Έφυγε στα 90 του ο βραβευμένος με Νόμπελ λογοτεχνίας Ντάριο Φο

  Γράφει η Χαριτίνη Μαλισσόβα

Ο Ντάριο Φο που απεβίωσε στις 13 Οκτωβρίου ήταν μια Πολυτάλαντη προσωπικότητα.

Γεννήθηκε το 1926 στο Σαν Τζιάνκο, κοντά στο Βαρέζε της Ιταλίας. Μεταξύ άλλωνείναι θεατρικός συγγραφέας,σκηνοθέτης, ηθοποιός και σκηνογράφος. Σπούδασε αρχιτεκτονική, την οποία όμως εγκατέλειψεγια να ασχοληθεί με το θέατρο, αρχικά ως σκηνογράφος, ύστερα ως ηθοποιός και, φυσικά,ως συγγραφέας και σκηνοθέτης. 

Ο ίδιος ερμήνευσε αρκετά απότα έργα του, ενώ έγραψε πολλά για την Ιταλική Ραδιοφωνία και τον κινηματογράφο. 

Τα έργα του χαρακτηρίζονται από τον αντικομφορμισμό και τη δυνατή σάτιρα απέναντι στην κυρίαρχη πολιτική,την εκκλησία και την ηθική, που βαραίνουν την καθημερινή μας ζωή διαιωνίζοντας τον ιδιόμορφο κοινωνικό μεσαίωνα που διανύουμε. 

Παγκόσμια φήμη έχουν τα έργα του: 

"Μυστήριος μπούφος", "Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού","Κλέβε λιγότερο", "Δεν πληρώνω! Δεν πληρώνω!","Οι αρχάγγελοι δεν παίζουν φλίπερ και πολλά άλλα. 

Το 1997 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί και έχουν ανέβει σε θέατρα όλου του κόσμου.

Ο πολυμήχανος και αγωνιστικός Φο, άνθρωπος του θεάτρου με την πλήρη σημασία του όρου αφού συνδύαζε τέλεια στο πρόσωπό του τον συγγραφέα, τον σκηνοθέτη, τον ηθοποιό και τον εμπνευστή θεατρικών επεμβάσεων, θρύλος, με την ευρύτερη δυνατή αναγνώριση σε χώρες, πολιτισμούς, κοινωνικά στρώματα, καλλιτεχνικές ομάδες και κοινό.

Ο Ντάριο Φο γονιμοποίησε τις μεγάλες θεατρικές παραδόσεις από τους λαϊκούς αφηγητές, την Κομέντια ντελ Αρτε, τους κλόουν, μίμους και καμπαρετίστες ως την αγκίτ-προπ και τα κριτικά, μορφοπλαστικά εγχειρήματα πρωτοπόρων του 20ού αιώνα όπως ο Μαγιακόφσκι. Ιδιοφυής, εκρηκτικός, πνευματώδης, αφομοίωνε τις αντιδράσεις των θεατών και τις επενέδυε παραγωγικά στη γραφή του. Ηταν ο σχοινοβάτης που εξισορροπούσε μεταξύ προφορικού και γραπτού λόγου, ανάμεσα στα αιτήματα για αυτοσχεδιαστική έκφραση και λογοτεχνικότητα. 

Ενεργοποιώντας την κωμωδία, τη φάρσα, την πολιτικο-σατιρική επιθεώρηση, το σκετς, όλες τις μορφές του κωμικού γένους, ηγήθηκε ενός «εναλλακτικού θεάτρου», πολιτικού και λαϊκού όπου η θεατρική πράξη συναντούσε την πολιτική δραστηριότητα.

Τελευταίο του βιβλίο:

Υπάρχει ένας τρελός βασιλιάς στη Δανιμαρκία ( εκδ.Κλειδάριθμος,μετ.Φωτεινή Ζερβού),

Ο Δ.Μαρίνος έγραψε για το βιβλίο στο fractal:"Ο 90χρονος Φο, βασισμένος σε πρωτογενή χειρόγραφα, αδημοσίευτα ντοκουμέντα και μυστικά ημερολόγια, αναδημιουργεί την ιστορία του «πειραγμένου» μονάρχη, ο οποίος μαζί με τη δεκαπεντάχρονη σύζυγό του και τον γιατρό, διαφωτιστή-επαναστάτη εραστή της, επιφέρουν στη χώρα πρωτοποριακές μεταρρυθμίσεις όπως είναι η κατάργηση των βασανιστηρίων, η μείωση των προνομίων στους ευγενείς, η προώθηση του πολιτισμού και η κατοχύρωση της μόρφωσης.