Τηλεσκόπιo είδε παλιό πύραυλο της SpaceX να στουκάρει στη Σελήνη

Η πρόσκρουση του πυραύλου της SpaceX με ταχύτητα 2,4 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο σήκωσε σύννεφο σκόνης που έγινε ορατό από τη Γη.

Πύραυλος της SpaceX που περιφερόταν άσκοπα στο Διάστημα εδώ και έναν χρόνο είναι το τελευταίο διαστημικό σκουπίδι που καταλήγει να ρυπαίνει την επιφάνεια του φεγγαριού.

Το ανώτερο στάδιο ενός πυραύλου Falcon 9, ένας μεταλλικός κύλινδρος με βάρος γύρω στους τέσσερις τόνους, αναμενόταν να πέσει στη Σελήνη στις 09.35 ώρα Ελλάδας την Τετάρτη, μια πρόσκρουση που είχε προκαλέσει το ενδιαφέρον επαγγελματιών και ερασιτεχνών αστρονόμων.

Κανένα από τους σχετικά λίγους δορυφόρους που γυροφέρνουν το φεγγάρι δεν βρισκόταν σε κατάλληλη θέση για να παρατηρήσει την πρόσκρουση, ωστόσο ένα μεγάλο επίγειο τηλεσκόπιο κατέγραψε έμμεσα το συμβάν.

Η περιοχή της πρόσκρουσης πριν και μετά σε εικόνες του κορεατικού δορυφόρου Danuri. Το βέλος σημειώνει τον κρατήρα (KARI/KASA)

Ο πύραυλος της SpaceX έπεσε στο όριο ανάμεσα στην ορατή και την αθέατη πλευρά του φεγγαριού, το οποίο μόλις που διακρίνεται από τη Γη. Το «Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο» του Ευρωπαϊκού Αστεροσκοπείο του Νότου, το οποίο βρίσκεται στην έρημο Ατακάμα της Χιλής, διέκρινε το σύννεφο σκόνης που εκτινάχθηκε κατά την πρόσκρουση, το οποίο φωτίστηκε από τον Ήλιο.

«Μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι το τηλεσκόπιο ανίχνευσε φασματικές γραμμές αερίου νατρίου και λιθίου στο νέφος εκτινασσόμενου υλικού από την πρόσκρουση, το οποίο παρέμεινε ανιχνεύσιμο για 5–10 λεπτά μετά την πρόσκρουση», δήλωσε εκπρόσωπος του ESO στο Reuters.

O κρατήρας της πρόσκρουσης σε εικόνα του δορυφόρου LRO της NASA (NASA)

To νάτριο πιθανότατα εκτινάχθηκε από το σεληνιακό έδαφος, ενώ το λίθιο μάλλον προήλθε από τον ίδιο τον πύραυλο, είπε ο Καρλ Σμιντ, ο αστρονόμος του ESO που πραγματοποίησε τις παρατηρήσεις.

Μέχρι στιγμής το ESO δεν έχει δημοσιοποιήσει εικόνες, ωστόσο ο κρατήρας της πρόσκρουσης φωτογραφήθηκε αργότερα από τους δορυφόρους LRO της NASA και Danuri της νοτιοκορατικής διαστημικής υπηρεσίας.

Την πρόσκρουση είχε προβλέψει εδώ και μήνες ο αστρονόμος και αναλυτής δεδομένων Μπιλ Γκρέι, δημιουργός του λογισμικού Project Pluto για την παρακολούθηση γεωπλήσιων αντικειμένων.

Όπως διαπίστωσε, ο πύραυλος της SpaceX από τον οποίο προήλθε νέο αδέσποτο αντικείμενο είχε εκτοξευτεί το 2025 μεταφέροντας δύο ιδιωτικές αποστολές προς τη Σελήνη: η πρώτη ήταν η σεληνάκατος Blue Ghosh που προσσεληνώθηκε με επιτυχία τον περυσινό Μάρτιο.

Το δεύτερο σκάφος ήταν η σεληνάκατος Resilience της ιαπωνικής ispace, η οποία έχασε την επαφή με τη Γη και συνετρίβη στο φεγγάρι τον περασμένο Ιούνιο.

Τα ανώτερα στάδια των πυραύλων που εκτοξεύουν φορτία στο Διάστημα συνήθως καίγονται στην ατμόσφαιρα ή πέφτουν στον ωκεανό μετά την ολοκλήρωση της αποστολής τους.

Στην περίπτωση του συγκεκριμένου πυραύλου Falcon 9, η αποστολή απαιτούσε περισσότερη ώση από ό,τι οι εκτοξεύσεις σε χαμηλή γήινη τροχιά, οπότε το ανώτερο στάδιο έμεινε να περιφέρεται ανάμεσα σε χιλιάδες άλλα διαστημικά σκουπίδια που περιβάλλουν τη Γη.

Τα τελευταία χρόνια, αρκετά διαστημικά σκάφη που εκτοξεύτηκαν για τη Σελήνη κατέληξαν να συντριβούν.

Η ρωσική αποστολή Luna-25, η οποία τροφοδοτούνταν από πυρηνική ενέργεια, βγήκε εκτός ελέγχου και συνετρίβη το 2023. Μια μικρή ποσότητα πλουτωνίου-238 που χρησίμευε ως πηγή ενέργειας παραμένει τώρα στην επιφάνεια του φεγγαριού.

Δύο ακόμα σκάφη, το ινδικό Chandrayaan-2 και το ισραηλινό Beresheet συνετρίβησαν το 2019.

Τη δεκαετία του 1970, η NASA είχε προκαλέσει σκόπιμα την πρόσκρουση τμημάτων του πυραύλου Saturn V στη Σελήνη προκειμένου να μελετήσει τις σεισμικές επιπτώσεις των συγκρούσεων.