Πώς έγιναν δισεκατομμυριούχοι οι 40άρηδες της Κίνας;

Ποιοι είναι οι νέοι δισεκατομμυριούχοι της Κίνας; Η περιουσία τους χτίστηκε στην AI, τα videogames και τα παγκόσμια brands, όχι στα ακίνητα

Δεν υπάρχει πλέον μόνο μία συνταγή για να γίνει κάποιος δισεκατομμυριούχος στην Κίνα. Οι νέοι δισεκατομμυριούχοι της χώρας δεν έχτισαν τις περιουσίες τους στα ακίνητα, τη βαριά βιομηχανία ή μέσα από στενές σχέσεις με το κράτος, όπως συνέβαινε στο παρελθόν. Αντίθετα, δημιουργούν εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, βιντεοπαιχνιδιών, συλλεκτικών παιχνιδιών, καφέ και τσαγιού, ενώ από την πρώτη κιόλας μέρα σχεδιάζουν να απευθυνθούν σε ολόκληρο τον κόσμο και όχι μόνο στην κινεζική αγορά. Όπως επισημαίνει σε εκτενή ανάλυσή του το Economist, πρόκειται για μια εντελώς διαφορετική γενιά δισεκατομμυριούχων, με διαφορετικές εμπειρίες ζωής, διαφορετική κουλτούρα εργασίας και διαφορετική σχέση τόσο με την εξουσία όσο και με τη δημοσιότητα.

Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται ίσως καλύτερα στην περίπτωση του Λιανγκ Γουενφένγκ, ιδρυτή της DeepSeek. Μέχρι πριν από λίγο καιρό το όνομά του ήταν σχεδόν άγνωστο εκτός Κίνας, παρότι η εταιρεία του εξελισσόταν σε έναν από τους σημαντικότερους παίκτες στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης. Ο ίδιος αποφεύγει τις δημόσιες εμφανίσεις, δεν συμμετέχει στα μεγάλα συνέδρια τεχνολογίας και δεν έχει εμφανιστεί ποτέ ζωντανά στην κινεζική τηλεόραση. Παρ’ όλα αυτά, μετά τον τελευταίο γύρο χρηματοδότησης της DeepSeek, η εταιρεία αποτιμήθηκε στα 71 δισ. δολάρια και η προσωπική του περιουσία εκτιμάται πλέον στα περίπου 38 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας εκείνη γνωστών προσωπικοτήτων της παγκόσμιας βιομηχανίας AI, όπως ο Σαμ Άλτμαν της OpenAI και ο Ντάριο Αμοντέι της Anthropic.

Η Κίνα παράγει μια νέα γενιά επιχειρηματιών

Η περίπτωση του Λιανγκ δεν είναι μεμονωμένη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Hurun, της εταιρείας που παρακολουθεί τον πλούτο των δισεκατομμυριούχων παγκοσμίως, η Κίνα διαθέτει σήμερα 29 αυτοδημιούργητους δισεκατομμυριούχους ηλικίας έως 40 ετών. Αν προστεθεί και ο Λιανγκ, που γίνεται 41 μέσα στη χρονιά, ο αριθμός φτάνει τους 30, εννέα περισσότερους από ό,τι πέρυσι. Περισσότερους νέους δισεκατομμυριούχους δημιουργούν μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια βαθιά μεταμόρφωση της κινεζικής οικονομίας. Οι άνθρωποι που δημιουργούν σήμερα τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις της χώρας δεν ακολουθούν τον δρόμο των προηγούμενων γενεών και, σε πολλές περιπτώσεις, ούτε καν έχουν τις ίδιες φιλοδοξίες.

Από τα κρατικά εργοστάσια στους κολοσσούς της αγοράς

Η ιστορία των υπερπλούσιων στην Κίνα είναι σχετικά σύντομη και ακολουθεί την πορεία της ίδιας της κινεζικής οικονομίας.

Η δεκαετία του 1990 έφερε την έκρηξη της αγοράς ακινήτων και μαζί μια νέα γενιά δισεκατομμυριούχων. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Σου Τζιαγίν, ιδρυτής της Evergrande, που χρόνια αργότερα θα γινόταν το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της κρίσης του κινεζικού real estate.

Η βιομηχανία και το διαδίκτυο αλλάζουν τα δεδομένα

Η ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου στις αρχές της δεκαετίας του 2000 δημιούργησε νέες ευκαιρίες για τη βιομηχανία.

Ο Ουάνγκ Τσουανφού ξεκίνησε από την παραγωγή μπαταριών και κατάφερε να μετατρέψει τη BYD σε έναν από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων παγκοσμίως.

Λίγα χρόνια αργότερα ήρθε η επανάσταση του διαδικτύου. Ο Τζακ Μα δημιούργησε την Alibaba, ο Πόνι Μα την Tencent, ενώ ακολούθησαν οι ιδρυτές της ByteDance, δημιουργού του TikTok, και της Shein, η οποία εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους παίκτες της παγκόσμιας αγοράς fast fashion.

Η νέα συνταγή του πλούτου

Η σημερινή γενιά ακολουθεί έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο.

Σύμφωνα με το The Economist, περισσότεροι από τα δύο τρίτα των νεότερων δισεκατομμυριούχων της λίστας Hurun απέκτησαν τις περιουσίες τους από καταναλωτικά προϊόντα και εταιρείες μέσων ενημέρωσης.

Επτά δημιούργησαν εταιρείες βιντεοπαιχνιδιών, τέσσερις έχτισαν επιχειρήσεις γύρω από τον καφέ ή το τσάι, ενώ μόλις τρεις δραστηριοποιούνται στην τεχνητή νοημοσύνη.

Μετά τον Λιανγκ, ο πλουσιότερος είναι ο Ουάνγκ Νινγκ, ιδρυτής της Pop Mart, της εταιρείας που δημιούργησε τις φιγούρες Labubu, οι οποίες εξελίχθηκαν σε παγκόσμιο συλλεκτικό φαινόμενο.

Στην AI ξεχωρίζει και ο 34χρονος Γιανγκ Τζιλίν της Moonshot AI, η οποία παρουσίασε πρόσφατα μοντέλο που θεωρείται ικανό να ανταγωνιστεί τα κορυφαία αμερικανικά συστήματα.

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι κανένας επιχειρηματίας του real estate δεν βρίσκεται πλέον στη λίστα των νεότερων δισεκατομμυριούχων.

Επιχειρήσεις που σκέφτονται εξαρχής παγκόσμια

Ένα ακόμη στοιχείο που διαφοροποιεί τη νέα γενιά είναι η ταχύτητα με την οποία στρέφεται στις ξένες αγορές.

Στο παρελθόν χρειάζονταν χρόνια μέχρι μια κινεζική εταιρεία να κάνει το πρώτο της βήμα στο εξωτερικό. Σήμερα αυτό συμβαίνει σχεδόν αμέσως.

Η Chagee, για παράδειγμα, ιδρύθηκε το 2017 και δύο χρόνια αργότερα άνοιξε το πρώτο της κατάστημα εκτός Κίνας. Σήμερα δραστηριοποιείται σε εννέα χώρες και είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης.

Η Dreame πραγματοποιεί περίπου το 80% των πωλήσεών της εκτός Κίνας, ενώ η Insta360 εμφανίζει αντίστοιχη εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές.

Η Pop Mart κατέγραψε πέρυσι πωλήσεις άνω των 2 δισ. δολαρίων στο εξωτερικό, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 40% του συνολικού της τζίρου.

Ακόμη και η Chagee, που αντιμετωπίζει επιβράδυνση στην εγχώρια αγορά, συνεχίζει να αναπτύσσεται δυναμικά χάρη στις διεθνείς δραστηριότητές της.

Η αλλαγή φτάνει και στον τρόπο εργασίας

Η διαφορετική φιλοσοφία των νέων επιχειρηματιών αποτυπώνεται και στον τρόπο διοίκησης των εταιρειών τους.

Για χρόνια, ο κανόνας στην κινεζική τεχνολογική βιομηχανία ήταν το περίφημο μοντέλο «996»: εργασία από τις 9 το πρωί έως τις 9 το βράδυ, έξι ημέρες την εβδομάδα.

Το μοντέλο αυτό είχε υπερασπιστεί δημόσια ο Τζακ Μα και υιοθετήθηκε από πολλές μεγάλες εταιρείες. Στην Pinduoduo μάλιστα είχαν καταγραφεί ακόμη και θάνατοι εργαζομένων από υπερκόπωση.

Η νεότερη γενιά φαίνεται να απομακρύνεται από αυτή τη λογική.

Ο Λιου Γουέι, συνιδρυτής της εταιρείας βιντεοπαιχνιδιών miHoYo, εφαρμόζει πολιτικές μεγαλύτερης ευελιξίας και έχει υιοθετήσει το σύνθημα «ευτυχισμένη εργασία, σταθερή ανάπτυξη», δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην ψυχική υγεία των εργαζομένων.

Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και εκεί εργαζόμενος έχασε πρόσφατα τη ζωή του από επιπλοκές που συνδέθηκαν με υπερκόπωση, γεγονός που δείχνει πόσο δύσκολο είναι να αλλάξει η εργασιακή κουλτούρα.

Ο ίδιος ο Λιανγκ έχει υποστηρίξει ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος μπορεί να παραμένει πραγματικά συγκεντρωμένος μόνο έξι έως οκτώ ώρες ημερησίως και ότι η υπερβολική εργασία τελικά αυξάνει τα λάθη αντί να βελτιώνει την παραγωγικότητα.

Μια γενιά που μεγάλωσε διαφορετικά

Οι νέοι δισεκατομμυριούχοι έχουν και εντελώς διαφορετικές προσωπικές εμπειρίες από τους προκατόχους τους.

Ενώ οι παλαιότεροι επιχειρηματίες συνήθιζαν να αφηγούνται ιστορίες φτώχειας και επιβίωσης μέσα στις πολιτικές και οικονομικές αναταράξεις της Κίνας, οι περισσότεροι από τους νεότερους μεγάλωσαν σε σαφώς πιο ευνοϊκές συνθήκες.

Σύμφωνα με το The Economist, μόνο ο Λιανγκ και ο ιδρυτής της Chagee προέρχονται από φτωχές οικογένειες.

Οι τρεις ιδρυτές της miHoYo γνωρίστηκαν χάρη στην κοινή τους αγάπη για τα ιαπωνικά anime και δημιούργησαν την εταιρεία ως φόρο τιμής στα videogames και τα κόμικς.

Ο ιδρυτής της MiniMax είναι τόσο παθιασμένος με το παιχνίδι Dota 2 ώστε οι εργαζόμενοί του τον αποκαλούν «IO», από έναν χαρακτήρα του παιχνιδιού.

Η επιτυχία συνοδεύεται από νέους κινδύνους

Η οικονομική επιτυχία, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα και ασφάλεια.

Τα τελευταία χρόνια η σχέση του κινεζικού κράτους με τους μεγαλύτερους επιχειρηματίες έχει αλλάξει αισθητά.

Η κυβέρνηση του Σι Τζινπίνγκ προώθησε την πολιτική της «κοινής ευημερίας», επιχείρησε να περιορίσει τις ανισότητες και προχώρησε σε αυστηρότερο έλεγχο μεγάλων ιδιωτικών ομίλων.

Η αγορά ακινήτων απομοχλεύθηκε, ενώ ο Τζακ Μα βρέθηκε στο στόχαστρο των αρχών μετά την κριτική που άσκησε δημόσια στους ρυθμιστικούς φορείς το 2020.

Οι συνέπειες αποτυπώθηκαν και στις προσωπικές περιουσίες των επιχειρηματιών.

Ο Ζονγκ Σανσάν, ιδρυτής της Nongfu, είχε φτάσει το 2021 να διαθέτει περιουσία σχεδόν 100 δισ. δολαρίων. Σήμερα αυτή υπολογίζεται περίπου στα 39 δισ., καθώς η μετοχή της εταιρείας του έχει υποχωρήσει σημαντικά.

Ο Τζακ Μα διαθέτει πλέον περίπου το ένα πέμπτο του πλούτου που είχε πριν από λίγα χρόνια, ενώ αρκετοί μεγιστάνες του real estate έχουν συλληφθεί ή τεθεί υπό κράτηση.

Γιατί αποφεύγουν τη δημοσιότητα

Σύμφωνα με τον Στίβεν Χάι του Πανεπιστημίου Xi’an Jiaotong-Liverpool, αρκετοί από τους νέους επιχειρηματίες θα ήθελαν να συμμετέχουν περισσότερο στη διαμόρφωση της βιομηχανικής πολιτικής της χώρας, όμως έχουν περιορισμένα περιθώρια παρέμβασης.

Την ίδια στιγμή, η ολοένα μεγαλύτερη εξάρτησή τους από τις ξένες αγορές τους καθιστά ευάλωτους στις γεωπολιτικές εντάσεις μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του 33χρονου Σιάο Χονγκ, ιδρυτή της Manus, ο οποίος θα είχε γίνει δισεκατομμυριούχος νωρίτερα φέτος αν οι κινεζικές αρχές δεν είχαν μπλοκάρει την πώληση της εταιρείας του στη Meta.

Όπως επισημαίνει ο ιδρυτής της Hurun, Ρούπερτ Χούγκεβερφ, οι περισσότεροι από αυτούς τους επιχειρηματίες ζουν με την αίσθηση ότι μια ξαφνική πολιτική απόφαση είτε στο Πεκίνο είτε στην Ουάσιγκτον μπορεί να ανατρέψει από τη μία στιγμή στην άλλη τα επιχειρηματικά τους σχέδια.

Ίσως γι’ αυτό αποφεύγουν τόσο έντονα τη δημοσιότητα. Οι περισσότεροι δεν έχουν μιλήσει ποτέ σε ξένα μέσα ενημέρωσης, ενώ αρκετοί αποφεύγουν ακόμη και τον κινεζικό Τύπο.

Όπως επισημαίνει το Economist, η νέα γενιά Κινέζων δισεκατομμυριούχων είναι ταυτόχρονα η πιο εξωστρεφής που γνώρισε ποτέ η χώρα και η πιο μυστηριώδης, καθώς επιλέγει να αναπτύσσει επιχειρήσεις με παγκόσμια εμβέλεια, παραμένοντας σχεδόν αόρατη από τη δημόσια σφαίρα.