• 

 

Ο Χαρίλαος Τρικούπης, επτά φορές πρωθυπουργός της χώρας, συνέδεσε το όνομά του με την «αρχή της δεδηλωμένης» και την εδραίωση του δικομματισμού, την προσπάθεια εκσυγχρονισμού της χώρας αλλά και την πτώχευση το 1893. 

 

Πτώχευση

«Δυστυχώς κύριοι, επτωχεύσαμεν», ανακοίνωσε, στις 10 Δεκέμβρη, το 1893 ο Χαρίλαος Τρικούπης στη Βουλή. Είχε επανέλθει στην εξουσία το Μάιο του 1892 και είχε αποτύχει να εξασφαλίσει νέο δάνειο. Από το 1879 μέχρι το 1890 είχαν συναφθεί οκτώ εξωτερικά δάνεια και πέντε εσωτερικά, ενώ παράλληλα ξεσπούσε η σταφιδική κρίση. Η νέα κυβέρνηση Τρικούπη, που εξελέγη τον Μάιο του 1892, παρουσιάστηκε στη Βουλή με ένα σκληρό πρόγραμμα περικοπών στις δημόσιες δαπάνες και με μέτρα αυστηρής λιτότητας (π.χ. έμμεσοι φόροι).

Επρόκειτο για προσπάθεια να διασωθεί η χώρα από τη δημοσιονομική κατάρρευση λόγω των χρεών από προηγούμενα δάνεια. Το φιλόδοξο πρόγραμμα δημοσίων έργων και εκσυγχρονισμού του Τρικούπη είχε χρηματοδοτηθεί από δάνεια την περίοδο 1880-1890, και τα όποια έληγαν τότε. Τελικά ο Τρικούπης αποφάσισε να κυνηγήσει την αναχρηματοδότηση των παλαιότερων δανείων ζητώντας νέο δάνειο από την Αγγλία. Από αυτό το δάνειο εξαρτιόταν η εκτέλεση ή όχι του κρατικού προϋπολογισμού για το 1893.

Οι όροι που έθεταν οι δανειστές όμως ήταν πολύ σκληροί, εξαιτίας των συσσωρευμένων ελληνικών χρεών και της αρνητικής πορείας των ομολόγων των προηγούμενων δανείων. Οι τόκοι αυτών των δανείων έφταναν το 30% της συνολικής τους αξίας. Εν τω μεταξύ μέσα στους όρους ήταν το δάνειο να μην εγκριθεί από την βολή αλλά απευθείας με βασιλικό διάταγμα που θα υπέγραφε ο βασιλιάς Γεώργιος. Η αντιπολίτευση υπό τον Δηλιγιάννη αντέδρασε έντονα προβάλλοντας το επιχείρημα ότι ο δανεισμός αναιρούσε την εθνική κυριαρχία της χώρας και ότι ταπείνωνε την Ελλάδα. Αντιδράσεις υπήρχαν επίσης στον Τύπο, από επιχειρηματίες γαλλικών συμφερόντων , αλλά κυρίως από την κοινή γνώμη. Έτσι ο βασιλιάς αποφάσισε να μην πάρει πάνω του την ευθύνη και δεν υπέγραψε το διάταγμα.

Η κυβέρνηση Τρικούπη παραιτήθηκε μετά την ανακοίνωση της πτώχευσης. Το 1895 απέτυχε όχι μόνο να εκλεγεί πρωθυπουργός αλλά ακόμη και να εξασφαλίσει μια έδρα στην εκλογική του περιφέρεια.: «Ανθ'ημών λοιπόν βουλευτής ο κύριος Γουλιμής-Καληνύχτα σας», είχε δηλώσει και αποσύρθηκε από την πολιτική ζωή. Αποσύρθηκε στις Κάννες όπου και πέθανε στις 30 Μαρτίου του 1896. Ωστόσο το τραγικό παράδοξο είναι ότι λίγο πριν το θάνατό του ήταν-παρά τη θέλησή του -υποψήφιος στις αναπληρωματικές εκλογές και εξελέγη πανηγυρικά.

Δικομματισμός

Ήδη από το 1874 στο «Τις πταίει;», είχε εκφράσει τις αντιρρήσεις του για την πελατειακή λειτουργία του κοινοβουλευτισμού στην Ελλάδα και τον ρόλο των βουλευτών στην ύπαιθρο, που ως απόγονοι ιστορικών οικογενειών προκρίτων ή ως μεγαλογαιοκτήμονες, είχαν καταστήσει τους εαυτούς τους πάτρονες. Με ρουσφέτια και διορισμούς στο Δημόσιο για τους ψηφοφόρους τους, είχαν καταφέρει να διογκώσουν, κατά τον Τρικούπη, τον δημόσιο τομέα αλλά και να δημιουργήσουν μια πολιτική ελίτ.

Στο «Τις πταίει;» διατυπώνει την λεγόμενη «αρχή της δεδηλωμένης». Από το 1875 καθιερώνεται άτυπα η «αρχή της δεδηλωμένης», σύμφωνα με την οποία η κυβέρνηση πρέπει να έχει τη «δεδηλωμένη εμπιστοσύνη» της Βουλής. Αυτό σήμαινε ότι ο βασιλιάς δεσμευόταν να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον αρχηγό του κόμματος που έφερνε στις εκλογές το μεγαλύτερο ποσοστό. Εν τέλει, ο στόχος του Τρικούπη, για την εδραίωση ισχυρών κομμάτων εξουσίας, στα πρότυπα του αγγλικού κοινοβουλευτικού συστήματος, άρχισε να πραγματοποιείται από το 1884.

Στις εκλογές αυτής της χρονιάς εμφανίστηκαν δύο μεγάλα κόμματα, του Τρικούπη και του Δηλιγιάννη, τα οποία μαζί κατέλαβαν το 92,2 % των εδρών του κοινοβουλίου. Από τότε εδραιώθηκε ο δικομματισμός στην Ελλάδα.

Πηγή:tvxs

 

  

Ο Άλφρεντ μορφώθηκε στην Αγία Πετρούπολη και συνέχισε στα βήματα του πατέρα του, ασχολούμενος με τη χημεία και τη μηχανική, παρόλο που είχε κλίση στην ποίηση. Ανάμεσα στις πολλές εφευρέσεις του, η κυριότερη ήταν το 1867 η «χειραγώγηση» της επικίνδυνα ασταθούς νιτρογλυκερίνης (από την οποία είχε σκοτωθεί ο νεότερος αδελφός του Εμίλ το 1864) σε ένα νέο ασφαλέστερο μίγμα, που ονομάστηκε από τον ίδιο «δυναμίτης» από την ελληνική λέξη «δύναμις».

Η εφεύρεση του δυναμίτη έφερε πραγματική επανάσταση στην εξορυκτική βιομηχανία, τις κατασκευές και τα πάσης φύσης έργα, με αποτέλεσμα ο Νόμπελ - ο οποίος στη συνέχεια εφηύρε ακόμα πιο εξελιγμένες εκρηκτικές ουσίες - να πλουτίσει. Πολύ γρήγορα ο δυναμίτης αξιοποιήθηκε όχι μόνο για ειρηνικούς σκοπούς, αλλά και για πολεμικούς. Ο ίδιος, αν και, μεταξύ άλλων, ήταν ιδιοκτήτης της εταιρείας όπλων Bofors, είναι αβέβαιο κατά πόσο ενέκρινε τη στρατιωτική χρήση του δυναμίτη.
 
Η δημιουργία των βραβείων Νόμπελ, όμως, ήταν μια τραγική ειρωνεία της τύχης. Όταν το 1888 πέθανε ο αδελφός του Λούντβιχ, δημοσιεύθηκε σε γαλλική εφημερίδα η νεκρολογία του ίδιου του Άλφρεντ εξαιτίας κάποιου δημοσιογραφικού λάθους. Ο Άλφρεντ είχε έτσι το «προνόμιο» να δει, όντας ακόμα ζωντανός, τι πίστευε ο κόσμος και ποια θα ήταν η μεταθανάτια γνώμη γι' αυτόν.
 
Στη «νεκρολογία» του ο Άλφρεντ Νόμπελ χαρακτηριζόταν ως ο άνθρωπος που έβγαλε εκατομμύρια από τον θάνατο άλλων ανθρώπων, ως ένας «έμπορος του θανάτου» και ως «αυτός που πλούτισε εφευρίσκοντας τρόπους να σκοτώνονται περισσότεροι άνθρωποι πιο γρήγορα από ποτέ».
 
Συγκλονισμένος από αυτά που διάβασε, ο Νόμπελ αποφάσισε να κάνει κάτι για την υστεροφημία του και, κάπως έτσι, ένα χρόνο πριν πεθάνει το 1896, συνέταξε τη διαθήκη του και κληροδότησε το μεγαλύτερο μέρος (94%) της τεράστιας περιουσίας του για τη θεσμοθέτηση των πέντε βραβείων. Το ποσό που έδωσε για τη χρηματοδότηση αυτών των ετήσιων βραβείων, έφθανε τα 31,2 εκατ. σουηδικές κορώνες (περίπου 1,69 εκατ. βρετανικές λίρες εκείνης της εποχής), ενώ σήμερα πια το κεφάλαιο αυτό έχει διαμορφωθεί γύρω στα 337 εκατ. ευρώ.