Από εκεί και πέρα, πρέπει να έχουμε μια σαφή εικόνα του τι σημαίνουν τέτοιες αξιολογήσεις. Προφανώς και έχουν έναν θετικό αντίκτυπο ως προς την ικανότητα της χώρας να δανείζεται από τις αγορές για να καλύπτει τις χρηματοδοτικές ανάγκες του κράτους. Φθηνότερος κρατικός δανεισμός είναι σίγουρα κάτι που είναι θετικό, ενώ η αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας μιας χώρας βοηθάει και τον τραπεζικό και εταιρικό δανεισμό.

Ούτως ή άλλως, η ελληνική οικονομία, ακόμη και εάν καταγράφει ονομαστικούς ρυθμούς ανάπτυξης ελαφρώς καλύτερους άλλων ευρωπαϊκών, απέχει από το να είναι σε πραγματικά καλή κατάσταση. Ιδίως εάν θέλουμε αυτή η καλή κατάσταση να περιλαμβάνει και την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών.

Αυτή ακριβώς η «σταυροφορία» του ενάντια στη woke κουλτούρα, την πολυπολιτισμικότητα και τον λεγόμενο «ισλαμο-αριστερισμό» τον έχει φέρει τα τελευταία χρόνια στο στόχαστρο έντονης κριτικής. Πολλοί πρώην συνοδοιπόροι του τον κατηγορούν για μια βαθιά διολίσθηση προς τη συντηρητική Δεξιά, υποστηρίζοντας ότι τα φιλοσοφικά του επιχειρήματα προσφέρουν, άθελά τους ή μη, ιδεολογικά πυρομαχικά στην ευρωπαϊκή Ακροδεξιά. Είναι ο ίδιος ένας αποστάτης των προοδευτικών αξιών ή ένας από τους τελευταίους πιστούς του οικουμενικού Διαφωτισμού σε έναν κόσμο που παραδίδεται στον δογματισμό των ταυτοτήτων;

-Κύριε Μπρικνέρ, στο βιβλίο σας που μόλις κυκλοφόρησε στην Ελλάδα, «Υποφέρω, άρα υπάρχω», περιγράφετε πώς ο πόνος και το τραύμα μετατράπηκαν σε «τίτλους ευγενείας» και κοινωνικό στάτους. Πώς περάσαμε από την υπόσχεση του Διαφωτισμού –εκείνη ενός κυρίαρχου, ορθολογικού και ελεύθερου ανθρώπου– σε μια σύγχρονη κοινωνία όπου τα άτομα επιδίδονται σε έναν πραγματικό «ανταγωνισμό θυμάτων» για το ποιος έχει αδικηθεί περισσότερο;

Ηταν μια μακρά εξέλιξη, ιδιαίτερα έντονη μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ξαφνικά, μετά το 1945, ο κεντρικός χαρακτήρας δεν ήταν πλέον ο ήρωας, ο αντιστασιακός, ο αντάρτης, αλλά ο εκτοπισμένος που είχε επιζήσει από τα στρατόπεδα του θανάτου. Εκείνος ή εκείνη που είχαν περάσει μέσα από τον κίνδυνο της εξόντωσης έγιναν τα πρότυπα προς μίμηση για τους απλούς πολίτες.

«Ολα είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να μη νιώθουμε πλέον τη ματαίωση. Το σύνθημα πλέον είναι η ικανοποίηση και κάθε αναμονή για την εκπλήρωση της επιθυμίας βιώνεται ως προσβολή των δικαιωμάτων μας»

Προσθέστε σε αυτά τα δύο στοιχεία το γεγονός ότι η σύγχρονη κοινωνία, βασισμένη στην άνεση, μειώνει σημαντικά την εμπειρία μας απέναντι στις δοκιμασίες: όλα είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να μη νιώθουμε πλέον τη ματαίωση. Το σύνθημα πλέον είναι η ικανοποίηση, και κάθε αναμονή για την εκπλήρωση της επιθυμίας βιώνεται ως προσβολή των δικαιωμάτων μας.

Ορισμένες κατηγορίες του πληθυσμού γεννιούνται θύματα σύμφωνα με τη woke ιδεολογία –μαύροι, αυτόχθονες, γκέι, γυναίκες, τρανς κ.λπ.– και πρέπει να απολαμβάνουν μια ισόβια ασυλία, από πατέρα σε γιο. Υπάρχει μια κληρονομική μεταβίβαση του καθεστώτος του θύματος, όπως ακριβώς υπάρχει και κληρονομική μεταβίβαση του καθεστώτος του θύτη.

-Μιλάτε για μια «αριστοκρατία του περιθωρίου», όπου ακόμη και οι ισχυροί ή οι προνομιούχοι –διανοούμενοι, καλλιτέχνες, πολιτικοί– υιοθετούν τον ρόλο του παρία. Τι είδους εξουσία αντλείται σήμερα από την αδυναμία και γιατί η σύγχρονη ελίτ νιώθει την ανάγκη να ενδυθεί τον μανδύα του καταπιεσμένου;

Πάρτε για παράδειγμα τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος καυχιέται ότι συνέτριψε τον «γουοκισμό» (wokisme). Στην πραγματικότητα, ο Τραμπ δεν είναι αντι-woke, αλλά hyper-woke (υπερ-woke). Αντί να πάρει ως υποκείμενα που υποφέρουν τους γκέι, τις λεσβίες ή τους Αφροαμερικανούς, διεύρυνε τη βάση της θυματοποίησης σε ολόκληρο τον αμερικανικό λαό, ο οποίος, σύμφωνα με τον Τραμπ, λεηλατείται από την Ευρώπη, την Κίνα και τη Λατινική Αμερική. Να λοιπόν πώς μία από τις πλουσιότερες κοινωνίες του κόσμου τοποθετείται στο ίδιο επίπεδο με τους κολασμένους της γης. Το κόλπο είναι χονδροειδές, αλλά έπιασε και εξελέγη.

Αλλο παράδειγμα, γαλλικό αυτή τη φορά: ο πρώην πρόεδρος Σαρκοζί, ύποπτος για διαφθορά και κατάχρηση εταιρικών περιουσιακών στοιχείων, πέρασε 4 εβδομάδες στη φυλακή Σαντέ στο Παρίσι. Εβγαλε από αυτό ένα βιβλίο –το οποίο μάλιστα είναι καλογραμμένο– όπου συγκρίνει τον εαυτό του με τους μεγάλους κατάδικους της Ιστορίας. Το πρότυπο προς μίμηση είναι πάντα ο παρίας, ο οποίος έχει όλα τα δικαιώματα και καμία υποχρέωση, διότι αυτό ακριβώς προσφέρει η ιδεολογία του θύματος: μια απόλυτη ατιμωρησία σε σύγκριση με τους κοινούς ανθρώπους.

-Υπάρχει ένας προφανής κίνδυνος στην κριτική σας: αυτός του να δώσετε την εντύπωση ότι υποτιμάτε εκείνους που υποφέρουν αντικειμενικά από τον ρατσισμό, τη φτώχεια ή τη βία. Πού τραβάτε τη γραμμή ανάμεσα στη δίκαιη διεκδίκηση των δικαιωμάτων ενός πραγματικού θύματος και σε αυτό που ονομάζετε «ναρκισσισμό του αποκλεισμένου»;

Η ένστασή σας είναι σωστή. Εναπόκειται στη Δικαιοσύνη, σε πρώτο βαθμό, να εδραιώσει τη νομιμότητα της καταγγελίας και να διακρίνει μεταξύ των βάσιμων και των αβάσιμων. Το διακύβευμα εξελίσσεται πρωτίστως στα δικαστήρια: επειδή τα ψεύτικα θύματα πολλαπλασιάζονται δίπλα στα αληθινά, και ο καθένας θα ήθελε να έχει πρόσβαση στο μεγάλο φως του μαρτυρίου, ακόμη κι αν δεν έχει υποφέρει από τίποτα άλλο πέρα από το γεγονός ότι γεννήθηκε.

Τα μέσα ενημέρωσης και η κοινή γνώμη έχουν επίσης έναν ρόλο να παίξουν, όταν πρέπει να καταγγείλουν τους απατεώνες που προσποιούνται ότι είναι κάτι που δεν είναι. Τα πραγματικά θύματα είναι εκείνα για τα οποία δεν μιλάμε, επειδή η μοίρα τους δεν μας συγκινεί ή επειδή δεν έχουν τον τρόπο να έχουν πρόσβαση στη δημόσια συγκίνηση.

Ενα πρόσφατο παράδειγμα: όλοι συγκινηθήκαμε, και δικαίως, από τα δεινά των κατοίκων της Γάζας. Αλλά κανείς δεν συγκλονίστηκε από τους 200.000 νεκρούς στο Σουδάν, τους μαζικούς βιασμούς, τις εξοντώσεις, τον λιμό. Η Αφρική γενικά διαφεύγει από τον «ευρωπαϊκό συναισθηματισμό» και μας αγγίζει μόνο επιφανειακά. Οπως λένε: «No Jews, no news» (Αν δεν υπάρχουν Εβραίοι, δεν υπάρχουν ειδήσεις).

-Χαρακτηρίζετε τις νέες γενιές «χαϊδεμένες, μαλθακές και φοβισμένες». Αν το κυρίαρχο υπαρξιακό μήνυμα της εποχής μας είναι «λυπάμαι τον εαυτό μου», πώς θα μπορέσουν αυτοί οι νέοι να αντιμετωπίσουν τις βίαιες γεωπολιτικές και ιστορικές κρίσεις που διαφαίνονται στο μέλλον;

Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα. Αντί να αναρωτιέται «Τι κόσμο θα αφήσουμε στα παιδιά μας», ο Ζέιμι Σεμπρούν αναρωτιόταν: «Τι παιδιά θα αφήσουμε στον κόσμο που έρχεται;». Αγόρια και κορίτσια τρομαγμένα από την παραμικρή απειλή, ταμπουρωμένα στους ασφαλείς χώρους τους (safe spaces), ή νέους ανθρώπους εξοπλισμένους για να αντιμετωπίσουν τις μεγάλες προκλήσεις τού σήμερα – την επιστροφή του πολέμου στην Ευρώπη, τις κλιματικές κρίσεις, το εμπόριο ναρκωτικών, την ισλαμιστική τρομοκρατία; Δεν πρέπει να απελπιζόμαστε για τη νεολαία, φέρει μέσα της τα κλειδιά του μέλλοντος.

-Ξεκινήσατε την πορεία σας τη δεκαετία του ’70 ως μέλος των «Νέων Φιλοσόφων», ασκώντας κριτική στα δόγματα του μαρξισμού. Σήμερα, πολλοί σας κατατάσσουν στους δεξιούς ή «αντι-αριστερούς» διανοούμενους λόγω του αγώνα σας ενάντια στη woke κουλτούρα και τον ισλαμο-αριστερισμό. Εχετε την εντύπωση ότι η Αριστερά έχει διολισθήσει στον παραλογισμό, αναγκάζοντάς σας να αλλάξετε στρατόπεδο, ή παραμένετε πιστός στις ίδιες φιλελεύθερες και οικουμενικές αξίες, ενώ ο κόσμος γύρω σας έχει γίνει πιο δογματικός;

Η μεγάλη καταστροφή αυτού του πρώτου τετάρτου του αιώνα είναι η κατάρρευση της κλασικής Αριστεράς, η οποία κυριεύτηκε από τη μοιρολατρία, τη γοητεία του Ισλάμ ως «θρησκείας των καταπιεσμένων» και την επιλογή να υπερασπίζεται τις ταυτότητες των θυμάτων, εγκλωβίζοντας τα άτομα στην πληγή τους. Η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία άφησε τον εαυτό της να παρασυρθεί από τις πολιτικές ταυτότητας που ήρθαν από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού και ξέχασε το κοινωνικό ζήτημα, την εργατική τάξη και τους υπαλλήλους, οι οποίοι πέρασαν μαζικά προς την Ακροδεξιά.

-Οι επικριτές σας σάς καταλογίζουν συχνά ότι οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις σας ενάντια στην πολυπολιτισμικότητα και τη woke ατζέντα παρέχουν, άθελά σας, διανοητικά πυρομαχικά στην ευρωπαϊκή Ακροδεξιά. Σας ανησυχεί η πιθανότητα η φιλοσοφική σας κριτική να εργαλειοποιηθεί από δυνάμεις που επιδιώκουν τον διχασμό και τον αυταρχισμό; Πού βρίσκεται το σύνορο ανάμεσα στην ελευθερία της σκέψης και την πολιτική ευθύνη;

Επιτίθεμαι με την ίδια σφοδρότητα στον ισλαμο-αριστερισμό, στον εκδικητικό νεο-φεμινισμό και στην ιδεολογία του «Εθνικού Συναγερμού» (Rassemblement National). Πρόσφατα πήρα θέση υπέρ της απέλασης της κατασκόπου Ξένια Φεντόροβα, η οποία εργαζόταν στη Γαλλία στο CNews –το κανάλι του Βενσάν Μπολορέ– όπου διέδιδε τα ψέματα του Κρεμλίνου χωρίς αντίλογο.

Ο εχθρός πηγαίνει πάντα ανά δύο: φιλοτρομοκρατική Ακροαριστερά, φιλοπουτινική Ακροδεξιά. Αλλωστε, η Ρωσία υποστηρίζει τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ, τους Ταλιμπάν και τους Φρουρούς της Επανάστασης. Εχω πάει τρεις φορές στην Ουκρανία για να υποστηρίξω αυτή την πληγωμένη χώρα που κερδίζει τον πόλεμο ενάντια στον ρωσικό Γολιάθ. Η Ουκρανία είναι ένα θαύμα και ένα παράδειγμα για μια Ευρώπη που έχει κυριευτεί από τη μαλθακότητα και την παθητικότητα.

-Πέρα από τις κρίσεις, τις ιδεολογίες και τις διαιρέσεις που τόσο εύστοχα αναλύετε, ποια είναι η ματιά σας για τη ζωή σήμερα; Θα βρίσκατε ακόμη λόγους να είστε αισιόδοξος για το μέλλον του σύγχρονου ανθρώπου;

Η απαισιοδοξία είναι πλέον μια πολυτέλεια που δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στους εαυτούς μας· η τόλμη και η αποφασιστικότητα είναι οι μόνες αρετές στις οποίες πρέπει να στηριχθούμε.

Οι απειλές είναι τέτοιες –μια τρομακτική κλιματική κατάρρευση, όπως μαρτυρούν οι καύσωνες και οι πυρκαγιές που ρημάζουν τις χώρες μας, κίνδυνοι πολέμου στην Ευρώπη με τις επιθέσεις της Ρωσίας και της Τουρκίας, αυτών των αμετανόητων αυτοκρατοριών, ισλαμιστική διείσδυση παντού υπό το πρόσχημα του αντιρατσισμού και της «ισλαμοφοβίας»– που μόνο η ηθική αφύπνιση παραμένει ως εφικτή επιλογή. Πρέπει να ξαναβρούμε την ιδρυτική σκέψη του Διαφωτισμού, που βρίσκεται στην απαρχή της νεωτερικότητάς μας, και να την προσαρμόσουμε στους σημερινούς καιρούς.

Το πρόβλημα της Δυτικής Ευρώπης είναι ότι έχει εθιστεί στην ειρήνη από το 1945 και κυρίως από το 1989, βέβαιη ότι ο πόλεμος ανήκε στην προϊστορία των ανθρώπων και ότι η αμερικανική moral ομπρέλα την προστάτευε από κάθε κίνδυνο. Χονδροειδές λάθος: ο Αμερικανός προστάτης μας μάς εγκαταλείπει και οι εχθροί μας συσπειρώνονται για να εκμεταλλευτούν τις αδυναμίες μας.

-Πώς βλέπετε την κατάσταση της σύγχρονης ευρωπαϊκής φιλοσοφικής σκέψης; Εχει ακόμα τη δύναμη να καθοδηγήσει τον κόσμο και να προτείνει μεγάλα αφηγήματα ή έχει γίνει υπερβολικά ακαδημαϊκή και αποκομμένη από την πραγματικότητα;

Υπάρχει μια παλιά ευρωπαϊκή φιλοσοφία –ειρηνιστική, προσηλωμένη στη μνήμη, σεμνή– όπως εκείνη του Πέτερ Σλότερνταϊκ ή του Χάρτμουτ Ρόζα, για παράδειγμα. Αυτό που απομένει τώρα είναι να στοχαστούμε μια Ευρώπη που βρίσκεται εν μέσω καταιγίδων, η οποία ορθώνει ανάστημα και οφείλει να εγκαταλείψει τις αφέλειες που ακολούθησαν την πτώση του Τείχους.

Το δίκαιο χωρίς τη δύναμη είναι μια χίμαιρα, όμως τόσοι πολλοί από τους διανοούμενούς μας προτιμούν τη χίμαιρα από την πραγματικότητα και δεν βλέπουν αυτό που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας. Η Ευρώπη θα μετράει στο μέλλον μόνο αν γίνει ξανά μια αξιόπιστη στρατιωτική δύναμη, πλαισιωμένη από το δίκαιο και ικανή να κρατήσει σε απόσταση τους αντιπάλους της.

Τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας δεν θέλουν να ζήσουν «περιμένοντας τους βαρβάρους», για να θυμηθούμε το υπέροχο ποίημα του Καβάφη. Προτιμούν να τους αντιμετωπίσουν αμέσως, ώστε να μην υποστούν τον σκοταδιστικό ζυγό τους.

info: Το τελευταίο του βιβλίο που κυκλοφορεί μεταφρασμένο στα ελληνικά είναι το δοκίμιο «Υποφέρω, άρα υπάρχω. Πορτρέτο του θύματος ως ήρωα» (Εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Ανδρέα Παππά). Στο έργο αυτό, ο Μπρικνέρ στρέφει το βλέμμα του στο φαινόμενο της «θυματολαγνείας» που επικρατεί στη Δύση, αναλύοντας πώς η οδύνη και η θυματοποίηση έχουν μετατραπεί σε τίτλους τιμής και εργαλεία κοινωνικής ή πολιτικής ισχύος.

Πηγή: efsyn

1. Για να ετοιμάσουμε το μπουγιουρντί, προθερμαίνουμε το φούρνο στους 200°C.
2. Σε ένα μικρό πυρίμαχο σκεύος βάζουμε τη φέτα, από πάνω την ντομάτα, την πιπεριά και το μπούκοβο.
3. Καλύπτουμε με το κασέρι και ψήνουμε για περίπου 15 λεπτά ή μέχρι να λιώσουν τα τυριά.
4. Πασπαλίζουμε με τη ρίγανη, περιχύνουμε με το ελαιόλαδο και σερβίρουμε.

Πηγή: Γαστρονόμος