ενημέρωση 2:20, 18 November, 2026

Ύβρις και περιφρόνηση της πραγματικής λαϊκής βούλησης δεν υπάρχει μόνο στην Αμερική…

Καλό είναι να εντοπίζουμε γιατί έχασε ο Τραμπ. Αρκεί να μην εθελοτυφλούμε απέναντι στο ότι για τους ίδιους λόγους θα χάσει και ο Κυριάκος Μητσοτάκης

Ένα από τα καλά στοιχεία του ελληνικού Τύπου είναι ότι εξακολουθεί να προσφέρει καλή κάλυψη και ανάλυση των διεθνών εξελίξεων. Στα «έξω πάμε καλά», τουλάχιστον σε γενικές γραμμές. Ομολογουμένως η κάλυψη των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών ήταν ολοκληρωμένη, αντικειμενική και η ανάλυση εύστοχη.

Μπορούσε κανείς να δει εμπεριστατωμένες αναλύσεις και ορθές τοποθετήσεις για τους λόγους της μεγάλης πολιτικής ήττας του Προέδρου Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές: την αλαζονεία και την ύβρι της πεποίθησης ότι το εκλογικό σώμα θα τον ακολουθούσε σε κάθε επιλογή, ακόμη και όταν αυτή ήταν η αθέτηση κομβικών προεκλογικών υποσχέσεων όπως η έξοδος από τους «αιώνιους πολέμους» και η αποφυγή νέων εμπλοκών· τις επιπτώσεις μιας έκρηξης του κόστους ζωής που σε μεγάλο βαθμό επιδεινώθηκε ακριβώς επειδή ο Τραμπ αθέτησε την υπόσχεσή του να μην εμπλέξει τις ΗΠΑ σε έναν ακόμη πόλεμο στην ευρύτερη Μέση Ανατολή· την περιφρόνηση των πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων και την έμφαση σε πρακτικές που τελικά δημιουργούσαν συσπειρώσεις στην αντίθετη κατεύθυνση, όπως για παράδειγμα έγινε με τις στρατιωτικού τύπου αντιμεταναστευτικές επιχειρήσεις της ICE· τις αλλοπρόσαλλες επιλογές σε σχέση με το διεθνές εμπόριο που τελικά κατέληγαν να υπονομεύουν αντί να υπηρετούν το δόγμα «Πρώτα η Αμερική».

Ωστόσο, είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι οι ίδιοι που μπορεί να κάνουν ορθές διαπιστώσεις για τον Τραμπ και το πώς κατάφερε να εξαντλήσει το πολιτικό του κεφάλαιο και να βρεθεί σε αυτή τη δεινή θέση, έχουν μια επίμονη απροθυμία -παρά τις οφθαλμοφανείς ομοιότητες- να εξάγουν ανάλογα συμπεράσματα για τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον τρόπο που έχει φτάσει, είτε θέλει να το παραδεχτεί είτε όχι, στο τέλος μιας πολιτικής διαδρομής ακριβώς εξαιτίας των δικών του επιλογών.

Τι άλλο, για παράδειγμα, από αλαζονεία είναι η επιμονή του να θεωρεί ότι όλα πάνε καλά στην οικονομία την ώρα που η χώρα αντιμετωπίζει μια έκρηξη ακρίβειας που διαρκώς επιδεινώνεται και φέρνει τα νοικοκυριά σε διαρκώς πιο δύσκολη θέση; Είναι ή δεν είναι μια διαρκής θεσμική ύβρις ο τρόπος με τον οποίο θεωρεί ότι η κυβέρνηση του, παρότι μία από τις πιο βεβαρυμμένες με σκάνδαλα και ανοιχτές ποινικές υποθέσεις της πρόσφατης ιστορίας, είναι στην πραγματικότητα άμεμπτη, κυρίως επειδή μπορεί να εξασφαλίζει ασυλία μέσα από την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία; Αποτελεί ή δεν αποτελεί αθέτηση της δέσμευσης για επιστροφή στην υποτιθέμενη «κανονικότητα» η διαρκής προσπάθεια χειραγώγησης των θεσμών και η υπονόμευση του κράτους δικαίου; Έρχεται ή δεν έρχεται σε σύγκρουση με τη λαϊκή βούληση η περιφρόνηση της ανάγκης να στηριχτούν η δημόσια παιδεία και υγεία και η διαρκής πριμοδότηση ιδιωτικών επιχειρήσεων, συχνά με όρους διασπάθισης ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων;

Γεγονός που επίσης προκαλεί έκπληξη -και ταυτόχρονα αποκαλύπτει προθέσεις και όχι μόνο- είναι και το ότι οι ίδιοι που σπεύδουν να αναλύσουν ότι σε μεγάλο βαθμό η συντριβή του Τραμπ στις εκλογές ήταν και αποτέλεσμα της ύπαρξης σοβαρών υποψηφίων από τη μεριά των Δημοκρατικών που εξέφραζαν πιο αριστερές – για τα αμερικανικά δεδομένα προφανώς – ιδέες και προτάσεις, την ίδια ώρα επιμένουν ότι οποιαδήποτε πολιτική λύση για τη δική μας χώρα θα πρέπει να προέρχεται αυστηρά το «Κέντρο», δηλαδή η συνέχιση πολιτικών που αποδείχθηκαν οικονομικά αναποτελεσματικές και κοινωνικά καταστροφικές.

Η απόσταση ανάμεσα στην Αμερική και την Ελλάδα είναι πολύ μεγάλη και τα πολιτικά συστήματα είναι διαφορετικά. Όμως, αυτό που συνέβη στην Αμερική είναι προϊόν μιας γενικότερης τάσης που συναντάμε παγκοσμίως.

Οι κοινωνίες έχουν κουραστεί από τη διαρκή διάψευση προεκλογικών υποσχέσεων, την εκτίναξη του κόστους ζωής, την υπονόμευση των υποδομών και των μηχανισμών κοινωνικής προστασίας, την άμεση ή έμμεση συμμετοχή σε πολέμους για τους οποίους ποτέ δεν ρωτήθηκε η ίδια η κοινωνία, την περιφρόνηση της δημοκρατίας και της λαϊκής βούλησης από κυβερνήτες που θεωρούν ότι έχουν το δικαίωμα να κάνουν ό,τι θέλουν χωρίς ποτέ να λογοδοτούν.

Αυτό είναι που γεννά ισχυρά αιτήματα πολιτικής αλλαγής, με την έννοια όχι απλώς της εναλλαγής διαχειριστών της ίδιας πολιτικής, αλλά της εφαρμογής πολιτικών που να αναλογούν στις πραγματικές κοινωνικές ανάγκες για αξιοπρεπή εργασία, αμοιβή και στέγη, για δημόσια αποτελεσματικά συστήματα υγείας και παιδείας, για πραγματική ασφάλεια (και όχι απλώς αστυνομική καταστολή) και για έναν κόσμο πιο ειρηνικό, με συγκρούσεις που επιλύονται με διπλωματικές λύσεις αντί για τη σημερινή διαχείριση της αποσταθεροποίησης και της έντασης.

Η χώρα μας δεν είναι έξω από αυτή την τάση που βλέπουμε σε διάφορες περιοχές και σημεία του πλανήτη και που, επιμένω, είναι ελπιδοφόρα, αρκεί να δημιουργηθούν γερά αναχώματα ώστε να μην επιτραπεί στην Άκρα Δεξιά ή τον νεοφασισμό να κερδίσουν την εκπροσώπηση της κοινωνικής δυσαρέσκειας.

Γιατί και στη χώρα μας το μήνυμα που βγαίνει από παντού, από τις δημοσκοπήσεις έως τις καθημερινές συζητήσεις δεν είναι ούτε το «Μητσοτάκης ή χάος», ούτε προφανώς ότι μόνο η Νέα Δημοκρατία (άντε και μερικοί «πρόθυμοι» από άλλα κόμματα) μπορεί να κυβερνήσει τη χώρα και όλοι οι άλλοι μόνον να την καταστρέψουν μπορούν. Το μήνυμα είναι ότι και για τη διακυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έρχεται η ώρα της νέμεσης που θα ανοίξει το δρόμο για μια νέα συνθήκη στον τόπο.

Πηγή: in

Το Ιράν αίρει το όριο εμβέλειας βαλλιστικών πυραύλων (ΒΙΝΤΕΟ)

Η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι θα βάλει στο στόχαστρο αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη σε περίπτωση νέας επίθεσης

Το Ιράν δεν θεωρεί πλέον ότι δεσμεύεται από το αυτοεπιβαλλόμενο όριο των 2.000 χιλιομέτρων (1.200 μιλίων) στο βεληνεκές των βαλλιστικών πυραύλων του, δήλωσε εκπρόσωπος του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Ιρανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν πρόσφατα ότι η Τεχεράνη θα στοχεύσει στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη που χρησιμοποιούνται από αμερικανικές δυνάμεις, σε περίπτωση που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτεθούν ξανά στη χώρα.

Ο Ταξίαρχος Χοσεΐν Μοχέμπι δήλωσε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου το Σάββατο ότι «αυτός ο περιορισμός [στο βεληνεκές των βαλλιστικών πυραύλων] έχει αρθεί για εμάς». Απέφυγε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, σημειώνοντας ότι ο ιρανικός στρατός επικεντρώνεται επί του παρόντος στην «επίδειξη αυτών των δυνατοτήτων στην πράξη».

Ενώ η Ισλαμική Δημοκρατία δεν είναι γνωστό ότι διαθέτει στο οπλοστάσιό της πυραύλους ικανούς να φτάσουν σε στόχους πέραν των 2.000 χιλιομέτρων, Αμερικανοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι η χώρα διαθέτει τις τεχνολογίες που απαιτούνται για την κατασκευή διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων, όπως ανέφερε το Associated Press.

Ωστόσο, ακόμη και αυτό το βεληνεκές σημαίνει ότι τμήματα της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και ολόκληρης της Μέσης Ανατολής βρίσκονται ήδη εντός εμβέλειας ιρανικών πυραύλων.
Ο Mohebbi δήλωσε επίσης το Σάββατο ότι

Ο ιρανικός στρατός ετοιμάζεται να αποκαλύψει «εκπλήξεις... στο πεδίο της μάχης» σε περίπτωση που ξεσπάσει νέος γύρος στρατιωτικής αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

«Θα πρέπει να γνωρίζουν ότι τα επόμενα χτυπήματα του Ιράν θα είναι ακόμη πιο σκληρά», προειδοποίησε ο εκπρόσωπος του IRGC.

Μιλώντας στο RT τη Δευτέρα, ο Εζατολάχ Ζαργκάμι, μέλος του Συμβουλίου Κυβερνοχώρου της ιρανικής κυβέρνησης, εξήγησε ότι δεδομένης της μεταβαλλόμενης φύσης και του εύρους των απειλών που ενδεχομένως αντιμετωπίζει η Ισλαμική Δημοκρατία, «φυσικά θα επαναπροσδιορίσουμε τις αμυντικές μας δυνατότητες και πολιτικές αναλόγως».

«Είναι φυσικό να μην επιβάλλουμε πλέον γεωγραφικούς περιορισμούς... ή στις αμυντικές μας δυνατότητες», είπε.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Ahmad Bakhshayesh Ardestani, μέλος της επιτροπής ασφαλείας του ιρανικού κοινοβουλίου, δήλωσε στο Euronews ότι «αν η Αμερική χρησιμοποιήσει τις βάσεις της στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων της Ιταλίας και της Γερμανίας, οι πύραυλοι του Ιράν θα εκτοξευθούν προς την Ευρώπη».

Την ίδια περίπου εποχή, το IRGC εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία ανέφερε τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δεσμεύτηκε για «αποτελεσματική απάντηση χωρίς γεωγραφικά όρια σε κάθε επίπεδο και είδος απειλής». Επίσης, φέρεται να διέταξε τους στρατιωτικούς διοικητές να ενημερώσουν την «τράπεζα-στόχο» του Ιράν ώστε να συμπεριλάβει «τα υλικά και άυλα περιουσιακά στοιχεία του εχθρού εντός εμβέλειας».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Κυριακή στο CNN ότι οι νέες επιθέσεις κατά του Ιράν είναι «εξαιρετικά απίθανες», υπό την προϋπόθεση ότι η Τεχεράνη υπογράψει μια «πολύ ισχυρή συμφωνία» με την Ουάσινγκτον.

Ο Τραμπ, ωστόσο, υπέδειξε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή είναι έτοιμες να επαναλάβουν τις εχθροπραξίες εάν κριθεί απαραίτητο, έχοντας ετοιμάσει μια λίστα στόχων.

Πηγή: RT

Η Δύση πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι η Ρωσία δεν θα καταρρεύσει όπως η ΕΣΣΔ

Οι προσπάθειες της σοβιετικής ηγεσίας να σώσει την ΕΣΣΔ συνέβαλαν στην επιτάχυνση της κατάρρευσής της, αλλά οι σημερινοί δυτικοί ηγέτες κάνουν λάθος αν περιμένουν ότι η ιστορία θα επαναληφθεί.

Πριν από τριάντα πέντε χρόνια, τον Αύγουστο του 1991, η Σοβιετική Ένωση ζούσε το τελευταίο της καλοκαίρι. Η κρίση ήταν προφανής, όμως ακόμη και τότε, λίγοι φαντάζονταν ότι μέσα σε λίγους μήνες μία από τις δύο υπερδυνάμεις του κόσμου θα εξαφανιζόταν από τον χάρτη.

Η ΕΣΣΔ αποτελούσε πυλώνα της διεθνούς τάξης που καθιερώθηκε μετά το 1945 και η κατάρρευσή της πυροδότησε μια αναδιάρθρωση της παγκόσμιας πολιτικής που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Η προσπάθεια αντικατάστασης της παλιάς ισορροπίας με μια τάξη υπό την ηγεσία των ΗΠΑ δεν έχει επιφέρει διαρκή σταθερότητα, ενώ το τι θα ακολουθήσει παραμένει αβέβαιο.

Για τη Ρωσία, όπως και για τις άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, τα χρόνια από το 1991 και μετά ήταν μια δύσκολη άσκηση αυτοπροσδιορισμού. Αρχικά, η ανεξαρτησία φαινόταν απλή: απλώς ανακήρυξη ενός νέου κράτους και έναρξη μιας νέας ζωής. Στην πραγματικότητα, η δημιουργία μιας νέας πολιτικής ταυτότητας αποδείχθηκε πολύ πιο περίπλοκη.

Η σύγκρουση στην Ουκρανία αποτελεί επίσης μέρος αυτής της διαδικασίας, καθώς όσο επώδυνη και αμφιλεγόμενη κι αν είναι για τη Ρωσία, εγείρει ερωτήματα σχετικά με τα σύνορα που δεν μπορούν να επιλυθούν απλώς με αναφορά στο ιδιόμορφο σύστημα διοικητικών διαιρέσεων της Σοβιετικής Ένωσης. Επίσης, αναγκάζει τη χώρα να ορίσει τη θέση της στον κόσμο, μια θέση αναγκαστικά διαφορετική από αυτήν της ιδεολογικής υπερδύναμης που ήταν κάποτε.

Η Ρωσία είναι περήφανη για τους αιώνες συνεχούς κρατικής υπόστασης. Αν και οι πολιτικές της μορφές έχουν αλλάξει δραματικά, από την αυτοκρατορία στη Σοβιετική Ένωση και στη σημερινή ομοσπονδία, το κράτος έχει επιβιώσει. Η συνέχεια, ωστόσο, δεν σήμαινε ποτέ αδράνεια και κάθε στάδιο της ρωσικής ιστορίας περιλάμβανε την προσαρμογή στις εσωτερικές πιέσεις και τις αλλαγές στον περιβάλλοντα κόσμο. Για μια χώρα του μεγέθους και της ποικιλομορφίας της Ρωσίας, η εύρεση της σωστής ισορροπίας μεταξύ διατήρησης και ανανέωσης είναι ιδιαίτερα δύσκολη και η αναζήτηση αυτή συνεχίζεται.

Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης άφησε επίσης μια κληρονομιά που εξακολουθεί να διαμορφώνει τις σχέσεις με τη Δύση. Πολλοί Δυτικοί ηγέτες, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, εξακολουθούν να διστάζουν να διαπραγματευτούν σοβαρά με τη Μόσχα για την ασφάλεια. Ένας λόγος, πιστεύω, είναι το προηγούμενο του 1991, όταν είδαν έναν τρομερό αντίπαλο να εξαφανίζεται, φαινομενικά σχεδόν εν μία νυκτί.

Σήμερα, το τέλος του Ψυχρού Πολέμου παρουσιάζεται συχνά ως αναπόφευκτο, καθώς η Σοβιετική Ένωση υποτίθεται ότι έχασε τον ανταγωνισμό με τον «ελεύθερο κόσμο» και ήταν καταδικασμένη να καταρρεύσει, αλλά αυτή η ερμηνεία οφείλει περισσότερο στην εκ των υστέρων γνώση παρά σε αυτό που πίστευε ο κόσμος εκείνη την εποχή.

Για τέσσερις δεκαετίες, οι δυτικές κυβερνήσεις θεωρούσαν την ΕΣΣΔ ως έναν επικίνδυνο, ακόμη και υπαρξιακό, αντίπαλο, επομένως η εξαφάνισή της ήταν ένα αποτέλεσμα που καλωσόριζαν, αλλά ένα αποτέλεσμα που ακόμη και οι αφοσιωμένοι αντικομμουνιστές δεν τολμούσαν να περιμένουν. Μέχρι σχεδόν την τελευταία στιγμή, η ταχύτητα και η κλίμακα της κατάρρευσης φαινόταν αδιανόητη.

Βεβαίως, το σοβιετικό σύστημα αντιμετώπιζε προβλήματα εδώ και χρόνια και οι οικονομικές του αδυναμίες και η αδυναμία του να ανταποκριθεί στις παγκόσμιες αλλαγές γίνονταν ολοένα και πιο σοβαρές, αλλά η παρακμή δεν σήμαινε αυτόματα εξαφάνιση και η ΕΣΣΔ θα μπορούσε να είχε επιβιώσει με άλλη μορφή ή τουλάχιστον για πολύ περισσότερο καιρό.

Αντίθετα, τα μέτρα που εισήγαγε η τελευταία ηγεσία της για να σταματήσει αυτή την παρακμή συνέβαλαν στην επιτάχυνσή της, ενώ οι μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν χωρίς επαρκή κατανόηση των εσωτερικών αντιφάσεων του συστήματος αποδυνάμωσαν τους ίδιους τους θεσμούς που προορίζονταν να σώσουν. Είναι αδύνατο να αποδειχθεί ότι μια διαφορετική πορεία θα είχε διατηρήσει την Ένωση, αλλά οι πολιτικές που ακολουθήθηκαν στην πραγματικότητα παρήγαγαν συνέπειες που οι αντίπαλοί της δύσκολα θα μπορούσαν να ελπίζουν ότι θα επιτύχουν οι ίδιοι.

Ήταν αυτά αποτελέσματα σκόπιμης προδοσίας ή ειλικρινών λαθών; Η επέτειος αναμφίβολα θα αναβιώσει αυτό το επιχείρημα, αλλά η δική μου άποψη είναι ότι η καταστροφή οφειλόταν περισσότερο σε άστοχο ιδεαλισμό και ανικανότητα, για να μην αναφέρουμε την αδυναμία κατανόησης των πολιτικών πραγματικοτήτων, παρά σε μια προσεκτικά οργανωμένη συνωμοσία. Οι αντίπαλοι της ΕΣΣΔ δεν χρειάστηκε να μηχανευτούν την κατάρρευσή της, αλλά χάρηκαν που διεκδίκησαν τα εύσημα στη συνέχεια και αυτή η εμπειρία ενθάρρυνε μια επικίνδυνη δυτική αυτοπεποίθηση.

Όταν οι πολιτικοί στις δυτικές πρωτεύουσες απαιτούν τώρα την «στρατηγική ήττα» της Ρωσίας και απορρίπτουν τον συμβιβασμό με τη Μόσχα, φαίνεται να βασίζονται στο ίδιο ιστορικό σενάριο, καθώς υποθέτουν ότι η αδιάκοπη πίεση θα αποσταθεροποιήσει τελικά τη Ρωσία εσωτερικά, όπως ακριβώς πιστεύουν ότι η αντιπαράθεση του Ρόναλντ Ρίγκαν με τη Μόσχα βοήθησε στην πτώση της Σοβιετικής Ένωσης.

Η συλλογιστική είναι απλή: κλιμακώστε, αρνηθείτε παραχωρήσεις, ασκήστε πίεση και περιμένετε να καταρρεύσει το ρωσικό κράτος, και τελικά οι ηγέτες του θα αναγκαστούν να αποδεχτούν τους δυτικούς όρους, διαφορετικά το ίδιο το σύστημα θα υποχωρήσει.

Αλλά η ιστορία δεν παρέχει τόσο βολικές εγγυήσεις και η σημερινή Ρωσία δεν είναι η ύστερη Σοβιετική Ένωση επειδή η οικονομία και η κοινωνική της δομή είναι διαφορετικές, όπως και το διεθνές περιβάλλον. Ο ευρύτερος κόσμος δεν είναι πλέον οργανωμένος γύρω από δύο αντίπαλα μπλοκ και οι δυτικές κυβερνήσεις δεν έχουν πλέον την ίδια ικανότητα να υπαγορεύουν τους όρους των παγκόσμιων υποθέσεων.

Πάνω απ 'όλα, η Ρωσία έχει μάθει από το 1991, αλλά η ηγεσία της πρέπει να θυμάται ότι οι λανθασμένες μεταρρυθμίσεις και τα αγνοημένα προβλήματα μπορούν να καταστρέψουν ένα κράτος εκ των έσω, ενώ η κοινωνία πρέπει να καταλάβει ότι οι πικρές εσωτερικές διαιρέσεις μπορούν να φέρουν απώλειες σε όλους, όχι νίκη σε καμία παράταξη.

Εν τω μεταξύ, οι Δυτικοί ηγέτες πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης ήταν ένα τραγικό και εξαιρετικό γεγονός, αλλά όχι ένα αξιόπιστο μοντέλο για την αντιμετώπιση της Ρωσίας και το εξαιρετικό δώρο που έλαβαν οι προκάτοχοί τους στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου δεν θα επαναληφθεί απλώς και μόνο επειδή το επιθυμούν.

Το μέλλον της Ρωσίας εξακολουθεί να διαμορφώνεται, αλλά η ίδια η Ρωσία δεν πρόκειται να πάει πουθενά.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά από την  Rossiyskaya Gazeta και  μεταφράστηκε και επιμελήθηκε από την ομάδα RT. 

  • Κατηγορία BLOGS
  • 0

Ο κατάσκοπος που γύρισε απ’ το ψυγείο

του Έκτορα – Ξαβιέ Δελαστίκ

Ψυγεία ξεπαγώνουν τα περιεχόμενά τους στη μέση του φθινοπώρου. Ρεπορτάζ-φωτιά από την Εσθονία έως την εξωτική Κηφισιά καλύπτουν το κύμα κυβερνοεπιθέσεων στην αλυσίδα τροφοδοσίας (κυρίως στα σουπερμάρκετ, αν και όχι μόνο). Το κλίμα, ανησυχητικό και πολεμικό, σχεδόν όσο αυτό την έλλειψης χαρτιού υγείας τις πρώτες ημέρες του Covid στην Ευρώπη. Αντίδραση αναμενόμενη, καθώς κανείς πολίτης δεν οφείλει να είναι διαβασμένος στην κυβερνοασφάλεια, ώστε να μπορεί να κρίνει νηφάλια τις πληροφορίες που αναμεταδίδονται.

Το πραγματικό πρόβλημα όμως είναι πως αρκετές κατασκευάστριες εταιρίες έχουν αποφασίσει να κάνουν την κυβερνοασφάλεια μέρος της προσωπικής μας ζωής για λόγους… κέρδους.

Σημείωση: Ο όρος «χάκερ» περιγράφει γενικά τον άνθρωπο που κάνει κάτι δημιουργικό ή απροσδόκητο με μια ηλεκτρονική συσκευή. Οι κακόβουλοι χάκερ (ή «κράκερ») είναι μια συγκεκριμένη περίπτωση τέτοιων πράξεων. Οι περιπτώσεις «κράκερ», που  δραστηριοποιούνται συγκεκριμένα στα πλαίσια πολιτικών ή οικονομικών επιθέσεων, είναι μια ακόμα πιο συγκεκριμένη υπο-ομάδα. Στην πραγματικότητα, στους «χάκερ» οφείλουμε ένα πολύ μεγάλο μέρος της κυβερνοασφάλειάς μας, καθώς είναι οι χρήστες συσκευών που πρώτοι αναγνωρίζουν και δημοσιοποιούν κενά ασφαλείας.

Παγκοσμιοποίηση: ο καλύτερος φίλος του «κράκερ»

Ο κατάλογος ευρωπαϊκών χωρών που έχουν πληγεί όλο και μακραίνει: Γαλλία (Οκτώβριος), Ιταλία, Βέλγιο, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Σουηδία, Φινλανδία, Εσθονία, Βέλγιο, Ολλανδία, Λουξεμβούργο, εσχάτως και Ελλάδα. Σε ένα χάρτη, είναι μια εντυπωσιακή εξάπλωση και γι αυτόν ακριβώς τον λόγο, τα δελτία ειδήσεων δείχνουν τις επιθέσεις σε χάρτη, χρωματίζοντας ολόκληρες χώρες. Σε καμία περίπτωση όμως, δεν παρουσιάζουν τις κυβερνοεπιθέσεις ως μια λίστα των σουπερμάκετ ή των ψυγείων που επλήγησαν. Η σωστή ενημέρωση σε βγάζει άλλωστε σε δελτία, που πρέπει να δικαιολογούν τη μουσική υπόκρουση ταινίας δράσης.

Όποιος παρατηρήσει τα ψυγεία των σουπερμάρκετ, θα δει πως πολλές φορές τα ψυγεία διαφορετικών αλυσίδων μοιάζουν υπερβολικά μεταξύ τους. Ο λόγος είναι ο προφανής, πως υπάρχει περιορισμένος αριθμός εταιριών που κατασκευάζουν και εμπορεύονται ψυγεία σε μεγάλη κλίμακα γι’ αυτή τη χρήση. Κοιτώντας τις κυβερνοεπιθέσεις υπό αυτό το πρίσμα, τα ψυγεία σε Γαλλία, Σουηδία, Ολλανδία και Εσθονία ήταν συγκεκριμένα, παλαιότερα μοντέλα της δανέζικης Danfoss, τα οποία έχουν ιστορικό τέτοιων ευπαθειών. Η ίδια η εταιρία ισχυρίζεται πως μετά το περιστατικό στη Γαλλία στα μέσα Οκτωβρίου, εξέδωσε αναβαθμίσεις του λογισμικού, οι οποίες όμως δεν έφτασαν σε όλα τα ψυγεία της. Υπό αυτό το πρίσμα, οι τρεις αυτές χώρες αποτελούν μία ουσιαστικά κυβερνοεπίθεση, καθώς η ευπάθεια απλά… δεν διορθώθηκε.

Η κυβερνοεπίθεση σε γαλλικά ψυγεία έδωσε ακόμα δύο ενδιαφέροντα στοιχεία: Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Le Monde, έγιναν στόχος και μερικά ακόμα ψυγεία μιας μικρότερης εταιρίας, της Dixell. Η σημασία αυτής της επίθεσης έγκειται στην επιβεβαίωση πως η απόψυξη των ψυγείων γινόταν με αυτοματοποιημένο τρόπο και όχι χειροκίνητα. Τα παραπάνω στοιχεία μας επιτρέπουν να εκτιμήσουμε πως τουλάχιστον όσον αφορά Γαλλία, Σουηδία, Ολλανδία και Εσθονία, η επίθεση ήταν προμελετημένη και οργανωμένη πάνω σε ευπάθειες, που ήταν γνωστές από χρόνια και τα δεδομένα που αποκτήθηκαν τον Οκτώβριο.

Ένα από τα πιο αξιοπερίεργα στοιχεία όμως βρίσκεται σε ρεπορτάζ του BBC, το οποίο αναφέρει τα δεδομένα «παγίδων» που έστησαν ειδικοί κυβερνοασφάλειας. Ψεύτικα ηλεκτρονικά ομοιώματα ψυγείων που είχαν στήσει, ώστε να φαίνονται πως βρίσκονται σε διάφορα σημεία του κόσμου, τράβηξαν απ’ ότι φαίνεται το ενδιαφέρον των κράκερ περίπου 10 ημέρες πριν τις κυβερνοεπιθέσεις. Όχι όλες όμως: μόνον οι παγίδες που βρίσκονταν σε ευρωπαϊκό έδαφος, όχι εκείνες που εμφανίζονταν στην Ουκρανία.

Πρέπει επίσης να σημειώσουμε πως οι εκτιμήσεις για Ρώσους χάκερ αυτή τη στιγμή δεν προέρχονται από την ίδια την επίθεση. Πρόκειται για δυο ομάδες (Noname057(16) και Z-Pentest Alliance), οι οποίες δημοσίευσαν δεδομένα που δείχνουν πως τα συστήματα της Danfoss είναι ακόμα δυνατό να χακαριστούν (όπως αναφέραμε παραπάνω). Αυτό αποδεικνύει μόνον πως οι ευπάθειες των συστημάτων ήταν γνωστές, μη διορθωμένες και ευάλωτες σε γνωστά εργαλεία.

Πράγμα που σημαίνει πως είναι ακόμα πιο νεφελώδες το ποιός ευθύνεται για την επίθεση.

(Δεν) κινδυνεύουμε από τρία εκατομμύρια οδοντόβουρτσες

Στις αρχές του 2024, έκανε το γύρο του διαδικτύου η «είδηση» για κυβερνοεπίθεση που χρησιμοποίησε τρία εκατομμύρια ηλεκτρονικές οδοντόβουρτσες. Όπως γρήγορα έγινε σαφές, δεν υπήρξε τέτοια επίθεση, αλλά επρόκειτο για ένα υποθετικό σενάριο που συζητήθηκε στα πλαίσια συνέντευξης με εταιρία κυβερνοασφάλειας. Πρόκειται όμως, για ένα σενάριο που βασίστηκε σε πραγματικές επιθέσεις.

Κάθε συσκευή που συνδέεται στο διαδίκτυο έχει μια μοναδική ταυτότητα. Ως εκ τούτου, μια σειρά κυβερνοεπιθέσεων γίνεται σε δύο κύματα: στο πρώτο, πιο αργό και «αθόρυβο» στάδιο, ο επιτιθέμενος αποκτά τον έλεγχο ενός μεγάλου αριθμού συσκευών, που είναι άσχετες με τον ίδιο και στο δεύτερο, βάζει αυτές τις συσκευές να κάνουν την κυρίως επίθεση. Έτσι εξασφαλίζει πολύ περισσότερη υπολογιστική ισχύ και μια στρατιά συσκευών, που δεν παραπέμπουν άμεσα στον επιτιθέμενο. Ίσως η πιο διάσημη τέτοια επίθεση έβγαλε το 2016 εκτός λειτουργίας μεγάλο μέρος του εμπορικού διαδικτύου, από δημοσιογραφικές ιστοσελίδες έως την Amazon.

Η λογική αντίδραση σε αυτό το σημείο είναι να κατηγοριοποιήσετε τις οδοντόβουρτσες με σύνδεση στο διαδίκτυο ως μέρος του αστικού μύθου. Αντιθέτως όμως, αποτελούν πραγματικότητα, πριν ακόμα από το 2014, ως μέρος της προσπάθειας της βιομηχανίας να εκμεταλλευτεί την ταχεία εξάπλωση των smartphones. Όταν όμως έχετε μια οδοντόβουρτσα, που καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο πλένετε τα δόντια σας, θα μείνουν άραγε ανεκμετάλλευτα τα παραγόμενα δεδομένα; Πριν λίγες ημέρες, η Philips παρουσίασε… οδοντόβουρτσες με «A.I.», εκμεταλλευόμενη τη νέα τεχνολογική μόδα.

Είναι δεδομένο το εμπόριο δεδομένων;

Κατ’ αρχάς, πρέπει να πούμε πως τρέφουμε βαθιά εκτίμηση στην καλή συλλογή δεδομένων για τη βελτίωση της παραγωγής και τη μελέτη περίπλοκων κοινωνικοοικονομικών φαινομένων. Υπάρχουν τύποι κοινωνικής και ταξικής εκμετάλλευσης, τους οποίους δεν μπορούμε καν να βάλουμε σε λέξεις, χωρίς να έχουμε αρκετά δεδομένα, ώστε να τους παρατηρήσουμε και καθορίσουμε. Από αυτήν την πλευρά, η συλλογή δεδομένων είναι προαπαιτούμενο για την μετακύλιση του βάρους εξουσίας προς τον κόσμο της εργασίας.

Η υπαγωγή των δεδομένων όμως στην καπιταλιστική παραγωγή έχει την πολύ διαφορετική υφή του ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά αντιμετωπίζεται ως διεργασία, που πρέπει να μετατραπεί σε προϊόν. Το πρώτο βήμα είναι να μετατραπεί λοιπόν σε δεδομένα και το δεύτερο είναι να αξιοποιηθούν αυτά τα δεδομένα για τον έλεγχο και τη νουθεσία της κατανάλωσης. Σε παλαιότερες αναλύσεις μας έχουμε ασχοληθεί τόσο με τη διαδικασία παραγωγής και εμπορίας προσωπικών δεδομένων, όσο και με την οικονομική, πολιτική και κοινωνική ισχύ που αποφέρει η ιδιοκτησία τους. Στη συγκεκριμένη ανάλυση όμως, μας ενδιαφέρει συγκεκριμένα η εμμονή με τη διασύνδεση ηλεκτρονικών συσκευών στο διαδίκτυο.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι διασύνδεσης ηλεκτρονικών συσκευών μεταξύ τους ή σε οικιακά δίκτυα, αλλά η χρήση του internet έχει για πολλούς παραγωγούς δύο πλεονεκτήματα: Πρώτο και κύριο… είναι φτηνή, καθώς οι εταιρείες μπορούν να χρησιμοποιήσουν εργαλεία του εμπορίου ή υπεργολάβους, ώστε να αποφύγουν το κόστος συντήρησης ενός τμήματος ηλεκτρονικής υποστήριξης. Αυτή ακριβώς είναι η περίπτωση των σουπερμάρκετ που δέχθηκαν τις κυβερνοεπιθέσεις, καθώς βασίζονται σε εταιρείες που αναλαμβάνουν εκ μέρους τους την τεχνική υποστήριξη των ψυγείων, που αγοράζονται από μια τρίτη εταιρεία. Δεύτερο και σημαντικότερο ίσως, είναι το γεγονός ότι έτσι η κατασκευάστρια εταιρία μπορεί να έχει φθηνή και άμεση πρόσβαση σε δεδομένα για τη χρήση των συσκευών της, τα οποία μπορεί να χρησιμοποιήσει η ίδια ή και να τα πουλήσει.

Για μια αλυσίδα παραγωγής, η πρόσβαση της κατασκευάστριας εταιρείας σε τέτοια δεδομένα μπορεί να είναι σημαντική, αλλά η χρήση του διαδικτύου σημαίνει ταυτόχρονα πως όλες οι συνδεδεμένες συσκευές γίνονται ευπαθείς σε κυβερνοεπιθέσεις. Η ίδια η έννοια της «κυβερνοεπίθεσης» σημαίνει στην ουσία της πως ένα μη εξουσιοδοτημένο άτομο μπορεί να στείλει μια εντολή σε μια συσκευή και αυτή να την εκτελέσει. Εάν η εταιρία έχει προγραμματίσει αυτή τη δυνατότητα (π.χ. σε ένα ψυγείο που μπορεί να ρυθμιστεί η θερμοκρασία του μέσω διαδικτύου), έχει κάνει η ίδια ήδη τα τέσσερα πέμπτα της κυβερνοεπίθεσης.

Ένα από τα ίσως πιο ακραία παραδείγματα ήρθε στη δημοσιότητα με την πτώση servers της Amazon το 2025, η οποία κατέστησε άχρηστα μια σειρά προϊόντων που χρησιμοποιούσαν τις υποδομές της, μεταξύ των οποίων… έξυπνα στρώματα. Καθώς τα (ιδιαίτερα ακριβά) ηλεκτρονικά στρώματα ήρθαν για λίγο στο κέντρο της δημοσιότητας, άνοιξε ένας διάλογος για τη δυνατότητα της εταιρείας που τα παρήγαγε να έχει πρόσβαση σε εξαιρετικά προσωπικά δεδομένα. Το πιο εμφανές επίπεδο είναι δεδομένα που αφορούν την ίδια τη χρήση του στρώματος, τις κινήσεις του σώματος, τη θερμοκρασία, την ποιότητα του ύπνου και άλλα. Μια τέτοια ποικιλία δεδομένων επιτρέπει ανά πάσα στιγμή να γνωρίζει κάποιος τι γίνεται στο συγκεκριμένο κρεβάτι. Κατά τη δημιουργία προφίλ στην εφαρμογή της εταιρίας, ο καταναλωτής όμως παρέχει και άλλα στοιχεία, όπως όνομα, φύλο, ύψος, βάρος. Ακόμα και αν ανωνυμοποιηθούν τα δεδομένα, το στρώμα συνυπάρχει σε ένα οικιακό δίκτυο. Όπως έχουμε δει, είναι εφικτό τα δεδομένα των συσκευών αυτού του δικτύου να χρησιμοποιηθούν για την εκ νέου αναγνώριση του «ανώνυμου» προσώπου και να διανθιστεί το προφίλ του με μια σειρά από άλλα στοιχεία της προσωπικής του ζωής.

Κατακλείδα

Σημαίνουν όλα τα παραπάνω πως η επόμενη κυβερνοεπίθεση θα έχει στόχο την τοστιέρα και τα στρώματά μας; Κάθε άλλο. Σημαίνουν όμως πως η θρησκευτική σχεδόν προσήλωση στην παραγωγή και εμπορία δεδομένων ως τομέα της οικονομίας, δημιουργεί συστηματικά το περιβάλλον στο οποίο οι κυβερνοεπιθέσεις, που βλέπαμε σε κωμωδίες επιστημονικής φαντασίας, να γίνονται τεχνικά εφικτές.

Επίσης, αν είναι κάτι που μαθαίνουμε από την υπόθεση των σουπερμάρκετ είναι πως ο ανθρώπινος παράγοντας είναι το άλφα και το ωμέγα της κυβερνοασφάλειας. Η απόφαση να έχουμε συσκευές (εν προκειμένω ψυγεία) 24/7 ελέγξιμες μέσω διαδικτύου είναι βαθιά ανθρώπινη και περιλαμβάνει την παράμετρο του ότι «το ρίσκο είναι αποδεκτό». Η αδράνεια απέναντι στην ανακάλυψη μιας ευπάθειας είναι επίσης βαθιά ανθρώπινη και αποτελεί στην πραγματικότητα, τη βάση πάνω στην οποία στηρίζονται οι κυβερνοεπιθέσεις από καταβολής του διαδικτύου. Εξίσου ανθρώπινες είναι και οι απώλειες που προκαλούνται, οι οποίες θα πρέπει να μας υπενθυμίζουν τόσο την υπέρβαση των ορίων από την πλευρά των επιχειρήσεων όσο και τη δική μας συχνά, ολιγωρία να επιβάλουμε τα όρια αυτά.

Πηγή: infowar