Καμπανάκι χτύπησε πριν από λίγες ημέρες στην παγκόσμια αστρονομική κοινότητα όταν το διαστημικό τηλεσκόπιο Swift διαπίστωσε ότι μια κοντινή σε εμάς μελανή οπή «ξύπνησε» ύστερα από 26 έτη αδράνειας. Σε απόσταση 8.000 ετών φωτός από εμάς βρίσκεται το δυαδικό σύστημα V404 Cygni. Το σύστημα αυτό αποτελείται από ένα μεγάλο άστρο και μια σχετικά μικρού μεγέθους μελανή οπή που έχει μάζα ίση με εκείνη 12 άστρων σαν τον Ηλιο. Η μελανή οπή όταν βρίσκεται σε φάση δραστηριοποίησης «τρέφεται» με την ύλη του γειτονικού της άστρου. Οπως όμως έχει αποδειχθεί, πρόκειται για μια μάλλον... τεμπέλα μαύρη τρύπα, αφού ενεργοποιείται κάθε φορά για μικρό χρονικό διάστημα και στη συνέχεια ξεκουράζεται.

Για 26 χρόνια η μελανή οπή είχε «σιγήσει» και ξαφνικά πριν από λίγες ημέρες άρχισε και πάλι να κάνει αισθητή την ύπαρξή της. Ετσι οι επιστήμονες έχουν στρέψει τώρα πολλά επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια στο V404 Cygni για να παρατηρήσουν το φαινόμενο. Με δεδομένο ότι τις προηγούμενες φορές που η μαύρη τρύπα ενεργοποιήθηκε τα τεχνικά μέσα που είχε στη διάθεσή της η επιστημονική κοινότητα δεν ήταν ούτε τόσο πολλά όσο σήμερα ούτε τόσο προηγμένα, θεωρείται βέβαιο ότι θα μάθουμε πολλά άγνωστα στοιχεία για τις μυστηριώδεις μελανές οπές.

«Παγκόσμιο» τηλεσκόπιο για μια μαύρη τρύπα

Με τη σύνδεση όλων των ισχυρών επίγειων τηλεσκοπίων οι επιστήμονες θέλουν να δημιουργήσουν ένα υπερτηλεσκόπιο. Στόχος είναι να μπορέσουν να διεισδύσουν στο κέντρο του γαλαξία μας και να παρατηρήσουν τη γιγάντια μελανή οπή που βρίσκεται εκεί

Επιστήμονες σε όλον τον κόσμο ξεκίνησαν την προσπάθεια δημιουργίας του Event Horizon Telescope (EHT). Δεν πρόκειται για ένα νέο τηλεσκόπιο αλλά για τη σύνδεση όλων των ισχυρών επίγειων τηλεσκοπίων για να δημιουργήσουν ένα υπερτηλεσκόπιο. Στόχος είναι να μπορέσουν οι αστρονόμοι να διεισδύσουν με το EHT στο κέντρο του γαλαξία μας και να παρατηρήσουν τη γιγάντια μελανή οπή που βρίσκεται εκεί. Οι επιτελείς αυτής της προσπάθειας ευελπιστούν ότι με το EHT θα έχουν την ως σήμερα πιο «καθαρή»... θέα του κέντρου του Γαλαξία και των φαινομένων που λαμβάνουν χώρα εκεί.

Αν αυτή η σύνδεση των ισχυρών τηλεσκοπίων του πλανήτη επιτευχθεί, θα δημιουργηθεί ένα όργανο με δυνατότητες και ισχύ χίλιες φορές μεγαλύτερες από εκείνες του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble. Ηδη έχουν συνδεθεί το τηλεσκόπιο SPT στον Νότιο Πόλο με το τηλεσκόπιο Pathfinder Experiment στην έρημο Ατακάμα στη Χιλή και το τηλεσκόπιο Large Millimeter Telescope στο Μεξικό. Οταν η σύνδεση ολοκληρωθεί, το σούπερ τηλεσκόπιο θα στοχεύσει τη μελανή οπή στο κέντρο του γαλαξία μας που έχει λάβει την ονομασία Τοξότης Α*. Η μαύρη τρύπα του Γαλαξία απέχει περίπου 27.000 έτη φωτός από τη Γη και έχει μάζα περίπου 4 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από αυτήν του Ηλίου.

Οι ερευνητές που θα συμμετέχουν στις παρατηρήσεις θα προσπαθήσουν να εντοπίσουν τον περίφημο «ορίζοντα γεγονότων». Πρόκειται για το σημείο χωρίς επιστροφή» μιας μαύρης τρύπας, δηλαδή το σημείο στο οποίο η βαρυτική έλξη γίνεται τόσο δυνατή ώστε κάθε διαφυγή να είναι αδύνατη. Με απλά λόγια, όταν η ύλη σε οποιαδήποτε μορφή της (άστρα, αέρια, ακόμη και το φως) βρεθεί στον ορίζοντα των γεγονότων μιας μελανής οπής, η τύχη της είναι προδιαγεγραμμένη: θα τη ρουφήξει η μαύρη τρύπα. Ως σήμερα υπάρχουν οι θεωρητικές αναφορές για την ύπαρξη του ορίζοντα γεγονότων και κάποια έμμεσα ίχνη του. Οι επιστήμονες αναζητούν εδώ και χρόνια κάποιες απτές αποδείξεις της παρουσίας του και το EHT ίσως να καταφέρει να τις εντοπίσει. Οι ερευνητές θα προσπαθήσουν να συλλέξουν νέα δεδομένα με τα οποία θα ελέγξουν τη θεωρία της Γενικής Σχετικότητας του Αϊνστάιν αλλά και τη συμπεριφορά των μελανών οπών.

Η «μαύρη θύελλα»

Μια πραγματικά εντυπωσιακή, από κάθε άποψη, ανακάλυψη έκανε διεθνής ομάδα αστρονόμων χρησιμοποιώντας τα διαστημικά τηλεσκόπια XMM-Newton και NuSTAR. Τα δύο τηλεσκόπια κάνουν παρατηρήσεις σε διαφορετικά φάσματα φωτός των ακτίνων Χ και ο συνδυασμός των παρατηρήσεών τους αποκάλυψε ένα εκπληκτικό κοσμικό φαινόμενο. Σε έναν γαλαξία που βρίσκεται σε απόσταση 2 δισ. ετών φωτός από εμάς υπάρχει μια κολοσσιαία μελανή οπή η οποία έχει λάβει την ονομασία PDS 456.

Οι ερευνητές εντόπισαν τους ανέμους που δημιουργούνται από τη δράση αυτής της μαύρης τρύπας. Πρόκειται, όπως λένε, για τους ισχυρότερους ανέμους που έχουν εντοπιστεί ως σήμερα. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι συγκεκριμένοι άνεμοι μεταφέρουν κάθε δευτερόλεπτο ενέργεια μεγαλύτερη από εκείνη που εκπέμπουν μαζί 1 τρισ. άστρα σαν τον Ηλιο!

Οπως αναφέρουν, αν αυτή η τρομερή κοσμική θύελλα χτυπούσε έναν γαλαξία θα εξαφάνιζε όλα εκείνα τα συστατικά (αέρια, σκόνη) που είναι απαραίτητα για την παραγωγή άστρων. Με απλά λόγια ο γαλαξίας αυτός θα γινόταν άγονος. Η ανακάλυψη δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Science».

Ο μαύρος... φαταούλας

Ονομάζεται P13 και είναι μια μελανή οπή που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 12 εκατ. ετών φωτός από τη Γη στον γαλαξία NGC7793. Γνωρίζαμε την ύπαρξη αυτής της μελανής οπής, όμως ερευνητές του Διεθνούς Κέντρου Ερευνας Ραδιοαστρονομίας (ICRAR) στην Αυστραλία την παρατήρησαν εκ νέου και διαπίστωσαν ότι βρίσκεται σε μια φάση κοσμικής... υπερφαγίας, αφού καταναλώνει την ύλη που βρίσκεται κοντά της 10 φορές ταχύτερα από όσο εκτιμούσαν ως σήμερα οι ειδικοί. Οι ερευνητές για να καταδείξουν την «κατανάλωση» που κάνει η P13 ανακοίνωσαν ότι κάθε λεπτό καταπίνει ποσότητα ύλης ίση με 100 δισεκατομμύρια δισεκατομμυρίων... χοτ ντογκ! H ανακάλυψη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Nature» προσφέρει στους επιστήμονες νέες πληροφορίες για τη λειτουργία των μελανών οπών. 

Παρολίγον σε τραγωδία πήγε να εξελιχθεί μία συνηθισμένη μέρα για την παρέα των δύο κοριτσιών του βίντεο.

Κατά τη διάρκεια ενός υποβρύχιου safari με σκοπό την παρατήρηση των λευκών καρχαριών του ωκεανού, ένας από αυτούς, στην προσπάθεια του να αρπάξει το δόλωμα, επιτέθηκε στο κλουβί που βρισκόντουσαν οι δύο κοπέλες.

με την οπτική του μοναδικού Τάσου Χαλά

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

Μετά τη Μαλακάσα ένας-ένας οι ραδιοφωνικοί σταθμοί χάνονται. Από τη Θήβα, ξεκινάς ένα συνεχόμενο ζάπιγκ, προσπαθώντας να βρεις κάτι που θα σου κρατάει παρέα. Πολύ γρήγορα το ξεχνάς και βάζεις cd.

Οι μισοί σταθμοί στα ερτζιανά της περιφέρειας έχουν παραδοθεί σε επίδοξους «ρεπόρτερς» που προσπαθούν, ανεπιτυχώς, να μοιάσουν στους  Αθηναίους (ο επιτονισμός, η σοβαροφάνεια, η τυποποίηση στις ερωτήσεις) και οι άλλοι μισοί παίζουν καψουροτράγουδα. Και παρόλο που έχω επαφή με τη σύγχρονη «πολιτιστική» παραγωγή του κέντρου, τέτοιον βομβαρδισμό καψούρας, τον υφίσταμαι μόνο εκτός Αθηνών.

Αναρωτιέται κανείς για τη δυνατότητα που δίνεται σε ανθρώπους που δεν θέλουν να μερακλώσουν πρωινιάτικα μέσα από τα μίντια της επαρχίας. Θα σου πει κάποιος ότι έστω ένας σταθμός του γούστου σου θα υπάρχει σε κάθε πόλη. Άντε και τον βρήκες. Οι υπόλοιποι τι παίζουν; Από την άλλη, πόσο δημοκρατικό είναι να επενδύουν οι παραγωγοί σε εκπομπές που αποσκοπούν μόνο στη φθηνή διαφήμιση. Πόσο δίκαιο πολιτισμικά είναι να ορίζεται ως μουσική νόρμα, ένα συγκεκριμένο είδος μουσικής και να αποκλείονται από τις μπάντες των FM τα υπόλοιπα;

Όπως και στην Κηφισιά, έτσι και στην επαρχία, υπάρχουν τάσεις διαφορετικότητας για όλες τις μουσικές και τις τέχνες. Μπορεί η προπαγάνδα της καψούρας να προσελκύει τους περισσότερους αλλά οι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι. Ειδικά οι νέοι ακούν και παίζουν όλα τα είδη της μουσικής. Από κλασική, ροκ και μέταλλα μέχρι έντεχνο, καλό λαϊκό τραγούδι. Υπάρχουν επίσης μπάντες και συγκροτήματα που προσπαθούν να βρουν ένα μικρό βήμα έκφρασης και επικοινωνίας με το κοινό τους. Κάθε πόλη έχει την πολιτιστική της δραστηριότητα με κάποιο θεατρικό σχήμα,  εργαστήρι  ζωγραφικής, ωδείο και πολλές άλλες δραστηριότητες που δίνουν νόημα στην κοινωνικότητά τους.

Όλοι αυτοί είναι αποκλεισμένοι από τις μπάντες του ραδιοφώνου και των τοπικών τηλεοράσεων. Γενικότερα, αυτοί που πήραν (παράνομα στην πραγματικότητα…) τις ημιεπίσημες άδειες από το κράτος νομιμοποίησαν την ηθική της υποκουλτούρας στους κανόνες της διαφήμισης. Κανένας έλεγχος δεν έγινε ούτε από το ΕΣΡ, ούτε από το Υπουργείο Πολιτισμού, ούτε καν από κάποια τοπική αρχή του Δήμου –από ποιόν άραγε- ή της Περιφέρειας. Όλα κανονίζονται από τον κάθε απίθανο τύπο που μπήκε στο «δίκτυο» με τους πολιτευτές (προβολή και προπαγάνδα), με τις τοπικές εξουσίες και με τον κάθε ταβερνιάρη που δίνει  διαφήμιση για το μαγαζί του.

Πόσο άδικο για τις κοινότητες της Ελληνικής επαρχίας να υφίστανται τον κάθετο πολιτιστικό επεκτατισμό των «σκουπιδιών» και της Κηφισιάς. Μοιάζει με την εξαγωγή του αμερικάνικου trash που γέμισε τον πλανήτη με τα υπολείμματα της καταναλωτικής  κουλτούρας. Και η Κηφισιά και η Αμερική παράγουν σπουδαίο και ποιοτικό πολιτισμό αλλά στην περιφέρεια, Ελληνική, Κηφισιώτικη και παγκόσμια, εξάγουν το εύκολο και το ταπεινό.

Κατεβαίνοντας προς τον κάμπο, κάπου βρήκα αναμετάδοση από το Τρίτο Πρόγραμμα. Το άλλο άκρο. Πόση όπερα και πόση κλασική μουσική να ακούσεις; Αχ αυτή η Κηφισιά, μπορεί να πνίγεται απ' τα βουλωμένα-ανύπαρκτα φρεάτια, από τις «δοξολογίες» -το νέο φρούτο- αλλά για όλους έχει κάτι να δώσει. Για όλα τα γούστα και για όλες τις «ποιότητες». Τουλάχιστον, υπάρχει δημοκρατία. Όχι φασισμός της καψούρας. Με το ζόρι νταλκάς και κλάμα όλη μέρα ρε παιδιά;

Έλεος… -