Άλλη μια σύνοδος κορυφής της ΕΕ, άλλη μια απόδειξη της αδυναμίας λήψης πραγματικών αποφάσεων

Άλλη μια σύνοδος κορυφής της ΕΕ, στην επίσημη ορολογία των Βρυξελλών ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τελείωσε. Βγήκαν κάποια συμπεράσματα, έκαναν και οι ηγέτες τις απαραίτητες δηλώσεις, συνήθως για εσωτερική κατανάλωση, προηγήθηκαν και οι απαραίτητες διαρροές για το ποιες ήταν οι δραματικές στιγμές.

Και τι έγινε τελικά;

Γιατί δεν θα πρέπει να έχουμε καμία αμφιβολία. Οι κρίσιμες αποφάσεις στην ΕΕ δεν λαμβάνονται στις συνεδριάσεις του Ευρωκοινοβουλίου, ακόμη και εάν έχουν αναβαθμιστεί οι αρμοδιότητές του, ούτε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όσο και εάν παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση της ευρωπαϊκής καθημερινότητας. Οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται στο επίπεδο των αρχηγών κρατών και αφορούν διαπραγμάτευση μεταξύ κρατών.

Και εκεί αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί ξέρουμε καλά – το είδαμε άλλωστε και στην πανδημία – ότι όσες φορές και εάν κλίνουν την αλληλεγγύη σε όλες τις πτώσεις όταν έρχεται η ώρα της ανάληψης του κόστους, τότε προέχουν οι εθνικές προτεραιότητες. Ιδίως σε μία εποχή όπου απουσιάζουν εκείνοι οι ηγέτες που θα αντιλαμβάνονταν την προτεραιότητα της ευρωπαϊκής συνοχής και θα συνέδεαν την πρόοδο της δικής τους χώρας με το βάθεμα της ενοποίησης.

Φαίνεται αυτό στο πώς αντιμετωπίζεται το θέμα του προϋπολογισμού της ΕΕ, που δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι για τη χώρα μας σημαίνει αγροτικές επιδοτήσεις και ΕΣΠΑ. Παρότι παραμένει ένα μικρό ποσοστό του ΑΕΠ της Ευρώπης και στην πραγματικότητα ακόμη και οι πιο εύπορες χώρες, αυτές που θα δώσουν περισσότερα από όσα θα πάρουν, στο τέλος της ημέρας ωφελούνται από τις πολιτικές της ΕΕ (λόγω εξαγωγών, μεγάλης αγοράς κ.λπ.) περισσότερο από ό,τι οι λιγότερο εύπορες, εντούτοις στην εσωτερική συζήτηση των μεγάλων χωρών κυριαρχούν αντανακλαστικά του τύπου «δεν θα πληρώσει ο Γερμανός φορολογούμενος τον τεμπέλη Έλληνα». Καμιά σημασία δεν έχει ότι οι εθνικές οικονομίες και οι προϋπολογισμοί της Γερμανίας ή της Ολλανδίας δεν θα κινδυνεύσουν από τη συνεισφορά στην Ευρώπη: σε μια εποχή όπου ο πολιτικός διαγκωνισμός γίνεται στον ακροδεξιό λαϊκισμό όλα αυτά αποκτούν μεγάλη «συμβολική» αξία.

Αντίστοιχα, γύρω από το ένα θέμα όπου η Ευρώπη οφείλει να βρει μια κοινή αντιμετώπιση, που είναι η κρίση κόστους ζωής και ιδίως ως προς τα ενεργειακά, πάλι απουσιάζει η κοινή βούληση να ληφθούν τώρα μέτρα και όλα παραπέμπονται στο όταν και εάν χρειαστεί. Πράγμα που σημαίνει ότι στο τέλος οι πολίτες θα πληρώσουν το κόστος και άμεσα και μέσα από τη συνολικότερη αύξηση του πληθωρισμού.

Άλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είναι σε μεγάλο βαθμό η αδυναμία της Ευρώπης να είναι πραγματικά μια δύναμη σταθερότητας και ειρήνης και σε σχέση με τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και σε σχέση με τη Μέση Ανατολή, που επιτείνει το πρόβλημα με τις τιμές των καυσίμων. Ακόμη χειρότερα: ειδικά σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία η Ευρώπη συμπεριφέρεται ως να θέλει να παραταθεί ο πόλεμος, αντί να πρωταγωνιστεί στην προσπάθεια για ειρήνευση.

Από την άλλη, αυτό στο οποίο δείχνουν να συμφωνούν οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι απλώς να προωθήσουν ακόμη περισσότερο την ατζέντα της Ακροδεξιάς σε σχέση με το μεταναστευτικό και το προσφυγικό, υιοθετώντας ακόμη πιο σκληρή ρητορική, αλλά και πολιτική. Δεν είναι τυχαίο ότι τη μόνη χώρα της Ευρώπης, που προσπαθεί να ενσωματώσει πρόσφυγες και μετανάστες, την Ισπανία, την αντιμετωπίζουν ως «μαύρο πρόβατο».

Αναρωτιέται κανείς, όταν τα βλέπει αυτά, πώς θα μπορούσε αυτή η Ευρώπη να αντιμετωπίσει τις μεγάλες προκλήσεις του μέλλοντος, από τους πολέμους και τις γεωπολιτικές διαιρέσεις ως τα ανοιχτά ερωτήματα για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Και μπορεί να κάνει εξαγγελίες ότι θα ενισχύσει την εγχώρια βιομηχανική παραγωγή και θα περιορίσει τις εισαγωγές από την Κίνα, αλλά την ίδια στιγμή εξακολουθεί να εξαρτάται από κρίσιμες εισαγωγές πρώτων υλών και τεχνολογίας.

Και βέβαια το πρόβλημα δεν είναι απλώς ζήτημα ηγεσίας. Όχι γιατί οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν αποδεικνύονται σήμερα στις περισσότερες περιπτώσεις κατώτεροι των περιστάσεων, αλλά γιατί το πρόβλημα είναι βαθύτερο και αφορά την αδυναμία των ευρωπαϊκών πολιτικών ελίτ, από τα κόμματα και τα think tanks μέχρι τα ΜΜΕ, να μπορούν να στοχαστούν αποτελεσματικά και πέρα από κλισέ το τι σημαίνουν έννοιες όπως δημοκρατία, κοινωνικό κράτος, και διεθνής τάξη με κανόνες σε μια εποχή όπως η σημερινή.

Σε αυτό συμβάλει και η κρίση της χριστιανοδημοκρατίας που μετατρέπεται σε μια εκδοχή αυταρχικού νεοφιλελευθερισμού με έντονα ακροδεξιά στοιχεία και η αδυναμία της σοσιαλδημοκρατίας να είναι η παράταξη των εργαζομένων και των λαϊκών στρωμάτων με ένα όραμα κοινωνικής δικαιοσύνης, την ώρα που το «Ακραίο Κέντρο» με την πολιτική του απλώς στρώνει το χαλί για μια Ακροδεξιά, που εκμεταλλεύεται ιδεολογικά την αποτυχία της Ευρώπης να σταθεί στο ύψος της ίδιας της της ρητορικής.

Σε αυτό το τοπίο η χώρα μας στην πραγματικότητα αδυνατεί να παίξει ουσιαστικό ρόλο. Μπορεί ο επίσημος δελφίνος του Πρωθυπουργού να πήρε θέση του επικεφαλής του Eurogroup, αλλά η πραγματική επιρροή της χώρας στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι είναι περιορισμένη. Βοηθάει σε αυτό και το ότι μια σειρά από σκάνδαλα με κυβερνητική υπογραφή, από τις υποκλοπές μέχρι τον ΟΠΕΚΕΠΕ, αρχίζουν και ταυτίζουν τη χώρα με τη θεσμική παραβατικότητα. Κυρίως, όμως, ευθύνεται ότι, όπως και συνολικά στην εξωτερική πολιτική, η λογική του «πάνω από όλα ας είμαστε με την σωστή πλευρά της ιστορίας» στην πράξη σε πολύ λίγα πραγματικά προβλήματα απαντάει. Ούτε είναι τυχαίο ότι τις πιο αποτελεσματικές συμμαχίες τις έχουμε αυτή τη στιγμή με τις χώρες που θέλουν ακόμη πιο σκληρή και ακροδεξιά πολιτική για το μεταναστευτικό και το προσφυγικό, και όχι γύρω από ζητήματα όπως η μεγαλύτερη αλληλεγγύη και το σπάσιμο των υποχρεωτικών πολιτικών λιτότητας, ακριβώς γιατί πρωτίστως ενδιαφέρει την κυβέρνησή το «αφήγημά» της παρά η αντιμετώπιση της κοινωνικής κρίσης.

Και αυτό απλώς προσθέτει έναν ακόμη λόγο γιατί είναι αναγκαία σήμερα μια ριζική αλλαγή πολιτικής στη χώρα. Γιατί είναι ο μόνος δρόμος ώστε μια εναλλακτική διακυβέρνηση να μπορέσει να δώσει, πολύ πιο αποτελεσματικά, τη δύσκολη μάχη μέσα στους ευρωπαϊκούς θεσμούς για μια Ευρώπη που δεν περνάει κάτω από τον πήχη.

Πηγή: in

Νέα πυρά κατά της κυβέρνησης εξαπέλυσε ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς ο οποίος με γραπτό χαιρετισμό του στο Συνέριο της Ομοσπονδίας Επαγγελματικών, Βιοτεχνικών και Εμπορικών Σωματείων Μεσσηνίας υποστήριξε ότι η αύξηση του κόστους για μια μικρομεσαία επιχείρηση μόνο την τελευταία διετία έφτασε στο ιλιγγιώδες 35%.

Με νέα «καρφιά» επανήλθε ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς ο οποίος με γραπτό του χαιρετισμό στο Συνέδριο της Ομοσπονδίας Επαγγελματικών, Βιοτεχνικών και Εμπορικών Σωματείων Μεσσηνίας έβγαλε στη… σέντρα την οικονομική πολιτική που εφαρμόζει η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Με τον χαιρετισμό του στην επετειακή εκδήλωση για τα 100 χρόνια της ΟΕΒΕΣ Μεσσηνίας ο Αντώνης Σαμαράς έστειλε πολλαπλά μηνύματα με στόχο την κυβέρνηση κατηγορώντας της για την εκτόξευση του κόστους για τη μικρομεσαία επιχείρηση σημειώνοντας ταυτόχρονα ότι «απέναντι στην διαχειριστική, νεοφιλελεύθερη πολιτική που ακολουθεί η σημερινή κυβέρνηση, επιλέγω τον κοινωνικό φιλελευθερισμό».

«Πυρά» Σαμαρά

Στην αρχή του χαιρετισμού του υποστήριξε ότι «ο Συνέδριό σας διεξάγεται σε μια δύσκολη συγκυρία. Η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα είναι αντιμέτωπη με μία μεγάλη ιστορική πρόκληση. Ιστορική, διότι ενώ εσείς αποτελείτε τη σπονδυλική στήλη της ελληνικής οικονομίας, τα τελευταία χρόνια ο κλάδος είναι αντιμέτωπος με μια βαθιά και δομική κρίση. Τα στοιχεία μιλάνε από μόνα τους» είπε για να προσθέσει.

«Η αύξηση του κόστους για μια μικρομεσαία επιχείρηση -μόνο την τελευταία διετία- έφθασε στο ιλιγγιώδες 35%…!

Το μέτρο των 72 δόσεων για το ιδιωτικό χρέος απέτυχε παταγωδώς. Ούτε καν το 10% των επιχειρήσεων δεν συμμετείχε τελικά σε αυτό. Αλλά και οι πρώτες ενδείξεις για τη νέα ρύθμιση των 120 δόσεων είναι αποθαρρυντικές. Γιατί, με τα πρόστιμα, τις προσαυξήσεις και με ένα επιτόκιο που ακουμπά το 6%, ματαιώνεται κάθε δυνατότητα ουσιαστικής επίλυσης του προβλήματος».

Την ίδια ώρα -και αυτό δυστυχώς σκοπίμως αποσιωπάται- το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών – προσθέτει ο κ. Σαμαράς – έχει ξεπεράσει τα 9 δισεκατομμύρια ευρώ!

Να θυμίσω μόνο ότι μετά από το 1948, μια μόνον χρονιά η χώρα μας είχε θετικό ισοζύγιο: το 2013! Να προσθέσω ακόμα ότι από τις 900.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μόλις οι 70.000 έχουν το αξιόχρεο…».

«Το ζήτημα είναι βαθιά πολιτικό»

Σε άλλο σημείο, ο πρώην πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι «το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Γιατί είναι πολιτική η απόφαση ποιους κλάδους της οικονομίας ενισχύεις ή αποδυναμώνεις, πού στηρίζεσαι και πού όχι. Είναι πολιτική η απόφαση για το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Είναι πολιτική η απόφαση το κατά πόσον ενδιαφέρεσαι ή αδιαφορείς για τις κοινωνικές επιπτώσεις των οικονομικών σου προτεραιοτήτων.
Απέναντι λοιπόν στην διαχειριστική, νεοφιλελεύθερη πολιτική που ακολουθεί η σημερινή κυβέρνηση, επιλέγω τον κοινωνικό φιλελευθερισμό».

Αυτό σημαίνει – συμπληρώνει – «ότι δεν μπορεί να ενδιαφέρεσαι μόνο για την μακροοικονομική επίδοση μέσα από υπερπλεονάσματα, τα οποία δημιουργεί κυρίως η υψηλή έμμεση φορολογία. Ούτε και πρέπει να ενθαρρύνεις την καρτελοποίηση της οικονομίας σε βάρος της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας. Ιδιαίτερα σε εποχές κοινωνικής και οικονομικής κρίσης στην πραγματική οικονομία.

Αντιθέτως, απαιτείται η λήψη άμεσων και έκτακτων μέτρων για τη στήριξη της μικρής και μεσαίας επιχειρηματικότητας. Θα σας αναφέρω, ενδεικτικά, τρία από αυτά:

-Πρώτον, άμεσες παρεμβάσεις για τη μείωση του κόστους της ενέργειας.

-Δεύτερον, τη μείωση έμμεσων φόρων. Θέλω στο σημείο αυτό να επιμείνω στην ανάγκη για τη μείωση του ΦΠΑ στην Εστίαση. Πρέπει ο ΦΠΑ στην Εστίαση να επανέλθει στο 13%, το οποίο επί δικής μου κυβερνήσεως καθιέρωσα – και μάλιστα κόντρα στην Τρόϊκα τότε- μέτρο το οποίο πέτυχε απολύτως και μάλιστα επέφερε περισσότερα έσοδα.
-Τρίτον, τη χρηματοδότηση αποκλειστικά της μικρής και μεσαίας επιχειρηματικότητας, μέσω ενός Εθνικού Ταμείου ή μιας Τράπεζας Ειδικού σκοπού.

Με αυτές τις σκέψεις θέλω να σας ευχηθώ να έχετε στην Καλαμάτα μας έναν ουσιαστικό και ειλικρινή διάλογο στο Συνέδριό σας και να σας διαβεβαιώσω ότι είμαι σταθερά στο πλευρό σας».

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε μείζον θέμα της εποχής μας. Το κόστος απόκτησης ή διατήρησης μιας κατοικίας έχει εκτοξευθεί σε επίπεδα που εξαντλούν τους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, φέρνοντας τη χώρα στην πρώτη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη συνολική στεγαστική επιβάρυνση.

Η στεγαστική κρίση έχει μετατραπεί σε έναν από τους πλέον ακανθώδεις γρίφους της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας. Το κόστος απόκτησης ή διατήρησης μιας κατοικίας έχει εκτοξευθεί σε επίπεδα που εξαντλούν τους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, φέρνοντας τη χώρα στην πρώτη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη συνολική στεγαστική επιβάρυνση. Καθώς οι τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια καλπάζουν, η εξασφάλιση μιας προσιτής στέγης μετατρέπεται πλέον από βασικό δικαίωμα σε καθημερινό αγώνα επιβίωσης για εκατομμύρια πολίτες.

Η στεγαστική κρίση αποτελεί πλέον έναν από τους σοβαρότερους οικονομικούς και κοινωνικούς κινδύνους στην Ελλάδα, η οποία καταγράφει τη μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τα έξοδα κατοικίας

Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία που αποτυπώνονται στις μελέτες του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) η χώρα μας καταγράφει τη μεγαλύτερη στεγαστική επιβάρυνση στην ΕΕ.

Στην Ελλάδα, το ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος που κατευθύνεται στις δαπάνες στέγασης ανέρχεται στο 34,6%, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται στο 18,9%. Η απόκλιση αυτή αναδεικνύει το βάθος του προβλήματος. Σημειώνεται ότι ως «υπέρμετρη στεγαστική επιβάρυνση» ορίζεται η κατάσταση κατά την οποία ένα νοικοκυριό δαπανά άνω του 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για να καλύψει τις ανάγκες στέγασης — κατώφλι το οποίο ξεπερνά μεγάλο τμήμα του πληθυσμού στη χώρα μας.

Βαρύ το τίμημα και στα μεσαία εισοδήματα

Οι ενοικιαστές και όσοι αποπληρώνουν στεγαστικό δάνειο: Οι ενοικιαστές βρίσκονται αντιμέτωποι με συνεχή ράλι αυξήσεων στα ενοίκια, ενώ όσοι έχουν δάνεια επιβαρύνονται από το υψηλό κόστος τραπεζικού δανεισμού.

• Οι άνεργοι και τα χαμηλόμισθα νοικοκυριά: Με την υπέρμετρη στεγαστική επιβάρυνση να ξεπερνά το 40% (και συχνά πολύ υψηλότερα ποσοστά) του διαθέσιμου εισοδήματος, τα στρώματα με χαμηλά ή ανύπαρκτα εισοδήματα αδυνατούν να καλύψουν βασικές βιοτικές ανάγκες.
• Οι νέοι και τα μονογονεϊκά νοικοκυριά: Δυσκολεύονται ιδιαίτερα να αποκτήσουν ή να νοικιάσουν αυτόνομη κατοικία, καθώς η πρόσβαση στην αγορά καθίσταται απαγορευτική λόγω των υψηλών απαιτήσεων σε κεφάλαια και εγγυήσεις.
• Τα νοικοκυριά στα μεγάλα αστικά κέντρα: Η πίεση συγκεντρώνεται κυρίως στα αστικά κέντρα (όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη) και στις τουριστικές περιοχές, όπου η ζήτηση εκτοξεύεται λόγω των βραχυχρόνιων μισθώσεων και των επενδύσεων στα ακίνητα.

Η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη

Ωστόσο, η στεγαστική κρίση δεν είναι αμιγώς ελληνικό φαινόμενο. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, η ραγδαία άνοδος των ενοικίων και των τιμών πώλησης ακινήτων (οι οποίες αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 60% στην ΕΕ από το 2015) έχει μετατρέψει τη στέγαση σε κοινή ευρωπαϊκή πρόκληση. Πόλεις όπως η Λισαβόνα, η Βαρκελώνη, η Μαδρίτη και το Μιλάνο βλέπουν τα νοικοκυριά τους να διαθέτουν εξαιρετικά υψηλά ποσοστά των μισθών τους αποκλειστικά για ενοίκιο. Μάλιστα, περίπου 1 στους 10 Ευρωπαίους δηλώνει πλέον αδυναμία να πληρώσει εγκαίρως το ενοίκιο ή τη δόση του στεγαστικού του δανείου. Η διαφορά έγκειται στο ότι στην Ελλάδα, η ευρωπαϊκή αυτή τάση συναντά χαμηλότερα διαθέσιμα εισοδήματα και ένα περιορισμένο απόθεμα κοινωνικής κατοικίας, οξύνοντας ακόμη περισσότερο τις συνέπειες.

Οι κινητήριες δυνάμεις της αγοράς και οι παράγοντες ανισότητας

Η αύξηση των τιμών των ακινήτων στην Ελλάδα ξεκίνησε το 2017 και συνεχίζεται με ταχείς ρυθμούς, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Αυτή η ανοδική τροχιά τροφοδοτείται από έναν συνδυασμό παραγόντων:

• Η εισροή κεφαλαίων από το εξωτερικό στον τομέα των ακινήτων (μεταξύ άλλων μέσω του προγράμματος Golden Visa) έχει ενισχύσει τη ζήτηση και έχει πιέσει τις τιμές προς τα πάνω.
• Η άνθηση των πλατφορμών τύπου Airbnb αφαιρεί σημαντικό αριθμό ακινήτων από τη μακροχρόνια ενοικίαση, συμπιέζοντας την προσφορά στα αστικά κέντρα.
• Αν και οι εκταμιεύσεις στεγαστικών δανείων δείχνουν σημάδια ανάκαμψης μετά από 15 χρόνια, το σταθμισμένο μέσο κόστος τραπεζικού δανεισμού διατηρεί θετικό άνοιγμα σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Σε αναζήτηση λύσεων…

Η οξύτητα του φαινομένου έχει υποχρεώσει τόσο την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και την ελληνική κυβέρνηση να θέσουν τη στέγαση στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ΕΕ εργάζεται για την κατάρτιση Σχεδίου για Οικονομικά Προσιτή Στέγαση (European Affordable Housing Plan), αναγνωρίζοντας ότι η έλλειψη προσιτής στέγης υπονομεύει τη συνοχή και την οικονομική ανταγωνιστικότητα της ηπείρου.

Στην Ελλάδα: Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας προωθεί προγράμματα επιδοτούμενης στέγης και ανακαινίσεων. Αξιοποιούνται οι πόροι του δανειακού σκέλους του «Ελλάδα 2.0» (Ταμείο Ανάκαμψης) για τη διοχέτευση κεφαλαίων στη στεγαστική πίστη.

Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει το ΙΟΒΕ, η αποκατάσταση της ισορροπίας στην ελληνική αγορά απαιτεί μακροπρόθεσμες δομικές παρεμβάσεις: κίνητρα για την επαναφορά κενών κατοικιών στην αγορά, αύξηση της προσφοράς προσιτών κατοικιών και, κυρίως, ενίσχυση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών.

Όταν οι αρχές εντόπισαν το «παραθυράκι» που θα οδηγούσε στη φυλακή τον άνθρωπο που κυριάρχησε στον υπόκοσμο του Σικάγο και για χρόνια κατάφερνε να αποφεύγει την καταδίκη για τις εγκληματικές του δραστηριότητες

Στις 17 Οκτωβρίου 1931, ο Αλφόνσο Γκαμπριέλ Καπόνε, ένας από τους πιο διαβόητους γκάνγκστερ στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, κρίνεται ένοχος για φοροδιαφυγή από δικαστήριο του Σικάγο.

Γνωστός και ως «Scarface» (Σημαδεμένος), ο Αλ Καπόνε είχε συνδέσει το όνομά του με το οργανωμένο έγκλημα, το λαθρεμπόριο αλκοόλ και τη βία της εποχής της Ποτοαπαγόρευσης στο Σικάγο.

Ο Αλ Καπόνε σε φωτογραφικό πορτρέτο του 1930.

Κυριάρχησε ως αρχηγός της συμμορίας Chicago Outfit, μίας από τις ισχυρότερες οργανώσεις του ιταλοαμερικανικού υποκόσμου, ενώ το όνομά του συνδέθηκε με πολυάριθμες υποθέσεις δολοφονιών και άλλων παράνομων δραστηριοτήτων.

Ο Αλ Καπόνε περιστοιχισμένος από αστυνομικούς. «ΤΟ ΒΗΜΑ», 26.7.2009, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»

Το κενό που εντόπισαν οι αρχές

Το παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι, όμως, δε θα διαρκούσε για πάντα. Οι ομοσπονδιακές αρχές θα άλλαζαν στρατηγική και τελικά, εκείνο που θα οδηγούσε τον πανίσχυρο αρχηγό του υποκόσμου στη φυλακή θα ήταν η φοροδιαφυγή.

Οι φορολογικές αρχές είχαν εντοπίσει το «παραθυράκι» που θα τους επέτρεπε να τον οδηγήσουν στη Δικαιοσύνη. Τα τεράστια εισοδήματα που αποκόμιζε από τις παράνομες δραστηριότητές του δεν είχαν δηλωθεί στην Εφορία.

«Τηλεγραφούν εκ Σικάγου ότι η πρώτη ημέρα της εκδικάσεως της καταγγελίας εναντίον του διασήμου λαθρεμπόρου Aλ Καπόνε κατηναλώθη εις τον καθορισμόν των ενόρκων. Ο Καπόνε κατηγορείται ότι δεν επλήρωσε τους φόρους του εισοδήματός του επί έξι έτη».

Ένοχος για φοροδιαφυγή

Στις 17 Οκτωβρίου 1931, οι ένορκοι κρίνουν ένοχο τον Καπόνε για πέντε κατηγορίες που αφορούν τη φοροδιαφυγή και τη μη υποβολή φορολογικών δηλώσεων.

Μία εβδομάδα αργότερα, στις 24 Οκτωβρίου, του επιβάλλεται ποινή κάθειρξης 11 ετών.

Στις 31 Οκτωβρίου 1931, τα «ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ» επανέρχονται στην υπόθεση με ανταπόκριση από το Λονδίνο που μεταφέρει τις εξελίξεις μετά την καταδίκη:

«Αι εφημερίδες δημοσιεύουν μακράς περιγραφάς περί των πρώτων εντυπώσεων εκ της φυλακής του περιφήμου λαθρεμπόρου του Σικάγου Άλ Καπόνε. Ως γνωστόν ο διάσημος γκάγκστερ κατεδικάσθη υπό του δικαστηρίου του Σικάγου εις 11 ετών φυλάκισιν δι’ απάτην του δημοσίου εις τα ζητήματα των φόρων».

Η απογοήτευση του γκάνγκστερ

Οι δημοσιογράφοι τον πλησιάζουν λίγο πριν από τη φυλάκισή του και διαπιστώνουν ότι η αλαζονεία που είχε επιδείξει στη διάρκεια της δίκης έχει δώσει τη θέση της στην απογοήτευση:

«Δεν πρόκειται περί καταδίκης, αλλά περί σιδηροδρομικής συγκρούσεως. Μού φαίνεται πως έχω ευρεθή κάτω από τους τροχούς», φέρεται να δήλωσε σύμφωνα με το δημοσίευμα.

«Ο Άλ Καπόνε διεμαρτυρήθη εναντίον της αδικίας, η οποία επεδείχθη λέγει, εναντίον του, αφού κατεδικάσθη εις 11 ετών φυλάκισιν, ενώ παρόμοια άλλα αδικήματα ετιμωρήθησαν διά πενταετούς μόνον φυλακίσεως. Την μεγαλυτέραν όμως θλίψιν επροξένησεν εις τον Άλ Καπόνε η κατάσχεσις ολοκλήρου της ακινήτου και κινητής περιουσίας του».

Το δημοσίευμα καταλήγει με την περιγραφή μιας σκηνής που φαίνεται να αποδομεί τον μύθο του άλλοτε πανίσχυρου γκάνγκστερ. Πρόκειται για την αμηχανία του όταν ήρθε αντιμέτωπος με την απαίτηση των αρχών να καταβάλει τους οφειλόμενους φόρους:

«Ο εισπράκτωρ των φόρων παρουσιάσθη εις τον Καπόνε ζητών την πληρωμήν των καθυστερούμενων φόρων. Ο λήσταρχος τον εκύτταξε κατά πρόσωπον όπως εσυνήθιζε να ατενίζη τους αντιπάλους του και ήτο προφανής η προσπάθειά του να αποφύγη την χειρονομίαν, η οποία τόσον του ήτο συνήθης οσάκις αντίκρυζε ανθρώπους που ισχυρίζοντο ότι ήθελαν να του φράξουν τoν δρόμον.

»Εις τούτο συνετέλεσε βεβαίως και η παρουσία δύο κολοσσιαίων διαστάσεων αστυνομικών, οι οποίοι είχον ορισθή ως φρουροί».

Το τελευταία του χρόνια

Τον Μάιο του 1932 μεταφέρεται σε ομοσπονδιακή φυλακή της Ατλάντα και το 1934 στο διαβόητο Αλκατράζ.

Το κελί 181 στις φυλακές του Αλκατράζ, όπου κρατήθηκε ο Αλ Καπόνε τη δεκαετία του 1930.

Αποφυλακίζεται το 1939, έχοντας εκτίσει περίπου επτάμισι χρόνια, με την υγεία του σοβαρά επιβαρυμένη.

Ο Καπόνε έπασχε από σύφιλη, η οποία του είχε προκαλέσει σοβαρές νευρολογικές βλάβες, καθιστώντας αδύνατη την επιστροφή του στην ηγεσία της συμμορίας του.

Μετά την αποφυλάκισή του νοσηλεύεται στη Βαλτιμόρη και στη συνέχεια αποσύρεται στην έπαυλή του στο Παλμ Άιλαντ της Φλόριντα, όπου περνά τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Πεθαίνει στις 25 Ιανουαρίου 1947, σε ηλικία 48 ετών από καρδιακή ανακοπή.