ενημέρωση 5:31, 26 July, 2026

Στη μαγική απεραντοσύνη του Αιγαίου

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 τα καταγάλανα νερά της Αμοργού και της Ιου έγιναν διάσημα ανά την υφήλιο χάρη στην επιτυχία της ευρωπαϊκής ταινίας «Απέραντο γαλάζιο». Με τα χρόνια απέκτησε διαστάσεις μύθου, λόγος για τον οποίο την εντάξαμε στην σειρά παρότι δεν ήταν παραγωγή του Χόλιγουντ
Στη μαγική απεραντοσύνη του Αιγαίου
Σκηνή από την παιδική ηλικία του Ζακ και του Ενζο γυρισμένη στο Μαγγανάρι της Ιου
 
Σκηνή από την παιδική ηλικία του Ζακ και του Ενζο γυρισμένη στο Μαγγανάρι της Ιου
Ειδυλλιακό το φόντο για τους πρωταγωνιστές του «Απέραντου γαλάζιου» Ζαν Μαρκ Μπαρ και Ζαν Ρενό
Χαρακτηριστικό στιγμιότυπο της Ζοζεφίν και του Ζακ (Ζαν Μαρκ Μπαρ) στο «Απέραντο γαλάζιο»
Το ναυάγιο του «Ολυμπία» στην Αμοργό παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία
Ο διάσημος δύτης Ζακ Μαγιόλ (1927 - 2001) συμμετείχε στη συγγραφή του σεναρίου και υπήρξε σύμβουλος παραγωγής
5  φωτογραφίες
«Ολοι μας που έχουμε δει τουλάχιστον από μια φορά την ταινία του Λικ Μπεσόν"Απέραντο γαλάζιο" έχουμε αναρωτηθεί πώς είναι δυνατόν ο άνθρωπος να μπορεί να καταδυθεί με μια μόνο ανάσα τόσο βαθιά» αναρωτιέται ο λέκτορας και διακεκριμένος δύτης Γιώργος Σακκάς. Είναι αλήθεια. Καμία άλλη ταινία μυθοπλασίας δεν έχει καταφέρει να μπει τόσο βαθιά μέσα στον ψυχισμό του δύτη. Και καμία άλλη ταινία δεν έχει μπορέσει να μπει στη συνείδηση εκατομμυρίων θεατών σε όλο τον κόσμο και να τους κάνει κοινωνούς αυτής της παράξενης σχέσης δύτη - θάλασσας σε ένα extreme σπορ στο οποίο ο αθλητής με μόνα όπλα τα χέρια και τα πόδια του και με μόνο μια ανάσα, θα πρέπει να καταδυθεί όσο πιο βαθιά μπορεί και να επιστρέψει στην επιφάνεια. Η ελληνική θάλασσα έχει παίξει τεράστιο ρόλο σε όλα τα παραπάνω, καθότι το μεγαλύτερο μέρος του «Απέραντου γαλάζιου» είναι η απεραντοσύνη του γαλάζιου Αιγαίου Πελάγους. Ολα ξεκίνησαν από μια πραγματικότητα· τη ζωή και τις δραστηριότητες των διάσημων αθλητών ελεύθερης κατάδυσης Ζακ Μαγιόλ και Ενζο Μαγιόρκα. Το μυθοπλαστικό σενάριο της ταινίας (ο Μπεσόν συνεργάστηκε με τέσσερις ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου του Μαγιόλ) είναι εμπνευσμένο από τις ζωές των δυο ανδρών και ο πυρήνας της ιστορίας που αφηγείται η ταινία ο ανταγωνισμός τους. Ξεκινώντας από τα παιδικά χρόνια τους με ασπρόμαυρες σκηνές γυρισμένες στο νότιο άκρο του νησιού της Ιου όπου βρίσκεται ο μικρός παραθαλάσσιος οικισμός Μαγγανάρι (γνωστός για την υπέροχη παραλία του η οποία ανήκει στις πιο διάσημες του νησιού), η ταινία σιγά-σιγά θα μεταφερθεί στην Αμοργό που χάρη στο «Απέραντο γαλάζιο» απέκτησε χιλιάδες θαυμαστές.
 
Ερωτευμένος με τη θάλασσα
Το ότι η σχέση Μαγιόλ (Ζαν Μαρκ Μπαρ) - Μαγιόρκα (που στην ταινία λέγεται Μολινάρι και έχει το πρόσωπο του Ζαν Ρενό) έγινε η ραχοκοκαλιά του «Απέραντου γαλάζιου» οφείλεται στο ότι από παιδί ακόμη ο μετέπειτα διάσημος γάλλος σκηνοθέτης και παραγωγός Λικ Μπεσόν είχε τρέλα με τη θάλασσα και τις καταδύσεις. Οι γονείς του Μπεσόν ήταν εκπαιδευτές καταδύσεων και ο γεννημένος στις 18 Μαρτίου 1959 στο Παρίσι σκηνοθέτης πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του ακολουθώντας τους σε διάφορα μέρη του κόσμου, ένα από τα οποία ήταν η Κέρκυρα όπου εργάστηκαν στο Club Med. Σιγά-σιγά ο Μπεσόν απέκτησε πολλές γνώσεις γύρω από τις καταδύσεις και μάλιστα εμφανίζεται στην ταινία του κρατώντας τον μικρό ρόλο-πέρασμα ενός δύτη. Προτού άλλωστε ακολουθήσει καριέρα στον κινηματογράφο, ο Μπεσόν ονειρευόταν μια καριέρα θαλάσσιου βιολόγου. Ωστόσο, στην ηλικία των 17 υπέστη ατύχημα κατά τη διάρκεια μιας δύσκολης κατάδυσης με αποτέλεσμα να μην μπορεί πια να κάνει καταδύσεις. «Το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής ηλικίας μου το πέρασα μέσα στο νερό» έχει πει ο ίδιος ο σκηνοθέτης. Δεν πρέπει να μας προκαλεί εντύπωση που το «Απέραντο γαλάζιο», όπως και μια άλλη, εντελώς διαφορετική ταινία του, το «Πέμπτο στοιχείο», είναι δυο σχέδια που τον απασχολούσαν από τα εφηβικά χρόνια του, όταν ο Μπεσόν σκότωνε την ανία του στο σχολείο με τρομερά δείγματα δημιουργικότητας. Εγραφε προσχέδια σεναρίων και σχεδίαζε storyboards. Εκείνο το διάστημα ζούσε μεταξύ Ελλάδας και Γιουγκοσλαβίας, έχοντας επανειλημμένα εκφράσει τα φιλελληνικά του αισθήματα. Αργότερα εγκαταστάθηκε στο Παρίσι και όταν ενηλικιώθηκε άρχισε να προσαρμόζεται στην αστική ζωή και ενώ ο κινηματογράφος τον είχε πλέον σκλαβώσει δεν ξέχασε ποτέ μία από τις πρώτες του αγάπες.
 
Το ναυάγιο του «Ολυμπία»
Ο φυσικός σκηνικός χώρος στο «Απέραντο γαλάζιο», η τοποθεσία όπου επρόκειτο να γυριστεί η ταινία, υπήρξε όχι απλώς σημαντικός αλλά πρωταρχικός παράγοντας για τη δημιουργία της. Ετσι μπαίνει στη μέση η Ελλάδα. Με την εξαίρεση των σκηνών της Ιου, το μεγαλύτερο (και ελκυστικότερο) κομμάτι της ταινίας γυρίστηκε στη διάσημη παραλία της Αγίας Αννας, κάτω από το Μοναστήρι της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας στην Αμοργό. Το μέρος, όπως άλλωστε όλα τα μέρη γυρισμάτων της ταινίας (στη Σικελία, στις Παρθένες Νήσους κ.α.) ήταν επιλογή του ιδίου του Μπεσόν, ο οποίος πέρα από τη σχολαστική φροντίδα που επιδεικνύει για κάθε λεπτομέρεια όλων των ταινιών του (χάρισμα για το οποίο θεωρείται και ένας από τους καλύτερους κινηματογραφικούς παραγωγούς της Ευρώπης), μπορούσε να έχει και προσωπική άποψη για τα νερά του νησιού, καθότι ο ίδιος ο Μαγιόλ εργάστηκε στο «Απέραντο γαλάζιο» ως σύμβουλος παραγωγής. Ωστόσο, ένας από τους λόγους που οδήγησαν τον Μπεσόν στην απόφαση να γυρίσει την ταινία στην Αμοργό ήταν το ναυάγιο του πλοίου «Ολυμπία». Μετά τη λεηλασία του από πειρατές το «Ολυμπία» κατέληξε σε έναν όρμο στο δρόμο προς την Καλοταρίτισσα όπου ο Μπεσόν το είδε και με μια λέξη το ερωτεύθηκε χρησιμοποιώντας το σε σκηνές της ταινίας.

Χάρη στη σύλληψη του Μπεσόν, την οποία υπηρέτησε πιστά ο διευθυντής φωτογραφίαςΚάρλο Βαρίνι, η Αμοργός αναδύθηκε μέσα από το απέραντο, αιγαιοπελαγίτικο γαλάζιο και κάτω από το εκτυφλωτικό φως του δυνατού ήλιου· τα τέλεια φυσικά σκηνικά της ταινίας. Δεν χρειάζεται φυσικά να αναφερθούμε στην ολόκαρδη συμμετοχή πολλών κατοίκων του νησιού οι οποίοι πρόσφεραν όλο το είναι τους για την υλοποίηση πολλών σκηνών της ταινίας. Το κέρδος φυσικά ήταν η τρομερή διαφήμιση που έγινε για τον τόπο. Μετά την προβολή της ταινίας το νησί της Αμοργού γνώρισε τεράστια τουριστική άνθηση αφού άνθρωποι από κάθε γωνιά του πλανήτη ήθελαν να επισκεφτούν τον μαγευτικό παράδεισο με τα υπέροχα γαλάζια νερά. Το διάσημο Καφέ Μπαρ «Le Grand Bleu», που βρίσκεται στο Ξυλοκερατίδι στα Κατάπολα της Αμοργού, ακριβώς απέναντι από τη θάλασσα, είναι ένα μικρό παράδειγμα του αντίκτυπου που είχε η επιτυχία της ταινίας για το νησί.

Το «Απέραντο γαλάζιο» είναι ένα κλασικό παράδειγμα ταινίας που κατάφερε να διαψεύσει εκείνους που αρχικώς δεν την πίστευαν και να γίνει μια από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές επιτυχίες της δεκαετίας του 1980 (στη Γαλλία δε όπου προβαλλόταν επί έναν ολόκληρο χρόνο θεωρείται η πιο επιτυχημένη γαλλική ταινία για τη συγκεκριμένη δεκαετία (στην Αμερική είχε περιορισμένη διανομή αλλά σύντομα έγινε και εκεί cult). Μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά σχόλια που γράφτηκαν στον διεθνή Τύπο την εποχή που το «Απέραντο γαλάζιο» πρωτοπαίχθηκε στις αίθουσες αναφέρονται σε ταινία-ύμνο στη φύση, την ελευθερία, τη ζωή στην οποία οι εικόνες αρκούν και τα λόγια είναι περιττά. Η ταινία τιμήθηκε από τη Γαλλική Ακαδημία Κινηματογράφου με τα βραβεία Καλύτερης Εικόνας και Καλύτερης Μουσικής (Ερίκ Σερά) στην απονομή του 1988.
 
Φλερτάροντας τους ροφούς
Ο Λικ Μπεσόν δεν είναι μόνον φιλέλληνας αλλά και φιλόζωος, κάτι που μας υπενθυμίζει ο έλληνας διανομέας του «Απέραντου γαλάζιου» την εποχή της πρώτης προβολής του, κ.Αλέξανδρος Σπέντζος (πέρσι με αφορμή των 25 χρόνων ζωής της η ταινία επανακυκλοφόρησε το καλοκαίρι από άλλη διανομή). Η πρεμιέρα έγινε στον κινηματογράφο Αττικόν στις 29 Σεπτεμβρίου του 1988 παρουσία του Μπεσόν αλλά και της τότε υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη. Κατά τη διάρκεια της προβολής ο Μπεσόν μαζί με τον Σπέντζο περίμεναν στο εστιατόριο του ξενοδοχείου «Grande Bretagne» όπου θα ακολουθούσε δεξίωση. Οταν ο Σπέντζος, που είναι επίσης δύτης, είπε στον Μπεσόν ότι ψαρεύει ροφούς, ο Γάλλος ενοχλήθηκε λέγοντάς του ότι θα έπρεπε να ντρέπεται! «Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων», όπως μας είπε προσφάτως ο διανομέας, «ο Λικ αγόραζε από την ψαραγορά μοσχοχτάποδα και έκανε καταδύσεις για να ταΐσει με αυτά τους ροφούς. Και αργότερα οι ροφοί τρίβονταν πάνω του χαϊδευτικά για να τον ευχαριστήσουν. Περιττό να πω ότι από τότε δεν ψάρεψα ξανά ροφούς...».

Δελφίνι, δελφινάκι
Μια άλλη σταρ στο «Απέραντο γαλάζιο» υπήρξε η Ζοζεφίν, θηλυκό δελφίνι το οποίο από το 1979 διασκέδαζε με τα «χορευτικά» του τους θαμώνες του θαλάσσιου πάρκου της Αντίμπ στη Νότια Γαλλία όπου ζούσε.

Παίζοντας στο «Απέραντο γαλάζιο» η Ζοζεφίν μοιράστηκε πολλές σκηνές με τον Ζαν Μαρκ Μπαρ και επίσης ήταν εκείνη που επελέγη για να κοσμήσει την επίσημη αφίσα της ταινίας. Η εικόνα του φεγγαροφωτισμένου δελφινιού ενώ πετάγεται από το νερό αγαπήθηκε από εκατομμύρια φαν της ταινίας. Εδώ και μερικά χρόνια η Ζοζεφίν δεν βρίσκεται πλέον ανάμεσά μας. Επειτα από έναν βίο γεμάτο εμπειρίες, άφησε την τελευταία πνοή της τον Αύγουστο του 2011 σε ηλικία 40 ετών. Η εικόνα της όμως στην ταινία του Μπεσόν την έχει βάλει στην αθανασία...

 

 

Το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ προσφέρει διδακτορικό στη σοκολάτα!

Οι λάτρεις της σοκολάτας βρήκαν το ιδανικό πεδίο σπουδών. Το φημισμένο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στη Βρετανία προσφέρει ένα διδακτορικό δίπλωμα πάνω στη σοκολάτα! 

Συγκεκριμένα, το τμήμα Χημικών Μηχανικών και Βιοτεχνολογίας αναζητά ένα άτομο για διδακτορική διατριβή στη σοκολάτα. 

Διαβάστε εδώ την αγγελία του Κέιμπριτζ για το διδακτορικό.

Στόχος της έρευνας είναι να βρεθεί πώς γίνεται να μη λιώσει η σοκολάτα σε θερμά κλίματα.

Οι υποψήφιοι διδάκτορες θα πρέπει να συμπληρώσουν την αίτησή τους μέχρι τις 29 Αυγούστου.

Η περιγραφή του διδακτορικού αναφέρει ότι στόχος της έρευνας είναι «η διερεύνηση των παραγόντων που επιτρέπουν τη σοκολάτα, η οποία έχει σημείο τήξεως κοντά σε εκείνη του ανθρώπινου σώματος, να παραμείνει σε στερεή κατάσταση, διατηρώντας τις ιδιότητες που ζητούν οι καταναλωτές όταν αποθηκεύεται και πωλείται σε θερμά κλίματα».

Το Πανεπιστήμιο τονίζει ότι η έρευνα βασίζεται κυρίως σε πειράματα, αλλά απαιτούνται καλές μαθηματικές γνώσεις.

Το MoMA της Νέας Υόρκης ψηφιοποεί τις ταινίες του Αντι Γουόρχολ

Πεντακόσιες ταινίες του Αντι Γουόρχολ, ανάμεσά τους πολλές σπάνιες και άγνωστες, θα είναι στη διάθεση του κοινού μετά την ψηφιοποίησή τους. Το έργο ανέλαβε το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης (MoMA) σε συνεργασία με το Μουσείο Αντι Γουόρχολ και θα χρειαστούν αρκετά χρόνια ώσπου να ολοκληρωθεί η μετατροπή τους από φιλμ 16mm σε φορμάτ υψηλής ανάλυσης.

Ο διάσημος καλλιτέχνης τις γύρισε από το 1963 ώς το 1972, κατά τη διάρκεια της πιο έντονης και δημιουργικής περιόδου του. Στον «Υπνο» παρακολουθεί τον καλλιτέχνη Τζον Τζιόρνο ενώ κοιμάται, στο «Τρώγοντας» τον Ρόμπερτ Ιντιάνα ενώ τρώει ένα μανιτάρι και στο «Φιλί» (φωτογραφία) ζευγάρια που φιλιούνται.

Η σειρά «Κούρεμα» διαθέτει εξαιρετικά στυλιζαρισμένα πλάνα με styling μαλλιών, το «Empire», διάρκειας εξήμισι ωρών, δείχνει το Empire State Building τη νύχτα ενώ στα «Blow Job» και «Hand Job» άνδρες επιδίδονται στις αντίστοιχες σεξουαλικές πράξεις. Ανάμεσα στους πρωταγωνιστές των ταινιών του βρίσκονται οι Ντένις Χόπερ, Ντέιβιντ Μπόουι, Μικ Τζάγκερ, Ιβ Σεν Λοράν και πολλοί άλλοι διάσημοι της εποχής.

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες και η απάτη της ανάπτυξης

Το Ολυμπιακό κίνημα σε όλο τον κόσμο φαίνεται πως βρίσκεται σε ύφεση. Όλο και λιγότερες πόλεις διεκδικούν σήμερα τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων. Οι πολίτες στην Κρακοβία, το Μόναχο, την Στοκχόλμη και την Ελβετία εμφανίζονται επιφυλακτικοί για τη διοργάνωση των χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων. Το κλίμα δεν διαφέρει και για τους θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Όπως γράφουν σε άρθρο τους οι New York Times στις τέσσερις αμερικανικές πόλεις που προκρίθηκαν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2024 – Βοστόνη, Λος Άντζελες, Σαν Φρασίσκο και Ουάσινγκτον – το ενδιαφέρον κρίνεται μάλλον «χλιαρό». Πολλοί γνωρίζουν πλέον το πάθημα της Αθήνας, καλύτερα της Ελλάδας που βρέθηκε υπερχρεωμένη από τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων. Πικρές όμως είναι και οι εμπειρίες του Λονδίνου που παρά τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς για μικρό κόστος, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2012 κόστισαν πάνω από 18 δις δολάρια. Οι Ολυμπιακοί στο Σότσι ξεπέρασαν τα 51 δις δολάρια.

Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή, όπως και άλλες διοργανώτριες αρχές μεγάλων διεθνών αθλητικών διοργανώσεων (FIFA κ.α.), πετούν το «τυράκι» της ανάπτυξης, του τουρισμού, της αύξησης της απασχόλησης. Όμως τα τελευταία χρόνια η «φάκα» είναι περισσότερο εμφανής από το «τυρί». Όπως σημειώνεται στο άρθρο των New York Times οι υποσχέσεις αυτές αποδεικνύονται μια απάτη του μάρκετινγκ. Τα παραδείγματα πολλά...

Στην Ελλάδα, δέκα χρόνια μετά την διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων, η συζήτηση για το κόστος παραμένει. Ήταν τότε που η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με πρωθυπουργό τον Κώστα Σημίτη ήθελε να προβάλλει την Ελλάδα σαν μια χώρα με τεράστιες οικονομικές δυνατότητες και προοπτικές ενόψει και της ένταξης στην ΟΝΕ. Με την ανάληψη της διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων είχαν συναινέσει τότε όλα τα κόμματα πλην του Συνασπιμού. Μεγαλοϊδεατισμός, έπαρση και εθνική υπερηφάνεια συνθέτουν εκείνη την περιόδο το σκηνικό.

Η υπέρβαση των προϋπολογισμών στα δημόσια έργα είναι συνηθισμένο φαινόμενο στην Ελλάδα. Έτσι και στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Σύμφωνα με την Εφημερίδα των Συντακτών το κόστος ξεπέρασε κατά 600% τον προϋπολογισμό. Όσο για τα ολυμπιακά ακίνητα; Με εξαίρεση ορισμένα τα περισσότερα ρημάζουν καθώς παραμένουν αχρησιμοποίητα εδώ και μια δεκαετία. Το «τυράκι» της ανάπτυξης έπεσε και στην Ελλάδα. Η τότε πολιτική ηγεσία αναπαρήγαγε την «ανάπτυξη» που θα έρθει μέσα από τους Ολυμπιακούς Αγώνες και τις «νέες επενδυτικές ευκαιρίες που δημιουργούνται». Αυτό επεσήμανε και ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σημίτη με την ανάληψη της διοργάνωσης. Από κοντά και η ΝΔ που τόνιζε σε όλους τους τόνους πως οι Ολυμπιακοί Αγώνες αποτελούν «εθνική υπόθεση».

Ο φιλοκυβερνητικός τύπος, όπως υπενθυμίζει η Εφημερίδα των Συντακτών, διαφήμιζε τα αναμενόμενα «θαύματα». «Η διαφορά θα προέλθει από το καθαρότερο περιβάλλον, από τα χιλιάδες στρέμματα πρασίνου, από την υποδομή σε αθλητικές, πολιτιστικές, ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις και γενικότερα από τη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχει το κράτος στους πολίτες, με κυριότερα τις συγκοινωνίες και τα… τηλέφωνα», έγραφε μεταξύ άλλων στις 7 Σεπτεμβρίου του 1997 το «Βήμα».

Το ΚΚΕ αρχικά, πριν την ανάληψη, είχε ταχθεί «θετικά» προς τους Ολυμπιακούς γεγονός που προκάλεσε και αντιπαράθεση στην Αριστερά. Στη συνέχεια το ΚΚΕ άλλαξε στάση αποδεχόμενο πως «η θέση του διαμορφώθηκε μέσα στην πορεία του χρόνου», όπως υπενθυμίζει η Εφημερίδα των Συντακτών σε δημοσίευμά της. Εξ αρχής κατηγορηματικά αντίθετος ήταν αντίθετα ο Συνασπισμός εκτιμώντας πως «ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων , θα προκαλέσει αρνητικές παρενέργειες και συνέπειες στην πορεία της ελληνικής οικονομίας και των δημόσιων οικονομικών, στο περιβάλλον και στην ποιότητα ζωής στο Λεκανοπέδιο της Αττικής και στην περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας».

Όπως σημειώνουν οι New York Times η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων συνοδεύεται συνήθως από πλήθος οικονομικών μελετών που δίνουν το έναυσμα για φαντασιώσεις σχετικά με επενδύσεις και ανάπτυξη. Καμία από αυτές δεν επιβεβαιώνεται. Το μόνο που επιβεβαιώνεται παραδοσιακά είναι η υπέρβαση των προϋπολογισμών και ενίσχυση της διαφθοράς. «Θα ακολουθήσουν μέρες λιτότητας, με τόσα χρήματα που ξοδεύτηκαν, ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να είχε οργανώσει Ολυμπιακούς Αγώνες [...] το γιγάντιο κόστος έχει σχέση με την εκτόξευση του δημοσίου χρέους και του ελλείμματος [...] τεράστια η ανισορροπία που έφερε στην περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας, γιατί η Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα», έγραφε  ο πολιτικός και διανοούμενος Μιχάλης Παπαγιαννάκης στις 5 Σεπτεμβρίου του 2004, όπως υπενθυμίζει η Εφημερίδα των Συντακτών.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Πηγή  tvxs