Η Ρωσία προτείνει την επιστροφή του ΝΑΤΟ στα σύνορα του 1997 και τον τερματισμό της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, σε μια νέα διαπραγματευτική προσέγγιση που ανατρέπει τις ισορροπίες στην ανατολική Ευρώπη.
Ένα απαιτητικό πλαίσιο για την επόμενη ημέρα του πολέμου στην Ουκρανία φέρεται να θέτει η Ρωσία. Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, το οποίο επικαλείται έγγραφο που διακινήθηκε από Ρώσους αξιωματούχους στις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι, το Κρεμλίνο ζητά ουσιαστικά την επιστροφή του ΝΑΤΟ στις στρατιωτικές θέσεις του 1997, αλλά και μια συνολική αναδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.
Την ίδια ώρα, νέα διάσταση στις διαπραγματεύσεις δίνουν οι αποκαλύψεις του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι Αμερικανοί διαπραγματευτές έθεσαν για πρώτη φορά το ενδεχόμενο αποχώρησης της Ουκρανίας από το Ντονμπάς με αντάλλαγμα την ένταξή της στο ΝΑΤΟ.
Το έγγραφο, με ημερομηνία 10 Νοεμβρίου, δεν φέρει επίσημη υπογραφή ή επιστολόχαρτο και χαρακτηρίζεται ως «non paper». Η αυθεντικότητά του επιβεβαιώθηκε, σύμφωνα με τους New York Times, από δύο πηγές που έχουν γνώση των διαπραγματεύσεων. Αποτυπώνει την αρχική διαπραγματευτική θέση της Ρωσίας, χωρίς να αποτελεί επίσημη συμφωνία.
Επιστροφή του ΝΑΤΟ στα όρια του 1997
Κεντρική απαίτηση της Μόσχας είναι η αποχώρηση των νατοϊκών στρατευμάτων και η απομάκρυνση στρατιωτικών βάσεων από τις χώρες που εντάχθηκαν στη Συμμαχία μετά το 1997. Μια τέτοια εξέλιξη θα επηρέαζε άμεσα την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής, αλλάζοντας δραστικά τις ισορροπίες ασφαλείας στην ανατολική Ευρώπη.
Παράλληλα, η Ρωσία ζητά από το ΝΑΤΟ να αποκλείσει κάθε περαιτέρω διεύρυνση και να σταματήσει κάθε στρατιωτική δραστηριότητα στην Ουκρανία, την ανατολική Ευρώπη, τον Νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία.
Τέλος στη δυτική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία
Ιδιαίτερα αυστηροί είναι και οι όροι που αφορούν το Κίεβο. Το ρωσικό έγγραφο προβλέπει τον τερματισμό των δυτικών προμηθειών όπλων, στρατιωτικού εξοπλισμού και άλλου πολεμικού υλικού προς την Ουκρανία.
Η Μόσχα εμφανίζεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, να αποδέχεται το ενδεχόμενο ένταξης της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό την προϋπόθεση όμως ότι η χώρα δεν θα συμμετέχει στο ΝΑΤΟ.
Στο στόχαστρο και η πυρηνική αποτροπή της Ευρώπης
Το non paper περιλαμβάνει και όρους που αφορούν την ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή.
Ειδικότερα, ζητείται από τη Βρετανία και τη Γαλλία να αποκλείσουν τη χρήση των πυρηνικών τους όπλων για την προστασία άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Πρόκειται για μια απαίτηση που διευρύνει τις προηγούμενες ρωσικές αξιώσεις, καθώς πλέον αφορά και τις ανεξάρτητες πυρηνικές δυνατότητες των δύο ευρωπαϊκών δυνάμεων.
Η Μόσχα επικαλείται το μοντέλο του Ψυχρού Πολέμου
Ρώσοι εκπρόσωποι στο Άμπου Ντάμπι φέρεται να παρουσίασαν ως πρότυπο τη διαίρεση της Ευρώπης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου σε αμερικανικές και σοβιετικές σφαίρες επιρροής, υποστηρίζοντας ότι οι τότε ισορροπίες και οι συμφωνίες μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων περιόριζαν τον κίνδυνο σύγκρουσης.
Η στάση των ΗΠΑ και το περιθώριο διαπραγμάτευσης
Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ φέρονται να επισήμαναν στη ρωσική πλευρά ότι οι συνθήκες στην Ευρώπη έχουν αλλάξει σημαντικά από το 2021, καλώντας τη Μόσχα να καταθέσει νέες προτάσεις που θα περιλαμβάνουν και συγκεκριμένα βήματα αποκλιμάκωσης από τη δική της πλευρά.
Παράλληλα, σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται οι New York Times, Ρώσοι αξιωματούχοι άφησαν να εννοηθεί ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενδέχεται να εμφανιστεί διατεθειμένος για ορισμένους συμβιβασμούς, καθώς το έγγραφο αποτυπώνει την αρχική θέση της ρωσικής αντιπροσωπείας.
Τι καινούργιο έχει να πει κάποιος για την επιδημία διαφθοράς της κυβέρνησης Μητσοτάκη, που μαστίζει τη χώρα;
Tι καινούργιο έχει να πει κάποιος για την επιδημία διαφθοράς της κυβέρνησης Μητσοτάκη, που μαστίζει τη χώρα; Που έφτασε μέχρι το μεδούλι της κοινωνίας –να «σπρώχνονται» παιδιά των προνομιούχων στην ανώτατη εκπαίδευση σε βάρος των άλλων παιδιών, που δεν είναι της κατηγορίας και α και ου και ΔΑΠ-ΝΔΦΚ; Κοινός τόπος έχει γίνει ακόμα και για όσους κάνουν την καρδιά τους πέτρα και επιμένουν στα παραμύθια της αριστείας. Ή στο φθαρμένο, αλλά ακόμα σε χρήση: Ναι, αλλά οι άλλοι, ο Τσίπρας ιδιαιτέρως, είναι χειρότεροι. Μικρή παρηγοριά όταν από κάθε πόρο της πολιτικής και κοινωνικής ζωής ξεπηδούν ο χρηματισμός, το ρουσφέτι, η προκλητική αδικία, οι πρακτικές καθεστώτος. Και ο επαγγελματίας αθώος βέβαια –ο Μητσοτάκης.
Αυτό το τελευταίο έχει τη σημασία του. Οποια γκλίτσα και να ξύσεις από κάτω είναι ο Μητσοτάκης. Και όχι μόνο ως ηθικός αυτουργός, αλλά και ως φυσικός. Γιατί, τις υποκλοπές για παράδειγμα, τις οργάνωσε με τους συνενόχους του και με κέντρο το Μαξίμου. Τη συγκάλυψη για τα Τέμπη, επίσης. Στον ΟΠΕΚΕΠΕ οργίαζαν για χρόνια οι δικοί του. Χάσαμε τον λογαριασμό πόσοι υπουργοί και υφυπουργοί του παραιτήθηκαν για εμπλοκή σε σκάνδαλα. Ολόκληρη κυβέρνηση πλάι στην κυβέρνηση. Αλλά, άλλος τρώει τη σφαίρα. Ο Μητσοτάκης κρατιέται. Βράχος ηθικής και εντιμότητας, αθώος του χρήματος και της διαρπαγής των ιματίων του κράτους. Και της Ευρώπης, παρεμπιπτόντως. Οχι μόνο δεν ήξερε, αλλά κραδαίνει και τη ρομφαία της κάθαρσης.
Και όλα αυτά οδηγούν σε ένα ερώτημα: Είναι ανίκανος ή συνένοχος; Δεν ήξερε πραγματικά, δεν πήρε χαμπάρι τους κοριούς, το πάρτι της αρπαχτής, την αποκέντρωση της διαφθοράς μέχρι σχολικών αγώνων χάντμπολ, τις πρακτικές της φαμίλιας, τη διασπάθιση του χρήματος και τις υπερωρίες της Κοβέσι; Ή ήξερε, πρωτοστατούσε και πετάει στα σκουπίδια τους συνενόχους του όταν εμφανίζεται η σκιά του εισαγγελέα; Αρχιερέας, με δυο λόγια, της διαφθοράς ή πρωθιερέας της ανικανότητας; Διότι, η απλή λογική λέει ότι ένα από τα δύο συμβαίνει. Ή είναι παμπόνηρος, αδίστακτος, άφιλος, ψεύτης, σκευωρός, κέντρο και κορυφή της διαφθοράς. Η είναι μια σύγχρονη εκδοχή του ανόητου βασιλιά, που πνιγμένος στο μεγαλείο του δεν εννοούσε να καταλάβει ότι είναι γυμνός.Κάνει βέβαια μια τεράστια προσπάθεια να αποδείξει ότι είναι ανίκανος. Οτι τα πάντα έγιναν εν αγνοία του. Δυστυχώς, όμως, ελάχιστους ή και κανέναν δεν πείθει. Η αλήθεια, που έχει γίνει πια ανεπίστρεπτη και αυτονόητη, είναι πως δεν του λείπει η ικανότητα. Απλώς την επενδύει εκεί που έχει επιλέξει. Στον πλουτισμό των ήδη πλούσιων, στην οργάνωση και διεύθυνση της διαφθοράς, στην κατάπτωση των θεσμών. Σε ό,τι μυρίζει χρήμα, τιμές, προνόμια, για την «παρέα». Τον έχει κερδίσει δηλαδή επάξια και τον επιβεβαιώνει κάθε μέρα τον τίτλο του αρχιερέα της διαφθοράς. Κι αυτό σημαίνει ότι πρέπει κάποια στιγμή να μην την πληρώνουν μόνο οι ιερείς και οι διάκονοι του ναού του. Αποσχηματισμός του αρχιερέα και εκλογές. Οσο πιο γρήγορα, τόσο καλύτερο για τη χώρα…
Για την κίνησή του χρησιμοποιείται μπαταρία τεχνολογίας LFP χωρητικότητας 35,8 kWh, με τη smart να ανακοινώνει αυτονομία έως 290 χιλιόμετρα .
Η smart παρουσιάζει το νέο smart #2, που συνδυάζει τις χαρακτηριστικές compact διαστάσεις της smart με τεχνολογία ηλεκτροκίνησης νέας γενιάς.
Με μήκος μόλις 2.746 mm, το νέο διθέσιο διατηρεί τη χαρακτηριστική διάταξη με τους τροχούς τοποθετημένους στις τέσσερις γωνίες του αμαξώματος, στοιχείο που χαρακτηρίζει το μοντέλο από την πρώτη γενιά του και επιτρέπει την αξιοποίηση του εσωτερικού χώρου σε ένα ultra-compact αμάξωμα. Με κύκλο στροφής μόλις 6,95 μέτρων από κράσπεδο σε κράσπεδο, το smart #2 κινείται με ευκολία στους στενούς δρόμους της πόλης και παρκάρει ακόμη και σε περιορισμένους χώρους.
Για την κίνησή του χρησιμοποιείται μπαταρία τεχνολογίας LFP χωρητικότητας 35,8 kWh, με τη smart να ανακοινώνει αυτονομία έως 290 χιλιόμετρα κατά WLTP και μέση κατανάλωση 13,6 kWh/100 χλμ.
Ξεχωριστή θέση στην γκάμα έχει η Couture Edition, η οποία θα κατασκευαστεί σε μόλις 999 μονάδες για την ευρωπαϊκή αγορά. Από αυτές, οι 50 προορίζονται για την Ελλάδα.
Η έκδοση του ΜΙΕΤ «Εκατέρωθεν του φακού» φέρνει στο φως το άγνωστο οικογενειακό άλμπουμ του μακεδονομάχου και της συζύγου του, αποτυπώνοντας ανέμελες στιγμές μιας ζωής που έμελλε να διακοπεί βίαια από την Ιστορία.
ανένα στοιχείο από αυτές τις οικογενειακές φωτογραφίες, που είναι τραβηγμένες στα τέλη του 19ου αιώνα, δεν προδίδει την τραγική συνέχεια, καμία σκιά δεν μοιάζει ικανή να απειλήσει τις ανέμελες στιγμές. Κι όμως, κοιτάζοντάς τες εκ των υστέρων αντιλαμβάνεται κανείς την ειρωνεία αλλά και τη βαρύτητα των γεγονότων που ενέσκηψαν, τόσο στην οικογένεια όσο και σε ολόκληρη τη χώρα. Χαρακτηριστική είναι η τραβηγμένη στην Κηφισιά το 1897 φωτογραφία, όπου διακρίνεται ο Παύλος Μελάς σε έναν από τους περιπάτους του μαζί με μέλη της οικογένειας Δραγούμη. Ανάμεσά τους βρίσκεται η Ναταλία, η γυναίκα που είχε παντρευτεί πέντε χρόνια νωρίτερα, ενώ στο κέντρο ξεχωρίζει ο μικρός Μίκης, με τη ναυτική του φορεσιά και το μεγάλο καπέλο, διεκδικώντας ασυναίσθητα την προσοχή του φωτογράφου. Οι γυναίκες φορούν μακριά φορέματα και εντυπωσιακά καπέλα, ο Μελάς κρατά μπαστούνι και πίσω τους, ανάμεσα σε δέντρα και χαμηλή βλάστηση, ξεχωρίζει ο έρημος τότε δρόμος. Είναι μια συνηθισμένη οικογενειακή βόλτα, από εκείνες που διασώζουν τις αναμνήσεις ενός χαρούμενου οικογενειακού ενσταντανέ. Μόνο που επτά χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 1904, ο Παύλος Μελάς θα πέσει ηρωικά νεκρός στη Μακεδονία, μετατρέποντας τις φωτογραφίες από ενθύμια οικογενειακής γαλήνης σε τεκμήριο ενός κόσμου που χάθηκε μαζί με τις προσδοκίες, τις βεβαιότητες και τις προσωπικές διαδρομές.
Η τραγική αντίφαση της ζωής του Παύλου Μελά απαθανατίζεται με τον πιο ειρωνικό αλλά και παραστατικό τρόπο σε αυτά τα στιγμιότυπα: ο τρυφερός οικογενειάρχης που φωτογραφίζει τη σύζυγο και τις κουνιάδες του στις εξοχές της Κηφισιάς, λίγα χρόνια αργότερα θα εγκαταλείψει την οικογενειακή ασφάλεια για να συμμετάσχει στον ένοπλο αγώνα στη Μακεδονία.
Αυτή ακριβώς τη διπλή έκφραση του ιδιωτικού και του δημόσιου, τη μετάβαση από το στιγμιαίο στο ιστορικό, επιχειρεί να φωτίσει η έκδοση «Εκατέρωθεν του φακού. Οι φωτογραφίες από το Αρχείο Οικογένειας Παύλου Μελά και Ναταλίας Δραγούμη» των Κωνσταντίνου Φιολάκη και Αλίκης Τσιργιάλου. Πρόκειται για ένα λεύκωμα που δεν περιορίζεται στην ανάδειξη ενός πολύτιμου φωτογραφικού αρχείου, αλλά διατρέχει και αναδεικνύει μια ολόκληρη εποχή μέσα από τις καθημερινές χειρονομίες, τις οικογενειακές σχέσεις και τις εικόνες που οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της επέλεξαν να διασώσουν. Αρκεί κανείς να ανασυνθέσει τον κόσμο μέσα από τον οποίο αναδύθηκαν αυτά τα ανάγλυφα φωτογραφικά πορτρέτα για να καταλάβει τη βαρύτητά τους: οι οικογένειες Μελά και Δραγούμη δεν αποτελούσαν απλώς δύο επιφανείς οικογένειες της ελληνικής αστικής τάξης, αλλά ανήκαν στο ευρύτερο δίκτυο εμπόρων, λογίων, πολιτικών και ευεργετών που συνέδεσε την ελληνική διασπορά με τη συγκρότηση του νεότερου ελληνικού κράτους. Η ιστορία τους εκτείνεται από την Κωνσταντινούπολη και την Ήπειρο μέχρι την Αθήνα, τη Μακεδονία και τις πλείστες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αποκαλύπτοντας πως η ελληνική εθνική συνείδηση δεν διαμορφώθηκε αποκλειστικά μέσα στα όρια του τότε ανεξάρτητου βασιλείου, αλλά μέσα από ένα πολύπλοκο σύστημα οικογενειακών δεσμών, εμπορικών συναλλαγών, πνευματικών αναζητήσεων και πολιτικών φιλοδοξιών.
Φωτογραφία του Παύλου Μελά, με ιδιόχειρες επιγραφές: «Papa 1904» (μπροστά) και «Εις οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί Πάτρης. / Π. Μελάς, Ανθ/γος. / Τρίτη 24 Φεβρ. 1904 / Σε αγαπώ, σε αγαπώ πολύ» (πίσω). Φωτ.: Carl Boehringer (Αθήνα). Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ
Η οικογένεια Μελά, με καταγωγή από την Ήπειρο, είχε αναπτύξει σημαντική εμπορική δραστηριότητα στην Κωνσταντινούπολη, στη Ρωσία και σε άλλα μεγάλα εμπορικά κέντρα, μετατρέποντας σταδιακά την οικονομική της ισχύ σε κοινωνική προσφορά και πολιτική επιρροή. Ο Λέων Μελάς, συγγραφέας του περίφημου «Γεροστάθη», υπήρξε μία από τις χαρακτηριστικότερες μορφές της πνευματικής ζωής του 19ου αιώνα, ενώ ο αδελφός του, Βασίλειος, συνδέθηκε με τη μεγάλη παράδοση της ελληνικής ευεργεσίας, διαθέτοντας σημαντικό μέρος της περιουσίας του για την εκπαίδευση. Στην ίδια οικογένεια ανήκε και ο Μιχαήλ Μελάς, πατέρας του Παύλου, έμπορος με σημαντικό δημόσιο έργο, ο οποίος διετέλεσε δήμαρχος Αθηναίων το 1891. Επομένως ο Παύλος, γεννημένος στη Μασσαλία το 1870, μεγάλωσε μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η ευμάρεια δεν ερχόταν σε αντίθεση με την αίσθηση του εθνικού χρέους και της κοινωνικής προσφοράς. Αντίστοιχη ήταν η οικογενειακή κληρονομιά των Δραγούμηδων, με τον Στέφανο Δραγούμη, πατέρα της Ναταλίας και του Ίωνα, να αποτελεί εξέχουσα πολιτική προσωπικότητα με ουσιαστικό ενδιαφέρον για το Μακεδονικό Ζήτημα.
Ωστόσο, το φωτογραφικό αρχείο μάς επιτρέπει να απομακρυνθούμε από τις μεγάλες ιστορικές αφηγήσεις και να προσεγγίσουμε την ανθρώπινη πτυχή και την καθημερινότητα αυτών των οικογενειών προτού οι ζωές τους μετατραπούν σε κεφάλαια της εθνικής ιστοριογραφίας. Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η φωτογραφία των τριών αδελφών Δραγούμη, της Έφης, της Ναταλίας και της Χαρίκλειας, που περπατούν αγκαλιασμένες στην Κηφισιά το 1897. Φωτογράφος είναι ο ίδιος ο Παύλος Μελάς. Η εικόνα, τραβηγμένη από πίσω, μοιάζει απροσδόκητα σύγχρονη, καθώς απομακρύνεται από την τυπική μετωπική πόζα και αναδεικνύει μια ανεπιτήδευτη στιγμή οικειότητας. Οι τρεις γυναίκες βαδίζουν πιασμένες μεταξύ τους, με τα μακριά φορέματα να ακολουθούν την κίνηση του σώματος, ενώ ο δρόμος ανοίγεται μπροστά τους σαν μια υπόσχεση συνέχειας. Σάμπως αυτή η φωτογραφία να αποκαθιστά την ακαμψία των ιστορικών πορτρέτων που κυριαρχούσαν μέχρι τότε. Χαρακτηριστικό είναι το πορτρέτο της Ναταλίας Δραγούμη, που δεν είναι μόνο αυτό της συζύγου ενός εθνικού ήρωα, αλλά μιας γυναίκας με έντονη προσωπικότητα και δυναμική διαδρομή, που έμελλε να βρεθεί αντιμέτωπη με την προσωπική απώλεια και τη μετατροπή του συζύγου της σε δημόσιο σύμβολο. Η συγκινητικά θερμή αλληλογραφία τους αποκαλύπτει έναν άνθρωπο βαθιά δεμένο με τη γυναίκα και τα δύο παιδιά του, τον Μίκη και τη Ζωή, ο οποίος ταυτόχρονα ένιωθε να τον καλεί η ύψιστη αποστολή, πολύ μακριά από τις στιγμές της οικογενειακής θαλπωρής.
Ο Παύλος Μελάς ένστολος, κρατώντας αγκαλιά τον Μίκη, 1896. Φωτ.: Ναταλία Δραγούμη-Μελά (;). Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ.Α. Οικογένειας Παύλου Μελά – Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη. Επιγραφή του Παύλου Μελά σε κουτί με γυάλινες στερεοσκοπικές πλάκες. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ.Α. Οικογένειας Παύλου Μελά – Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη.
Η τραγική αντίφαση της ζωής του Παύλου Μελά απαθανατίζεται με τον πιο ειρωνικό αλλά και παραστατικό τρόπο σε αυτά τα στιγμιότυπα: ο τρυφερός οικογενειάρχης που φωτογραφίζει τη σύζυγο και τις κουνιάδες του στις εξοχές της Κηφισιάς είναι ο ίδιος που λίγα χρόνια αργότερα θα εγκαταλείψει την οικογενειακή ασφάλεια για να συμμετάσχει στον ένοπλο αγώνα στη Μακεδονία. Η φωτογραφία δεν μπορεί να εξηγήσει τις αποφάσεις του, μπορεί όμως να αποκαλύψει το μέγεθος όλων όσα διακυβεύονταν. Αποκαλυπτική είναι, επίσης, πέρα από την ανθρώπινη διάσταση, η ιδιότητα του Μελά ως φωτογράφου, καθώς η φωτογραφία στα τέλη του 19ου αιώνα παρέμενε μια σχετικά νέα πρακτική για τους εύπορους αστικούς κύκλους, συνδεδεμένη με την τεχνολογική περιέργεια και την επιθυμία προσωπικής καταγραφής. Ο Μελάς περνά στην άλλη πλευρά του φακού, επιλέγοντας ο ίδιος τις συνθέσεις και τις στιγμές που θέλει να διατηρήσει, επιτρέποντάς μας να αντικρίσουμε τον κόσμο μέσα από τη δική του οπτική και το δικό του ιδιαίτερο βλέμμα.
Ο Παύλος Μελάς, με γένια σε ένδειξη πένθους για τον πατέρα του, μετά τον ατυχή Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897. Στο κουτί με τις γυάλινες πλάκες υπάρχει επιγραφή της Ναταλίας Δραγούμη-Μελά: «Παύλος θυμωμένος και με γένεια». Φωτ.: Ναταλία Δραγούμη-Μελά (;). Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ.Α. Οικογένειας Παύλου Μελά – Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη.
Στο εισαγωγικό κείμενο της έκδοσης, η Ναταλία Ιωαννίδη περιγράφει τη σημασία της διατήρησης του οικογενειακού αρχείου, το οποίο έφτασε μέχρι τις μέρες μας μέσα από μια μακρά διαδικασία φροντίδας, παρά τις αναπόφευκτες απώλειες και φθορές. Η δημοσιοποίησή του αποτελεί, επομένως, πέρα από μια σημαίνουσα εκδοτική πρωτοβουλία, μια πράξη ταυτόχρονης ανάδειξης της ιδιωτικής και της δημόσιας μνήμης που μετατρέπει τις οικογενειακές προθήκες σε συλλογική ιστορική συνείδηση. Τα πρόσωπα, τα φορέματα, οι χειρονομίες, η απόσταση ανάμεσα στους φωτογραφιζόμενους, ακόμη και η επιλογή του χωματόδρομου αντί του φωτογραφικού στούντιο –κάτι άκρως πρωτοποριακό για τα δεδομένα της εποχής– μετατρέπονται έτσι σε πολύτιμες μαρτυρίες για την κοινωνική ζωή και τις αντιλήψεις μιας ολόκληρης εποχής. Και είναι πάλι αυτές οι οικογενειακές στιγμές που προτάσσουν μια νέα προσέγγιση της Ιστορίας, φανερώνοντας το μέγεθος της θυσίας του Παύλου Μελά, ο οποίος άφηνε πίσω μια υπέροχη οικογενειακή ιστορία, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύουν τη βαρύτητα που έχουν αυτές οι μικρές στιγμές για την κατανόηση του όλου.
Ο Νίκος Δραγούμης (αριστερά) και ο Παύλος Μελάς (δεξιά) σε εκδρομή στο ρέμα της Χελιδονούς, π. 1892-1899. Διακρίνεται η θήκη της φωτογραφικής μηχανής περασμένη στον λαιμό του Παύλου. Φωτ.: Ναταλία Δραγούμη-Μελά (;). Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ.Α. Οικογένειας Παύλου Μελά – Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη. Ο Μίκης Μελάς περπατά στον σταθμό του Φαλήρου, π. 1900–1902. Φωτ.: Παύλος Μελάς. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ.Α. Οικογένειας Παύλου Μελά – Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη.