«Ο ελληνικός λαός δεν θέλει μια κυβέρνηση που θα υπογράφει την επέκταση της κρίσης στο διηνεκές», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης τη Δευτέρα, επισημαίνοντας ότι «η Ελλάδα είπε ως εδώ και μη παρέκει».

Ο υπουργός Οικονομικών χαρακτήρισε το κείμενο των προτάσεων που υπέβαλαν οι δανειστές ως «μη σοβαρό», και σημείωσε: «Η δική τους μεριά με το κείμενό τους, πήγε πίσω την 25η Ιανουαρίου, αυτό σημαίνει ότι  αποφάσισαν να μας κάνουν τέτοια πρόταση που να είναι αδύνατον να γίνει αποδεκτή από τη δική μας πλευρά».

Τόνισε δε με νόημα: «Τρεις μήνες Brussels Group, οδήγησαν σε σημαντικές μετακινήσεις, κι από μας κι από εκείνους, εμείς κάναμε κι ένα κλικ προς τη δική τους μεριά, αλλά εκείνοι έγραψαν ένα κείμενο που πιστεύω ότι πιο πολύ του ΔΝΤ θέσεις εκφράζει και που δείχνει σαν να μην έχει προηγηθεί Brussels Group και για μας σηματοδοτεί ότι είναι ένα κείμενο όχι σοβαρό, το οποίο σηματοδοτεί ότι το καταθέτουν για να γίνει η ρήξη από τη δική τους μεριά ή για να κάνει τη ρήξη το ΔΝΤ.  Εμείς το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να δούμε πότε επιτέλους θα μπορέσουν οι εταίροι να κάνουμε μια σοβαρή συζήτηση».

Όποιος δεν φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει [...] Η πιθανή προέκταση του αξιώματος είναι, να συνηθίσουμε τη φρίκη, να μας τρομάζει η ομορφιά [...] Η υποταγή ή ο εθισμός σε μια τέτοια συνύπαρξη, ή συνδιαλλαγή, δεν προκαλεί τον κίνδυνο της αφομοίωσης ή της λήθης, του πως πρέπει, του πως οφείλουμε να σκεφτόμαστε, να πράττουμε και να μιλάμε; Αναμφισβήτητα αρχίσαμε να το ανεχόμαστε. Και η ανοχή, πολλαπλασιάζει τα ζώα στη δημόσια ζωή, τα ισχυροποιεί και τα βοηθά να συνθέσουν με ακρίβεια τη μορφή του τέρατος που προΐσταται, ελέγχει και μας κυβερνά. Η μορφή του τέρατος είναι αποκρουστική. Όταν όμως το πρόσωπο του τέρατος πάψει να μας τρομάζει, τότε πρέπει να φοβόμαστε... γιατί αυτό σημαίνει ότι έχουμε αρχίσει να του μοιάζουμε. Μάνος Χατζιδάκις 

 
Από την ώρα που ο Frankenstein γίνεται στόλισμα νεανικού δωματίου, o κόσμος προχωράειμαθηματικά στην εκμηδένιση του. Γιατί δεν είναι που σταμάτησε να φοβάται, αλλά γιατί συνήθισε να φοβάται. Κι εγώ με τη σειρά μου δεν φοβάμαι τίποτα περισσότερο, απ’ το μυαλό της κότας. Απ’ το να υποχρεωθώ να συνομιλήσω με μια κότα ή μ’ ένα σκύλο, ή τέλος πάντων, μ’ ένα ζώο δυνατό πού βρυχάται. Τί να τους πω και πώς να τους το πω; Και μήπως δεν είναι εξευτελισμός, αν επιχειρήσω να μεταφράσω ή να καλύψω τις σκέψεις μου, κάτω από φράσεις απλοϊκές και ηλίθια νοήματα, για να καθησυχάσω τυχόν τη φιλυποψία μιας κότας, που όμως έχει άνωθεν τοποθετηθεί για να μας ελέγχει και να μας καθοδηγεί;
 
Η υποταγή ή ο εθισμός σε μια τέτοια συνύπαρξη, ή συνδιαλλαγή, δεν προκαλεί τον κίνδυνο της αφομοίωσης ή της λήθης, του πώς πρέπει, του πώς οφείλουμε να σκεφτόμαστε, να πράττουμε και να μιλάμε; Αναμφισβήτητα αρχίσαμε να το ανεχόμαστε. Και η ανοχή, πολλαπλασιάζει τα ζώα στη δημόσια ζωή, τα ισχυροποιεί και τα βοήθα να συνθέσουν με ακρίβεια τη μορφή του τέρατος, που προΐσταται, ελέγχει και μας κυβερνά.
 
Το τέρας σχηματίζεται από τα ζώα κι απ’ τους εχθρούς.
 
Θα σας θυμίσω μια συνομιλία τότε, μέσα στη τάξη του σχολείου. Με πλησιάζει ένας ψηλός συμμαθητής, μ’ ένα δυσάρεστο έκζεμα στο δέρμα του προσώπου του, στραβή τη μύτη και ξεθωριασμένα τα μαλλιά του, ακατάστατα. Ήταν η πρώτη μέρα της σχολικής χρονιάς.
- Πώς λέγεσαι, ρωτάει, ενώ πλάι του είχαν σταθεί αμίλητοι δυο άλλοι, δικοί του φίλοι.
- Βασίλης, του απαντώ.
- Και που μένεις, εκείνος εξακολουθεί.
- Πάνω στο λόφο, του λέω και τον κοιτώ στα μάτια. Εκείνος χαμογέλασε κι άφησε να φανούν τα χαλασμένα δόντια του. Μου λέει:
- Εγώ μένω στην απέναντι όχθη. Είσαι λοιπόν εχθρός. Και μου δίνει μια στο κεφάλι με το χέρι του, που με πονάει ακόμα τώρα σαν το θυμηθώ. Τον κοιτάζω έτοιμος να κλάψω. Μα συγκρατιέμαι. Αυτός σκάει στα γέλια και χάνεται. Προς το παρόν. Γιατί θα τον ξαναδώ: Εισπράκτορα, εκπαιδευτή στο στρατό, τηλεγραφητή, κλητήρα στο υπουργείο, αστυνόμο, μουσικό στην ορχήστρα, παπά στην ενορία, συγκάτοικο στην πολυκατοικία, γιατρό σε κρατικό νοσοκομείο και τέλος νεκροθάφτη, όταν πετύχει να με θάψει.
 
Η μορφή του τέρατος είναι πολύχρωμη. Χιλιάδες φωτεινές επιγραφές με άθλια ονόματα καλλιτεχνών, συλλόγων και εταιριών αυτοκινήτων, στοιβάζονται στην οπτική περιοχή των περαστικών, που επιζητούν να σπάσουν τα πολύχρωμα λαμπιόνια για να μπουν μέσα να προφυλαχτούν από τις πόρνες, τα νοσοκομειακά αυτοκίνητα και τις για πάντα ασύλληπτες υπερηχητικές μοτοσυκλέτες. Προχτές, έτσι για κέφι, αναποδογύρισα μια λεωφόρο ασφαλτοστρωμένη, και την είδα πάνω μου, να ξετυλίγεται επικίνδυνα προς την απόλυτη ερημιά της θάλασσας. Ζήτησα να επανέλθω στη ορθία μου στάση, επί της λεωφόρου, αλλά είχε ξημερώσει στο μεταξύ και η εφαρμογή του Οδικού μας Κώδικα δεν μου επέτρεπε την επαναφορά της λεωφόρου στην αρχική της θέση. Έτσι, η μεν λεωφόρος παρέμεινε μετέωρος, κι εγώ, επέστρεψα στο σπίτι μου πεζή.

Το τέρας είχε αρχίσει να κυκλοφορεί. Οι οδοκαθαριστές άρχιζαν την παράσταση τους με Shakespeare, Schiller καί Αισχύλο, μια και ανήκουν δικαιωματικά στο υπουργείο Πολιτισμού. Χορός από τραβεστί, ψάλλει τα χορικά του Θεοδωράκη και αποσύρεται εις τας μικράς οδούς, χορεύοντας συρτάκι. Τουρίστες Γάλλοι, Άγγλοι κι Ελβετοί παρακολουθούν κι ανατριχιάζουν μπρος σ’ αυτό το παραδοσιακό μας μεγαλείο. Και τρέχουνε στις τράπεζες ν’ αλλάξουνε συνάλλαγμα. Το τέρας γίνεται γελοίο και κυκλοφορεί ανενόχλητο από Ωδείο σε Ωδείο. Η κλασική μας Μουσική γίνεται Μαγειρείο. Κι όλος ο κόσμος απαιτεί επιδόματα ειδικά από το Δημόσιο Ταμείο. Το ερώτημα περνάει απ’ τις ηλεκτρικές εφημερίδες της κεντρικής πλατείας. Πώς θ’ αντιδράσουμε και πώς δε θα συμβιβαστούμε με το τέρας;
 
Θυμάστε τι έγινε στην "Ερωφίλη", από την προηγούμενη φορά. Ο κόσμος της είχε για βασικές αξίες, το ήθος, την αλήθεια και την ομορφιά. Κι έτσι, όταν παρουσιαζότανε η μορφή ενός τέρατος, αναστάτωνε το κοινό αίσθημα εκ βαθέων, και προκαλούσε απρόσμενη, άμεση και καθοριστική αντίδραση. Μόλις ο Βασιλιάς έβγαλε τον μανδύα του μεγαλείου του και το προσωπείο του αγαθού αρχηγού πατέρα, κι εφάνη στο πρόσωπο του η μορφή του τέρατος, με τον διαμελισμό του Πανάρετου, ο Χορός, από γυναίκες, ορμά πάνω του, τον ποδοπατά, τον θανατώνει και τον εξαφανίζει.
 
Αυτό σημαίνει πως ο χορός των γυναικών αυτών, και δεν φοβήθηκε, αλλά και πως δεν θα μπορούσεποτέ να μοιάσει με το πρόσωπο του τέρατος.
Μάνος Χατζιδάκις  
Κυριακή, 30 Ιουλίου 1978

Από το βιβλίο «Τα Σχόλια του Τρίτου», Εκδόσεις Εξάντας, 1980

Ο αρθρογράφος των Financial Times Βολφγκανγκ Μούνχαου βάζει κάτω τα οικονομικά δεδομένα που έχει να αντιμετωπίσει η Ελλάδα σε περίπτωση που δεχτεί τις προτάσεις των θεσμών, αλλά και σε περίπτωση που επιμείνει στο «όχι» και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ακόμα και σε περίπτωση Grexit δεν έχει να χάσει τίποτα, σε αντίθεση με την υπόλοιπη ευρωζώνη. Όπως εκτιμά, Γερμανία και Γαλλία μόνο, θα χάσουν 160 δισ. ευρώ σε περίπτωση ελληνικής χρεοκοπίας.

Ολόκληρο το άρθρο:

Φτάσαμε λοιπόν σε αυτό το σημείο. Είπαν στον Αλέξη Τσίπρα το περίφημο «take it or leave it». Τι θα έπρεπε να κάνει;

Πρώτον, θα πρέπει να συγκρίνουμε τα δυο ακραία σενάρια: Να αποδεχτεί την τελική προσφορά των δανειστών ή να φύγει από την Ευρωζώνη. Αποδεχόμενος την προσφορά, θα πρέπει να συμφωνήσει σε μια δημοσιονομική προσαρμογή της τάξεως του 1,7% του ΑΕΠ εντός έξι μηνών.

Ο συνάδελφός μου, Martin Sandbu, υπολόγισε πώς θα επηρεάζει μια προσαρμογή τέτοιας κλίμακας το ρυθμό ανάπτυξης της Ελλάδας. Επέκτεινα τον υπολογισμό για να συμπεριλάβω ένα πρόγραμμα αναπροσαρμογής τεσσάρων ετών, όπως απαιτούν οι δανειστές. Με βάση αυτόν, φθάνω σε ένα νούμερο σωρευτικού πλήγματος της τάξης του 12,6% του ΑΕΠ στην τετραετία. Ο δείκτης χρέους προς ΑΕΠ θα πλησιάσει το 200%.

Το συμπέρασμά μου είναι ότι η αποδοχή του προγράμματος θα αποτελέσει μια διπλή αυτοκτονία – για την ελληνική οικονομία και για την πολιτική καριέρα του Ελληνα πρωθυπουργού.

Εχει καλύτερα αποτελέσματα το άλλο ακραίο σενάριο του Grexit: Σίγουρα, για τρεις λόγους.

Η πιο σημαντική επίπτωση είναι ότι η Ελλάδα θα καταφέρει να ξεφορτωθεί όλη αυτή την τρελή δημοσιονομική προσαρμογή. Η χώρα θα πρέπει και πάλι να «τρέξει» με ένα μικρό πρωτογενές πλεόνασμα, που θα απαιτήσει μια έκτακτη αναπροσαρμογή, αλλά αυτό είναι όλο.

Η Ελλάδα θα χρεοκοπούσε έναντι όλων των πιστωτών του επίσημου τομέα –το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταερότητας (ESM), και στα διμερή δάνεια από τις χώρες της ευρωζώνης. Όμως θα εξυπηρετεί όλα τα δάνεια από τον ιδιωτικό τομέα, με το στρατηγικό στόχο να επανακτήσει την πρόσβαση στις αγορές μετά από λίγα χρόνια.

Ο δεύτερος λόγος είναι η μείωση του ρίσκου. Μετά το Grexit κανείς δεν θα χρειάζεται να φοβάται το ρίσκο νέας υποτίμησης. Επίσης η πιθανότητα ξεκάθαρης χρεοκοπίας θα μειωθεί κατά πολύ καθώς η Ελλάδα θα έχει κηρύξει ήδη στάση πληρωμών επί των χρεών προς τον επίσημο τομέα και θα έχει κάθε λόγο να επανακτήσει την εμπιστοσύνη των ιδιωτών επενδυτών.

Ο τρίτος λόγος είναι η επίπτωση στην εξωτερική θέση της οικονομίας. Σε αντίθεση με τις μικρές οικονομίες της βόρειας Ευρώπης, η Ελλάδα είναι μια σχετικά κλειστή οικονομία. Σχεδόν τρία τέταρτα του ΑΕΠ βρίσκονται εντός της χώρας. Από το ¼ που δεν βρίσκεται εντός, τα περισσότερα κεφάλαια έρχονται από τον τουρισμό, που θα επωφεληθεί από μια υποτίμηση. Η συνολική επίπτωση της υποτίμησης δεν θα είναι τόσο ισχυρή όσο θα ήταν για μια ανοιχτή οικονομία όπως η Ιρλανδία αλλά θα είναι επωφελής σε κάθε περίπτωση.

Από τις τρεις επιπτώσεις, η πρώτη είναι η πιο σημαντική βραχυπρόθεσμα, ενώ η δεύτερη και η τρίτη θα κυριαρχήσουν σε πιο μακροχρόνια βάση.

Το Grexit βέβαια έχει παγίδες, κυρίως βραχυπρόθεσμα. Η απότομη εισαγωγή ενός νέου νομίσματος θα είναι χαοτική. Η κυβέρνηση μπορεί να αναγκαστεί να επιβάλλει κεφαλαιακούς ελέγχους και να κλείσει τα σύνορα.

Οι απώλειες την πρώτη χρονιά θα είναι μεγάλες, αλλά μόλις κοπάσει το χάος η οικονομία θα ανακάμψει γρήγορα.

Η σύγκριση αυτών των δύο σεναρίων μου θυμίζει την παρατήρηση του Γούινστον Τσόρτσιλ ότι το να είναι κανείς μεθυσμένος περνάει σταδιακά, σε αντίθεση με το να είναι κανείς άσχημος. Το πρώτο σενάριο είναι απλά άσχημο και θα παραμείνει έτσι. Το δεύτερο προκαλεί ένα δυνατό πονοκέφαλο που ακολουθείται από μια κάποια νηφαλιότητα.

Οπότε αν αυτή ήταν η επιλογή, οι Έλληνες θα είχαν ένα εύλογο λόγο να προτιμήσουν το Grexit. Αλλά αυτή δεν είναι η επιλογή που θα κάνουν αυτή την εβδομάδα. Η επιλογή είναι ανάμεσα στην αποδοχή ή την απόρριψη της πρότασης των δανειστών. Το Grexit είναι ένα πιθανό αλλά όχι και αναγκαίο συνεπακόλουθο της επιλογής αυτής.

Αν ο κ. Τσίπρας έλεγε όχι στην προσφορά και έχανε την τελευταία διορία - την συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης στις 18 Ιουνίου - θα κατέληγε στην αθέτηση πληρωμών σε λήξεις χρέους τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Στο σημείο εκείνο η Ελλάδα θα ήταν ακόμα μέσα στην ευρωζώνη και θα αναγκαζόταν να φύγει αν η ΕΚΤ μείωνε την ροή της ρευστότητας προς τις ελληνικές τράπεζες κάτω από ένα ανεκτό όριο. Κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί, αλλά δεν είναι δεδομένο.

Οι πιστωτές της ευρωζώνης μπορεί να αποφασίσουν ότι είναι προς το συμφέρον τους να μιλήσουν στο σημείο εκείνο για μια ελάφρυνση του ελληνικού χρέους. Απλά αναλογιστείτε την θέση τους. Αν η Ελλάδα χρεοκοπήσει σε όλο το χρέος του επίσημου τομέα, η Γαλλία και η Γερμανία μόνο θα έχαναν περίπου 160 δισ. ευρώ. Οι Άγγελα Μέρκελ και Φρασνουά Ολάντ θα έμεναν στην ιστορία ως οι ηγέτες που υπέστησαν την μεγαλύτερη χρηματοοικονομική ζημιά.

Οι πιστωτές απορρίπτουν οποιοδήποτε διάλογο για την ελάφρυνση χρέους τώρα, αλλά τα πράγματα μπορεί να αλλάξουν μόλις η Ελλάδα αρχίσει να αθετεί πληρωμές. Αν διαπραγματευτούν, όλοι θα επωφεληθούν. Η Ελλάδα θα παραμείνει στην ευρωζώνη, από την στιγμή που η δημοσιονομική προσαρμογή για την εξυπηρέτηση ενός μικρότερου χρέους θα ήταν πιο ανεκτή. Οι πιστωτές θα είχαν την δυνατότητα να ανακτήσουν ορισμένες από τις βέβαιες, σε διαφορετική περίπτωση, ζημίες.

Εν κατακλείδι, η Ελλάδα δεν μπορεί να χάσει αν απορρίψει την προσφορά αυτής της εβδομάδας.

Μετάφραση: Euro2day.gr

Το πρώτο, μικρό «όχι» είπε χθες η Αθήνα στις απαιτήσεις ρήξης των πιστωτών. Το εάν θα ακολουθήσει και το τελικό, «μεγάλο όχι» από τον Αλέξη Τσίπρα εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από την Ευρώπη και από το εάν, κυρίως, ο πραγματικός στόχος είναι ο αμοιβαίος συμβιβασμός ή η ταπεινωτική συμφωνία και η πτώση της ελληνικής κυβέρνησης.

Στην πραγματικότητα, η χθεσινή συνάντηση Δραγασάκη, Παππά και Τσακαλώτου με τους εκπροσώπους των «θεσμών» δεν ήταν παρά το υστερόγραφο στην τορπίλη που είδε είχε σπεύσει να εξαπολύσει από την Πέμπτη το απόγευμα το ΔΝΤ. Οι πιστωτές, συμπαρατασσόμενοι πίσω από τον «σκληρό» Τόμσεν, ζήτησαν μειώσεις συντάξεων κατά 1% του ΑΕΠ ετησίως (δηλαδή 1,8 δις ευρώ), ισόποσες (1,8 δις επίσης) αυξήσεις στον ΦΠΑ και πρόσθετα μέτρα της ίδιας τάξης, 1,8 δις) που θα διασφαλίζουν ετήσιο πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 1% του ΑΕΠ.

Οι αντιπροτάσεις της ελληνικής πλευράς, που όπως τόνισε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης «κάλυπταν πλήρως το δημοσιονομικό κενό όπως το προσδιορίζουν οι εκπρόσωποι των θεσμών», όχι απλά δεν έγιναν αποδεκτές, αλλά δεν συζητήθηκαν καν. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι εκπρόσωποι δήλωσαν απλώς ότι οι… θεσμοί δεν τους εξουσιοδότησαν να διαπραγματευτούν.

Κατά τις ίδιες πηγές, στις εν λόγω αντιπροτάσεις περιλαβάνεται και πρόβλεψη για μείωση των εξοπλιστικών δαπανών κατά 500 εκατομμύρια ευρώ, την οποία ωστόσο δεν αποδέχθηκε το ΔΝΤ εμμένοντας στο πάγιο… αφήγημα ότι «χρειάζονται μέτρα μόνιμης απόδοσης και μειώσεις δαπανών», με πρώτες τις περικοπές στις συντάξεις. Η συγκεκριμένη πρόταση, δε, σύμφωνα με την γερμανική FAZ είναι πατρότητας Γιούνκερ και τορπιλίστηκε από το ΔΝΤ, πάντοτε δια της γερμανικής ανοχής.

Κατόπιν του χθεσινού άδοξου ραντεβού, πάντως, ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ περιορίστηκε να δηλώσει – μέσω της επίσημης ανακοίνωσης της Κομισιόν – ότι «κατέβαλε την τελευταία απόπειρα για να βρεθεί λύση», ότι όμως «εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές που ισοδυναμούν με 2 δις ευρώ» και, πλέον «η περαιτέρω συζήτηση πρέπει να λάβει χώρα στο Eurogroup».

Στην πραγματικότητα, πριν από το Eurogroup της Πέμπτης, το βαρόμετρο για το εάν οδεύουμε ή όχι στην τελική ρήξη, θα το δώσει την Τετάρτη η ΕΚΤ με τις αποφάσεις της για την ρευστότητα των τραπεζών και τον ELA. Τα διεθνή media, με πρώτους τους Financial Times άρχισαν ξανά από χθες να «πυροβολούν» με τα σενάρια για capital controls, ενώ υψηλόβαθμες κυβερνητικές πηγές στην Αθήνα προειδοποιούσαν χθες το βράδυ πως από σήμερα αναμένεται «νέο κύμα τρομολογίας και… Αρμαγεδδώνος».

Στην πράξη και στην ουσία, και όπως ανέφεραν και κοινοτικές πηγές στις Βρυξέλλες, η τελική «προθεσμία» μετατίθεται πλέον σε 15 ημέρες, όταν η Αθήνα θα πρέπει να καταβάλει την, ενοποιημένη, δόση των 1,6 δις ευρώ στο ΔΝΤ. Τα πάντα, όμως, εξαρτώνται πλέον από τους πιστωτές. Πηγές του Μαξίμου επαναλάμβαναν κατηγορηματικά χθες ότι «η κυβέρνηση δεν θα δεχθεί ποτέ καμία μείωση στις συντάξεις και μισθούς ή αυξήσεις ΦΠΑ σε προϊόντα πρώτης ανάγκης, όπως το ηλεκτρικό ρεύμα», με ό,τι μπορεί να συνεπάγεται αυτό.

Το δεδομένο είναι πως τα επόμενα 24ωρα θα είναι εκρηκτικά, τόσο σε επίπεδο πιέσεων προς την Αθήνα, όσο και σε επίπεδο πολιτικής διαχείρισης. Ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας διαμήνυσε προχθές ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να σηκώσει το βάρος ενός δύσκολου συμβιβασμού εφόσον η λύση είναι βιώσιμη, χωρίς εκλογές ή δημοψήφισμα.

Όμως, στο Μαξίμου γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει λαϊκή εντολή για ρήξη, όπως δεν υπάρχει εντολή και για μέτρα τόσο σκληρά όσο οι νέες μειώσεις μισθών και συντάξεων. Γεγονός που σημαίνει ότι και τα περιθώρια, και οι πολιτικές επιλογές για την κυβέρνηση στενεύουν ασφυκτικά.