Γράφει ο Τάσος Τέλλογλου

Μόλις πριν από τρεις εβδομάδες αποφάσισε η υπουργός για την περιφερειακή ανάπτυξη της Βουλγαρίας, Ντεσίσλαβα Τερσίγιεβα, να υπογράψει την άδεια για έναν σταθμό αντλιών (αντλιοστάσιο) και ένα τέρμιναλ αερίου στην κοινοπραξία της Gazprom και της βουλγαρικής εταιρείας ΒΕΗ που θα υλοποιήσουν το εγχείρημα του «Νότιου Αγωγού» (south stream) παρά το γεγονός ότι η κυβέρνησή της είχε δεσμευθεί στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι θα «πάγωνε» το εγχείρημα. Η ΕΕ είχε προειδοποιήσει τη Βουλγαρία, την Κροατία, τη Σλοβενία, την Ουγγαρία, την Αυστρία, την υποψήφια για μέλος Σερβία και τη χώρα μας ότι οι συμβάσεις για τον αγωγό αντίκειται στο ευρωπαικό δίκαιο.

Ο αγωγός είναι μια προσπάθεια της Ρωσίας να «περάσει» αέριο παρακάμπτοντας την Ουκρανία προς την Ευρώπη. Η Ρουμανία αρνήθηκε να δεχθεί τη διέλευση του αγωγού, δεν συνέβη όμως το ίδιο και με τη Βουλγαρία που δεν διαθέτει δικό της αέριο, όπως οι Ρουμάνοι, και συμφώνησε έναντι μειωμένης τιμής ρωσικού αερίου τα επόμενα χρόνια. 

Στις αρχές του καλοκαιριού η ΕΕ εισήγαγε στα αρμόδια όργανα μια κατηγορία για παραβίαση των συνθηκών της Ένωσης. Αν καταδικασθούν οι Βούλγαροι θα αναγκασθούν να πληρώσουν τρία εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο λιγότερο από το κόστος που έχει για τον ρώσικο ενεργειακό γίγαντα η αγορά χαρτιού τουαλέτας... Ίσως για αυτό, παρά τις διαβεβαιώσεις του Βούλγαρου πρωθυπουργού Πλάμεν Ορεσάρσκι, στις 8 Ιουνίου, ότι το έργο δεν θα γίνει, η Σόφια προχωρά. Έπειτα ακολούθησε η άδεια για την κατασκευή του τερματικού στη Βάρνα αλλά και η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της κοινής ρωσοβουλγαρικής εταιρείας SSB-South Stream Bulgaria. Ταυτόχρονα, το βουλγαρικό κράτος πούλησε πολύ κάτω από τις τιμές αγοράς τη γη για την εγκατάσταση στη Βάρνα στην κοινή εταιρεία όπως αποκάλυψε η ιστοσελίδα bivol.gr.

Για να αποφύγουν τα εμπόδια από την ΕΕ, Βουλγαρία και Ρωσία αποφάσισαν να περάσουν τον «αγωγό» μέσα από τη θάλασσα χαρακτηρίζοντας τον «θαλάσσιο αγωγό» ένα εγχείρημα που δεν εμπίπτει στο κοινοτικό δίκαιο. Μόνο που η βουλγαρική αντιπολίτευση δημοσίευσε έγγραφα σύμφωνα με τα οποία οι αλλαγές είχαν συνταχθεί αποκλειστικά από τη ρωσική εταιρεία και τους ειδικούς της και είχαν σταλεί στον υπουργό Ενέργειας της Βουλγαρίας τον Δεκέμβριο του 2013.

Ο Ρώσος ολιγάρχης Γκενάντι Τιμσένκο, που με την εταιρεία του επρόκειτο να κατασκευάσει τον αγωγό, αποσύρθηκε αφότου οι Αμερικάνοι τον έβαλαν στη λίστα των κυρώσεων και τη θέση του ανέλαβε μια θυγατρική εταιρεία της Gazprom. To κόστος για την κατασκευή του αγωγού μόνο για τη Βουλγαρία αυξήθηκε στα 4,2 δισ. ευρώ και ειδικοί όπως ο πρώην πρέσβης της Σόφιας Ιβάν Βασίλιεφ θεωρούν ότι ένα μεγάλο μέρος του ποσού θα δοθεί σε πληρωμές «κάτω από το τραπέζι». Ο Βασίλιεφ ήταν πρώην πρέσβης της Βουλγαρίας στη Μόσχα.

Γράφει ο Αύγουστος Κορτώ

«Γιατί πίνεις τόσο;»
«Γιατί πονάω τόσο.»

Αυτό το σπάραγμα στιχομυθίας βολοδέρνει εδώ και μέρες στο μυαλό μου, αποκομμένο από κάθε περιεχόμενο πέρα απ’ τη λύπη που το διαπνέει. Και υποπτεύομαι το γιατί.

Ζόρικη υπόθεση το γέλιο – ιδίως όταν καλείται, ως μέτρο απελπισίας, να κρύψει το τρεμούλιασμα στα χείλη και στα μάτια που προμηνύει το κλάμα.

Οι τεφρές τούτες σκέψεις ανέβηκαν πάλι στην επιφάνεια του νου μου με την αυτοκτονία του Ρόμπιν Γουίλιαμς, και τη συζήτηση που άνοιξε σχετικά με τη βαθιά κι ορισμένες φορές ανίατη πίκρα που κουβαλά, καλά κρυμμένη, ο γελωτοποιός.

Κι όπως κάθε τι που μας συνθέτει είναι πλασμένο απ’ το ίδιο ανθρώπινο υλικό μ’ όλους τους άλλους – όπως εξαίσια το θέτει ο Ουίτμαν στο "Τραγούδι το εαυτού μου" – η σκέψη της απόγνωσης του ηθοποιού αυτού που γιάτρεψε κόσμο και κοσμάκη, έστω κι επιδερμικά, για λίγο, όσο διαρκεί η μαγεία μιας ταινίας, με την ιλαρότητα που ανάβλυζε από κάθε αυτοσαρκαστική γκριμάτσα του κι απ’ τη βαθιά ερμηνευτική του μαεστρία, ήρθε και κάθισε πάνω στο πρόσφορο έδαφος του πόνου που κουβαλώ.

Όχι, δεν είναι μεγαλύτερος απ’ των περισσότερων ανθρώπων – έχω προ πολλού ξεπεράσει αυτόν τον διαστροφικό ανταγωνισμό του καημού – ούτε είναι τόσο δυσβάσταχτος ώστε ν’ αξιώνω κάποιον σπάνιο οίκτο ή τη μεταχείριση εύθραυστου αντικειμένου. Ο πόνος μου είναι όσος είναι: τόσος μου δόθηκε, τόσον έχω μάθει να αντέχω.

Απλώς η συγγένεια με τον αυτόχειρα κωμικό με τρομάζει. Η μνήμη του γέλιου που πάσχιζα με νύχια και με δόντια να χαράξω στο τόσο συχνά συννεφιασμένο πρόσωπο της μητέρας μου, μα και σε ανθρώπους που μου ήταν αδιάφοροι – συμμαθητές, γνωστοί, ομοτράπεζοι σε μια τυχαία μάζωξη – εκτός από ένα σημείο: ότι δεν ήθελα να μάθουν, μήτε καν να υποψιαστούν, πόσο βαθιά δυστυχής ήμουν κάτω απ’ το γελαστό μου προσωπείο: η γνωστή, δοκιμασμένη άμυνα του "Ridi, pagliaccio".

Και είναι τόσο κακό το κλάμα; θα με ρωτήσετε δικαίως. Δεν είναι λυτρωτικό να δίνεις διέξοδο στην οδύνη αντί να την καταπίνεις, κρύβοντάς την κάτω από μια μάσκα που μοναχά τονίζει την ερημιά που νιώθεις;

Μόνο που ορισμένοι φοβόμαστε ότι έτσι κι αρχίσουμε να κλαίμε, δεν θα μπορέσουμε να σταματήσουμε ποτέ. Και η θλίψη – ή ακόμα περισσότερο η υπέρθλιψη, όπως την ορίζει ο ψυχίατρος και ποιητής Αθανάσιος Αλεξανδρίδης – μπορεί και να σκοτώσει. Κάθε φορά που μαθαίνω ότι ένας άνθρωπος αυτοκτόνησε, η πρώτη μου σκέψη είναι: "Κουράστηκε να κλαίει".

Εξ ου και η καταφυγή στο θυμοαναληπτικό του αλκοόλ, κι ας οδηγεί τόσο συχνά σε λάθος μονοπάτια, ή στο επιμελές μακιγιάζ του σπαραγμού μέσα απ’ τη μετάπλασή του σε μια μανιακή σχεδόν ευθυμία. Οτιδήποτε για να σκάσει το χειλάκι.

Και βέβαια ευτυχώς υπάρχουν άνθρωποι – ταίρια και φίλοι κι αδέλφια που συναντάς στο διάβα της ζωής – που μπορούν να κάνουν το γέλιο μας αληθινό, και να ξορκίσουν ό,τι ζόφο λουφάζει από κάτω. Χάρη στην ευεργεσία τους κάποιοι εξ ημών είμαστε ακόμα ζωντανοί.

Μόνο ένα πράγμα σας ζητώ να ’χετε κατά νου όταν βρίσκεστε με ανθρώπους που σας κάνουν να ξεκαρδίζεστε, που κοντά τους ανοίγει η καρδιά σας: να θυμάστε πως την ίδια στιγμή που δίνουν φτερά στην ψυχή σας, η δική τους δεν μπορεί να πετάξει απ’ το βάρος που την πλακώνει – κι όσο μπορείτε, όσο αντέχετε, να ψάχνετε κάτω απ’ την επιφάνεια του χαμόγελού τους, και βρίσκοντας τον σκοτεινό πυρήνα του, να του δίνετε όση αγάπη και φροντίδα σας περισσεύει.

Δεν φαντάζεστε πόσο πολύτιμη είναι αυτή η παρηγοριά κάποιες στιγμές.