Ο συναρπαστικός κύριος Αντονι Χόπκινς και τα απομνημονεύματά του

Σε μια πρώτη ανάγνωση, στο βιβλίο του με τον ταπεινό τίτλο «Μια χαρά τα πήγαμε, μικρέ», ο σπουδαίος ουαλός ηθοποιός μιλάει για τη ζωή του και την καριέρα του. Η ιστορία που αφηγείται όμως είναι κυρίως ένα εσωτερικό ταξίδι

Γόνος οικογένειας της εργατικής τάξης από την Ουαλία, που δεν ξέχασε ποτέ την καταγωγή του, ο Αντονι Χόπκινς είναι ένας από τους πιο διάσημους και παραγωγικούς ηθοποιούς της Βρετανίας, γνωστός για τις ερμηνείες του τόσο στη θεατρική σκηνή όσο και στην οθόνη, με πολυάριθμες διακρίσεις, μεταξύ των οποίων δύο Οσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου, τέσσερα BAFTA, δύο Primetime Emmy και από ένα βραβείο Λόρενς Ολιβιέ και Σεσίλ ΝτεΜιλ, ενώ το 1993 χρίστηκε ιππότης από την βασίλισσα Ελισάβετ για τις υπηρεσίες του στο θέατρο και το 2008 τιμήθηκε με το Fellowship BAFTA για ο συνολικό έργο του.

Και τώρα τα συναρπαστικά απομνημονεύματα του σερ Αντονι Χόπκινς με τον ταπεινό τίτλο «We Did OK, Kid» (αναμένονται στις 4 Νοεμβρίου), όπως τα χαρακτηρίζει ο Μάικλ Ο’Σάλιβαν στην εφημερίδα The Washington Post, χαράζουν μεν μια συμβατική πορεία από την αφάνεια προς τη διασημότητα, κυρίως όμως αφορούν το εσωτερικό, προσωπικό του ταξίδι.

Διαβάζοντας για μια ζωή και καριέρα που εκτείνεται σε περισσότερες από 100 ταινίες, δεν μπορούσε παρά να σκεφτεί το Οσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου του 2021 με την ταινία «Father» (2020), τη δεύτερη  νίκη του, μετά την απόκτηση ενός αγαλματιδίου για την ερμηνεία του κατά συρροή δολοφόνου Χάνιμπαλ Λέκτερ στο θρίλερ «Η Σιωπή των Αμνών» (1991), γράφει ο κινηματογραφικός κριτικός της αμερικανικής εφημερίδας. Αν και είναι περισσότερο γνωστός για την ερμηνεία του κατά συρροή δολοφόνου —ο Χόπκινς γράφει ότι ήταν εμπνευσμένη από τον Δράκουλα του Μπέλα Λουγκόζι, τον Ιωσήφ Στάλιν, έναν από τους πρώτους καθηγητές του υποκριτικής στη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης και μια αράχνη στον τοίχο του φούρνου του πατέρα του— η ερμηνεία του 80χρονου άνδρα που παλεύει με την άνοια στον «Πατέρα», θεωρείται από πολλούς η καλύτερη της καριέρας του.

Η ταινία εξακολουθεί, μάλιστα, να έχει την υψηλότερη βαθμολογία στο Rotten Tomatoes. Εχοντας απουσιάσει από την τελετή λόγω κορονοϊού —πιθανώς επίσης επειδή ο αείμνηστος Τσάντγουικ Μπόουζμαν ήταν μετά θάνατον υποψήφιος για την ερμηνεία του στη «Θρυλική Μα Ρέινι»— το επόμενο πρωί ο Χόπκινς δημοσίευσε ένα ευγενικό και κάπως ντροπαλό βίντεο με τις ευχαριστίες του, από την πατρίδα του την Ουαλία, στο οποίο ακουγόταν σχεδόν εξίσου έκπληκτος με τον υπόλοιπο κόσμο από την αναπάντεχη νίκη του: «Στα 83 μου χρόνια», είπε, «δεν περίμενα να πάρω αυτό το βραβείο. Πραγματικά δεν το περίμενα».

Ενας τόνος δυσπιστίας διαπερνά επίσης την αφήγηση μιας ιστορίας που ξεκινά στο Πορτ Τάλμποτ της Ουαλίας, όπου μεγάλωσε ο Χόπκινς: ένας γιος αρτοποιού, ένας φτωχός μαθητής που δυσκολευόταν με τις σχολικές του εργασίες, ένας κλόουν της τάξης και λίγο ονειροπόλος που ενοχλούσε τα μέλη της οικογένειάς του με την βραδύτητά του. Είχε το παρατσούκλι «Κεφάλι Ελέφαντα» για το υπερβολικά μεγάλο κεφάλι του –ευλογία, ωστόσο, για την οθόνη του σινεμά- και θυμάται τον παππού του να θρηνεί: «Τι κρίμα που δεν έχει πολλά πράγματα μέσα του»…

Το ταλέντο του δεν εμφανίστηκε αμέσως

Παρ’ όλα αυτά, ο Χόπκινς γράφει ότι κόλλησε από νωρίς το μικρόβιο της υποκριτικής. Μετά από μια σχολική προβολή του «Αμλετ» με τον Λόρενς Ολίβιε, θυμάται ότι «μια δύναμη εισέβαλε στο κέντρο αυτού που ήμουν». Και, αργότερα όταν γνώρισε τον Ρίτσαρντ Μπάρτον, έναν ουαλό συνάδελφό του και ήδη επιτυχημένο ηθοποιό του θεάτρου στο Λονδίνο, ο νεαρός Χόπκινς θα σκεφτόταν: «Αυτό θέλω να γίνω». Η πρώτη του καλή κριτική, θυμάται στο βιβλίο του, ακολούθησε μια απαγγελία της Κυριακής Προσευχής, μετά την οποία η δασκάλα του στην πρώτη δημοτικού τον επαίνεσε στη μητέρα του. Ο Χόπκινς γράφει ακόμη ότι στο λύκειο, του ζητήθηκε να απαγγείλει το ποίημα του Τζον Μέισφιλντ «Ο Δυτικός Ανεμος» σε μια αίθουσα γεμάτη με ανήσυχους έφηβους.

Οταν τέλειωσε, έμεινε άναυδος από την υποδοχή -«κανένα ειρωνικό χαμόγελο, κανένας χλευασμός»- και την αξιολόγηση του δασκάλου του, αν και μετριασμένη από βρετανική επιφυλακτικότητα: «Ευχαριστώ. Αρκετά καλό», του είπε. Να σημειωθεί ότι η αγάπη του Χόπκινς για την ποίηση συνεχίζεται μέχρι σήμερα, όπως αποδεικνύει ένα παράρτημα με 15 παραδείγματα αγαπημένων του στίχων, που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του. Αλλά κάτι δεν πήγαινε καλά, λέει: «Ενιωθα κάπως εκτός εαυτού. 70 χρόνια αργότερα, εξακολουθώ να νιώθω συχνά,  αυτό που οι άνθρωποι περιγράφουν ως “όχι στα καλά του”,  όχι τρελός, αλλά ελαφρώς απομακρυσμένος από την πραγματικότητα».

Μαθαίνει να ηρεμεί το «τικ-τακ των φωνών» στο κεφάλι του μελετώντας στατιστικά στοιχεία και λεπτομέρειες, επαναλαμβάνοντας τη λέξη «terrazzo» (μωσαϊκό) και, αργότερα, πίνοντας υπερβολικά. Τελικά το 1975, έκοψε το αλκοόλ μετά από τη διάγνωση θρόμβωσης, αλλά όχι πριν εγκαταλείψει την πρώτη του σύζυγο και την κόρη τους, Αμπιγκεϊλ, σε βρεφική ηλικία. Ακολούθησαν ακόμη δύο γάμοι, ο τελευταίος με την τωρινή του σύζυγο, Στέλλα, με την οποία ζει στο Μαλιμπού της Καλιφόρνια. Αναφέρει ακόμη ότι, όταν ήταν στη Νέα Υόρκη τελειοποιώντας τις δεξιότητές του στη σκηνή, υπέφερε από τη φοβία να περπατάει σε πεζοδρόμια, μήπως τον χτυπήσει κάποιος που θα πηδούσε από ένα κτίριο.

Η ικανότητά του στην απομνημόνευση, τόσο σεναρίων όσο και συζητήσεων που έγιναν πριν από δεκαετίες -χάρισμα για έναν ηθοποιό και συγγραφέα απομνημονευμάτων – είναι εκπληκτική, παρατηρεί ο Μάικλ Ο’Σάλιβαν στην Washington Post. Ωστόσο από ένα σημείο και μετά η ιστορία του Χόπκινς επικεντρώνεται κυρίως στο εσωτερικό του ταξίδι. Γράφει για τη στιγμή που άρχισε η επιτυχία του: «Ποτέ δεν ένιωθα πιο σίγουρος για τον εαυτό μου ως ηθοποιός, αν και πήγαινα επίσης σε όλο και πιο ακραίες καταστάσεις για να νιώσω ότι έχω τον έλεγχο του εαυτού μου ως άτομο».

Το «πιο οικείο» κόλπο του ηθοποιού

Σταδιακά, ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με μια πληθώρα συμπτωμάτων, όπως αυτό που ο Χόπκινς αποκαλεί «έλλειψη συναισθηματισμού» και μπορεί να αρχίσει να αναρωτιέται: Μήπως αυτός ο τύπος ανήκει στο φάσμα; Πάρα πολλές από τις ερμηνείες του –όπως στις ταινίες «Ο Δολοφόνος με τα Δύο Πρόσωπα» («Magic», 1978), «Η Σιωπή των Αμνών» (1991), ακόμη και στα «Απομεινάρια μιας Μέρας», 1993- παρουσιάζουν χαρακτήρες που κρύβονται πίσω από ένα ανεξιχνίαστο προσωπείο. Είναι αυτό που η Μανόλια Ντάργκις, στην κριτική της για το θρίλερ «Απόδειξη Ενοχής» («Fracture», 2007) στους New York Times, χαρακτήρισε ως το «πιο οικείο» κόλπο του ηθοποιού: «ένα κενό συναισθημάτων πρόσωπο καλυμμένο με μια νότα χαμόγελου που προκαλεί ρίγη»… Σε μια συνέντευξή του το 2017, ο Χόπκινς αποκάλυψε ότι είχε διαγνωστεί με σύνδρομο Ασπεργκερ «υψηλού επιπέδου».

Τελικά, όμως, στο «We Did OK, Kid», κάνει πίσω: «Ακόμα κι αν ο κόσμος προτιμά να αποδέχομαι την ταμπέλα του Ασπεργκερ», γράφει, «έχω επιλέξει να επιμείνω σε αυτό που βλέπω ως πιο ουσιαστικό χαρακτηρισμό:  παγόβουνο (“cold fish”)». Αυτό που αποκαλύπτεται εδώ είναι ένα μυαλό που λειτουργεί μεθοδικά, αν και ιδιοσυγκρασιακά, παρατηρεί ο Μάικλ Ο’Σάλιβαν στην Washington Post. Η υποκριτική, γράφει ο Χόπκινς, «είναι μια διαδικασία εξάλειψης, αποκάλυψης, ανακάλυψης και απόρριψης. Ξεκινήστε από την κορυφή και σταδιακά, αφαιρέστε τα φύλλα και τα ζιζάνια μέχρι να φτάσετε σε ένα γυμνό μέρος που σας φαίνεται σωστό». Η ανάγνωση ενός σεναρίου, λέει, είναι σαν «να μαζεύεις πέτρες από έναν πλακοστρωμένο δρόμο, μία κάθε φορά, να τη μελετάς και στη συνέχεια να ξαναβάζεις καθεμία στη σωστή της θέση».

Την ίδια προσέγγιση εφαρμόζει και στην αυτοβιογραφία του επισημαίνει ο αμερικανός κριτικός κινηματογράφου. Ο Χόπκινς, ο οποίος θα γίνει 88 ετών την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, έχει ένα βιογραφικό που εκτείνεται από την εταιρεία παραγωγής Merchant Ivory μέχρι τη Marvel, ωστόσο σε κάθε ερμηνεία του –μεταξύ των οποίων του πατέρα της ψυχανάλυσης Σίγκμουντ Φρόιντ στην «Τελευταία συνεδρία του Φρόιντ» (2023)- μπορείς σχεδόν να ακούσεις τα γρανάζια του μυαλού του να γυρίζουν, γράφει ο Ο’Σάλιβαν.

Και τώρα, στα απομνημονεύματά του, στρέφει την ανάλυσή του στον εαυτό του παραθέτοντας τους στίχους του ποιητή Ουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς: «When you are old and gray and full of sleep  / And nodding by the fire, take down this book / And slowly read, and dream of the soft look / Your eyes once had, and of their shadows deep». (Οταν είσαι γέρος και ασπρίσουν τα μαλλιά σου και είναι ο ύπνος σου πολύς / Και γέρνεις πλάι στη φωτιά, πάρε αυτό το βιβλίο / Και διάβασε αργά και ονειρέψου το τρυφερό βλέμμα / Που κάποτε είχαν τα μάτια σου και τις βαθιές σκιές τους.)

«Αυτός είναι ο ρόλος μου τώρα», καταλήγει ο σπουδαίος ηθοποιός, «να κάθομαι πλάι στη φωτιά και να θυμάμαι».

ΥΓ. Αναγνωρίζοντας, δε, ότι δεν είναι κατάλληλος για τον ρόλο της ανάγνωσης των απομνημονευμάτων του, άφησε αυτό το έργο στον φίλο του Κένεθ Μπράνα, του οποίου η υπέροχη φωνή ακούγεται στο audiobook, χωρίς ωστόσο να απουσιάζει και η δική του αφού ο Αντονι Χόπκινς  διαβάζει ο ίδιος τα αγαπημένα του ποιήματα, με τον άμεσα αναγνωρίσιμο  ουαλικό του ρυθμό.