Γραμμοκώδικας - η «σατανική» ιδέα που άλλαξε τον κόσμο

O Τζόρνταν Φριθ, καθηγητής Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Κλέμσον της Νότιας Καρολίνας, έχει στο αριστερό του μπράτσο ένα τατουάζ με barcode. Για την ακρίβεια πρόκειται για τον γραμμοκώδικα που αντιστοιχεί στο βιβλίο του με τίτλο «Barcode», στο οποίο παρουσιάζει την ιστορία αλλά και τις οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις της συγκεκριμένης εφεύρεσης.

Η γνώση φυσικά είναι δύναμη και στον καπιταλισμό μετατρέπεται σε ένα εργαλείο με το οποίο οι λίγοι μπορούν να εντείνουν τις ταξικές ανισότητες σε βάρος των φτωχών. Καταρχήν το υψηλό κόστος των πρώτων συσκευών που διάβαζαν barcodes σήμαινε ότι κατέληγαν μόνο στους ισχυρούς παίκτες του λιανικού εμπορίου που κυριαρχούσαν στην αγορά και γιγάντωναν τις επιχειρήσεις τους. Τα σημερινά πολυκαταστήματα στις ΗΠΑ δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν χωρίς τους γραμμοκώδικες, οι οποίοι αρχικά συνέβαλαν στη συρρίκνωση του ανταγωνισμού και στη συνέχεια επέτρεψαν την ύπαρξη καταστημάτων-μεγαθηρίων, τύπου Walmart, που ξεπερνούν σε μέγεθος και πολυπλοκότητα τις ανάγκες μιας κωμόπολης.

Προφανώς, όπως συμβαίνει πάντα, δεν ήταν η τεχνολογική εξέλιξη που άλλαξε το σύστημα και τις σχέσεις εργασίας. Οπως θα μας εξηγούσαν όμως όσοι έχουν θητεύσει στον διαλεκτικό υλισμό, προκάλεσε τόσες ποσοτικές αλλαγές οι οποίες τελικά οδήγησαν και σε ποιοτικές μεταβολές.

Η ιστορία του γραμμοκώδικα όμως δεν θα έπρεπε να σημαίνει αναγκαστικά την ενίσχυση των μονοπωλίων σε βάρος καταναλωτών και εργαζομένων. Οπως εξηγούσε παλαιότερα ο οικονομικός αρχισυντάκτης τού «The Atlantic», Σααχίλ Ντεσάι, οι δημιουργοί των πρώτων εφαρμογών για barcodes ήθελαν να παρουσιάσουν ένα κοινό και κυρίως ανοιχτό σε όλους σύστημα με το οποίο θα μπορούσαν να καταγράφουν κάθε προϊόν σε όλα τα καταστήματα –κυρίως δηλαδή στα μπακάλικα και τα σούπερ μάρκετ που χρειάζονταν τη σχετική τεχνολογία. Σε όρους πληροφορικής δηλαδή θα λέγαμε ότι σκέφτονταν σαν τους δημιουργούς των Linux και όχι σαν τη Microsoft ή την Apple. Ακόμη και όταν βρέθηκαν αντιμέτωποι με ανταγωνιστικές εκδοχές, καθώς κάθε σχεδιαστής πρότεινε τη δική του εκδοχή, έλυσαν τις διαφορές τους όχι με πόλεμο αλλά με έρωτα: με πρωτοβουλία ενός ισχυρού παράγοντα του λιανικού εμπορίου συγκεντρώθηκαν σε ένα τσοντοκινηματογράφο του Σαν Φρανσίσκο και παρακολούθησαν μαζί την ταινία «Το βαθύ λαρύγγι». Το αποτέλεσμα (με μερικές ακόμη διαμεσολαβήσεις) ήταν να συμφωνήσουν στην εκδοχή που είχε προτείνει η IBM και την οποία γνωρίζουμε μέχρι σήμερα.

Προφανώς η διαδικασία δεν αποτελούσε κάποιο είδος σοσιαλιστικής καινοτομίας για το καλό της ανθρωπότητας, αλλά μια καλά μελετημένη επιχειρηματική απόφαση. Εξέφραζε όμως μια εποχή που το σύστημα διατηρούσε μερικά ψήγματα λογικής και φαίνεται να απέχει έτη φωτός από τη σημερινή κατάσταση όπου οι εταιρείες δεν μπορούν να συμφωνήσουν ούτε καν σε ένα κοινό καλώδιο με το οποίο θα φορτίζουμε όλες τις συσκευές τους.

Κανένας βέβαια από τους «πατέρες» του barcode θα μπορούσε να φανταστεί τις αλλαγές που θα επέρχονταν. Τελικά «οι δημιουργοί του γραμμοκώδικα ήταν οι Οπενχάιμερ του καπιταλισμού» εξηγούσε ο Σααχίλ Ντεσάι αναφερόμενος στον άνθρωπο που δημιούργησε την ατομική βόμβα και συνειδητοποίησε πρώτος τις τρομακτικές επιπτώσεις από τη χρήση της.

Πηγή: info-war.