Η Ευρώπη εξετάζει δραστικά μέτρα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει τη δημιουργία ενός νέου, ιδιαίτερα ισχυρού εμπορικού μηχανισμού, ο οποίος θα της επιτρέπει, σε ακραίες περιπτώσεις, να περιορίζει ή ακόμη και να απαγορεύει πλήρως τις εισαγωγές προϊόντων από συγκεκριμένες χώρες. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η Κίνα, καθώς οι Βρυξέλλες αναζητούν τρόπους να προστατεύσουν την ευρωπαϊκή βιομηχανία από τις επιδοτήσεις, την υπερπαραγωγή και τις επιθετικές τιμολογιακές πρακτικές που αποδίδουν στο Πεκίνο.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, τις οποίες μεταφέρει η ισπανική οικονομική ιστοσελίδα elEconomista, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεξεργαστεί πρόταση που θα παρέχει στην Ένωση τη δυνατότητα να κλείνει την ενιαία αγορά της σε προϊόντα μιας τρίτης χώρας, όταν διαπιστώνεται σοβαρή απειλή για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Η πρόταση βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της επεξεργασίας και δεν αποτελεί ειλημμένη απόφαση. Ο βασικός στόχος δεν είναι απαραίτητα η εφαρμογή ενός γενικευμένου εμπορικού αποκλεισμού, αλλά η δημιουργία ενός αξιόπιστου μέσου πίεσης που θα ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Ευρώπης απέναντι στους εμπορικούς της εταίρους.

Η συζήτηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει αυξηθεί σημαντικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, τον Σεπτέμβριο έφτασε στο ιστορικό υψηλό των 34,8 δισ. δολαρίων, ενισχύοντας τις ευρωπαϊκές ανησυχίες για την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας παραγωγής.

Οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι η εκτεταμένη κρατική στήριξη κινεζικών επιχειρήσεων δημιουργεί ανισορροπίες στην αγορά, καθώς επιτρέπει την εξαγωγή προϊόντων σε τιμές με τις οποίες δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν οι ευρωπαϊκές εταιρείες. Το Πεκίνο, από την πλευρά του, έχει επανειλημμένα απορρίψει τις ευρωπαϊκές κατηγορίες περί αθέμιτου ανταγωνισμού, υποστηρίζοντας ότι η ανταγωνιστικότητα των κινεζικών προϊόντων βασίζεται στην παραγωγική αποτελεσματικότητα και στην τεχνολογική πρόοδο.

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμένει αδρανής απέναντι σε πρακτικές που βλάπτουν την οικονομία της. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στις κρατικές επιδοτήσεις, στις τεχνητά υποτιμημένες συναλλαγματικές ισοτιμίες, στην υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα και στις επιθετικές πολιτικές τιμών.

«Όποιος επιδιώκει εμπορική σύγκρουση μαζί μας, θα μας βρει έτοιμους να απαντήσουμε με τα κατάλληλα μέσα», δήλωσε στη γερμανική Βουλή.

Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία διατηρεί σημαντική παρουσία στην κινεζική αγορά. Ταυτόχρονα, όμως, οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες αντιμετωπίζουν ολοένα ισχυρότερο ανταγωνισμό από τους Κινέζους κατασκευαστές, τόσο στα ηλεκτρικά όσο και στα υβριδικά οχήματα.

Στο πλαίσιο των συζητήσεων εξετάζεται, σύμφωνα με το Bloomberg, και η επιβολή ετήσιου ορίου 350.000 εισαγόμενων κινεζικών υβριδικών αυτοκινήτων. Αντίστοιχοι περιορισμοί θα μπορούσαν να επεκταθούν στη χημική βιομηχανία, στα βαρέα μηχανήματα, στη ρομποτική, στην ηλιακή και αιολική ενέργεια, καθώς και σε προϊόντα ιατρικής τεχνολογίας.

Η επιλογή των συγκεκριμένων κλάδων δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για τομείς που θεωρούνται κρίσιμοι για την ευρωπαϊκή βιομηχανική ανάπτυξη, την ενεργειακή μετάβαση και την τεχνολογική αυτονομία της Ένωσης.

Ωστόσο, μια γενικευμένη απαγόρευση εισαγωγών θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές οικονομικές συνέπειες και για την ίδια την Ευρώπη. Πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξαρτώνται από κινεζικές πρώτες ύλες, εξαρτήματα και τεχνολογικό εξοπλισμό, ενώ το ενδεχόμενο αντιποίνων από το Πεκίνο δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές.

Γι’ αυτό και οι συζητήσεις δεν περιορίζονται στους εμπορικούς αποκλεισμούς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει επίσης νέες δυνατότητες για την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να διαφοροποιήσουν τους προμηθευτές τους και να περιορίσουν την εξάρτησή τους από συγκεκριμένες αγορές. Σχετικές προτάσεις ενδέχεται να παρουσιαστούν πριν από τον Δεκέμβριο.

Η δημιουργία ενός τόσο δραστικού μηχανισμού θα απαιτούσε, πάντως, προσεκτική νομική επεξεργασία, καθώς θα έπρεπε να συμβιβάζεται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, τις διεθνείς εμπορικές δεσμεύσεις και τις αρμοδιότητες των ευρωπαϊκών θεσμών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ήδη μέσα εμπορικής άμυνας, όπως δασμούς αντιντάμπινγκ, μέτρα κατά των επιδοτήσεων και τον μηχανισμό αντιμετώπισης οικονομικού εξαναγκασμού. Η υπό συζήτηση πρωτοβουλία θα μπορούσε να διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητες παρέμβασής της.

Το διακύβευμα ξεπερνά, επομένως, τις εμπορικές σχέσεις με την Κίνα. Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να αποκτήσουν ένα ισχυρότερο θεσμικό εργαλείο για την προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές εμπόριο επηρεάζεται ολοένα περισσότερο από γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις.

Εάν η πρόταση προχωρήσει, θα σηματοδοτήσει μια ουσιαστική μετατόπιση της ευρωπαϊκής εμπορικής πολιτικής, από την παραδοσιακή έμφαση στο άνοιγμα των αγορών προς μια πιο ενεργητική υπεράσπιση της οικονομικής ασφάλειας και της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας.

Ερωτήματα για το ρόλο και τον τρόπο που βρέθηκε στο γραφείο του πρωθυπουργού στη Βουλή ο κ. Μπεκίρης διατυπώνει η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, σημειώνοντας την αγορά πολυτελούς κατοικίας από τον συνεργάτη του κ. Μητσοτάκη σε τιμή αντικειμενικής.

Μια σειρά από ερωτήματα για το ρόλο του Μιχάλη Μπεκίρη στο γραφείο του πρωθυπουργού στη Βουλή και το πώς βρέθηκε εκεί διατυπώνει η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, ζητώντας απαντήσεις από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

«Θα απαντήσει ο πρωθυπουργός για τον διευθυντή του γραφείου του στη Βουλή ή θα επιβεβαιωθεί για άλλη μια φορά ότι στη ΝΔ το βαρέλι δεν έχει πάτο;» αναφέρει σε ανακοίνωση η ΕΛΑΣ, υπογραμμίζοντας ότι ο κ. Μπεκίρης παρουσιάζεται ως διευθυντής του γραφείου του πρωθυπουργού στη Βουλή. «Στο βιογραφικό του, όπως εντοπίζεται στο διαδίκτυο, αναφέρεται ότι σπούδασε πολιτικές επιστήμες στη Γαλλία» συμπληρώνουν από την Αμαλίας.

Όπως σημειώνει η ΕΛΑΣ, «μία εβδομάδα νωρίτερα, το ίδιο μέσο είχε αποκαλύψει ότι ο κ. Μπεκίρης αγόρασε διαμέρισμα 141 τ.μ. ‘δίπλα στο κύμα’ στην αντικειμενική του αξία. Με όρους αγοράς, δηλαδή, κοψοχρονιά».

«Ο πρωθυπουργός δεν μπορεί να κάνει πως δεν άκουσε» τονίζει η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, υπογραμμίζοντας ότι ο κ. Μητσοτάκης οφείλει να δώσει αμέσως απαντήσεις στους πολίτες.

Τα ερωτήματα της ΕΛΑΣ για την υπόθεση Μπεκίρη:

• Ο άνθρωπος που έχει δίπλα του σε θέση με θεσμικό βάρος έχει πτυχίο ή όχι;

• Αμείβεται από κάπου; Με ποια ιδιότητα συμμετέχει στη λειτουργία του γραφείου;

• Υποβάλλει δήλωση περιουσιακής κατάστασης “πόθεν έσχες”;

• Πώς βρέθηκε πολυτελές ακίνητο σε τιμή αντικειμενικής, τη στιγμή που ένα νέο ζευγάρι δεν βρίσκει ούτε δυάρι να νοικιάσει;

• Και τέλος, μήπως τελικά η κυβέρνηση έχει λύσει το στεγαστικό, αλλά μόνο για όσα στελέχη της πέφτουν πάνω σε «μοναδικές ευκαιρίες»;

«Αν υπάρχουν απαντήσεις, θα δοθούν εύκολα. Διαφορετικά επιβεβαιώνουμε για άλλη μια φορά ότι στην περίπτωση της ΝΔ το βαρέλι δυστυχώς δεν έχει πάτο…» καταλήγει η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ για την υπόθεση Μπεκίρη.

Ο σκηνοθέτης Εμανουέλ Μαρ αναμετριέται με το παρελθόν της οικογένειάς του στη βραβευμένη στις Κάννες ταινία για το καθεστώς του Βισύ, τον αριβισμό και τη συνενοχή, που θα προβληθεί στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, πριν βγει στις ελληνικές αίθουσες.

Ένας απένταρος μηχανικός φτάνει στο Βισύ, τον Σεπτέμβριο του 1940, κρατώντας ένα πολιτικό μανιφέστο για τη σωτηρία της Γαλλίας. Πιστεύει ότι η ήττα της χώρας του μπορεί να γίνει η ευκαιρία για τη δική του αναγνώριση. Θέλει να συμμετάσχει στην εθνική αναγέννηση που επαγγέλλεται ο στρατάρχης Φιλίπ Πετέν, να αποκτήσει μια θέση στην εξουσία, να γίνει επιτέλους κάποιος. Σταδιακά, η φιλοδοξία του θα τον οδηγήσει στη συνεργασία με τον διοικητικό μηχανισμό ενός καθεστώτος που υπηρετεί τη ναζιστική Γερμανία.

Ο άνθρωπος αυτός υπήρξε πραγματικό πρόσωπο. Ονομαζόταν Ανρί Μαρ και ήταν προπάππους του Γαλλοβέλγου σκηνοθέτη Εμανουέλ Μαρ, ο οποίος μετέτρεψε την ιστορία του σε ταινία. Το «Ένας άνθρωπος της εποχής του» («Notre salut», διεθνής τίτλος «A Man of His Time»), που απέσπασε το Βραβείο Σεναρίου στο φετινό Φεστιβάλ Καννών, θα κάνει την ελληνική του πρεμιέρα στις Ειδικές Προβολές του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, προτού κυκλοφορήσει στις ελληνικές αίθουσες.

Πρόκειται για μια ασυνήθιστη κινηματογραφική προσέγγιση της περιόδου του καθεστώτος Βισύ, η οποία δεν αναζητεί ήρωες της Αντίστασης ούτε επικεντρώνεται στους πρωταγωνιστές των ναζιστικών εγκλημάτων. Παρακολουθεί έναν συνηθισμένο άνθρωπο, που χωρίς να ανήκει ποτέ πραγματικά στους ισχυρούς, γίνεται μέρος του μηχανισμού τους.

Το οικογενειακό παρελθόν

Η ιστορία του Ανρί Μαρ δεν αποτελούσε οικογενειακό μυστικό. Ο σκηνοθέτης γνώριζε ότι ο προπάππους του είχε υπηρετήσει το καθεστώς του Βισύ, αλλά η εμπλοκή του αντιμετωπιζόταν περισσότερο ως μια αποτυχημένη προσωπική διαδρομή παρά ως πολιτική και ηθική ευθύνη.

Ο Σουάν Αρλό στην ταινία «Ένας άνθρωπος της εποχής του».

«Η ιδιότητά του ως δημοσίου υπαλλήλου του καθεστώτος του Βισύ δεν αποκρύφθηκε ποτέ στην οικογένειά μου. Θρηνούσαμε μάλιστα περισσότερο για την αποτυχημένη καριέρα του παρά για την υποστήριξή του στον Πετέν», αναφέρει ο Εμανουέλ Μαρ σε συνέντευξή του στο γαλλικό κινηματογραφικό περιοδικό Le Rayon Vert.

Στην οικογενειακή βιβλιοθήκη υπήρχαν αντίτυπα του βιβλίου «Notre salut», που είχε γράψει ο πρόγονός του, με τις σελίδες ακόμη άκοπες. Κανείς δεν είχε μπει στον κόπο να τις διαβάσει. «Θέλουμε να δείχνουμε ότι δεν αρνούμαστε το παρελθόν μας, αλλά αρνούμαστε να το κοιτάξουμε πραγματικά κατάματα», παρατηρεί ο σκηνοθέτης.

Η έρευνα αποκάλυψε και κάτι περισσότερο από τις πολιτικές αυταπάτες του προπάππου του. Σε συνέντευξή του στη Le Monde, ο Μαρ περιγράφει την ανακάλυψη της υπογραφής του σε υπηρεσιακό έγγραφο που διέτασσε την καταγραφή Εβραίων εργαζομένων της αρμοδιότητάς του. Η έρευνά του έφερε επίσης στο φως τη συμμετοχή υπηρεσιών του υπουργείου Εργασίας στις διαδικασίες που διευκόλυναν τις συλλήψεις Εβραίων στη μη κατεχόμενη ζώνη της Γαλλίας, τον Αύγουστο του 1942.

Από την ταινία «Ένας άνθρωπος της εποχής του».

Το κακό της κοινοτοπίας

Στην ταινία, ο Ανρί, τον οποίο υποδύεται ο βραβευμένος με δύο Σεζάρ Σουάν Αρλό, γνωστός από την «Ανατομία μιας πτώσης» και τον «Άγνωστο της Μεγάλης Αψίδας», προσπαθεί να ανέλθει στην κρατική ιεραρχία. Είναι ένας οπορτουνιστής που τρέφεται από αυταπάτες, ένας άνθρωπος που πιστεύει ότι μπορεί να αναδειχθεί σε εθνικό οραματιστή, ενώ στην πραγματικότητα παραμένει ένα μεσαίο στέλεχος.

«Ένας άνθρωπος της εποχής του» σε σκηνοθεσία Εμανουέλ Μαρ.

Η καθημερινότητά του εξελίσσεται μέσα σε έναν λαβύρινθο διοικητικών διαδικασιών. Η επίβλεψη μιας μνημειακής τοιχογραφίας για τη νέα αποστολή της Γαλλίας και η οργάνωση της μεταφοράς Εβραίων σε στρατόπεδα συγκέντρωσης μετατρέπονται σε υπηρεσιακές υποθέσεις που πρέπει να διεκπεραιωθούν. Η ανθρώπινη τραγωδία χάνεται πίσω από τη γλώσσα της γραφειοκρατίας.

Αυτό ακριβώς το στοιχείο ξεχώρισε ο Τόμας Φλιου στην κριτική του για το βρετανικό Sight and Sound. Αν η «Ζώνη Ενδιαφέροντος» του Τζόναθαν Γκλέιζερ πραγματεύεται την κοινοτοπία του κακού, γράφει, η ταινία του Μαρ εστιάζει στο κακό της κοινοτοπίας. Δεν εξυμνεί τους αγωνιστές της Αντίστασης ούτε βυθίζεται στα έγκατα της ναζιστικής φρίκης. Εξετάζει πώς η επιθυμία για φήμη και αναγνώριση μπορεί να οδηγήσει έναν άνθρωπο στη συνενοχή σε φρικαλέες πράξεις – ένα ζήτημα επίκαιρο που αντανακλά τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η Γαλλία και όλη η Ευρώπη στην εποχή μας με διαφορετικές γεωπολιτικές συγκρούσεις να μαίνονται.

Επιπλέον η ιστορική περίοδος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και το ναζιστικό παρελθόν απλών πολιτών έχει συγκεντρώσει τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον των ερευνητών και του κοινού, κάτι που φαίνεται και από την πρόσφατη επιτυχία βιβλίων που αναφέρονται σε εκείνη την περίοδο, όπως το Επί Σκοπώ Πλουτισμού της Ελισάβετ Χρονοπούλου ή Οι Δωσίλογοι του Μενέλαου Χαραλαμπίδη.

Η αυτοσυγκράτηση του σκηνοθέτη Εμανουέλ Μαρ στην ψύχραιμη αποτύπωση της εποχής εκείνης αποτελεί, σύμφωνα με τον κριτικό του Sight and Sound, ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της ταινίας. Οι επιστολές των προπαππούδων του, με την προσωπική και συχνά ποιητική γλώσσα τους, συνυπάρχουν με την πραγματικότητα μιας χώρας που βυθίζεται πολιτικά και ηθικά.

Ο ίδιος ο Μαρ εξηγεί στο Le Rayon Vert ότι τον ενδιέφερε να εξετάσει «πώς ένα δικτατορικό καθεστώς μπορεί να δημιουργεί χώρους έτοιμους να υποδεχθούν τις νευρώσεις των ανθρώπων». Η εμμονή με την επιτυχία, η ανάγκη να θεωρείται κάποιος καλός οικογενειάρχης, η επιθυμία να βρίσκεται στο επίκεντρο μπορούν, όπως παρατηρεί, να στρατολογήσουν χιλιάδες ανθρώπους χωρίς άμεση βία ή καταναγκασμό.

Από την ταινία «Ένας άνθρωπος της εποχής του».

Ένα ιστορικό δράμα με σύγχρονη γλώσσα

Ο «Ένας άνθρωπος της εποχής του» δεν ακολουθεί τις συμβάσεις μιας κλασικής ταινίας εποχής. Η κινηματογράφηση έχει σύγχρονη, σχεδόν ντοκιμαντερίστικη αίσθηση, με το παράλογο της γραφειοκρατίας να δημιουργεί στιγμές πικρού χιούμορ. Η προσέγγιση έχει προκαλέσει συγκρίσεις τόσο με τον κινηματογράφο του Γκλέιζερ όσο και με εκείνον του Γιώργου Λάνθιμου.

Ο Μαρ χρησιμοποίησε κινηματογραφικό εξοπλισμό εμπνευσμένο από τα συνεργεία επικαίρων της δεκαετίας του 1940, ενώ δεν δίστασε να εισαγάγει αναχρονισμούς. Στην αρχή της ταινίας ακούγεται μουσική των Alphaville, ενώ σε άλλη σκηνή οι χαρακτήρες χορεύουν το «Pop Corn».

«Προτιμούμε πάντοτε την αλήθεια της στιγμής από την ιστορική ακρίβεια», εξηγεί στο Le Rayon Vert. Δεν επιδίωξε μια αναπαράσταση που να εμφανίζεται απολύτως βέβαιη για τον εαυτό της, αλλά μια κινηματογραφική εικόνα που διατηρεί την αβεβαιότητα και την ευθραυστότητά της.

Δίπλα στον Αρλό, η Σαντρίν Μπλανκ υποδύεται την Πολέτ, τη σύζυγο του Ανρί, της οποίας η σχέση με τον άνδρα της δοκιμάζεται όσο εκείνος απορροφάται από τις φιλοδοξίες του. Η προσωπική ζωή δεν λειτουργεί ως διάλειμμα από την πολιτική ιστορία, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της.

Η μεγάλη υποδοχή

Η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Μαρ, μετά το «Rien à foutre», που συνσκηνοθέτησε με τη Ζιλί Λεκούστρ, απέσπασε στις Κάννες το Βραβείο Σεναρίου, το Prix des Cinémas Art et Essai και ειδική μνεία στο Prix de la citoyenneté. Στο φεστιβαλικό ταξίδι της περιλαμβάνονται επίσης η Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, η Βαγιαδολίδ και το Μπουσάν.

Η Libération την παρουσίασε ως αριστούργημα των Καννών, ενώ η ταινία βρέθηκε στα εξώφυλλα των ιστορικών γαλλικών περιοδικών Cahiers du cinéma και Positif, μια σπάνια σύμπτωση που είχε σημειωθεί την προηγούμενη χρονιά με το «The Secret Agent» του Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιου. Τόσο το Sight and Sound όσο και το Les Inrockuptibles την ανέδειξαν ως την κορυφαία ταινία της διοργάνωσης.

Η Γουέντι Άιντ του Screen International ξεχώρισε την ερμηνεία του Σουάν Αρλό ως κινητήρια δύναμη της φιλόδοξης παραγωγής, ενώ η Ντέμπορα Γιανγκ του The Film Verdict επαίνεσε την ανασύσταση της καθημερινότητας του Βισύ μέσα από τα μάτια ενός δημοσίου υπαλλήλου.

Στη Γαλλία, όπου κυκλοφόρησε στις 30 Σεπτεμβρίου, η ταινία συγκέντρωσε ιδιαίτερα θετικές κριτικές, με μέση βαθμολογία 4,5 στα 5 στο AlloCiné, σύμφωνα με τα στοιχεία της ελληνικής διανομής. Τη δεύτερη εβδομάδα προβολής της βρέθηκε στην τέταρτη θέση του γαλλικού box office.

Η ιστορία του Ανρί Μαρ, ενός ανθρώπου που πίστευε ότι υπηρετούσε τη σωτηρία της πατρίδας του ενώ συνέβαλλε στη λειτουργία ενός εγκληματικού καθεστώτος, αφήνει ένα ερώτημα που ξεπερνά την ιστορική περίοδο του Βισύ: πόσο εύκολα η προσωπική φιλοδοξία και η προσαρμογή στην εξουσία μπορούν να μετατραπούν σε συνενοχή σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας;

INFO Η ταινία θα κυκλοφορήσει 10 Δεκεμβρίου στις αίθουσες από την One from the Heart.