Οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων της Ουκρανίας έχουν μειωθεί κατά περίπου 60%

ΜΟΣΧΑ, 16 Αυγούστου. /TASS/. Η Ουκρανία έχει χάσει περίπου 1,75 δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα από εξαγωγές λόγω διακοπής λειτουργίας των θαλάσσιων λιμένων από τις 22 Ιουλίου, σύμφωνα με υπολογισμούς του TASS.

Η Οδησσός, το Τσερνομόρσκ και το Γιούζνι, τα τρία μεγαλύτερα εμπορικά λιμάνια της Ουκρανίας, δεν έχουν χρησιμοποιηθεί. Τα στοιχεία για το πρόγραμμα κυκλοφορίας πλοίων έδειξαν ότι κανένα μεγάλο ξένο εμπορικό πλοίο δεν έχει εισέλθει σε αυτές τις πόλεις-λιμάνια κατά την περίοδο αυτή.

Εν τω μεταξύ, η κυκλοφορία μέσω λιμένων του ποταμού Δούναβη, κυρίως του Izmail της Ουκρανίας, ή η διέλευση μέσω Μολδαβίας προς την Κωνστάντζα της Ρουμανίας δεν μπορούν να αντισταθμίσουν το κλείσιμο των λιμένων της Οδησσού, καθώς οι δυνατότητες διακίνησης φορτίων εκεί είναι μικρότερες, με την πλοήγηση κατά μήκος του Δούναβη να παραπαίει εν μέσω του συνεχιζόμενου καύσωνα στην Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα, οι ουκρανικές εξαγωγές γεωργικών προϊόντων έχουν μειωθεί κατά περίπου 60%, ή σε μηνιαία αξία άνω των 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι εξαγωγές σιδηρομεταλλεύματος και μετάλλων αξίας περίπου 700 εκατομμυρίων δολαρίων το μήνα έχουν σχεδόν σταματήσει πλήρως: έως και το 90% αυτών διοχετεύονταν μέσω των λιμένων της Οδησσού.

Τα δεδομένα παρακολούθησης πλοίων δεν καλύπτουν τις προμήθειες στρατιωτικού φορτίου στις ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας. Το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας έχει αναφέρει τακτικά επιθέσεις σε πλοία μεταφοράς φορτίου χύδην που εξυπηρετούν τον ουκρανικό στρατό.

Το σχόλιο του Ισραηλινού πρωθυπουργού έρχεται καθώς η νέα κυβέρνηση των Εργατικών σκέφτεται να λάβει μέτρα κατά του εβραϊκού κράτους μετά από μήνες τεταμένων σχέσεων.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου χαρακτήρισε το Ηνωμένο Βασίλειο ως την «Ισλαμική Δημοκρατία της Βρετανίας», καθώς η νέα κυβέρνηση των Εργατικών της χώρας σκέφτεται να λάβει μέτρα κατά του Ισραήλ.

Μιλώντας σε podcast του Ισραηλινού Στρατιωτικού Ραδιοφώνου την Παρασκευή, ο Νετανιάχου επέκρινε την κάλυψη του Ισραήλ από τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης, ενώ την συνέκρινε με την κάλυψη του Ισραήλ κατά τη διάρκεια του Έξι Ημερών Πολέμου του 1967.

«Πηγαίνετε να το βρείτε αυτό στη Βρετανία σήμερα, την οποία θα μπορούσατε να ονομάσετε Ισλαμική Δημοκρατία της Βρετανίας», είπε, όπως επικαλέστηκαν ισραηλινά μέσα ενημέρωσης.

Ο Νετανιάχου επανέλαβε στη συνέχεια ένα αστείο του 2024 που έκανε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς, λέγοντας ότι η Βρετανία θα μπορούσε να γίνει η πρώτη «ισλαμική δημοκρατία με πυρηνικά όπλα».

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία απογραφής, οι Μουσουλμάνοι αποτελούν περίπου το 6% του πληθυσμού του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ το Πακιστάν, επίσημα Ισλαμική Δημοκρατία του Πακιστάν, διαθέτει πυρηνικά όπλα από τη δεκαετία του 1990.

Το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τα σχόλια «εντελώς απαράδεκτα», σημειώνοντας ότι το ζήτημα είχε τεθεί στην ισραηλινή κυβέρνηση.

Οι σχέσεις μεταξύ Λονδίνου και Ισραήλ έχουν επιδεινωθεί από τότε που το Ηνωμένο Βασίλειο αναγνώρισε επίσημα το Κράτος της Παλαιστίνης τον Σεπτέμβριο του 2025, μια κίνηση που απορρίφθηκε από την κυβέρνηση Νετανιάχου.

Η ανταλλαγή απόψεων έρχεται εβδομάδες αφότου ο Άντι Μπέρναμ ανέλαβε τα καθήκοντά του ως πρωθυπουργός. Πριν αναλάβει τα καθήκοντά του, ο Μπέρναμ δήλωσε ότι οι Εργατικοί «δεν το έκαναν σωστά» στο θέμα της Γάζας, υποστηρίζοντας ότι η Βρετανία έπρεπε να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στην ισραηλινή κυβέρνηση, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης κυρώσεων και μέτρων που στοχεύουν στο εμπόριο με τους ισραηλινούς οικισμούς.

Παρ 'όλα αυτά, η Βρετανία έχει διατηρήσει δεσμούς στρατιωτικών εξαγωγών με το Ισραήλ. Ενώ το Λονδίνο ανέστειλε ορισμένες άδειες όπλων το 2024 λόγω ανησυχιών ότι ο εξοπλισμός θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη διάπραξη σοβαρών παραβιάσεων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, εξαίρεσε τα εξαρτήματα που παρέχονται μέσω του πολυεθνικού προγράμματος F-35.

Η Βρετανία παρείχε επίσης στρατιωτική υποστήριξη κατά τη διάρκεια της φετινής σύγκρουσης με το Ιράν. Το Λονδίνο ανέπτυξε αεροσκάφη για να αναχαιτίσει ιρανικές επιθέσεις και εξουσιοδότησε τις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν βρετανικές βάσεις για επιχειρήσεις εναντίον ιρανικών εκτοξευτών πυραύλων και συναφών θέσεων. Η βρετανική συνεργασία ασφαλείας με το Ισραήλ περιλαμβάνει πτήσεις επιτήρησης πάνω από τη Γάζα και ανταλλαγή πληροφοριών.

Τα σχόλια αυτά έρχονται μετά από αναφορές ότι υπάρχει αυξανόμενη απογοήτευση για τον Νετανιάχου στις ΗΠΑ. Το Axios ανέφερε την Παρασκευή ότι ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αρνηθεί να υποστηρίξει τον Νετανιάχου ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου στο Ισραήλ μέχρι στιγμής, παρά το γεγονός ότι έχει ερωτηθεί επανειλημμένα σχετικά. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός απέρριψε ένα σχέδιο 15 σημείων για τη Γάζα που υποστήριξε ο Τραμπ, ενώ επέμεινε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποσυρθούν μέχρι να αφοπλιστεί πλήρως η Χαμάς.

Πηγή: RT

Η επίλυση της μεταναστευτικής κρίσης στην Ευρώπη απαιτεί την αντιμετώπιση της αποικιακής νοοτροπίας που οδηγεί στην παγκόσμια μετατόπιση - ένα βήμα που οι Βρυξέλλες αρνούνται να κάνουν.

Όταν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούν για τη μετανάστευση, το λεξιλόγιό τους είναι πλούσιο σε υψηλόφρονες κοινοτοπίες - «ανθρωπιστικές αξίες», «ανθρώπινα δικαιώματα», «τάξη βασισμένη σε κανόνες» και «κοινή ευθύνη». Ωστόσο, πίσω από αυτή τη ρητορική κρύβεται μια συναλλακτική πραγματικότητα: Η ενιαία συνολική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μετανάστευση και το άσυλο κρατά τους ανθρώπους έξω, ανεξάρτητα από το ανθρώπινο κόστος και παρά όλες τις κοινές αξίες της ΕΕ.

Επί δεκαετίες, οι Βρυξέλλες αρνούνταν να αντιμετωπίσουν τις βαθύτερες αιτίες του παγκόσμιου εκτοπισμού. Για να γίνει αυτό, θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί μια επίμονη αποικιακή νοοτροπία - μια νοοτροπία που βλέπει τον Παγκόσμιο Νότο, και ιδιαίτερα την Αφρική, ως αποθήκη πρώτων υλών προς εξόρυξη, ενώ παράλληλα εγκαταλείπει τους πληθυσμούς του στην οικονομική καταστροφή και τις συγκρούσεις.

Όπως παρατήρησε κάποτε απερίφραστα ο αείμνηστος Μουαμάρ Καντάφι, οι Αφρικανοί που κατευθύνονται προς την Ευρώπη απλώς κυνηγούν τον πλούτο που τους κλάπηκε, αφήνοντας τις δικές τους χώρες φτωχές - μια απλή λογική με την οποία είναι δύσκολο να αμφισβητηθεί. Αντί να προωθήσει την πραγματική ανάπτυξη ή τις δίκαιες συνεργασίες, η προσέγγιση της Ευρώπης βασίζεται στην ανάθεση της επιβολής των συνόρων της σε κράτη-μπλοκμπάστερ της Βόρειας Αφρικής, μετατρέποντας ουσιαστικά τα γειτονικά καθεστώτα σε εξωτερικούς δεσμοφύλακες για το Φρούριο Ευρώπη.

Το συνοριακό σοκ της 30ής-31ης Ιουλίου στη Θέουτα αποκάλυψε την πλήρη χρεοκοπία και την ευθραυστότητα αυτού του συστήματος. Όταν δεκάδες χιλιάδες νέοι Μαροκινοί και μετανάστες όρμησαν προς τον ισπανικό θύλακα, η Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη όχι μόνο με την ανθρώπινη απελπισία, αλλά και με τη λογική συνέπεια της δικής της εξάρτησης από την ασφάλεια. Ωστόσο, η ανωμαλία των επακόλουθων μόνο βάθυνε την υποψία για το τι πραγματικά συνέβαινε: Την επόμενη μέρα, η συντριπτική πλειοψηφία όσων διέσχισαν τα σύνορα είχαν επιστρέψει στο Μαρόκο. Υπό κανονικές συνθήκες, τα άτομα που διακινδυνεύουν τη ζωή και τα άκρα τους για να φτάσουν στο έδαφος της ΕΕ δεν γυρίζουν απλώς πίσω. Το γεγονός ότι χιλιάδες το έκαναν τόσο γρήγορα όσο έφτασαν υποδηλώνει ότι το κύμα ήταν λιγότερο ένα γνήσιο μεταναστευτικό κίνημα και περισσότερο μια στημένη επίδειξη δύναμης.

Το Ραμπάτ κατανοεί επακριβώς πόσο ευάλωτες είναι οι Βρυξέλλες. Κάθε φορά που προκύπτουν διπλωματικές τριβές, οι συνοριακοί έλεγχοι ξαφνικά χαλαρώνουν, αποδεικνύοντας ότι η Βόρεια Αφρική κατέχει την απόλυτη ασύμμετρη επιρροή στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Τελικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε το γεγονός ότι τόσο η Θέουτα όσο και η Μελίγια είναι ιστορικά μαροκινά εδάφη που κατέχονται από την Ισπανία - ένα ανεπίλυτο αποικιακό αποτύπωμα που το Ραμπάτ μπορεί να εκμεταλλευτεί κάθε φορά που επιδιώκει να πιέσει τη Μαδρίτη.

Ωστόσο, το σοκ της Θέουτα χάνει την «αυθόρμητη» του εμφάνιση όταν το βλέπουμε παράλληλα με τα μεταβαλλόμενα διπλωματικά μηνύματα από την Ουάσινγκτον. Παρά την χαρακτηριστική αντιμεταναστευτική ρητορική της κυβέρνησης Τραμπ, η επίσημη Ουάσινγκτον έδειξε σιωπηλά ένα πρωτοφανές άνοιγμα στις εδαφικές φιλοδοξίες του Ραμπάτ εβδομάδες πριν από την έξαρση.

Σε έκθεση που συνοδεύει το νομοσχέδιο για τις πιστώσεις του Υπουργείου Εξωτερικών για το οικονομικό έτος 2027, η Επιτροπή Πιστώσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων σημείωσε ρητά ότι η Θέουτα και η Μελίγια «διοικούνται από την Ισπανία, βρίσκονται σε μαροκινό έδαφος και εξακολουθούν να υπόκεινται στις μακροχρόνιες αξιώσεις του Μαρόκου». Μειώνοντας αιώνες ισπανικής κυριαρχίας σε απλό διοικητικό έλεγχο, ενθαρρύνοντας παράλληλα διπλωματικές συνομιλίες για το μέλλον των πόλεων, η διατύπωση της επιτροπής έστειλε στο Ραμπάτ ένα ενδεχομένως επακόλουθο μήνυμα: Η αμφισβήτηση της Ισπανίας σχετικά με τους θύλακες θα μπορούσε να έχει μικρότερο πολιτικό κόστος στην Ουάσινγκτον από ό,τι είχε προηγουμένως θεωρηθεί.

Αυτό το μήνυμα επιδεινώθηκε περαιτέρω από την αυξανόμενη απογοήτευση της Ουάσινγκτον με τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ για την άρνησή του να επιτρέψει τη χρήση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, την ένθερμη αντίθεσή του στην ισραηλινή πολιτική στη Γάζα και τις καθυστερημένες αμυντικές δαπάνες της Μαδρίτης.

Η κρίση αποκάλυψε την υποκρισία του κατεστημένου της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ και αποκάλυψε ιδεολογικά ρήγματα σε όλη την Ευρώπη. Όταν παρόμοιες αιχμές μετανάστευσης σημειώνονται κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Ευρώπης, αξιωματούχοι των Βρυξελλών, όπως η Κάγια Κάλλας, τις καταδικάζουν αμέσως ως «υβριδικό πόλεμο» και υπαρξιακή απειλή για τη δημοκρατία. Ωστόσο, όταν ένας βασικός δυτικός εταίρος στη Βόρεια Αφρική χρησιμοποιεί ακριβώς τους ίδιους μηχανισμούς πίεσης στα σύνορα εναντίον ενός διαφωνούντος κράτους μέλους όπως η Ισπανία, η αντίδραση της ΕΕ είναι ένα σπασμένο διπλό μέτρο και σταθμά. Η απομόνωση της Μαδρίτης σχεδιάστηκε όχι μόνο από την Ουάσινγκτον και το Ραμπάτ, αλλά και από την ίδια την Ευρώπη, με επικεφαλής συντηρητικές κυβερνήσεις εχθρικές προς την άκαμπτη φιλοπαλαιστινιακή στάση του Σάντσες και την περιφρόνηση της κυρίαρχης ατλαντικής συναίνεσης.

Εκμεταλλευόμενη το χάος, η κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι ανέστειλε γρήγορα τη συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας Σένγκεν με την Ισπανία, επαναφέροντας τους συνοριακούς ελέγχους για να τιμωρήσει πολιτικά τη Μαδρίτη. Χώρες τόσο μακρινές όσο η Δανία ζήτησαν ακόμη και την αναστολή ή την αποβολή της Ισπανίας από τη Σένγκεν - μια αντιδραστική κλιμάκωση που δεν απευθύνθηκε ποτέ στη Γερμανία, όταν υποδέχτηκε πάνω από ένα εκατομμύριο αιτούντες άσυλο το 2015. Αντί να σταθεί αλληλέγγυα με ένα κράτος μέλος, η Ευρώπη χρησιμοποίησε το σοκ ως όπλο, αποδεικνύοντας ότι το Ραμπάτ κατάφερε να πυροδοτήσει μια δευτερογενή συστημική κρίση μέσα στην ίδια την Ευρώπη-Φρούριο.

Μετά το ξέσπασμα του πολέμου μετά τον Οκτώβριο του 2023, η Ισπανία αναδείχθηκε ως ο πιο επιθετικός επικριτής των ισραηλινών στρατιωτικών ενεργειών στην Ευρώπη. Ο Σάντσες ξεπέρασε την τυπική διπλωματική αντίδραση αναγνωρίζοντας επίσημα ένα παλαιστινιακό κράτος και κατηγορώντας επανειλημμένα το Ισραήλ για διάπραξη γενοκτονίας στη Γάζα και χαρακτηρίζοντας ρητά το Ισραήλ ως κράτος γενοκτονίας. Επικαλούμενος τον όρο «γενοκτονία» πολλές φορές στη διεθνή σκηνή, συμμετέχοντας στην υπόθεση της Νότιας Αφρικής στο Διεθνές Δικαστήριο και διακόπτοντας τις μεταφορές όπλων, ο Σάντσες απομόνωσε την Ισπανία από την κυρίαρχη δυτική υποστήριξη. Αυτό κατέστησε τη Μαδρίτη μοναδικά ευάλωτη σε τριμερή γεωπολιτικά αντίποινα: το Τελ Αβίβ παρείχε υποστήριξη από τις μυστικές υπηρεσίες, η Ουάσιγκτον προσέφερε διπλωματική κάλυψη και έδωσε το πράσινο φως στην κυριαρχία του Μαρόκου επί του θύλακα, και η Ραμπάτ εξαπέλυσε ασύμμετρη μεταναστευτική πίεση στη Θέουτα για να ανατρέψει ένα άτακτο ευρωπαϊκό καθεστώς.

Η πιθανότητα γεωπολιτικής χειραγώγησης υψηλού επιπέδου πίσω από την έξαρση στη Θέουτα δεν ήταν εντελώς αποκλεισμένη. Όπως επισημαίνουν πολλοί παρατηρητές, η ξαφνική παραβίαση των συνόρων εξυπηρετούσε έναν διπλό σκοπό: να παρέχει στους Ευρωπαίους ακροδεξιούς «γύπες» ένα άμεσο αντιμεταναστευτικό όπλο, ενώ ταυτόχρονα να επιβάλλει γεωπολιτική τιμωρία στην κυβέρνηση Σάντσεθ για την εξωτερική πολιτική αρχών της. Η αντίδραση Ισραηλινών αξιωματούχων - όπως ο πρέσβης στον ΟΗΕ Ντάνι Ντάνον που χλεύασε κυνικά την κατάσταση έκτακτης ανάγκης της Ισπανίας και ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ που απαίτησε από τη Μαδρίτη να «ανοίξει τις πόρτες της» στους κατοίκους της Γάζας - αποκάλυψε μια αδιαμφισβήτητη όρεξη για αντίποινα κατά της αναγνώρισης του παλαιστινιακού κράτους από την Ισπανία και των κατηγοριών για γενοκτονία.

Είτε μέσω σαφούς συμπαιγνίας είτε στρατηγικής ευθυγράμμισης, η σύγκλιση των μαροκινών εδαφικών φιλοδοξιών, η αμερικανική πίεση για στρατιωτικές βάσεις και εμπόριο, και η ισραηλινή οργή δημιούργησαν μια ασύμμετρη κίνηση τσιμπίδας. Σε αυτό το πλαίσιο, το Μαρόκο ενήργησε ως το επιχειρησιακό σφυρί στο έδαφος, ενώ η Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ παρείχαν την διπλωματική κάλυψη, μετατρέποντας την ανθρώπινη απελπισία στη Θέουτα σε μια σκόπιμη, πολυεθνική επίθεση με στόχο την παρακώλυση μιας άκαμπτης ευρωπαϊκής διοίκησης.

Αυτό το γεωπολιτικό κίνημα λαβίδας αποκαλύπτει το θεμελιώδες δομικό ελάττωμα στην καρδιά του εξωτερικευμένου συνοριακού καθεστώτος της Ευρώπης. Μετατρέποντας τους εκτοπισμένους σε διπλωματικό νόμισμα και τα γειτονικά κράτη σε απαραίτητους δεσμοφύλακες, η Ευρώπη-Φρούριο δεν έχει ασφαλίσει τα σύνορά της. Τα έχει καταστήσει ασταθή σημεία ανάφλεξης για εξωτερική επιρροή.

Στο έδαφος της Θέουτα, τα άμεσα θύματα αυτού του στρατηγικού ελιγμού παραμένουν οι χιλιάδες νέοι Μαροκινοί και μετανάστες που έχουν παγιδευτεί ανάμεσα στις αυστηρές ισπανικές δυνάμεις ασφαλείας και ένα καθεστώς στο Ραμπάτ που θεωρεί τη νεολαία του ως διαπραγματευτικά χαρτιά μιας χρήσης. Μακράν του να επιτύχει τη σταθερότητα που διαρκώς ευαγγελίζονται οι Βρυξέλλες, αυτό το συναλλακτικό πλαίσιο αφήνει την ευρωπαϊκή πολιτική ευάλωτη σε εξωτερικούς εκβιασμούς.

Όσο η Ευρώπη βασίζεται στην εξωτερικευμένη καταστολή αντί να αντιμετωπίζει τις δομικές ρίζες της παγκόσμιας ανισότητας, η νότια περίμετρός της θα παραμένει μια ανοιχτή γραμμή σχίσματος - έτοιμη να ενεργοποιηθεί κάθε φορά που οι αυταρχικοί εταίροι της αποφασίζουν να απαιτήσουν υψηλότερο τίμημα.

Πηγή:RT

Η Ρωσία ζήτησε από την Ουάσινγκτον και την Άγκυρα να εξηγήσουν τις αναφορές για πιθανά σχέδια μεταφοράς στο Κίεβο ενός «ουσιαστικού οπλοστασίου» αμερικανικών όπλων και πυρομαχικών που κατέχει η Τουρκία, δήλωσε το Σάββατο η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών.

Μια τέτοια μεταφορά θα προκαλούσε «σοβαρή βλάβη... στις διμερείς μας σχέσεις με την Ουάσινγκτον και την Άγκυρα», δήλωσε η εκπρόσωπος Μαρία Ζαχάροβα.

Η Τουρκία ζήτησε άδεια από την Ουάσινγκτον την περασμένη εβδομάδα να στείλει στην Ουκρανία δεκάδες χιλιάδες βλήματα πυροβολικού και πυραύλους διασποράς που βρίσκονταν στα αποθέματα της Άγκυρας εδώ και δεκαετίες. Κατασκευάστηκαν με άδεια του 1987 από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Τουρκία έχουν υπογράψει τη Σύμβαση του 2008 για τα Πυρομαχικά Διασποράς, η οποία απαγορεύει τη χρήση, την πώληση και την εξαγωγή κατηγοριών όπλων που διασκορπίζουν εκρηκτικά υποπυρομαχικά σε μια ευρεία περιοχή. Η Human Rights Watch προειδοποίησε ότι περίπου το 40% αυτών των λεγόμενων βομβιδίων δεν εκρήγνυνται μετά τη διασπορά, πράγμα που σημαίνει ότι γίνονται «de facto νάρκες κατά προσωπικού» που μπορούν να τραυματίσουν αμάχους πολύ μετά το τέλος της σύγκρουσης.