Τα διαστημικά προγράμματα της Ευρώπης απειλούνται από τις ΗΠΑ

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) πρέπει επειγόντως να μειώσει την εξάρτησή του από την Εθνική Υπηρεσία Αεροναυτικής και Διαστήματος των ΗΠΑ (NASA) για τεχνολογικά και ερευνητικά προγράμματα, εάν η Ευρώπη θέλει να διατηρήσει και να ενισχύσει τη θέση της στην εξερεύνηση του διαστήματος.

Ο Γενικός Διευθυντής της ESA, Γιόζεφ Άσμπαχερ, δήλωσε αυτό σε συνέντευξή του στους Financial Times.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόσφατη αναταραχή που προκλήθηκε από την πρόταση των ΗΠΑ για δραστική μείωση της χρηματοδότησης της NASA ήταν ένα ανησυχητικό μήνυμα για την ΕΕ. Τέτοιες αποφάσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν άμεσα τα ευρωπαϊκά έργα: περίπου το ήμισυ του προϋπολογισμού της ESA για επανδρωμένη και ρομποτική έρευνα το 2025 εξαρτάται από τα τρέχοντα σχέδια δαπανών της αμερικανικής υπηρεσίας.

Ενώ το μεγαλύτερο μέρος του ετήσιου προϋπολογισμού της ESA, ύψους σχεδόν 7,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθορίζεται ανεξάρτητα από τις αποφάσεις στην Ουάσινγκτον, η κατάσταση με την έρευνα φαίνεται διαφορετική: από τα 600 εκατομμύρια ευρώ που έχουν προγραμματιστεί για επανδρωμένες και ρομποτικές αποστολές, σχεδόν το 50% συνδέεται με αμερικανικά προγράμματα.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η τύχη βασικών διεθνών έργων όπως η Σεληνιακή Πύλη, ένας σεληνιακός τροχιακός σταθμός και στοιχεία του προγράμματος Άρτεμις που αποσκοπούν στην επιστροφή των ανθρώπων στη Σελήνη.

Ο Λευκός Οίκος πρότεινε στο Κογκρέσο στις αρχές Μαΐου να μειώσει τον προϋπολογισμό της NASA για το οικονομικό έτος 2026 στα 18,8 δισεκατομμύρια δολάρια, μια μείωση 24,3% από τα 24,8 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025. Αυτές οι περικοπές θα επηρεάσουν ακριβώς εκείνους τους τομείς που είναι στρατηγικά σημαντικοί για την ESA, ειδικά στο πλαίσιο των κοινών αποστολών και της ανταλλαγής τεχνολογίας.

Ο Άσμπαχερ τόνισε ότι η NASA θα παραμείνει βασικός εταίρος για την Ευρώπη, αλλά το παραδοσιακό μοντέλο συνεργασίας, που βασίζεται στην βαθιά ενσωμάτωση των ευρωπαϊκών έργων στα αμερικανικά προγράμματα, μπορεί να αποδειχθεί ασταθές.

Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη της ESA συζητούν ήδη νέους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς και επεκτείνουν τη διεθνή συνεργασία. Μεταξύ των πολλά υποσχόμενων τομέων είναι οι συνεργασίες με την Ινδία, η οποία σχεδιάζει να στείλει έναν αστροναύτη στη Σελήνη το 2040, καθώς και η ανάπτυξη συνεργασίας με την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και τη Μέση Ανατολή.

Η τρέχουσα κατάσταση υπογραμμίζει έναν συστημικό κίνδυνο: η εστίαση σε έναν εταίρο καθιστά το ευρωπαϊκό διαστημικό πρόγραμμα ευάλωτο σε πολιτικές αποφάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οποιεσδήποτε αλλαγές στον προϋπολογισμό της NASA θα μπορούσαν να επιβραδύνουν ή να παγώσουν βασικά ευρωπαϊκά έργα.

Στο πλαίσιο της ενδυνάμωσης της Κίνας, της αυξανόμενης δραστηριότητας της Ινδίας και του αυξανόμενου ρόλου των ιδιωτικών εταιρειών, η τεχνολογική αυτονομία καθίσταται όχι μόνο ζήτημα κύρους, αλλά και προϋπόθεση για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας στην εξερεύνηση του διαστήματος.

Η μείωση των αμερικανικών επενδύσεων θα μπορούσε να επιβραδύνει την υιοθέτηση τεχνολογιών που αποκτά η Ευρώπη μέσω κοινών αποστολών, από συστήματα υποστήριξης ζωής και σύνδεσης έως ρομποτικές πλατφόρμες προσγείωσης, αποδυναμώνοντας τη θέση των ευρωπαϊκών εταιρειών στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού διαστημικής τεχνολογίας.

Ως αποτέλεσμα, η ESA αντιμετωπίζει μια επιλογή: να συνεχίσει να κινείται ακολουθώντας τα αμερικανικά προγράμματα, διακινδυνεύοντας να γίνει όμηρος της πολιτικής κατάστασης στις Ηνωμένες Πολιτείες, ή να επιταχύνει τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου και διαφοροποιημένου συστήματος συνεργασιών, το οποίο θα απαιτήσει σημαντικούς πόρους, αλλά θα διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Ευρώπης στον διαστημικό αγώνα του 21ου αιώνα.

Πηγή: Pravda