Όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος, το «εκεί που είσαι ήμουνα κι εδώ που είμαι θα 'ρθεις» αναβοσβήνει όλο και πιο γρήγορα στη σκέψη, σαν φάρος προς τους νεότερους. Υπάρχουν όμως και φορές που το «εκεί που ήσουν» είναι κάτι το οποίο δεν θέλουμε να θυμόμαστε ή, τέλος πάντων, θα προτιμούσαμε να μην είχαμε βρεθεί ποτέ. Ο χρόνος, όμως, δεν γυρίζει πίσω κι από αυτές τις εμπειρίες παίρνουμε τα πιο σημαντικά μαθήματα στη ζωή. Φυσικά οι περισσότερες είναι ξεχωριστές για τον καθένα, αλλά υπάρχουν και 10 πράγματα για τα οποία είναι πιο σύνηθες να μετανιώσουν όσοι βρίσκονται στη μέση ηλικία. Στην ουσία, πρόκειται για μια λίστα που συμπυκνώνει το «στερνή μου γνώση να σε είχα πρώτα».

1. Μην αγοράζετε υλικά αγαθά, αγοράστε εμπειρίες
2. Μην κάνετε τίποτα που δεν θέλετε να κάνετε
3. Μην προσπαθείτε να ευχαριστείτε τους άλλους
4. Μην ερωτευτείτε κάποιον που είναι ερωτευμένος με κάποιον άλλον
5. Μη δίνετε υποσχέσεις που δεν μπορείτε να κρατήσετε
6. Μην περπατάτε, τρέξτε
7. Μην περιμένετε από τους άλλους να πουν «ναι»
8. Μην κλέβετε συνδετήρες από το γραφείο
9. Μην τρώτε πρόχειρα φαγητά
10. Μη μετανιώνετε

Η παραπάνω λίστα γράφτηκε από τον James Altucher και ψηφίστηκε από 3.300 χρήστες ως η πιο δημοφιλής απάντηση, μεταξύ άλλων 242 απαντήσεων, στην ερώτηση «Όταν οι 30άρηδες, 40άρηδες και μεγαλύτεροι κοιτούν πίσω στη ζωή τους, ποια είναι τα πιο συνηθισμένα πράγματα για τα οποία μετανιώνουν;». Συμφωνείτε, λοιπόν;

Τι κάνουμε λάθος

• Περισσότερο από το ένα τρίτο της αγροτικής παραγωγής απορρίπτεται ήδη από το στάδιο της συγκομιδής, γιατί δεν ανταποκρίνεται στα «πρότυπα ομορφιάς» που θέτουν οι αλυσίδες τροφίμων, αλλά στην πράξη και οι ίδιοι οι καταναλωτές. Οι περισσότεροι από εμάς θεωρούμε ποιοτικό και προτιμητέο το προϊόν εκείνο που «δείχνει» καλύτερο, αδιαφορώντας στην ουσία για τη θρεπτική του αξία: Αποφεύγουμε για παράδειγμα τα περίεργα σχήματα και χρώματα σε φρούτα και λαχανικά, ακόμη και αν γνωρίζουμε πως η «τελειότητα» είναι αποτέλεσμα της τυποποίησης. Σαν αποτέλεσμα, ολόκληρες σοδειές συχνά πετιούνται, ή δεν συλλέγονται καν, αφού δεν πρόκειται να πωληθούν. Για παράδειγμα, το 30% των λαχανικών στη Μ. Βρετανία δεν συλλέγεται ποτέ για αυτόν ακριβώς το λόγο.

• Σε όλους μας αρέσει η ποικιλία, οι εκπτώσεις και τα extra φρέσκα προϊόντα: Οι καταναλωτές επιλέγουν καταστήματα που τους προσφέρουν μεγάλη ποικιλία, προτρέποντας στην πράξη τις αλυσίδες τροφίμων να προμηθεύονται πληθώρα προϊόντων, που συχνά φτάνουν στην ημερομηνία λήξης ή προτεινόμενης κατανάλωσης προτού πωληθούν. Παράλληλα, οι εκπτώσεις και οι προσφορές ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να αγοράζουν περισσότερα από όσα μπορούν να καταναλώσουν, απλά και μόνο για να εξασφαλίσουν καλύτερη τιμή ανά τεμάχιο. Από την άλλη, σχεδόν κανένας καταναλωτής δεν επιλέγει ένα προϊόν με κοντινή ημερομηνία λήξης (ακόμη και αν σκοπεύει να το καταναλώσει άμεσα), εκτιμώντας πως όσο πιο φρέσκο τόσο το καλύτερο. Κανείς, για παράδειγμα, δεν θα διαλέξει γάλα ή αβγά με κοντινή ημερομηνία λήξης ή ακόμη και μία πιο ώριμη μπανάνα, με αποτέλεσμα καθημερινά τα super markets να πετούν στα σκουπίδια εκατοντάδες κιλά κατάλληλων τροφών, που όμως πρόκειται να μείνουν αδιάθετα.

• Σύμφωνα με στοιχεία της FAO (2011), κατά μέσο όρο, το 30-50% των τροφίμων που έχουν πωληθεί απορρίπτεται από τους καταναλωτές άθικτο. Σε αυτό συντελεί σημαντικά, μεταξύ άλλων, η σύγχυση που επικρατεί στους καταναλωτές αναφορικά με τις ενδείξεις «ανάλωση κατά προτίμηση» και «ημερομηνία λήξης». Αξίζει να σημειωθεί πως οι σχετικές ενδείξεις δεν είναι αποτέλεσμα ανεξάρτητης έρευνας, ούτε καθορίζονται από τις εθνικές κυβερνήσεις ή κάποια υπερεθνικά όργανα, αλλά αντίθετα από την ίδια τη βιομηχανία τροφίμων. Αυτό σημαίνει ότι η ίδια η βιομηχανία θέτει τα όρια για την ασφάλεια των προϊόντων της, με αποτέλεσμα συχνά να «υπερβάλλει» για χάρη του κέρδους. Η διάκριση μεταξύ προϊόντων με ημερομηνία λήξης και ένδειξη προτεινόμενης κατανάλωσης είναι ουσιώδης και πρέπει να αποσαφηνιστεί: Στην πρώτη περίπτωση, το προϊόν έπειτα από την αναγραφόμενη ημερομηνία αλλοιώνεται και καθίσταται επικίνδυνο, στη δεύτερη, πάλι, παραμένει ακίνδυνο και πλήρως κατάλληλο για κατανάλωση. Το μόνο που ισχύει στην «κατανάλωση κατά προτίμηση» είναι η εγγύηση της εταιρείας πως μέχρι την αναγραφόμενη ημερομηνία το προϊόν φέρει στο ακέραιο όλα τα αναγραφόμενα ποιοτικά του χαρακτηριστικά.

•  Ένας ακόμη παράγοντας, που θα είχε ενδιαφέρον να αναφέρουμε, είναι οι αλλαγές στη κοινωνική δομή των τελευταίων δεκαετιών στις αναπτυγμένες χώρες, με σημαντικότερη την αύξηση των ατομικών νοικοκυριών. Πρόκειται για μια τάση, που μπορεί να παρατηρηθεί και στην ελληνική κοινωνία (αν και η κρίση «έκλεισε» τελευταία πολλά τέτοια νοικοκυριά) και η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στην σπατάλη τροφίμων.

Τι μπορούμε να αλλάξουμε
Προγραμματίστε και ψωνίστε έξυπνα – Προγραμματίστε τα γεύματα σας από πριν, χρησιμοποιήστε λίστες για τα ψώνια, και αποφεύγετε να αγοράζετε προϊόντα από παρόρμηση. Μην υποκύπτετε σε προωθητικές ενέργειες μάρκετινγκ, που σας οδηγούν στο να αγοράσετε περισσότερα τρόφιμα από ότι χρειάζεστε, ιδιαίτερα για τα ευπαθή ειδή. Παρόλο που μπορεί να είναι πιο φθηνά ανά γραμμάριο, συνολικά θα είναι πιο ακριβά αν τελικά πετάξετε μεγάλη ποσότητα από αυτό το τρόφιμο. Μην πηγαίνετε πεινασμένοι για ψώνια, γιατί παρατηρείται μια τάση υπερβολής.

• Ελέγξτε τις ημερομηνίες – Ψωνίστε με κριτήριο το πότε θα καταναλώσετε το κάθε τρόφιμο. Τηρείστε στο ακέραιο τις οδηγίες κατανάλωσης, ιδιαίτερα αν πρόκειται για ευάλωτα προϊόντα, όπως το κρέας και το ψάρι.

• Χρησιμοποιήστε την κατάψυξη σας – Τα κατεψυγμένα φαγητά παραμένουν ασφαλή για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Βάλτε έγκαιρα φρέσκα προϊόντα, ψωμί και περισσευούμενο φαγητό στην κατάψυξη, αν βλέπετε πως δεν θα μπορέσετε να καταναλώσετε.

• Διατηρείστε το ψυγείο σας σε καλή κατάσταση – Ελέγξτε της στεγανότητα και τη θερμοκρασία του ψυγείου σας. Για την καλύτερη διατήρησή τους, τα τρόφιμα απαιτούν θερμοκρασία 1-5 βαθμών Κελσίου. 

• Πάρτε μαζί σας το περισσευούμενο φαγητό σας από εστιατόρια – Ζητήστε από το εστιατόριο να βάλουν σε συσκευασία ό,τι παραγγείλατε και δεν φάγατε. Αν δεν θέλετε να το φάτε αμέσως, αποθηκεύστε το στην κατάψυξη σας. Δυστυχώς, σε αντίθεση με άλλες ανεπτυγμένες χώρες, ελάχιστοι Έλληνες παίρνουν μαζί τους το περισσευούμενο φαγητό τους από τα εστιατόρια (Αντίθετα στις ΗΠΑ το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 50%).

• Μαγειρέψτε με τα απομεινάρια της προηγούμενης ημέρας – Προσπαθήστε να μην αγοράζετε περισσότερα προϊόντα, πριν καταναλώσετε αυτά που ήδη έχετε στο ψυγείο σας. Παράλληλα, μισοφαγωμένες μερίδες και υπολείμματα μπορούν να αξιοποιηθούν σε πλήθος συνταγών με πολύ καλά αποτελέσματα. Μερικές ιδέες μπορείτε να βρείτε εδώ.

• Αγοράστε «περίεργα φρούτα» – Πολλά φρούτα και λαχανικά πετιούνται επειδή δεν έχουν το «σωστό» μέγεθος, σχήμα ή χρώμα. Αγοράζοντας αυτά τα απολύτως καλά «περίεργα φρούτα» στην λαϊκή ή κάπου αλλού, διασφαλίζουμε πως αυτά τα τρόφιμα, που αλλιώς καταλήγουν στα σκουπίδια, θα καταναλωθούν.

• Κάντε τις τροφές λίπασμα (για τους πιο μυημένους) – Υπολείμματα τροφών, όπως φλούδες από φρούτα και λαχανικά, μπορούν να γίνουν ένα εξαιρετικό λίπασμα για τα φυτά σας, αν παραμείνουν για λίγους μήνες σε ειδικούς κάδους λιπασματοποίησης. Για τα υπολείμματα μαγειρεμένης τροφής, η καλύτερη λύση είναι ο κομποστοποιητής κουζίνας.

• Δωρίστε – Τρόφιμα που δεν τα έχετε αγγίξει, και ειδικά αυτά που δεν αλλοιώνονται, μπορείτε να τα δωρίσετε σε ιδρύματα, συσσίτια και κοινωνικές υπηρεσίες της περιοχής σας, που μπορείτε να βρείτε στον χάρτη του www.boroume.gr . Εδώ , μπορείτε να δείτε τις ανάγκες συσσιτίων Ιδρυμάτων και Δήμων και εδώ τον κατάλογο των κοινωνικών παντοπωλείων, που λειτουργούν πανελλαδικά.