ενημέρωση 6:18, 9 September, 2026

χταπόδι μεθυσμένο με φασκόμηλο

Φορτιστής της μαγειρικής έμπνευσης και της καλλιτεχνικής, το χταπόδι είναι από τα πλάσματα που κυκλοφορούν με ανταγωνιστική συχνότητα σε πιάτα και έργα τέχνης και τεχνικής. Κάτι τα ευέλικτα οκτώ πλοκάμια που επικαλούνται τη δύναμη του 8, κάτι οι καλογραμμένες ανυποχώρητες βεντούζες, λίγο ο συμβολισμός της μεταμόρφωσης, η ταχύτητα και το νυκτόβιο κυνήγι του, η ευφυΐα και η μυθική του υπόσταση απ” τα ξέφτια του ασυνείδητου ως τις 20.000 λεύγες του Ιουλίου Βερν και τους δράκους, το νοήμον χταπόδι προσφέρεται για αλληγορικές χρήσεις, σουρεαλιστικές απεικονίσεις και καμπύλες φαντασιώσεις με σεξουαλικό νοούμενο ή υπονοούμενο. Αν οι εικαστικές αναζητήσεις προσφέρουν στο μάτι εντυπωσιακές εικόνες, οι γαστρονομικές αναπαράγουν με την ίδια εμμονή γευστικά αποτελέσματα που συγκινούν ανάλογα τον ουρανίσκο. Για το χταπόδι μεθυσμένο με κρασί και φασκόμηλο διάλεξα την αντιστοίχιση με τα γκροτέσκα -στα όρια του κιτς- πορτρέτα  της φωτογράφου Yumiko Utsu, που δανείζεται το πνεύμα των σουρεαλιστών για να δείξει ένα μυστηριώδες (αστείο εν μέρει και τρομακτικό) ολοζώντανο ζώο στη θέση του φαγητού.

Yomiko Utsu

Yumiko Utsu, Octopus Portrait, 2009, Squid Mask, 2010 & Squid Maria, 2012.

Ο συνδυασμός του χταποδιού με το πιπεράτο φασκόμηλο δεν συνηθίζεται στην ελληνική κουζίνα παρά το εξαιρετικό αρωματικό ταίριασμα που επικροτείται και απ” το κόκκινο κρασί. Η συνταγή είναι απλή, γρήγορη και σας κερδίζει χρόνο από άλλα θαλασσινά παρασκευάσματα σε μέρες μαγειρικής αιχμής όπως η Καθαρά Δευτέρα. Μπορεί να γίνει με φρέσκο χταπόδι ή κατεψυγμένο, που συχνά προτιμάται γιατί καθησυχάζει την έγνοια του παραγουλιάσματος ώστε να βγει μαλακό και τρυφερό.
Το καθάρισμα του χταποδιού είναι εύκολη υπόθεση και συνοψίζεται στην αφαίρεση του σκληρού κεντρικού σημείου της κουκούλας, του εσωτερικού της που είναι τα εντόσθια και των ματιών. Θυμηθείτε επίσης ότι το χταπόδι συρρικνώνεται κατά το μαγείρεμα λόγω της μεγάλης του περιεκτικότητας σε νερό, οπότε υπολογίστε το βάρος και τις μερίδες ανάλογα, ειδικά αν δεν προορίζεται για μεζές.

Tι θα πιείτε: Η μαλακή και γεμάτη χυμούς σάρκα του χταποδιού δένει ωραία με ένα φρέσκο και γεμάτο αρώματα λευκών ώριμων φρούτων Sauvignon Blanc. Δοκιμάσαμε πρόσφατα μια φιάλη του Κτήματος Καρυπίδη του 2012 που μας άφησε πολύ ικανοποιημένους. Συνσυασμός δυναμικός για το χταπόδι με μια τιμή μάλιστα που δεν ξεπερνά τα 10 €. Μην βιαστείτε ωστόσο να το πιείτε πριν απολαύσετε τα αρώματα που αναδύονται από το ποτήρι σας, τα οποία ακολουθούμενα από το γεμάτο σώμα του χταποδιού θα απογειώσουν τη γεύση. Tip. Ποτέ, μα ποτέ (το συγκεκριμένο κρασί) με  χταπόδι ξιδάτο.

Προετοιμασία: 5 λεπτά και 40-45′ περίπου όλα μαζί. Αν χρησιμοποιήσετε κατεψυγμένο χταπόδι, ξεπαγώστε το απ” το προηγούμενο βράδυ και αφήστε να έρθει σε θερμοκρασία περιβάλλοντος πριν το βάλετε στην κατσαρόλα. Μην προσθέσετε αλάτι στο μαγείρεμα, δεν χρειάζεται. Εύκολη και σχετικά γρήγορη συνταγή.

Υλικά (για 6 άτομα)

1 χταπόδι περίπου 1 κιλού
60 ml κόκκινο κρασί
2 φύλλα δάφνη
ελαιόλαδο
2-3 φυλλαράκια φασκόμηλο φρέσκο ή 5-6 ξερά
μαϊντανός ψιλοκομμένος
αλάτι, πιπέρι

xtapodi me krasi kai faskomilo

Ετοιμάζετε το χταπόδι: Το πλένετε και αφαιρείτε τα μάτια και το “δόντι’-στόμα στο κέντρο της κουκούλας. Χαράξτε την, αδειάστε τα εντόσθια και ξαναπλύντε την.
Το βάζετε όπως έχει στην κατσαρόλα και σε μέτρια φωτιά, με τη δάφνη και το φασκόμηλο. Μόλις πάρει τη θερμοκρασία, χαμηλώνετε τη φωτιά, σκεπάζετε και το μαγειρεύετε για 30-35 λεπτά, μέχρι να είναι μαλακό. Προσθέτετε το κρασί και το αφήνετε ξεσκέπαστο, σε μέτρια φωτιά να εξατμιστεί (5-10 λεπτά).
Σερβίρισμα: Ολόκληρο ή σε κομμάτια, με μια-δυο γραμμές ωμού ελαιόλαδου και πασπαλισμένο με μαϊντανό. Αλάτι και πιπέρι κατά βούληση.

Ο «αριστερός» αυριανισμός

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

Ο παλιός αυριανισμός, ο έντυπος, ήταν ξετσίπωτος. Έλεγε με μεγάλη άνεση ότι ο Μητσοτάκης ήταν συνεργάτης των Γερμανών στην Κατοχή ή ότι ο Χαρίλαος Φλωράκης είχε κότερο! Ο νεότερος αυριανισμός, πάλι έντυπος, δεν έχει τον παραμικρό ενδοιασμό να αποκαλεί τον Σαμαρά σωτήρα του τόπου και μετά από δυο χρόνια να έχει βρει νέο σωτήρα, τον Τσίπρα.

Αυτός, όμως, ο αυριανισμός δεν είναι σήμερα μεγάλο πρόβλημα. Οι εφημερίδες είναι για να γράφουν ότι θέλουν. Παντού στον κόσμο έτσι γίνεται. Είναι το τίμημα της δημοκρατίας. Καλύτερα κίτρινος Τύπος από καθόλου ή φιμωμένο Τύπο. Ο αυριανισμός γίνεται μεγάλο πρόβλημα, όταν τον υιοθετούν τα κόμματα και οι πολιτικοί. Όπως τον υιοθέτησε το ΠΑΣΟΚ στη δεκαετία του ΄80 και αργότερα το μετάνιωσε φρικτά, γιατί στράφηκε εναντίον του.

Στην πόλη μας έχουμε πολλά τέτοια φαινόμενα, παρακμιακά. Με πρώτο και καλύτερο εκπρώσοπο του, τον Γρηγοράκο της «Κηφισιάς» Τι να πρωτοπούμε για τον άξιο διάδοχο του Αυριανισμού. Μέσα στην πόλη όλες οι βρώμικες αναθέσεις συνδέονται άμμεσα ή έμεσα με αυτόν τον εκδότη. Σε όλες τις υπόγειες δουλιές μέσα και ο Γρηγοράκος. Και βέβαια στις τούμπες μαθημένος, πρώτος και καλύτερος. Τύφλα να έχει η Κομανέντσι.

Εκεί που έθαβε όλους τους μνηστήρες –και ο Θωμάκος μέσα- και έδινε άλλοθι στην βρώμικη, διευθαρμένη διοίκηση Χιωτάκη με μια αριστουργιματική τούμπα πάλι στα ίσα του. Πάλι ανακυρήχθηκε ο επίσημος «επικοινωνιολόγος» του Δήμου.

Σήμερα ένας νέος αυριανισμός ανατέλλει. Εκλεπτυσμένος, πονηρός,  επιτηδευμένος. Εχει αριστερό πρόσημο. Ξεκινάει από τον παλιό και «σοβαρό» Δραγασάκη, περνάει στον νεόκοπο Σκουρλέτη, τον «ανόητο Θωμάκο» και θα δούμε πού θα καταλήξει.

Ο πρώτος πετάει μέσα στη Βουλή κάτι για «φίλους του πρωθυπουργού», που σχεδόν τον κάνουν ό,τι θέλουν, αλλά μετά λέει ότι «δεν είναι έτοιμος» να πει τι εννοεί. Και ο αρχηγός του, που ακολουθεί στο βήμα, το «ξεχνάει» εντελώς. 

Ο δεύτερος( Σκουρλέτης) θυμάται ξαφνικά ένα δημοσίευμα μιας εφημερίδας, που δημοσιεύθηκε πριν από καιρά και κανείς δεν του είχε δώσει σημασία. Ευλόγως, αφού έγραφε με πάσα σοβαρότητα ότι σε ένα γάμο(!) κάποιοι πλούσιοι έκαναν έρανο(!), για να μαζέψουν λεφτά και να εξαγοράσουν βουλευτές εν όψει προεδρικής εκλογής! Ο εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε κάτι άλλο να συνεισφέρει στην υπόθεση, που κυριολεκτικά ξέθαψε. «Εγώ έτσι διάβασα», είπε.  Η μόνη λογική εξήγηση που δίνω είναι ότι έχει γοητευθεί από την υποστήριξη που δίνει η εφημερίδα στον αρχηγό του, τον οποίο θεωρεί ισάξιο του Τίτο και του Πούτιν (την κολακεία ουδείς εμίσησε). Μπορεί, πάλι, να πείστηκε ότι ο «έρανος», ή η καθαριότητα στη πόλη, έγινε, επειδή το έγραψε η επιτομή της δημοσιογραφικής σοβαρότητας στην Κηφισιά, ο Γιάννης Γρηγοράκος, ο εκδότης «υπόδειγμα και παράδειγμα» προς αποφυγή.

Όσο εναγκαλιάζονται με την εξουσία, κάποιοι στον ΣΥΡΙΖΑ υιοθετούν μεθόδους του παλιού αυριανισμού, αφού τις ρετουσάρουν όπως εκείνοι ξέρουν. Όπως εκείνος ο παλιός αυριανισμός πέτυχε, μπορεί να πετύχει και ο δικός τους. Ας έχουν, πάντως, κατά νου ότι οι μέθοδοι αυτές, τις οποίες κάποτε η Αριστερά σύσσωμη είχε πολεμήσει, μπορεί να στραφούν κάποια στιγμή εναντίον τους.

Αυτό που με κάνει να απορώ πως ενώ τα γνωρίζουν δέχονται να είναι υποχείρια τέτοιων ποταπών, διευθαρμένων μέχρι το μεδούλι ανθρώπων; Πως καταδέχονται να συναλάσονται με τέτοια βρώμικα άτομα;

Δεν νομίζω να υπάρχει άλλη λογική εξήγηση. Ίσως να είναι η άλλη όψη του ίδιου κάλπικου νομίσματος

Γιατί ζώα της θάλασσας γίνονται όλο και μεγαλύτερα

Στάνφορντ, Καλιφόρνια
Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο ξακουστός αμερικανός παλαιοντολόγος Έντουαρντ Κόουπ διατύπωσε την υπόθεση ότι το σωματικό μέγεθος των ζώων αυξάνεται στην πορεία της εξέλιξης. Μεγάλη μελέτη που δημοσιεύεται στο Science επιβεβαιώνει τώρα τη θεωρία, τουλάχιστον για τα ζώα της θάλασσας.

To συμπέρασμα που προκύπτει από την έρευνα είναι ότι το μεγάλο σωματικό μέγεθος προσφέρει πλεονεκτήματα, όπως η σύλληψη μεγαλύτερης λείας και η ταχύτερη κολύμβηση.

Προηγούμενες μελέτες για τον «κανόνα του Κόουπ» είχαν δώσει αντιφατικά αποτελέσματα, επισημαίνουν οι συντάκτες της νέας δημοσίευσης στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ.

Τα κοράλλια και οι δεινόσαυροι, για παράδειγμα, υπακούν στον κανόνα του Κόουπ, ενώ τα πτηνά και τα έντομα όχι. Ως αποτέλεσμα, αρκετοί ερευνητές έχουν εκφράσει αμφιβολίες για το εάν ο κανόνας είναι πραγματικό εξελικτικό φαινόμενο.

«Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι ότι οι μεγαλύτεροι σύγχρονοι οργανισμοί είναι μεγαλύτεροι από τους μεγαλύτερους οργανισμούς που έζησαν στις απαρχές της ζωής ή όταν τα ζώα πρωτοεμφανίστηκαν» λέει ο παλαιοβιολόγος Τζόναθαν Πέιν, επικεφαλής της μελέτης.

Το μέγιστο μέγεθος των ζώων είναι μάλλον προφανές ότι μεγάλωσε: το μεγαλύτερο ζώο που έζησε ποτέ στη γη, σημαντικά μεγαλύτερο από τους δεινόσαυρους, είναι η γαλάζια φάλαινα που φτάνει σε μήκος τα 30 μέτρα. 

Αυτό που παρέμενε ασαφές, όμως, ήταν το εάν μεγάλωσε και το μέσο σωματικό μέγεθος των ζώων. 

Η νέα μελέτη, η μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιηθεί ως σήμερα για τον κανόνα του Κόουπ, πηγαίνει πίσω μέχρι τα πρώτα ζώα που εμφανίζονται στο αρχείο των απολιθωμάτων. Εξετάζει συνολικά 17.2087 ομάδες θαλάσσιων ζώων που έζησαν τα τελευταία 542 εκατομμύρια χρόνια.

Η ανάλυση αποκάλυψε ότι το μέγεθος του μέσου θαλάσσιου ζώου αυξήθηκε κατά 150 φορές σε διάστημα μισού δισεκατομμυρίου ετών.

Οι ομάδες ζώων που εξετάστηκαν καλύπτουν πέντε βασικά φύλα του ζωικού βασιλείου: τα χορδωτά, όπως τα ψάρια, οι θαλάσσιοι δεινόσαυροι και τα θαλάσσια θηλαστικά· τα μαλάκια όπως τα καλαμάρια και τα θαλάσσια σαλιγκάρια· τα εχινόδερμα όπως οι αχινοί και οι αστερίες· και τα βραχιονόποδα, ζώα που μοιάζουν με δίθυρα μαλάκια αλλά δεν είναι.

Σε όλες αυτές τις ομάδες, το μέσο σωματικό μέγεθος βρέθηκε να αυξάνεται στην πορεία του εξελικτικού χρόνου. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό;

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι πρόκειται για το φαινόμενο της εξελικτικής παρέκκλισης, κατά την οποία τα χαρακτηριστικά ενός ζώου αλλάζουν με τυχαίο τρόπο που δεν επηρεάζει την πιθανότητα επιβίωσης, και επομένως δεν ελέγχεται από τη φυσική επιλογή. Ωστόσο τα μαθηματικά μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη διαψεύδουν αυτό το σενάριο.

Το πιθανότερο είναι ότι το μεγάλο μέγεθος προσφέρει εξελικτικό πλεονέκτημα: τα ογκώδη ζώα τείνουν να έχουν πιο γρήγορο μεταβολισμό και να είναι πιο δραστήρια. Επιπλέον μπορούν να κολυμπούν ταχύτερα, αφού η αναλογία της μάζας προς την επιφάνειά τους είναι μεγαλύτερη και προσφέρει σχετική μείωση της αντίστασης του νερού. Επιπλέον, τα μεγάλα ζώα αμύνονονται καλύτερα, μπορούν να καταπίνουν μεγαλύτερη λεία και να σκάβουν τα ιζήματα πιο εύκολα.

Οι ερευνητές διευκρινίζουν πάντως ότι η αύξηση του μέσου σωματικού μεγέθους δεν σημαίνει ότι ένα οποιοδήποτε είδος έγινε απαραίτητα μεγαλύτερο στην πορεία του χρόνου.

Αυτό που συνέβη είναι ότι τα είδη που είχαν ήδη μεγάλο μέγεθος από την εμφάνισή τους επιβίωσαν και διαφοροποιήθηκαν σε νέα, ακόμα μεγαλύτερα είδη. Όπως δείχνει η μελέτη, στον κόσμο της θάλασσας το μέγεθος μετράει: οι μικρόσωμοι έχουν μικρότερες προοπτικές επιβίωσης.

Τα ευρήματα της ανάλυσης πιθανότατα θα προσέφεραν ανακούφιση στον Έντουαρντ Κόουπ, του οποίου η φήμη είχε αμαυρωθεί λόγω ενός διάσημου λάθους: το 1868, δημοσίευσε μια περιγραφή του μακρυλαίμη δεινόσαυρου ελασμόσαυρου, με το κεφάλι τοποθετημένο εσφαλμένα στην άκρη της ουράς.

Σχεδόν ενάμισι αιώνα μετά, ο αμερικανός παλαιοντολόγος αποδεικνύεται τουλάχιστον ότι είχε  δίκιο σε μια άλλη θεωρία του