Η έκφραση στο πρόσωπο του Ντάισελμπλουμ, όταν πήγαινε για την πρώτη συνέντευξη τύπου το Σάββατο 26 Ιουνίου τα έλεγε όλα, όπως παρατήρησε αυτόπτης μάρτυρας, δημοσιογράφος του Agence France-Presse.  Ο εκφοβισμός των Ελλήνων διαπραγματευτών δεν είχε καρποφορήσει και οι απειλές είχαν στερέψει. Διότι ένα ενδεχόμενο δημοψηφίσματος δεν είχε ποτέ προβλεφθεί από τους παντογνώστες δημιουργούς της Ευρωζώνης. Μπορούσαν να στερήσουν την ανυπάκουη Ελλάδα από την αναμενόμενη χρηματοδότηση, αλλά οι συνέπειες μίας στάσης πληρωμών θα ήταν για τους ίδιους αφ΄ ενός αχαρτογράφητες και αφετέρου πολύ επώδυνες.

  
Όμως η μόνη έξοδος από την ΕΕ που προβλέπεται από τις Ευρωπαϊκές συνθήκες, σύμφωνα με το άρθρο 50 της συνθήκης της Λισσαβόνας, είναι η οικειοθελής αίτηση εξόδου ενός κράτους, για την οποία πρέπει να συναινέσει το Ευρωκοινοβούλιο. Συνεπώς ένα κράτος μπορεί να ζητήσει να φύγει από την ΕΕ, αλλά δεν μπορούν να το διώξουν τα άλλα κράτη.

Ενώ έξοδος από την Ευρωζώνη δεν προβλέπεται πουθενά. Όπως επαναλαμβάνει ο Γιάννης Βαρουφάκης εδώ και χρόνια, και επανέλαβε και πάλι στις 26 Ιουνίου, δεν υπάρχουν διατάξεις, όροι, ή προβλέψεις για την έξοδο μίας χώρας από την Ευρωζώνη. Το ίδιο δήλωσε στο Reuters ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Constancio τον Απρίλιο: ότι δεν έχει προβλεφθεί κανένας μηχανισμός για εθελοντική ή επιβαλλόμενη έξοδο από την Ευρωζώνη. Συνεπώς, ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορεί να φύγει μία χώρα από το ευρώ, είναι να ζητήσει η ίδια να φύγει από την ΕΕ.

Οι συνεχείς αναφορές για Grexit βασίζονται σε εικασίες, οι οποίες δεν λαμβάνουν καθόλου υπ’ όψιν την έλλειψη σχετικών διατάξεων που προαναφέρθηκε. Νεοφιλελεύθεροι ειδήμονες δηλώνουν ότι μία στάση πληρωμών ή χρεοκοπία «θα έκανε την έξοδο αναπόφευκτη», ή ότι «στην ουσία θα οδηγούσε σε έξοδο». Και αμέσως καλύπτουν τα εκτεθειμένα νώτα τους, προσθέτοντας ότι κανείς δεν γνωρίζει πως το περιβόητο Grexit θα υλοποιηθεί.

Πρώτα απ’ όλα, η χρήση του ευρώ από ένα κράτος δεν προϋποθέτει την ένταξή του στην Ευρωζώνη. Το Μαυροβούνιο, το Κόσοβο, το Μονακό, η Ανδόρα, το Βατικανό, και το Σαν Μαρίνο χρησιμοποιούν το ευρώ χωρίς να είναι μέλη της Ευρωζώνης. Κάτι που γνωρίζουν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, μερικοί των οποίων δήλωσαν πριν δύο εβδομάδες στο Wall Street Journal ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να κρατήσει το ευρώ, ακόμη και εάν έκανε στάση πληρωμών προς τους δανειστές. Ενώ ο Constancio δήλωσε τον Απρίλιο ότι μία στάση πληρωμών ενός κράτους δεν έχει αυτόματες επιπτώσεις για τις τράπεζες του.

Επιπλέον, υπάρχουν πολλοί άμεσοι κίνδυνοι/απειλές που αποτρέπουν την ολιγαρχία της Ευρωζώνης από κινήσεις που θα οδηγούσαν στη φημολογούμενη έξοδο της Ελλάδας (ή μίας άλλης χώρας) από τη νομισματική ένωση. 

Μία πολύ σημαντική απειλή είναι η πιθανότητα κερδοσκοπικής επίθεσης των διεθνών αγορών σε μία αποδυναμωμένη Ευρωζώνη, όπως αυτή η οποία κατέστρεψε τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών το 1992 και απέδωσε κέρδη 2 δισεκατ. δολαρίων στον επενδυτή George Soros.

Μία δεύτερη απειλή είναι η πίεση που εξασκήθηκε πολύ πρόσφατα στις αγορές ομολόγων. Πολλοί επενδυτές ξεπούλησαν ισπανικά, ιταλικά και πορτογαλικά ομόλογα για να αγοράσουν γερμανικά. Το αποτέλεσμα είναι ότι αυτές οι τρεις χρεωμένες χώρες βλέπουν το κόστος των δανείων τους να ανεβαίνει σημαντικά. Ταυτόχρονα, οι γερμανικές και γαλλικές τράπεζες είναι σημαντικά εκτεθειμένες σε κρατικά δάνεια των χωρών του νότου (ή τραπεζών που υποστηρίζουν οι αντίστοιχες κυβερνήσεις), και αντιμετωπίζουν απρόβλεπτες αρνητικές εξελίξεις. Τις οποίες δύσκολα θα μπορέσουν να ξεπεράσουν, δεδομένου ότι έχουν κάνει τεράστιες επισφαλείς επενδύσεις σε παράγωγα και άλλων ειδών χρηματοπιστωτικά προϊόντα αμφιβόλου αξίας.

Η τρίτη απειλή έχει πολιτική διάσταση. Μία αποτυχία της πολιτικής της Ευρωζώνης θα ενίσχυε τα κόμματα που αντιτίθενται στη λιτότητα στην  Ισπανία, όπως το Podemos, στις επικείμενες εκλογές. Οι Βρετανοί θα ενθαρρύνονταν να ζητήσουν όλο και μεγαλύτερες παραχωρήσεις και εξαιρέσεις από τις συνθήκες της ΕΕ, καθώς οι ευρωσκεπτικιστές ανάμεσά τους θα χρησιμοποιούσαν ένα ευρωπαϊκό νομισματικό ατύχημα ως παράδειγμα προς αποφυγή. Καθότι μόνο 55% των Βρετανών έδειξαν προτίμηση παραμονής στην ΕΕ σε πρόσφατη δημοσκόπηση, το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος που έχει ανακοινωθεί για το 2016 μάλλον θα επηρεαζόταν πολύ αρνητικά. 

Όλα αυτά είναι γνωστά στους Ευρωπαίους ηγέτες και τους «θεσμούς», και ίσως εξηγούν αρκετά την έκφραση του Ντάισελμπλουμ που προαναφέρθηκε. Ταυτόχρονα, οι ηγέτες βρίσκονται σε αρκετά επισφαλή θέση: για παράδειγμα η Μέρκελ, που θέλει να παραμείνει στην εξουσία με κάθε τρόπο, αλλά θα θεωρηθεί πρωτεργάτρια μίας κατάρρευσης της Ευρωζώνης. Ενώ η Λαγκάρντ γνωρίζει ότι θα βρεθεί υπόλογη εάν δεν υπάρξει ένα σημαντικό κούρεμα του ελληνικού χρέους, και ως συνέπεια αυτού το ΔΝΤ αντιμετωπίσει τη μεγαλύτερη επιβάρυνση από κρατική χρεοκοπία στην ιστορία του. Για να αμυνθούν, οι ηγέτες ποντάρουν όχι μόνο στους αβάσιμους φόβους εξόδου από την Ευρωζώνη, αλλά και στο δέος που αναμένουν να προκαλέσει σε ένα λαό η απειλή της χρεοκοπίας. Όμως η εμπειρία πολλών κρατών εκτός Ευρωζώνης που χρεοκόπησαν στο παρελθόν, έχει δείξει ότι η χρεοκοπία τους ακολουθήθηκε από υψηλά επίπεδα εσόδων και ανάπτυξης, και σημαντικά μειωμένο κρατικό χρέος. 

Το καίριο ερώτημα είναι πόσα είναι διατεθειμένοι να ρισκάρουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες. Κανείς δεν γκρεμίζει ένα οικοδόμημα όταν ένα πολύ μικρό μέρος του, που αντιστοιχεί στο 2%, έχει πρόβλημα. Ιδίως όταν η κύρια αποστολή του ηγέτη-διαχειριστή είναι η διασφάλιση μεγαλύτερου κέρδους για τον μεγιστάνα-ιδιοκτήτη.

Δεν πρέπει λοιπόν να εκπλήσσει το γεγονός ότι μόνο η ανακοίνωση του δημοψηφίσματος υποκίνησε, μέσα σε δύο ημέρες, σημαντική αλλαγή της στάσης πολλών από τους δανειστές. Και δεν θα πρέπει να προκαλέσει έκπληξη αν ένα βροντερό «Όχι» στις 5 Ιουλίου έχει ως αποτέλεσμα μία ακόμη μεγαλύτερη αλλαγή της στάσης τους.

Πηγή:tvxs

Καλέ μου άνθρωπε!

Με αφορμή το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου επί της έγκρισης ή μη της πρότασης των Θεσμών για το ελληνικό ζήτημα, ανασύραμε από το κινηματογραφικό αρχείο ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την ταινία «Ο Θανάσης στη Χώρα της Σφαλιάρας», με πρωταγωνιστή τον αξέχαστο ηθοποιό Θανάση Βέγγο.

Και μπορεί η ταινία να γυρίστηκε το 1976, ωστόσο οι παραλληλισμοί με όσα συμβαίνουν στις μέρες μας είναι εμφανείς.

Την επίθεση της Ευρώπης στην ελληνική δημοκρατία περιγράφει με σκληρή γλώσσα ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόσεφ Στίγκλιτς, σε νέο άρθρο του στο οποίοι ασκεί δριμεία κριτική στην εμμονή των προθεσμιών - τελεσιγράφων προς την ελληνική κυβέρνηση με στόχο εκείνη να γονατίσει και να δεχτεί το απαράδεκτο… όχι απλά λιτότητα αλλά και τιμωρητικές πολιτικές.

«Πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες θέλουν να δουν το τέλος του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και της αριστερής του κυβέρνησης. Εξάλλου, είναι εξαιρετικά ενοχλητικό να υπάρχει στην Ελλάδα μια κυβέρνηση που αντιτίθεται με τέτοιο τρόπο σε αυτές τις πολιτικές που έχουν κάνει τόσα πολλά, ώστε να αυξηθεί η ανισότητα σε τόσες πολλές προηγμένες χώρες και η οποία είναι τόσο αφοσιωμένη στον περιορισμό της ανεξέλεγκτης εξουσίας του πλούτου. Φαίνεται ότι είναι πεπεισμένοι ότι μπορούν να ρίξουν την ελληνική κυβέρνηση με το να την εκβιάζουν να αποδεχτεί μια συμφωνία που έρχεται σε αντίθεση με την εντολή την οποία έχει λάβει», εξηγεί ο Τζόσεφ Στίγκλιτς.

Τέλος αφήνει να εννοηθεί πώς εκείνος θα ψήφιζε…

Ολόκληρο το άρθρο:

Η ολοένα και κλιμακούμενη ένταση και η πικρία στην Ευρώπη μπορεί να φαίνεται, σε όσους παρακολουθούν από εξωτερική θέση τις εξελίξεις, ως ένα αναπόφευκτο αποτέλεσμα του πικρού φινάλε της αντιπαράθεσης μεταξύ της Ελλάδας και των δανειστών. Στην πραγματικότητα, οι ευρωπαίοι ηγέτες έχουν ήδη ξεκινήσει να αποκαλύπτουν την πραγματική φύση της συνεχιζόμενης διαμάχης σχετικά με το χρέος,  και η απάντηση δεν είναι ευχάριστη: το διακύβευμα είναι τελικά η ισχύς και η δημοκρατία πολύ περισσότερο από τα χρήμα και την οικονομία.

Οπωσδήποτε, τα οικονομικά μέτρα που κρύβονται πίσω από το πρόγραμμα της Τρόικα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) και τα οποία επιβλήθηκαν στην Ελλάδα πέντε χρόνια πριν υπήρξαν ακραία, οδηγώντας σε μια ύφεση της τάξης του 25% στο ΑΕΠ της χώρας. Δε μπορώ να σκεφτώ μια παρόμοια περίπτωση λιτότητας που να έχει οδηγήσει σε τέτοιες καταστροφικές συνέπειες: Για παράδειγμα, το ποσοστό της νεανικής ανεργίας στην Ελλάδα ξεπερνά σήμερα το 60%.

Είναι εντυπωσιακό ότι η Τρόικα έχει αρνηθεί να αποδεχτεί την ευθύνη για ο,τιδήποτε από αυτά ή να παραδεχτεί το πόσο εσφαλμένες υπήρξαν οι προβλέψεις της και πόσο εσφαλμένα αυτά τα μοντέλα. Αλλά αυτό που είναι ακόμη πιο εντυπωσιακό, είναι ότι οι ευρωπαίοι δεν έχουν ακόμη μάθει κάτι σχετικά. Η Τρόικα ακόμη απαιτεί η Ελλάδα να πετύχει ένα πρωτογενές πλεόνασμα (εξαιρουμένων των πληρωμών τόκων) της τάξεως του 3,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2018.

Οι οικονομολόγοι σε όλο τον κόσμο έχουν καταδικάσει αυτόν τον σκοπό ως τιμωρητικό, γιατί η εξυπηρέτησή του θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε περαιτέρω εμβάθυνση της ύφεσης. Πράγματι, ακόμη κι εάν το χρέος της Ελλάδας αναδιαρθρωθεί πέρα από οποιοδήποτε σημείο μπορούμε να φανταστούμε, η χώρα θα παραμείνει σε ύφεση αν οι ψηφοφόροι δεσμευτούν να υπηρετήσουν το στόχο που έχει θέσει η Τρόικα στο δημοψήφισμα που θα λάβει χώρα την Κυριακή.

Με όρους μετασχηματισμού ενός μεγάλου πρωτογενούς ελλείμματος σε πλεόνασμα, λίγες χώρες έχουν πετύχει, αυτό που πέτυχαν οι έλληνες μέσα στα τελευταία πέντε χρόνια. Αν και με όρους ανθρώπινου κόστους και πτώσης του επιπέδου της ποιότητας της ζωής το ποσοστό παραμένει δραματικά υψηλό, οι πρόσφατες προτάσεις της κυβέρνησης φαίνεται να είχαν διανύσει ένα μακρύ δρόμο με στόχο να προσεγγίσουν τις απαιτήσεις των δανειστών.

Πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι: σχεδόν κανένα μέρος του υψηλού χρηματικού ποσού που δόθηκαν ως δάνειο στην Ελλάδα δεν πήγε στην πραγματικότητα εκεί. Προορίστηκε για την αποπληρωμή δανειστών του ιδιωτικού τομέα -συμπεριλαμβανομένων των γερμανικών και γαλλικών τραπεζών. Η Ελλάδα πήρε μία εξευτελιστική αμοιβή, αλλά πλήρωσε, την ίδια στιγμή, μεγάλο τίμημα για να την επιβίωση αυτών των τραπεζικών συστημάτων. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και άλλοι «επίσημοι» πιστωτές δε χρειάζονται τα χρήματα που ζητιούνται. Μέσα σε ένα σενάριο «κάνοντας τη δουλειά ως συνήθως» τα χρήματα που εισπράχθηκαν κατά το πιθανότερο θα καταλήξουν να δανειστούν εκ νέου στην Ελλάδα.

Αλλά και πάλι το θέμα δεν είναι τα χρήματα. Είναι για την χρήση «προθεσμιών» που θα αναγκάσουν την Ελλάδα να γονατίσει, να δεχτεί αυτό που είναι απαράδεκτο -όχι μόνο μέτρα λιτότητας, αλλά και άλλες τιμωρητικές πολιτικές.

Γιατί, όμως, η Ευρώπη να κάνει κάτι τέτοιο; Γιατί οι ηγέτες της Ευρωπαικής Ένωσης αντιστέκονται στο δημοψήφισμα και αρνούνται να δώσουν μία ολιγοήμερη παράταση στην προθεσμία της 30ης Ιουνίου για την αποπληρωμή της επόμενης δόσης προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο; Δεν γίνονται όλα στην Ευρώπη για την δημοκρατία;

Το Γενάρη οι έλληνες πολίτες ψήφισαν για μια κυβέρνηση που είχε δεσμευτεί για τον τερματισμό της λιτότητας. Εάν η κυβέρνηση είχε εκπληρώσει τις προεκλογικές δεσμεύσεις της, θα είχε ήδη απορρίψει την πρόταση. Αλλά ήθελε να δώσει την ευκαιρία στον ελληνικό λαό να τοποθετηθεί πάνω σε αυτό το τόσο σημαντικό για την μελλοντική ευημερία της χώρας τους ζήτημα. Αυτή η ανησυχία για τη λαϊκή νομιμοποίηση είναι ασυμβίβαστη με τις πολιτικές της ευρωζώνης, που ποτέ δεν ήταν και τόσο δημοκρατικές. Τα περισσότερα μέλη-κυβερνήσεις της δεν επιδίωκαν την έγκριση των λαών τους για την παράδοση της νομισματικής κυριαρχίας τους στην ΕΚΤ. Όταν η Σουηδία το έπραξε, οι σουηδοί είπαν όχι. Αντιλαμβάνονταν ότι η ανεργία θα αυξανόταν εάν η νομισματική πολιτική της χώρας καθοριζόταν από μια κεντρική τράπεζα που μεριμνούσε μονόπλευρα για τον πληθωρισμό (και επίσης ότι δεν θα υπήρχε επαρκής μέριμνα για την χρηματοπιστωτική σταθερότητα). Η οικονομία θα υπέφερε, γιατί το οικονομικό μοντέλο στο οποίο στηρίζεται η ευρωζώνη είχε ως βασική προϋπόθεση τις σχέσεις εξουσίας εις βάρος των εργαζομένων. Και, ασφαλώς, αυτό που βλέπουμε σήμερα, 16 χρόνια μετά την θεσμοθέτηση αυτών των σχέσεων στην ευρωζώνη, βρίσκεται στον αντίποδα της δημοκρατίας: Πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες θέλουν να δουν το τέλος του Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και της αριστερής του κυβέρνησης. Εξάλλου, είναι εξαιρετικά ενοχλητικό να υπάρχει στην Ελλάδα μια κυβέρνηση που αντιτίθεται με τέτοιο τρόπο σε αυτές τις πολιτικές που έχουν κάνει τόσα πολλά, ώστε να αυξηθεί η ανισότητα σε τόσες πολλές προηγμένες χώρες και η οποία είναι τόσο αφοσιωμένη στον περιορισμό της ανεξέλεγκτης εξουσίας του πλούτου. Φαίνεται ότι είναι πεπεισμένοι ότι μπορούν να ρίξουν την ελληνική κυβέρνηση με το να την εκβιάζουν να αποδεχτεί μια συμφωνία που έρχεται σε αντίθεση με την εντολή την οποία έχει λάβει.

Είναι δύσκολο να συμβουλεύσουμε τους έλληνες για το πώς θα ψηφίσουν στις 5 Ιούλη. Ούτε η εναλλακτική λύση -έγκριση ή απόρριψη των όρων της τρόικας- θα είναι εύκολη, ενώ και τα δυο ενέχουν υπερβολικό ρίσκο. Ένα ΝΑΙ θα σήμαινε μια χωρίς τέλος ύφεση. Ίσως μια χώρα στα πρόθυρα της εξάντλησης -μια χώρα που έχει ξεπουλήσει όλα τα περιουσιακά στοιχεία της και της οποίας η νεολαία έχει μεταναστεύσει- θα μπορούσε τελικά να καταφέρει διαγραφή του χρέους της. Ίσως, έχοντας συρρικνωθεί σε μια μεσαίου εισοδήματος οικονομία, η Ελλάδα μπορεί τελικά να καταφέρει να λάβει βοήθεια από την Παγκόσμια Τράπεζα. Αυτά όλα είναι πιθανό να συμβούν την επόμενη ή μεθεπόμενη δεκαετία.

Αντίθετα, το ΟΧΙ θα δώσει τουλάχιστον τη δυνατότητα στην Ελλάδα, μια χώρα με ισχυρή δημοκρατική παράδοση, να πάρει την τύχη της στα δικά της χέρια. Ο ελληνικός λαός μπορεί να έχει την ευκαιρία να σχεδιάσει ένα μέλλον, το οποίο, ίσως,  χωρίς την ευημερία του παρελθόντος είναι πολύ πιο αισιόδοξο από το σημερινό ασυνείδητο βασανιστήριο.

Εγώ ξέρω πως θα ψήφιζα.

Πηγή: project-syndicate.org
Μετάφραση : Αιμιλία Κουκούμα, Αλίκη Κοσυφολόγου / RedNotebook

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

Ένας μικρός σαδισμός, να, ίσα που πατάει η γάτα, να μαθαίνεις ότι ο αριστούχος της τάξης πήρε Β ή να βλέπεις ποδοσφαιριστές να δέχονται tackling. Ένα "καλά να πάθετε"....

Oι περισσότερο αυτομαστιγούμενοι Κηφισιώτες ανάμεσά μας συχνά αναμασούν (αναμασάμε) το γνωστό ανέκδοτο με την "κατσίκα του γείτονα" που αποτελεί -υποτίθεται- το άπαν του φθόνου και , εν τέλει, του κοινωνικού αυτοματισμού που μας θέλει να στρεφόμαστε πάντοτε εναντίον του διπλανού μας. Πάγιο τμήμα του περιλάλητου Ελληνικού "ίχνους", όπως ισχυρίζονται μερικοί, ή στιλβοποίηση του εποικοδομήματος, όπως θεωρητικοποιούν άλλοι; Ίσως το θέμα δεν είναι καν τοποθετημένο στην βάση του εθνικού ή μη χαρακτηριστικού, αλλά αποτελεί πανανθρώπινη "παγίδα" αξιών.  

Όπως λέει ο Νίτσε "Οι άνθρωποι δεν ντρέπονται να σκεφτούν κάτι βρώμικο, νιώθουν ωστόσο ντροπή μόλις τους περάσει η ιδέα ότι οι άλλοι μπορεί να τους θεωρήσουν ικανούς για τέτοιες βρώμικες σκέψεις". Η επιχαιρεκακία όμως αποτολμά και λογική υπέρβαση και βάζει το υποκείμενο να χαίρεται κι από πάνω με την δυστυχία του γείτονα!  

Η "επιχαιρεκακία" που αναφέρει ο Αριστοτέλης στα "Ηθικά Νικομάχεια" δεν συνάδει με το γνωστό τριαδικό σχήμα του για τις ηθικές ποιότητες (που σε γενικές γραμμές διπλασιάζει τις απαξίες σε σχέση με τις αξίες, πρόκειται για την Ελληνική πατέντα του "μέτρου"!). Αντίθετα ομαδοποιείται με τον φθόνο και την αναισχυντία, ποιότητες πάντοτε κακές σύμφωνα με τον φιλόσοφο. Φθόνος είναι η ζήλεια για την ευτυχία του άλλου, το κέντημα της ψυχής στην ενόχληση για αυτήν (η κατσίκα του γείτονα του ανεκδότου μας). Όσο για την αναισχυντία, αυτή προϋποθέτει την έλλειψη αιδούς (δεν χολοσκάμε για το θάνατο της κατσίκας του γείτονα κι ας του δημιουργεί πρόβλημα), ενώ όπως λέει ο Νίτσε "Οι άνθρωποι δεν ντρέπονται να σκεφτούν κάτι βρώμικο, νιώθουν ωστόσο ντροπή μόλις τους περάσει η ιδέα ότι οι άλλοι μπορεί να τους θεωρήσουν ικανούς για τέτοιες βρώμικες σκέψεις". Η επιχαιρεκακία όμως αποτολμά και λογική υπέρβαση και βάζει το υποκείμενο να χαίρεται κι από πάνω με την δυστυχία του γείτονα!  

Ως εδώ περίπου καλά. Πόσοι από μας άραγε χρησιμοποιούμε έστω την λέξη "χαιρεκακία" στην καθημερινότητά μας; Oι λέξεις αντανακλούν τα αισθήματα και τις σκέψεις και με την σειρά τους διαπλάθουν νέα αισθήματα και νέες σκέψεις. Για αυτό τον λόγο η ένδεια της γλώσσας κλείνει τους ορίζοντές μας, αλλά αυτό είναι ίσως άλλη ιστορία για άλλη μέρα. Στο προκείμενο, η επιχαιρεκακία επιβιώνει στην γερμανική λέξη Schaudenfreude, που σημαίνει κατά λέξη "χαρά με την δυστυχία του άλλου". Μάλιστα στην Αγγλική έρχεται "δανεική" (και όχι Δανική), έχει θέση ουσιαστικού και μερικές φορές γράφεται με κεφαλαίο κατά μίμησιν της αντίστοιχης Γερμανικής. (Κι ας μη βιαστούμε να ζωγραφίσουμε μουστακάκια & κερατάκια στα σκίτσα που απεικονίζουν την κυρία Μέρκελ, αντίστοιχες λέξεις υπάρχουν στα Ολλανδικά, στα Νορβηγικά, στα Σουηδικά, στα Φιλανδικά -βλέπετε κάποιο pattern?- και στα Αραβικά).  

Ποια άγρια, χθόνια χαρά, παράλογη κι όμως θρεφόμενη με την ακύρωση, την πτώση του Εσύ, ταλανίζει τα έσω μας και μας κάνει να γελάμε με τα κλασσικά gags της κωμωδίας slapstick, όπου ο τύπος που πατάει την μπανάνα γλιστρά φαρδύς πλατύς κάτω, το δύστυχο κογιότ περνά από τα 40 κύματα κυνηγώντας (μάταια) τον Road Runner κι ο δύστυχος που τρώει τις τούρτες κατά πρόσωπο ωθεί μικρούς- μεγάλους σε ξεκαρδίσματα; Που ήταν η καρδιά μας και το "ξεκάρδισμα" μας την τράβηξε λίγο εκτός της φυσικής της θέσης; Σίγουρα όχι με τον συμπάσχοντα "πλησίον" του εβραιο-χριστιανικού ιδεώδους με τον οποίο γαλουχούμεθα.  

Η "επιχαιρεκακία" που αναφέρει ο Αριστοτέλης στα "Ηθικά Νικομάχεια" ομαδοποιείται με τον φθόνο και την αναισχυντία, ποιότητες πάντοτε κακές σύμφωνα με τον φιλόσοφο.    

Πράγμα που ίσως εξηγεί την ετυμολογική έστω προέλευση της λέξης που χαρακτηρίζει αυτή την αυτάρεσκη επιθετικότητα, αυτή την αλαζονική απανθρωπιά. Στην φυσική ροπή του ενστίκτου που θρέφει τον Παγανισμό φαίνεται απόλυτα αναμενόμενο, η υπέρβαση του δυνατού κι η τελική επικράτησή του. Στους υπερβόρειους που χτίζουν με βάση τον αρχέγονο φυσικό νόμο και σκοντάφτουν στον Λουθηρανισμό και τον Καλβινισμό, το Schadenfreude, η χαρά με την δυστυχία του άλλου, παίρνει την μορφή μιας ξινής εκδίκησης γιατί κάποιος άλλος ζει κάτω από τα φώτα μιας υπέρλαμπρης Μεσογείου. Ένας μικρός σαδισμός, να, ίσα που πατάει η γάτα, "το να ξυπνάς νυκτοφύλακες, να μαθαίνεις ότι ο αριστούχος της τάξης πήρε Β ή να βλέπεις ποδοσφαιριστές να δέχονται tackling", όπως αναφέρει το Urban Dictionary. Ένα "καλά να πάθετε".  

Μια κρυμμένη άφατη θλίψη.   Όμως όσο στυφή είναι η γεύση που μου μένει από το γλυκό που εσένα σου έπεσε στο πάτωμα πριν καν το δοκιμάσεις, όσο κενή, άκυρη και μοναχική είναι η χαρά μου για την δυστυχία σου, τόσο αντίθετη είναι η σανσκριτική έννοια της mudita, η αδόλευτη κι ανόθευτη χαρά για την πρόοδο και επιτυχία των άλλων. Παράλληλη λέξη (naches) υπάρχει και στα Yiddish, την γλώσσα των Εβραίων Ασκενάζι. Κι αναρωτιέται κανείς πως το ιδανικό της mudita, της "επιχαιρεκαλοσύνης" για να γίνω για λίγο γλωσσοπλάστης, συνεβίωσε με την Schadenfreude. Προφανώς για να ευοδώνεται και να πριμοδοτείται στον πίνακα των αξιών η χαρά για την ευτυχία των άλλων, το αντίθετό της, η βδελυρή και νοσηρή Schadenfreude υφίστατο οπωσδήποτε. Όπως λέγαμε και προηγουμένως η γλώσσα αντανακλά την σκέψη και το αίσθημα!  

Και με τι αίσθημα "δικαίου" άραγε σήμερα επιχαιρόμαστε ευχόμενοι #psofo στα social media, σχολιάζοντας στην δημόσια κονίστρα επιρρίπτοντας κατάρες, και υποπτευόμενοι μύρια μηχανεύματα πίσω από μια παροδική ευτυχή στιγμή; Στην δική μας συγχορδία συνθηκών οι σκοτεινές κι ελάσσονες νότες παίρνουν την πρωτοκαθεδρία για να γίνουν μείζονες και κυρίαρχες. Η κατσίκα του γείτονα συνεχίζει την βοσκή μέχρι το γρασίδι να μολυνθεί από τον δηλητηριασμένο υδροφόρο ορίζοντα που θα παρασύρει κι εμάς στο διάβα του. Αλλά κι αυτό ακόμα είναι μια ψευδεπίγραφη αρετή, αφού όπως λένε οι Παροιμίαι Σολομώντος (κδ' 17-18) "

Στην πτώση του εχθρού σου, μη χαρείς, και στο γλίστρημά του, ας μην ευφραίνεται η καρδιά σου. Μήπως, κάποτε, ο Κύριος δει, κι αυτό φανεί κακό στα μάτια του, και μεταστρέψει τον θυμό του απ'αυτόν."  

Ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο.-