Τα κινεζικά πανεπιστήμια ανεβαίνουν, των ΗΠΑ υποχωρούν

Το Χάρβαρντ έπεσε στην τρίτη θέση της παγκόσμιας κατάταξης, ενώ και πολλά άλλα αμερικανικά ΑΕΙ βρίσκονται σε πτώση. Στον αντίποδα, τα αντίστοιχα της Κίνας, με κριτήριο τον όγκο και την ποιότητα των ερευνών, ακολουθούν σταθερά ανοδική πορεία

Μέχρι πρόσφατα, το Χάρβαρντ ήταν το πιο παραγωγικό ερευνητικό πανεπιστήμιο στον πλανήτη, σύμφωνα με μια παγκόσμια κατάταξη που βασίζεται στις ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις. Αλλά φέτος υποχωρεί – ένδειξη μιας τάσης που προβληματίζει τον αμερικανικό ακαδημαϊκό κλάδο. Υποχωρώντας στην τρίτη θέση της λίστας, το Χάρβαρντ ακολουθεί την πτωτική πορεία όλων των αμερικανικών πανεπιστημίων, που λαμβάνουν βαθμολογία χαμηλότερη από εκείνη των αντίστοιχων κινεζικών – τα οποία ανεβαίνουν σταθερά στις λίστες που δίνουν έμφαση στον όγκο και την ποιότητα των ερευνών τους, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times. Η αναδιάταξη έρχεται την ώρα που η κυβέρνηση Τραμπ μειώνει τη χρηματοδότηση της έρευνας σε αμερικανικά πανεπιστήμια που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

Δεν ευθύνονται αποκλειστικά οι δικές τους πολιτικές για την παρακμή των αμερικανικών πανεπιστημίων, καθώς αυτή διαρκεί μερικά χρόνια, αλλά σίγουρα την επιταχύνουν. Εκπαιδευτικοί και ειδικοί επισημαίνουν ότι η μετατόπιση συνιστά πρόβλημα όχι μόνο για τα αμερικανικά ΑΕΙ, αλλά και για την κοινωνία των ΗΠΑ, καθώς, έαν η πτωτική τάση συνεχιστεί, ενδέχεται να οδηγήσει σε γενικότερη παρακμή του κοινωνικού συνόλου, όπως επισημαίνουν οι New York Times. Μόλις προ εικοσαετίας η εικόνα ήταν πολύ διαφορετική. Στην παγκόσμια κατάταξη των πανεπιστημίων, βασισμένη στην επιστημονική παραγωγή, όπως δημοσιευμένα άρθρα σε περιοδικά, επτά αμερικανικά εκπαιδευτικά ιδρύματα συγκαταλέγονταν στα 10 κορυφαία του κόσμου – με το Χάρβαρντ στην πρώτη θέση.

Το μόνο κινεζικό πανεπιστήμιο στα πρώτα 25 της σχετικής λίστας ήταν εκείνο της Τσετσιάνγκ. Σήμερα το πανεπιστήμιο της Τσετσιάνγκ κατατάσσεται στην κορυφή της λίστας Leiden του Κέντρου Επιστημονικών και Τεχνολογικών Σπουδών του ομώνυμου πανεπιστημίου. Επτά ακόμη κινεζικές σχολές βρίσκονται στην πρώτη δεκάδα. Το Χάρβαρντ παράγει σημαντικά περισσότερη έρευνα από όση προ εικοσαετίας, παρ’ όλα αυτά έχει υποχωρήσει στην τρίτη θέση. Είναι πάντως το μοναδδικό αμερικανικό πανεπιστήμιο που εξακολουθεί να βρίσκεται κοντά στην κορυφή της λίστας, καθώς εξακολουθεί να ηγείται της λίστας Leiden για τις επιστημονικές δημοσιεύσεις με τις περισσότερες αναφορές. Αλλά το πρόβλημα των κορυφαίων αμερικανικών σχολών δεν είναι η μείωση της ακαδημαϊκής παραγωγικότητάς τους.

Εξι εξέχοντα πανεπιστήμια των ΗΠΑ, που ήταν στα 10 κορυφαία την πρώτη δεκαετία του 2000 –εκείνα του Μίσιγκαν, της Καλιφόρνιας, της Ουάσινγκτον του Σιάτλ, της Πενσιλβάνια, του Στάνφορντ και το Τζονς Χόπκινς– παράγουν περισσότερη έρευνα από ό,τι πριν από δύο δεκαετίες, σύμφωνα με τις μετρήσεις Leiden. Ωστόσο, σύμφωνα με τους New York Times, η παραγωγή των κινεζικών σχολείων έχει αυξηθεί κατά πολύ περισσότερο. Οι διεθνείς λίστες των κορυφαίων πανεπιστημίων δεν χαίρουν μεγάλης προσοχής στις ΗΠΑ. Ωστόσο, έμπειροι ακαδημαϊκοί που διακρίνουν την αύξηση της ερευνητικής παραγωγής στην Κίνα –την οποία άλλωστε αντικατοπτρίζουν οι κατατάξεις– προειδοποιούν ότι πλέον η Αμερική υστερεί.

Αντιθέτως, τα πανεπιστημιακά ιδρύματα άλλων κρατών υπολογίζουν της παγκόσμιες λίστες ως μέτρο των ακαδημαϊκών ικανοτήτων τους, όσο και της προόδου τους απέναντι σε εκείνα των ΗΠΑ. Ειδικά τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης προβάλλουν με υπερηφάνεια τις διακρίσεις των ιδρυμάτων τους. Το Leiden έχει ξεκινήσει τη σύνταξη μιας εναλλακτικής λίστας που βασίζεται σε μια διαφορετική ακαδημαϊκή βάση δεδομένων με την ονομασία OpenAlex. Σε αυτήν το Χάρβαρντ καταλαμβάνει μεν την πρώτη θέση, αλλά η γενικότερη τάση δεν ανατρέπεται: 12 από τις επόμενες 13 σχολές της λίστας είναι κινεζικές. Ο πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, επαινεί διαρκώς τα τελευταία χρόνια τις προόδους της χώρας του στην κβαντική τεχνολογία και στην επιστήμη του Διαστήματος.

Η Κίνα επενδύει δισεκατομμύρια ευρώ στα πανεπιστήμιά της και εργάζεται επιθετικά για να τα καταστήσει ελκυστικά για τους ξένους ερευνητές. Το φθινόπωρο, όπως αναφέρουν οι New York Times, άρχισε να προσφέρει βίζα ειδικά για αποφοίτους κορυφαίων ιδρυμάτων στις επιστήμες και στην τεχνολογία, ώστε να ταξιδέψουν στην Κίνα για σπουδές ή για να ασχοληθούν με επιχειρήσεις. Ο Σι έχει καταστήσει σαφείς τους λόγους για τις επενδύσεις της χώρας. Υποστηρίζει ότι η παγκόσμια δύναμη μιας χώρας εξαρτάται από την επιστημονική της κυριαρχία. Ο Τραμπ, πάλι, ακολουθεί την εντελώς αντίθετη τακτική, περικόπτοντας δισεκατομμύρια δολάρια από τις κρατικές επιχορηγήσεις των αμερικανικών πανεπιστημίων.

Τα επιχειρήματά του είναι η εξάλειψη της σπατάλης και η ανάγκη αλλαγής πολιτικής κατεύθυνσης των ερευνών. Ως αποτέλεσμα, το κύρος των αμερικανικών ΑΕΙ κινδυνεύει. Λιγότερες και χαμηλότερες ομοσπονδιακές επιχορηγήσεις σημαίνουν λιγότερη έρευνα και κατ’ επέκταση λιγότερες ανακαλύψεις που θα καταγραφούν και θα δημοσιευθούν σε ακαδημαϊκά άρθρα και εργασίες – γεγονός που επηρεάζει και τις μελλοντικές κατατάξεις τους. Οσον αφορά τους τομείς των πανεπιστημιακών μελετών, οι Times σημειώνουν ότι η Κίνα ξεχωρίζει σε κλάδους όπως η χημεία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες, ενώ ΗΠΑ και Ευρώπη παραμένουν κυρίαρχες στη γενική βιολογία και στις ιατρικές επιστήμες. Παράλληλα, οι κινέζοι ερευνητές έχουν περισσότερες ακαδημαϊκές αναφορές γιατί, σε αντίθεση με τους Δυτικούς συναδέλφους τους, κάνουν διαρκείς αναφορές ο ένας στη δουλειά του άλλου.