεπίθεσης.

Παρά τις πιέσεις του Μαζινό η κατασκευή του αμυντικού έργου καθυστέρησε να ξεκινήσει καθώς συνάντησε αντιδράσεις από τις Γαλλικές κυβερνήσεις κυρίως λόγο του υπέρογκου κόστους της. Κατά τη διάρκεια του πειραματικού σταδίου (1926 -1927) συνέχισαν οι διαβουλεύσεις σχετικά με τη μορφή που θα έπρεπε να πάρουν οι οχυρώσεις. Πάρα τις όποιες διαφωνίες, τελικά αποφασίστηκε να δημιουργηθούν μόνιμες και ισχυρές οχυρώσεις στις περιοχές του Μετς, του Λοτέ και του Μπελφόρ και πιο μικρές οχυρώσεις από τις οποίες θα επιχειρούσαν τα στρατεύματα. Οι αποφάσεις αυτές δεν αποκρυστάλλωναν το όραμα του εμπνευστή, Αντρέ Μαζινό.

Ωστόσο, το 1930 η Γερουσία της Γαλλίας θα ψηφίσει το Νόμο Μαζινό που θα αναστήσει το εγκαταλελειμμένο φιλόδοξο σχέδιο. Τελικά θα πάρει σάρκα και οστά και θα δίνει την εντύπωση ότι μπορεί να επιτελέσει το στόχο για τον οποίο δημιουργήθηκε.

Η «Γραμμή Μαζινό» αποτελείται από ισχυρές οχυρώσεις που στεγάζουν πυροβόλα ανά τέσσερα μίλια, ενώ ανάμεσά τους υπάρχουν μικρές επανδρωμένες από δυνάμεις του Πεζικού ομάδες. Το σύστημα ήταν ενισχυμένο με δίκτυα τάφρων και καταφυγίων, ενώ οι εγκαταστάσεις εφοδιασμού βρισκόντουσαν υπό το έδαφος.

Ο γαλλικός στρατός θα στηριχθεί πάνω σε αυτό που για τους Γάλλους αποτελούσε το υπέρτατο αμυντικό όπλο και ρίχνει όλες τις δυνάμεις του στην προάσπισή του. Ο Ρεϊμόν Καρτιέ θα αναφέρει ότι «η υπεράσπιση της γραμμής Μαζινό κατάντησε σημαντικότερη από την υπεράσπιση της ίδιας της Γαλλίας».

Οι αδυναμίες αυτού του στατικού οχυρωματικού έργου και τα μειονεκτήματα που είχε μπροστά σ’ έναν ισχυρό και ευέλικτο στρατό έγιναν πολύ γρήγορα αισθητά. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η «Γραμμή Μαζινό» θα αποτελέσει «αχίλλειο πτέρνα» για τη Γαλλία. Τα οχυρά απορροφούν ισχυρές και επίλεκτες δυνάμεις του στρατού και τον καθιστούν κι αυτό στατικό, μειώνοντας τις δυνατότητες του ελιγμού.

Οι Γερμανοί αποφασίζουν να κάνουν το αυτονόητο. Να παρακάμψουν τη «Γραμμή Μαζινό» περνώντας από τρωτά σημεία. Επιτίθενται στις 10 Μαΐου 1940, κοντά στη Βελγική μεθόριο, όπου υπάρχει μόνον ένα οχυρωμένο φυλάκιο, το οποίο καταλαμβάνεται εύκολα. Με δεδομένο το γεγονός ότι το τεράστιο οχυρωματικό έργο δεν μπορεί να σταματήσει την γερμανική αεροπορία, η στρατιωτική κατάρρευση της Γαλλίας δεν θα αργήσει καθόλου. Περίπου ένα μήνα αργότερα το Παρίσι θα πέσει και η απόρθητη «Γραμμή Μαζινό» καταλαμβάνεται εξ ολοκλήρου από το γερμανικό στρατό.

Ουσιαστικά η «Γραμμή Μαζινό» δε δέχτηκε ποτέ επίθεση. Κανένα κομμάτι της δεν καταστράφηκε κατά τις πολεμικές επιχειρήσεις. Μετά τη λήξη του πολέμου τροποποιήθηκε μερικώς. Όταν αργότερα η Γαλλία αποχώρησε από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, η γραμμή εγκαταλείφθηκε. Στη συνέχεια πολλά τμήματά της πουλήθηκαν σε ιδιώτες, ενώ τα περισσότερα εγκαταλείφτηκαν. Σήμερα μόνον ένα οχυρό παραμένει σε ενεργή «υπηρεσία», καθώς χρησιμοποιείται ως καταφύγιο αεροπορικής βάσης.

Η «Γραμμή Μαζινό» που θεωρήθηκε από το Γάλλους ένα ανίκητο αμυντικό όπλο, ουσιαστικά δεν χρησίμευσε ποτέ στη χώρα που το κατασκεύασε. Ούτε και ο εμπνευστής της αμυντικής γραμμής που πήρε το όνομά του, υλοποίησε το όραμα του. Την «Γραμμή Μαζινό» ουσιαστικά έστησε ο διάδοχός του στον υπουργικό θώκο, Πολ Πενλεβέ. Το 1932, ο Μαζινό έχασε τη μάχη με τον τυφοειδή πυρετό. Δεν είδε τη «Γραμμή» ποτέ ολοκληρωμένη.

Eίναι φοβερό. Οι συνομιλίες των Ελλήνων με τους υπουργούς οικονομικών διακόπηκαν μετά ένα σχέδιο διακήρυξης, το οποίο οι Έλληνες  χαρακτήρισαν «παράλογο». Σίγουρα είναι αξιοσημείωτο. 

Μετάφραση (αν κοιτάξουμε πίσω σε αυτή τη δήλωση του Eurogroup): καμιά παραχώρηση για το πρωτογενές πλεόνασμα 4,5% του ΑΕΠ.

Δεν υπήρχε περίπτωση ο Τσίπρας και η ομάδα του να υπογράψουν μια τέτοια δήλωση, η οποία σε κάνει να αναρωτιέσαι αν οι υπουργοί του Eurogroup ξέρουν τι κάνουν.

Είναι πιθανό να είναι απλά ανόητοι - να μην δεν καταλαβαίνουν ότι η Ελλάδα του 2015 δεν είναι η Ιρλανδία το 2010, και ότι αυτό το είδος  εκφοβισμού δεν θα λειτουργήσει.

Εναλλακτικά, και υποθέτω πιο πιθανό, έχουν αποφασίσει να σπρώξουν την Ελλάδα στο γκρεμό. Αντί να της παραχωρήσουν κάποιο χώρο, προτιμούν να την δουν να χρεοκοπεί και πιθανώς να εγκαταλείπει το ευρώ, με τα συντρίμμια να αποτελούν το μάθημα σε όποιον άλλο σκεφτεί να  ζητήσει ανακούφιση. Δηλαδή, ετοιμάζονται να επιβάλουν το οικονομικό ισοδύναμο της «ειρήνης της Καρχηδόνας, την  οποία η Γαλλία θέλησε να επιβάλει στην Γερμανία μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Είτε έτσι είτε αλλιώς, η έλλειψη της σοφίας είναι εκπληκτική και τρομακτική.

Νέα έκκληση προς τους ευρωπαίους να δώσουν στην Ελλάδα «μια ευκαιρία να ανακάμψει» απευθύνει ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν με άρθρο του στους New York Times.

Ολόκληρο το άρθρο του Πολ Κρούγκμαν

«Αν προσπαθήσουμε να μιλήσουμε για τις πολιτικές που χρειαζόμαστε σε μια υφεσιακή παγκόσμια οικονομία, είναι βέβαιο ότι κάποιοι θα απαντήσουν παραπέμποντας  στη Βαϊμάρη, που υποτίθεται ότι αποτελεί μάθημα για τους κινδύνους των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και της νομισματικής επέκτασης. Όμως η ιστορία της Γερμανίας μετά τον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο σχεδόν πάντα αναφέρεται με περίεργα επιλεκτικό τρόπο.  Ακούμε συνεχώς για τον υπερπληθωρισμό του 1923, όταν ο κόσμος κουβαλούσε καρότσια με χρήμα, όμως ποτέ δεν ακούμε για τον πιο σχετικό αποπληθωρισμό των αρχών της δεκαετίας του 1930, όταν η κυβέρνηση του καγκελάριου Μπρούνινγκ -έχοντας πάρει το λάθος μάθημα- προσπαθούσε να υπερασπιστεί τη σύνδεση της Γερμανίας με τον χρυσό με σφιχτή νομισματική πολιτική και σκληρή λιτότητα.

Και τι γίνεται με αυτό που συνέβη πριν από τον υπερπληθωρισμό, όταν οι νικήτριες συμμαχικές δυνάμεις προσπάθησαν να αναγκάσουν τη Γερμανία να πληρώσει τεράστιες επανορθώσεις; Αυτή είναι επίσης μια ιστορία που έχει μεγάλη σχέση με τη σύγχρονη εποχή, διότι έχει άμεση σχέση με την κρίση που εξελίσσεται τώρα γύρω από την Ελλάδα.

Το θέμα είναι πως τώρα, περισσότερο από ποτέ, είναι κρίσιμης σημασίας οι ηγέτες της Ευρώπης να θυμηθούν τη σωστή ιστορία. Αν δεν το κάνουν, το ευρωπαϊκό εγχείρημα της ειρήνης και της δημοκρατίας μέσω της ευημερίας, δεν θα επιβιώσει.

Σε ό,τι αφορά τις επανορθώσεις: η βασική ιστορία είναι ότι η Βρετανία και η Γαλλία, αντί να θεωρήσουν την νεο -εδραιωθείσα δημοκρατία στη Γερμανία πιθανό εταίρο, της συμπεριφέρθηκαν σαν να ήταν ο κατακτημένος εχθρός, απαιτώντας να τις αποζημιώσει για τις δικές τους πολεμικές απώλειες. Αυτό δεν ήταν καθόλου σοφό – και αυτά που απαιτήθηκαν από τη Γερμανία ήταν αδύνατον να εφαρμοστούν, για δύο λόγους:

Πρώτον, η γερμανική οικονομία είχε ήδη καταστραφεί από τον πόλεμο. Δεύτερον, το πραγματικό βάρος για αυτήν τη βυθισμένη οικονομία θα ήταν πολύ μεγαλύτερο από την άμεση πληρωμή των εκδικητικών συμμάχων.

Στο τέλος, και αναπόφευκτα, τα πραγματικά ποσά που εισέπραξαν από τη Γερμανία ήταν πολύ μικρότερα από τις απαιτήσεις των συμμάχων. Όμως η προσπάθεια να επιβληθεί φόρος υποτέλειας σε ένα κατεστραμμένο κράτος -μάλιστα, η Γαλλία εισέβαλε και κατέλαβε τη βιομηχανική καρδιά της Γερμανίας, το Ρουρ, σε μια προσπάθεια να πάρει την πληρωμή της- σακάτεψε τη γερμανική δημοκρατία και δηλητηρίασε τις σχέσεις της με τους γείτονές της.

Και αυτό μας φέρνει στην αντιπαράθεση μεταξύ της Ελλάδας και των πιστωτών της. Μπορείτε να επιχειρηματολογήσετε ότι η Ελλάδα προκάλεσε μόνη της τα προβλήματά της, αν και είχε μεγάλη συνδρομή σ' αυτό από ανεύθυνους πιστωτές. Στο σημείο αυτό, ωστόσο, το απλό γεγονός είναι ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αποπληρώσει πλήρως τα χρέη της. Η λιτότητα έχει καταστρέψει την οικονομία της όσο ολοκληρωτικά κατέστρεψε τη Γερμανία η στρατιωτική ήττα – το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας μειώθηκε κατά 26% από το 2007 μέχρι το 2013, έναντι της πτώσης 29% που κατέγραψε το γερμανικό από το 1913 μέχρι το 1919.

Παρά την καταστροφή αυτή, η Ελλάδα κάνει πληρωμές προς τους πιστωτές της, εμφανίζοντας πρωτογενές πλεόνασμα περίπου 1,5% του ΑΕΠ. Και η νέα ελληνική κυβέρνηση είναι πρόθυμη να συνεχίσει να εμφανίζει αυτό το πλεόνασμα. Αυτό που δεν είναι πρόθυμη να κάνει είναι να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των πιστωτών της για τριπλασιασμό του πλεονάσματος και για συνέχιση εμφάνισης τεράστιων πλεονασμάτων για πολλά χρόνια ακόμα.

Τι θα συνέβαινε αν η Ελλάδα προσπαθούσε να δημιουργήσει αυτά τα τεράστια πλεονάσματα; Θα έπρεπε να περικόψει περαιτέρω τις κρατικές δαπάνες – όμως αυτό δεν θα ήταν το τέλος της ιστορίας. Οι περικοπές δαπανών έχουν ήδη οδηγήσει την Ελλάδα σε βαθιά ύφεση, και οι περαιτέρω περικοπές θα έκαναν την ύφεση αυτή ακόμα βαθύτερη. Η μείωση των εισοδημάτων θα σήμαινε μείωση των φορολογικών εσόδων και έτσι το έλλειμμα θα μειωνόταν κατά πολύ λιγότερο απ' όσο η αρχική μείωση των δαπανών – πιθανότατα λιγότερο από το ήμισυ. Για να πετύχει τον στόχο της, τότε, η Ελλάδα θα πρέπει να προχωρήσει σε άλλον γύρο περικοπών και στη συνέχεια σε άλλον.

Επιπλέον, μια συρρικνούμενη οικονομία θα οδηγούσε και σε πτώση των ιδιωτικών δαπανών – σε ένα ακόμα έμμεσο τίμημα της λιτότητας.

Όλα αυτά, και η προσπάθεια να βρεθεί το επιπλέον 3% του ΑΕΠ που απαιτούν οι πιστωτές, θα κόστιζε στην Ελλάδα όχι 3%, αλλά περίπου 8% του ΑΕΠ. Και θυμηθείτε ότι αυτό θα ερχόταν να προστεθεί σε μια από τις χειρότερες οικονομικές υφέσεις της Ιστορίας.

Τι θα συνέβαινε αν η Ελλάδα απλώς αρνούνταν να πληρώσει; Τα ευρωπαϊκά κράτη του 21ου αιώνα δεν χρησιμοποιούν τους στρατούς τους για να εισπράττουν τα χρωστούμενα. Όμως υπάρχουν άλλες μορφές εξαναγκασμού. Γνωρίζουμε τώρα πως το 2010 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ουσιαστικά απείλησε με διάλυση το ιρλανδικό τραπεζικό σύστημα αν δεν συμφωνούσε το Δουβλίνο σε ένα πρόγραμμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Η απειλή για κάτι παρόμοιο αιωρείται ξεκάθαρα πάνω από την Ελλάδα, αν και ελπίζω πως η κεντρική τράπεζα, η οποία βρίσκεται πλέον υπό διαφορετική και πιο ανοιχτόμυαλη διοίκηση, δεν θα το κάνει.

Σε κάθε περίπτωση, οι Ευρωπαίοι πιστωτές θα πρέπει να καταλάβουν ότι η ευελιξία – το να δώσουν στην Ελλάδα μια ευκαιρία να ανακάμψει- είναι προς το δικό τους συμφέρον. Μπορεί να μην τους αρέσει η νέα αριστερή κυβέρνηση, όμως είναι μια εκλεγμένη κυβέρνηση οι ηγέτες της οποίας, απ' όσα έχω ακούσει, είναι ειλικρινά προσηλωμένοι στα δημοκρατικά ιδεώδη. Η Ευρώπη θα μπορούσε να τα πάει πολύ χειρότερα –και αν οι πιστωτές είναι εκδικητικοί, τότε θα τα πάει πολύ χειρότερα».