Αλέν Ντελόν - Ο πιο όμορφος άνδρας στον κόσμο σκότωσε τον σωσία του- Μύθος ή αλήθεια;
- Κατηγορία ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
- 0 σχόλια
Στο βιβλίο «Murder in Paris ’68», ο Έντουαρντ Τσίσολμ ξετυλίγει την σκανδαλώδη υπόθεση δολοφονίας του σωματοφύλακα του Αλέν Ντελόν, με στυλ και σκληροτράχηλη γοητεία. Όργια, ένας σταρ του κινηματογράφου και ένα πτώμα στο δάσος.
Το 1968, ο σωματοφύλακας του Αλέν Ντελόν δολοφονήθηκε. Ωστόσο, οι υποψίες που έπεσαν πάνω στον ηθοποιό, δεν έκαναν παρά να ενισχύσουν τη γοητεία και την ελκυστικότητά του, όπως περιγράφει στο νέο βιβλίο «Murder in Paris ’68», ο Έντουαρντ Τσίσολμ.
Η ιστορία από την αρχή
Μια μέρα του Οκτωβρίου του 1968, το πτώμα του Στέβαν Μάρκοβιτς, ενός Γιουγκοσλάβου μικροεγκληματία που είχε γίνει σωματοφύλακας, βρέθηκε στην άκρη ενός δρόμου στα νοτιοδυτικά του Παρισιού, τυλιγμένο σε ένα πλαστικό φύλλο.
Ο θάνατός του ίσως να είχε παραμείνει απλώς μια ακόμη φρικιαστική υποσημείωση στα θλιβερά χρονικά του εγκλήματος, αν δεν υπήρχε στο φόντο ο μάλλον ασυνήθιστος κόσμος στον οποίο ζούσε – ο κόσμος των κινηματογραφικών αστέρων, των γκάνγκστερ και των πολιτικών ελίτ.
Ο Μάρκοβιτς δεν ήταν κανένας περιπλανώμενος. Δεν ήταν απλώς ένας κακοποιός, δεν ήταν ένας άγνωστος. Εργαζόταν για τον ίδιο τον Αλέν Ντελόν, έναν από τους πιο διάσημους ηθοποιούς της Ευρώπης εκείνη την εποχή και όταν ήρθαν στο φως επιστολές που υπονοούσαν εκβιασμούς, όργια και ενοχοποιητικές φωτογραφίες στις οποίες εμπλέκονταν υψηλόβαθμα πρόσωπα – συμπεριλαμβανομένων φημών για τη σύζυγο του πρωθυπουργού, Ζορζ Πομπιντού –, η υπόθεση προκάλεσε σάλο. Η δολοφονία του σωματοφύλακα έγινε «Yπόθεση Μάρκοβιτς».
Χάρη και αμοραλισμός
Ο Ντελόν δεν ήταν απλώς ένας κινηματογραφικός σταρ, αλλά ένα πολιτιστικό φαινόμενο. Ενσάρκωνε εκείνο το είδος της «κουλ» ατμόσφαιρας που χαρακτήριζε το γαλλικό σινεμά της δεκαετίας του 1960, ήταν ψυχρός, με οχιώδη αυτοκυριαρχία, ελαφρώς επικίνδυνος, ένας άνδρας του οποίου η ομορφιά φαινόταν αδιαχώριστη από μια παράξενη, υπονοούμενη απειλή.
Ένας ανατριχιαστικός συνδυασμός γοητευτικής χάρης και απόλυτου αμοραλισμού. Αυτός ο διπλός πόλος έλξης και κινδύνου τον έκανε την ιδανική επιλογή για ρόλους δολοφόνων, εκτελεστών και ηλιοκαμένων πλέιμποϊ. Επίσης, ενίσχυσε τη φήμη του ως icon του Γαλλικού Νέου Κύματος.
Η ιδιωτική ζωή του Ντελόν, όπως και η παρουσία του στην οθόνη, ήταν αντισυμβατική και τυλιγμένη σε μια αέναη αμφισημία. Αγαπούσε τη βία, τα όπλα, τις γυναίκες και, πιθανώς, τους άνδρες.

Ο σταρ και η σκιά του
Η ιδιωτική ζωή του Ντελόν, όπως και η παρουσία του στην οθόνη, ήταν αντισυμβατική και τυλιγμένη σε μια αέναη αμφισημία. Αγαπούσε τη βία, τα όπλα, τις γυναίκες και, πιθανώς, τους άνδρες. Μεταξύ των συνεργατών του συγκαταλέγονταν πόρνες και γκάνγκστερ, με την τελευταία ομάδα να περιλαμβάνει τον Κορσικανό Φρανσουά Μαρκαντόνι, έναν φημισμένο «διευθετητή» που είχε μακροχρόνιες συνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα και αργότερα θα συλλαμβανόταν σε σχέση με τον θάνατο του Μάρκοβιτς – αν και η υπόθεση κατέρρευσε πριν προλάβει να φτάσει σε δίκη.
Ο ίδιος ο Μάρκοβιτς δεν ήταν απλώς ένας παρασιτικός συνοδός. Ήταν, σχεδόν απίστευτα, ο «σωσίας» του Ντελόν, ο αντικαταστάτης του στο πλατό: φορούσε τα ρούχα του Ντελόν, κινούνταν στον κύκλο του και, σύμφωνα με ορισμένες μαρτυρίες, είχε ακόμη και δεσμό με τη σύζυγο του Ντελόν, τη Νάταλι.
Αυτή η παράξενη διπλή ύπαρξη – ο σταρ και η σκιά του – βρίσκεται στην καρδιά της διαχρονικής γοητείας αυτής της υπόθεσης.
Το Παρίσι στα τέλη του 1960
Αυτός ακριβώς ο κόσμος του κινηματογράφου, του εγκλήματος και της συνωμοσίας είναι που ανασυνθέτει ο Έντουαρντ Τσίσολμ στο «Murder in Paris ’68».
Επεκτείνοντας τη μέθοδο που ανέπτυξε στο ντεμπούτο του, «A Waiter in Paris» (2022), ο Τσίσολμ βυθίζεται για άλλη μια φορά στον γαλλικό πολιτισμό, ως ο αυτοσυνείδητος, σκεπτικιστής Άγγλος στο εξωτερικό που προσπαθεί να κατανοήσει τα μυστήρια του savoir-vivre και του savoir-faire.
«Αυτή τη φορά, όμως, προσεγγίζει το θέμα του τόσο ως ιστορικός όσο και ως ντετέκτιβ» σχολιάζει ο Ian Sansom στην Telegraph και συνεχίζει:
«Αντί να εργάζεται σε πολυτελή εστιατόρια και να γράφει για τη δική του εμπειρία, περνάει πλέον μεγάλο μέρος του χρόνου του στη Bibliothèque des Littératures Policières και στη La Cinémathèque Française, ψάχνοντας σε αστυνομικές αναφορές, αποκόμματα τύπου και αρχειακό υλικό.
»Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μια αναδρομή στα γεγονότα της “Υπόθεσης Μάρκοβιτς”, αλλά μια προσπάθεια ανασύστασης της ατμόσφαιρας μιας πολύ ιδιαίτερης εποχής: του Παρισιού στα τέλη της δεκαετίας του 1960, που εξακολουθούσε να φέρει τα σημάδια της μεταπολεμικής λιτότητας, αλλά χαρακτηριζόταν όλο και περισσότερο από τη λάμψη, τον καταναλωτισμό και τη χαλάρωση των κοινωνικών κανόνων».

Στα 20 του, ο Ντελόν έγινε μικροαπατεώνας σε κακόφημες γειτονιές του Παρισιού -όπως ο ίδιος παραδέχτηκε, «ζούσε από τη γοητεία του».
Ανδρόγυνος, μαγνητικός, έξυπνος και αποφασιστικός
Ο Τσίσολμ, ο οποίος αφιέρωσε αρκετά χρόνια στην έρευνά του, ανακάλυψε, μεταξύ άλλων, ένα στρατιωτικό αρχείο που έδειχνε ότι ο Ντελόν πέρασε σχεδόν το ένα τρίτο της θητείας του σε στρατιωτική φυλακή. Κατά την αποστράτευσή του, οι αξιωματικοί τον χαρακτήρισαν ως «ανήθικο στοιχείο από κάθε άποψη».
Στα 20 του, ο Ντελόν έγινε μικροαπατεώνας σε κακόφημες γειτονιές του Παρισιού -όπως ο ίδιος παραδέχτηκε, «ζούσε από τη γοητεία του».
Ανδρόγυνος, μαγνητικός, έξυπνος και αποφασιστικός, αποπλάνησε μια ηθοποιό και μέσω αυτής κατάφερε να μπει στον κόσμο της υποκριτικής.
Εκβιασμοί, γκάνγκστερ, όργια, κατάσκοποι του Ψυχρού Πολέμου
Είναι μια απίστευτη ιστορία, και ο Τσίσολμ το γνωρίζει. «Τα γεγονότα που πρόκειται να διαβάσετε είναι εξαιρετικά. Μερικές φορές, μπορεί να φαίνονται υπερβολικά κινηματογραφικά ή με τόσο τέλεια πλοκή ώστε να μην φαίνονται αληθινά, αλλά είναι… Ένα πτώμα τυλιγμένο σε πλαστικό. Ένας θρυλικός σταρ του κινηματογράφου. Η σύζυγος ενός πρωθυπουργού. Εκβιασμοί, γκάνγκστερ, όργια, κατάσκοποι του Ψυχρού Πολέμου» λέει ο συγγραφέας στην Telegraph.
Επιστολές που αργότερα αποδόθηκαν στον Μάρκοβιτς υπονοούσαν ότι φωτογραφίες που είχαν τραβηχτεί σε σεξουαλικά πάρτι όπου σύχναζε η ελίτ της Γαλλίας, συμπεριλαμβανομένης της συζύγου του Πομπιντού, χρησιμοποιούνταν για εκβιασμό.
Οι υποστηρικτές του Πομπιντού ισχυρίστηκαν ότι οι φήμες αποτελούσαν μέρος μιας εκστρατείας δυσφήμισης που ενορχήστρωσαν αντίπαλοι εντός του γαλλικού κατεστημένου, με πιθανή συμμετοχή των μυστικών υπηρεσιών.
Άλλοι υπονόησαν ότι εγκληματικά δίκτυα προσπαθούσαν να εκμεταλλευτούν το υλικό για οικονομικό όφελος.
Η αλήθεια παραμένει ασαφής
«Η αστυνομία συγκέντρωσε πιθανά κίνητρα για το γιατί ο διάσημος ηθοποιός μπορεί να ήθελε να σκοτώσει τον σωσία του» γράφει ο Christopher Bollen στους New York Times και συνεχίζει επαναλαμβάνοντας κι αυτός με τη σειρά του τις ίδιες φήμες:
«Μήπως ο Ντελόν ζήλευε τη σχέση του Μάρκοβιτς με τη σύζυγό του, την ηθοποιό και μοντέλο Νάταλι Ντελόν; Μήπως ο Μάρκοβιτς, ο οποίος είχε μια θυελλώδη σχέση με τον εργοδότη του, προσπαθούσε να εκβιάσει τον ηθοποιό με μυστικές φωτογραφίες που είχαν τραβηχτεί κατά τη διάρκεια των γνωστών οργίων της υψηλής κοινωνίας, στις οποίες ενδέχεται να συμμετείχε και η πρώτη κυρία της Γαλλίας; Ή μήπως η δολοφονία ήταν μια προσπάθεια να κρυφτεί μια πιο στενή σχέση μεταξύ των δύο ανδρών;».
Ύποπτη παρέα
Μια φήμη, ωστόσο, παραμλενει πολιτικά σκανδαλώδης. Ο Ζορζ Πομπιντού, πρωθυπουργός της Γαλλίας, ήταν έτοιμος να αναλάβει την προεδρία από τον Σαρλ ντε Γκωλ.
Ποιος σκότωσε λοιπόν τον Μάρκοβιτς; Ήταν ο Ντελόν, αυτό το «ανήθικο στοιχείο από κάθε άποψη»; Ή μήπως ο Μαρκαντόνι, εκτελώντας τις εντολές του Ντελόν;
Ο αδελφός του Μάρκοβιτς ισχυρίστηκε, αργότερα, ότι είχε δειπνήσει στο σπίτι των Ντελόν με τον αδελφό του, τους Πομπιντού και ίσως, τον παλιό φίλο του Ντελόν, τον γκάνγκστερ Μαρκαντόνι. Φανταστείτε το σκάνδαλο αν ο επόμενος πρόεδρος της Γαλλίας ήταν γνωστό ότι συναναστρεφόταν με τόσο ύποπτη παρέα.
Ποιος σκότωσε λοιπόν τον Μάρκοβιτς; Ήταν ο Ντελόν, αυτό το «ανήθικο στοιχείο από κάθε άποψη»; Ή μήπως ο Μαρκαντόνι, εκτελώντας τις εντολές του Ντελόν;
Εμπλέκονταν πολιτικοί αντίπαλοι; Πράκτορες των Γκωλικών; Ο Μαρκαντόνι δήλωσε αιγματικά, αργότερα: «Μόνο τρία άτομα γνωρίζουν την αλήθεια, ο Ντελόν, εγώ και ο Θεός. Και ο Θεός δεν καρφώνει ποτέ».
Η αλήθεια παραμένει ασαφής μέχρι σήμερα, κυρίως επειδή βασικά αποδεικτικά στοιχεία αμφισβητήθηκαν, απαξιώθηκαν ή απλώς εξαφανίστηκαν.
Ανάμεσα στον κινηματογράφο και την πραγματικότητα
Ο Τσίσολμ απολαμβάνει την απόλυτη θεατρικότητα όλου αυτού του σκηνικού. Περιγράφει τις αστυνομικές επιδρομές σε σκοτεινά διαμερίσματα, με τους αστυνομικούς να αναζητούν χαμένες φωτογραφίες που ίσως να μην υπήρξαν ποτέ, τις ανακρίσεις αργά τη νύχτα σε ιδιοκτήτες νυχτερινών κέντρων που φαινόταν να γνωρίζουν περισσότερα από όσα ήταν διατεθειμένοι να αποκαλύψουν καθώς και την τεταμένη σχέση μεταξύ των ερευνητών και του Τύπου, με τον έναν να τροφοδοτεί τις εικασίες του άλλου.
Μετά τον θάνατο του Μάρκοβιτς, η φήμη του Ντελόν παραδόξως εκτοξεύτηκε υπό το βάρος της έντονης κριτικής. Καθώς κλήθηκε για ανάκριση, αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή στη δολοφονία και αποστασιοποιήθηκε από τις δραστηριότητες του Μάρκοβιτς.
«Σε μια προφητεία του σημερινού μας τοπίου των μέσων ενημέρωσης, που είναι εμμονικό με την εικόνα πάνω από όλα, ο Ντελόν έγινε ταυτόχρονα ύποπτος και θέαμα, μια ζωντανή ενσάρκωση της ασαφούς γραμμής μεταξύ κινηματογράφου και πραγματικότητας» παρατηρεί ο Ian Sansom στην Telegraph.
Αν μη τι άλλο, η δημόσια εικόνα του ηθοποιού – που ήδη είχε μια νότα κινδύνου – ενισχύθηκε. Οι δημοσιογράφοι εναλλάσσονταν μεταξύ του να τον παρουσιάζουν ως θύμα των περιστάσεων και ως άνδρα του οποίου η εγγύτητα στη βία ήταν κάτι περισσότερο από σύμπτωση: η αμφισημία που περιέβαλλε την αλήθεια ενίσχυσε τον μύθο.
«Σε μια προφητεία του σημερινού μας τοπίου των μέσων ενημέρωσης, που είναι εμμονικό με την εικόνα πάνω από όλα, ο Ντελόν έγινε ταυτόχρονα ύποπτος και θέαμα, μια ζωντανή ενσάρκωση της ασαφούς γραμμής μεταξύ κινηματογράφου και πραγματικότητας» παρατηρεί ο Ian Sansom στην Telegraph.
Ανάμεσα στη νομιμότητα και την παρανομία
Ο Τσίσολμ μάς εισάγει σε αυτόν τον κόσμο μέσα από μια σειρά σύντομων, δυναμικών κεφαλαίων που εναλλάσσονται γρήγορα μεταξύ τοποθεσιών και οπτικών γωνιών: ένα αστυνομικό τμήμα στο Ναντέρ, ένα καπνισμένο νυχτερινό κέντρο διασκέδασης στην Πιγκάλ, ένα κινηματογραφικό πλατό όπου ο Ντελόν συνεχίζει να εργάζεται σαν να μην έχει συμβεί τίποτα.
Το αποτέλεσμα είναι σχεδόν κινηματογραφικό, μια ακολουθία από απότομα κοψίματα που αντικατοπτρίζουν τον κατακερματισμένο χαρακτήρα των αποδεικτικών στοιχείων -ντετέκτιβ να συνθέτουν χρονοδιαγράμματα, δημοσιογράφοι να κυνηγούν φήμες και πολιτικοί παράγοντες να προσπαθούν διακριτικά να περιορίσουν τη ζημιά.
Το Παρίσι εμφανίζεται ως μια πόλη αλληλοεπικαλυπτόμενων κόσμων, όπου τα όρια μεταξύ νομιμότητας και παρανομίας, δημόσιου και ιδιωτικού, μεταβάλλονται συνεχώς.
Οι δύο άνδρες
Το «Murder in Paris ’68», είναι μια μελέτη της αντιφατικότητας και της ταυτότητας, σαν «Ο Ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϊ» να συνάντησε τη Nouvelle Vague: ο Ντελόν, όμορφος, απόμακρος και αινιγματικός, είναι λιγότερο ένα πρόσωπο και περισσότερο μια εικόνα που συντηρείται από τον κινηματογράφο και την επιθυμία του κοινού.
Ο Μάρκοβιτς, από την άλλη, βρίσκεται ταυτόχρονα μέσα και έξω από τον μύθο, ως συμμετέχων στη δημιουργία του και ως πιθανός παράγοντας της καταστροφής του. Η σχέση αυτή αποκαλύπτει την ευθραυστότητα της ταυτότητάς του: πόσο εύκολα μπορεί να χειραγωγηθεί και πόσο γρήγορα μπορούν να καταρρεύσει.
Καμία απόδειξη
Υπάρχουν στιγμές στις οποίες ο Τσίσολμ, όπως όλοι οι άλλοι, υποκύπτει λίγο πολύ εύκολα στη μεγάλη γοητεία του Ντελόν και πέφτει στο κλισέ του θαυμαστή: «Σηκώνεται σαν πάνθηρας. Οι κινήσεις του είναι αργές, χαριτωμένες, κομψές. Δεν τον τραβάει καμία κάμερα, αλλά παρόλα αυτά, παίζει. Παρόλα αυτά, είναι ο Ντελόν. Ο μύθος, όχι ο άνθρωπος. Κανείς δεν γνωρίζει τον άνθρωπο».
Κατά τα άλλα, το βιβλίο αποτελεί ένα αριστουργηματικό μάθημα για το πώς δημιουργούνται ορισμένοι τύποι ανθρώπων και ορισμένα είδη ιστοριών. Ποτέ δεν έχει διατυπωθεί μια οριστική εκδοχή για τη δολοφονία, ενώ οι πιο εντυπωσιακές κατηγορίες παραμένουν αναπόδεικτες.
Δύο κριτικές
«Όμως, με όλες τις επίμονες αμφισημίες της, η “Υπόθεση Μάρκοβιτς” παραμένει μια επίκαιρη υπενθύμιση ότι η αλήθεια συχνά δεν αποκαλύπτεται τόσο πολύ, όσο ανακατασκευάζεται και συσκοτίζεται συνεχώς – από δημοσιογράφους, από ανακριτές, από πολιτικούς – προς όφελος των πλουσίων και των ισχυρών. Αυτό γίνεται εις βάρος άλλων: των περιθωριακών, των επίδοξων, όλων μας» καταλήγει ο Ian Sansom στην Telegraph, ενώ ο Christopher Bollen στους New York Times σχολιάζει δεικτικά:
«Όταν ο σταρ του κινηματογράφου Αλέν Ντελόν απεβίωσε σε ηλικία 88 ετών, το 2024, ο Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τον χαρακτήρισε “γαλλική κληρονομιά”. Για τον ευμετάβλητο, ελβετικής καταγωγής ηθοποιό, ο οποίος έγινε διάσημος για πρώτη φορά υποδυόμενος τον μεταμορφωτικό πρωταγωνιστή στην ταινία “Γυμνοί στον Ήλιο” (1960), μια διασκευή του μυθιστορήματος της Πατρίσια Χάισμιθ “Ο Ταλαντούχος Κύριος Ρίπλεϊ”, μια πιο κατάλληλη σύγκριση θα ήταν ίσως μια Σφίγγα, παρά κάποια ανδρική εκδοχή της ευγενούς Μαριάν».

*Το «Murder in Paris ’68» έχει εκδοθεί από τον οίκο Monoray.
